১৩. কুলদূসকসিক্খাপদৱণ্ণনা
৪৩১. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱাতি কুলদূসকসিক্খাপদং. তত্থ অস্সজিপুনব্বসুকা নামাতি অস্সজি চেৱ পুনব্বসুকো চ. কীটাগিৰিস্মিন্তি এৱংনামকে জনপদে. আৱাসিকা হোন্তীতি এত্থ আৱাসো এতেসং অত্থীতি আৱাসিকা. ‘‘আৱাসো’’তি ৱিহাৰো ৱুচ্চতি. সো যেসং আযত্তো নৱকম্মকৰণপুৰাণপটিসঙ্খৰণাদিভাৰহাৰতায, তে আৱাসিকা. যে পন কেৱলং ৱিহাৰে ৱসন্তি, তে নেৱাসিকাতি ৱুচ্চন্তি. ইমে আৱাসিকা অহেসুং. অলজ্জিনো পাপভিক্খূতি নিল্লজ্জা লামকভিক্খূ, তে হি ছব্বগ্গিযানং জেট্ঠকছব্বগ্গিযা.
সাৱত্থিযং কিৰ ছ জনা সহাযকা ‘‘কসিকম্মাদীনি দুক্কৰানি, হন্দ মযং সম্মা পব্বজাম! পব্বজন্তেহি চ উপ্পন্নে কিচ্চে নিত্থৰণকট্ঠানে পব্বজিতুং ৱট্টতী’’তি সম্মন্তযিত্ৱা দ্ৱিন্নং অগ্গসাৱকানং সন্তিকে পব্বজিংসু. তে পঞ্চৱস্সা হুত্ৱা মাতিকং পগুণং কত্ৱা মন্তযিংসু ‘‘জনপদো নাম কদাচি সুভিক্খো হোতি কদাচি দুব্ভিক্খো, মযং মা একট্ঠানে ৱসিম্হ, তীসু ঠানেসু ৱসামা’’তি. ততো পণ্ডুকলোহিতকে আহংসু – ‘‘আৱুসো, সাৱত্থি নাম সত্তপঞ্ঞাসায কুলসতসহস্সেহি অজ্ঝাৱুত্থা, অসীতিগামসহস্সপটিমণ্ডিতানং তিযোজনসতিকানং দ্ৱিন্নং কাসিকোসলৰট্ঠানং আযমুখভূতা, তত্ৰ তুম্হে ধুৰট্ঠানেযেৱ পৰিৱেণানি কাৰেত্ৱা অম্বপনসনাড়িকেৰাদীনি ৰোপেত্ৱা পুপ্ফেহি চ ফলেহি চ কুলানি সঙ্গণ্হন্তা কুলদাৰকে পব্বাজেত্ৱা পৰিসং ৱড্ঢেথা’’তি.
মেত্তিযভূমজকে আহংসু – ‘‘আৱুসো, ৰাজগহং নাম অট্ঠাৰসহি মনুস্সকোটীহি অজ্ঝাৱুত্থং অসীতিগামসহস্সপটিমণ্ডিতানং তিযোজনসতিকানং দ্ৱিন্নং অঙ্গমগধৰট্ঠানং আযমুখভূতং, তত্ৰ তুম্হে ধুৰট্ঠানেযেৱ…পে… পৰিসং ৱড্ঢেথা’’তি.
অস্সজিপুনব্বসুকে আহংসু – ‘‘আৱুসো, কীটাগিৰি নাম দ্ৱীহি মেঘেহি অনুগ্গহিতো তীণি সস্সানি পসৱন্তি, তত্ৰ তুম্হে ধুৰট্ঠানেযেৱ পৰিৱেণানি কাৰেত্ৱা…পে… পৰিসং ৱড্ঢেথা’’তি. তে তথা অকংসু. তেসু একমেকস্স পক্খস্স পঞ্চ পঞ্চ ভিক্খুসতানি পৰিৱাৰা, এৱং সমধিকং দিযড্ঢভিক্খুসহস্সং হোতি. তত্ৰ পণ্ডুকলোহিতকা সপৰিৱাৰা সীলৱন্তোৱ ভগৱতা সদ্ধিং জনপদচাৰিকম্পি চৰন্তি, তে অকতৱত্থুং উপ্পাদেন্তি, পঞ্ঞত্তসিক্খাপদং পন ন মদ্দন্তি, ইতৰে সব্বে অলজ্জিনো অকতৱত্থুঞ্চ উপ্পাদেন্তি, পঞ্ঞত্তসিক্খাপদঞ্চ মদ্দন্তি, তেন ৱুত্তং – ‘‘অলজ্জিনো পাপভিক্খূ’’তি.
এৱৰূপন্তি এৱংজাতিকং. অনাচাৰং আচৰন্তীতি অনাচৰিতব্বং আচৰন্তি, অকাতব্বং কৰোন্তি. মালাৱচ্ছন্তি তৰুণপুপ্ফৰুক্খং, তৰুণকা হি পুপ্ফৰুক্খাপি পুপ্ফগচ্ছাপি মালাৱচ্ছা ত্ৱেৱ ৱুচ্চন্তি, তে চ অনেকপ্পকাৰং মালাৱচ্ছং সযম্পি ৰোপেন্তি, অঞ্ঞেনপি ৰোপাপেন্তি, তেন ৱুত্তং – ‘‘মালাৱচ্ছং ৰোপেন্তিপি ৰোপাপেন্তিপী’’তি. সিঞ্চন্তীতি সযমেৱ উদকেন সিঞ্চন্তি. সিঞ্চাপেন্তীতি অঞ্ঞেনপি সিঞ্চাপেন্তি.
এত্থ পন অকপ্পিযৱোহাৰো কপ্পিযৱোহাৰো পৰিযাযো ওভাসো নিমিত্তকম্মন্তি ইমানি পঞ্চ জানিতব্বানি. তত্থ অকপ্পিযৱোহাৰো নাম অল্লহৰিতানং কোট্টনং কোট্টাপনং, আৱাটস্স খণনং খণাপনং, মালাৱচ্ছস্স ৰোপনং ৰোপাপনং, আড়িযা বন্ধনং বন্ধাপনং, উদকস্স সেচনং সেচাপনং, মাতিকায সম্মুখকৰণং কপ্পিযউদকসিঞ্চনং হত্থমুখপাদধোৱনন্হানোদকসিঞ্চনন্তি. কপ্পিযৱোহাৰো নাম ‘‘ইমং ৰুক্খং জান, ইমং আৱাটং জান, ইমং মালাৱচ্ছং জান, এত্থ উদকং জানা’’তি ৱচনং সুক্খমাতিকায উজুকৰণঞ্চ. পৰিযাযো নাম ‘‘পণ্ডিতেন নাম মালাৱচ্ছাদযো ৰোপাপেতব্বা নচিৰস্সেৱ উপকাৰায সংৱত্তন্তী’’তিআদিৱচনং. ওভাসো নাম কুদালখণিত্তাদীনি চ মালাৱচ্ছে চ গহেত্ৱা ঠানং, এৱং ঠিতঞ্হি সামণেৰাদযো দিস্ৱা থেৰো কাৰাপেতুকামোতি গন্ত্ৱা কৰোন্তি. নিমিত্তকম্মং নাম কুদাল-খণিত্তি-ৱাসি-ফৰসু-উদকভাজনানি আহৰিত্ৱা সমীপে ঠপনং.
ইমানি পঞ্চপি কুলসঙ্গহত্থায ৰোপনে ন ৱট্টন্তি, ফলপৰিভোগত্থায কপ্পিযাকপ্পিযৱোহাৰদ্ৱযমেৱ ন ৱট্টতি, ইতৰত্তযং ৱট্টতি. মহাপচ্চৰিযং পন ‘‘কপ্পিযৱোহাৰোপি ৱট্টতি. যঞ্চ অত্তনো পৰিভোগত্থায ৱট্টতি, তং অঞ্ঞপুগ্গলস্স ৱা সঙ্ঘস্স ৱা চেতিযস্স ৱা অত্থাযপি ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং.
আৰামত্থায পন ৱনত্থাযচ ছাযত্থায চ অকপ্পিযৱোহাৰমত্তমেৱ ন চ ৱট্টতি, সেসং ৱট্টতি, ন কেৱলঞ্চ সেসং যংকিঞ্চি মাতিকম্পি উজুং কাতুং কপ্পিযউদকং সিঞ্চিতুং ন্হানকোট্ঠকং কত্ৱা ন্হাযিতুং হত্থপাদমুখধোৱনুদকানি চ তত্থ ছড্ডেতুম্পি ৱট্টতি. মহাপচ্চৰিযং পন কুৰুন্দিযঞ্চ ‘‘কপ্পিযপথৱিযং সযং ৰোপেতুম্পি ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং. আৰামাদিঅত্থায পন ৰোপিতস্স ৱা ৰোপাপিতস্স ৱা ফলং পৰিভুঞ্জিতুম্পি ৱট্টতি.
ওচিননওচিনাপনে পকতিযাপি পাচিত্তিযং. কুলদূসনত্থায পন পাচিত্তিযঞ্চেৱ দুক্কটঞ্চ. গন্থনাদীসু চ উৰচ্ছদপৰিযোসানেসু কুলদূসনত্থায অঞ্ঞত্থায ৱা কৰোন্তস্স দুক্কটমেৱ. কস্মা? অনাচাৰত্তা, ‘‘পাপসমাচাৰো’’তি এত্থ ৱুত্তপাপসমাচাৰত্তা চ. আৰামাদিঅত্থায ৰুক্খৰোপনে ৱিয ৱত্থুপূজনত্থায কস্মা ন অনাপত্তীতি চে? অনাপত্তিযেৱ. যথা হি তত্থ কপ্পিযৱোহাৰেন পৰিযাযাদীহি চ অনাপত্তি তথা ৱত্থুপূজত্থাযপি অনাপত্তিযেৱ.
ননু চ তত্থ ‘‘কপ্পিযপথৱিযং সযং ৰোপেতুম্পি ৱট্টতী’’তি ৱুত্তন্তি? ৱুত্তং, ন পন মহাঅট্ঠকথাযং. অথাপি মঞ্ঞেয্যাসি ইতৰাসু ৱুত্তম্পি পমাণং. মহাঅট্ঠকথাযঞ্চ কপ্পিযউদকসেচনং ৱুত্তং, তং কথন্তি? তম্পি ন ৱিৰুজ্ঝতি. তত্ৰ হি অৱিসেসেন ‘‘ৰুক্খং ৰোপেন্তিপি ৰোপাপেন্তিপি, সিঞ্চন্তিপি সিঞ্চাপেন্তিপী’’তি ৱত্তব্বে ‘‘মালাৱচ্ছ’’ন্তি ৱদন্তো ঞাপেতি ‘‘কুলসঙ্গহত্থায পুপ্ফফলূপগমেৱ সন্ধাযেতং ৱুত্তং, অঞ্ঞত্ৰ পন পৰিযাযো অত্থী’’তি. তস্মা তত্থ পৰিযাযং, ইধ চ পৰিযাযাভাৱং ঞত্ৱা যং অট্ঠকথাসু ৱুত্তং, তং সুৱুত্তমেৱ. ৱুত্তঞ্চেতং –
‘‘বুদ্ধেন ধম্মো ৱিনযো চ ৱুত্তো;
যো তস্স পুত্তেহি তথেৱ ঞাতো;
সো যেহি তেসং মতিমচ্চজন্তা;
যস্মা পুৰে অট্ঠকথা অকংসু.
‘‘তস্মা হি যং অট্ঠকথাসু ৱুত্তং;
তং ৱজ্জযিত্ৱান পমাদলেখং;
সব্বম্পি সিক্খাসু সগাৰৱানং;
যস্মা পমাণং ইধ পণ্ডিতান’’ন্তি.
সব্বং ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. তত্থ সিযা যদি ৱত্থুপূজনত্থাযপি গন্থানাদীসু আপত্তি, হৰণাদীসু কস্মা অনাপত্তীতি? কুলিত্থীআদীনং অত্থায হৰণতো হৰণাধিকাৰে হি ৱিসেসেত্ৱা তে কুলিত্থীনন্তিআদি ৱুত্তং, তস্মা বুদ্ধাদীনং অত্থায হৰন্তস্স অনাপত্তি.
তত্থ একতোৱণ্টিকন্তি পুপ্ফানং ৱণ্টে একতো কত্ৱা কতমালং. উভতোৱণ্টিকন্তি উভোহি পস্সেহি পুপ্ফৱণ্টে কত্ৱা কতমালং. মঞ্জৰিকন্তিআদীসু পন মঞ্জৰী ৱিয কতা পুপ্ফৱিকতি মঞ্জৰিকাতি ৱুচ্চতি. ৱিধূতিকাতি সূচিযা ৱা সলাকায ৱা সিন্দুৱাৰপুপ্ফাদীনি ৱিজ্ঝিত্ৱা কতা. ৱটংসকোতি ৱতংসকো. আৱেড়াতি কণ্ণিকা. উৰচ্ছদোতি হাৰসদিসং উৰে ঠপনকপুপ্ফদামং. অযং তাৱ এত্থ পদৱণ্ণনা.
অযং পন আদিতো পট্ঠায ৱিত্থাৰেন আপত্তিৱিনিচ্ছযো. কুলদূসনত্থায অকপ্পিযপথৱিযং মালাৱচ্ছং ৰোপেন্তস্স পাচিত্তিযঞ্চেৱ দুক্কটঞ্চ, তথা অকপ্পিযৱোহাৰেন ৰোপাপেন্তস্স. কপ্পিযপথৱিযং ৰোপনেপি ৰোপাপনেপি দুক্কটমেৱ. উভযত্থাপি সকিং আণত্তিযা বহুন্নম্পি ৰোপনে একমেৱ সপাচিত্তিযদুক্কটং ৱা সুদ্ধদুক্কটং ৱা হোতি. পৰিভোগত্থায হি কপ্পিযভূমিযং ৱা অকপ্পিযভূমিযং ৱা কপ্পিযৱোহাৰেন ৰোপাপনে অনাপত্তি. আৰামাদিঅত্থাযপি অকপ্পিযপথৱিযং ৰোপেন্তস্স ৱা অকপ্পিযৱচনেন ৰোপাপেন্তস্স ৱা পাচিত্তিযং. অযং পন নযো মহাঅট্ঠকথাযং ন সুট্ঠু ৱিভত্তো, মহাপচ্চৰিযং ৱিভত্তোতি.
সিঞ্চনসিঞ্চাপনে পন অকপ্পিযউদকেন সব্বত্থ পাচিত্তিযং, কুলদূসনপৰিভোগত্থায দুক্কটম্পি. কপ্পিযেন তেসংযেৱ দ্ৱিন্নমত্থায দুক্কটং. পৰিভোগত্থায চেত্থ কপ্পিযৱোহাৰেন সিঞ্চাপনে অনাপত্তি. আপত্তিট্ঠানে পন ধাৰাৱচ্ছেদৱসেন পযোগবহুলতায আপত্তিবহুলতা ৱেদিতব্বা.
কুলদূসনত্থায ওচিননে পুপ্ফগণনায দুক্কটপাচিত্তিযানি অঞ্ঞত্থ পাচিত্তিযানেৱ. বহূনি পন পুপ্ফানি একপযোগেন ওচিনন্তো পযোগৱসেন কাৰেতব্বো. ওচিনাপনে কুলদূসনত্থায সকিং আণত্তো বহুম্পি ওচিনতি, একমেৱ সপাচিত্তিযদুক্কটং, অঞ্ঞত্ৰ পাচিত্তিযমেৱ.
গন্থনাদীসু সব্বাপি ছ পুপ্ফৱিকতিযো ৱেদিতব্বা – গন্থিমং, গোপ্ফিমং, ৱেধিমং, ৱেঠিমং, পূৰিমং, ৱাযিমন্তি. তত্থ ‘‘গন্থিমং’’ নাম সদণ্ডকেসু ৱা উপ্পলপদুমাদীসু অঞ্ঞেসু ৱা দীঘৱণ্টেসু পুপ্ফেসু দট্ঠব্বং. দণ্ডকেন দণ্ডকং ৱণ্টেন ৱা ৱণ্টং গন্থেত্ৱা কতমেৱ হি গন্থিমং. তং ভিক্খুস্স ৱা ভিক্খুনিযা ৱা কাতুম্পি অকপ্পিযৱচনেন কাৰাপেতুম্পি ন ৱট্টতি. এৱং জান, এৱং কতে সোভেয্য, যথা এতানি পুপ্ফানি ন ৱিকিৰিযন্তি তথা কৰোহীতিআদিনা পন কপ্পিযৱচনেন কাৰেতুং ৱট্টতি.
‘‘গোপ্ফিমং’’ নাম সুত্তেন ৱা ৱাকাদীহি ৱা ৱস্সিকপুপ্ফাদীনং একতোৱণ্টিকউভতোৱণ্টিকমালাৱসেন গোপ্ফনং, ৱাকং ৱা ৰজ্জুং ৱা দিগুণং কত্ৱা তত্থ অৱণ্টকানি নীপপুপ্ফাদীনি পৱেসেত্ৱা পটিপাটিযা বন্ধন্তি, এতম্পি গোপ্ফিমমেৱ. সব্বং পুৰিমনযেনেৱ ন ৱট্টতি.
‘‘ৱেধিমং’’ নাম সৱণ্টকানি ৱস্সিকপুপ্ফাদীনি ৱণ্টেসু, অৱণ্টকানি ৱা ৱকুলপুপ্ফাদীনি অন্তোছিদ্দে সূচিতালহীৰাদীহি ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱা আৱুনন্তি, এতং ৱেধিমং নাম, তম্পি পুৰিমনযেনেৱ ন ৱট্টতি. কেচি পন কদলিক্খন্ধম্হি কণ্টকে ৱা তালহীৰাদীনি ৱা পৱেসেত্ৱা তত্থ পুপ্ফানি ৱিজ্ঝিত্ৱা ঠপেন্তি, কেচি কণ্টকসাখাসু, কেচি পুপ্ফচ্ছত্তপুপ্ফকূটাগাৰকৰণত্থং ছত্তে চ ভিত্তিযঞ্চ পৱেসেত্ৱা ঠপিতকণ্টকেসু, কেচি ধম্মাসনৱিতানে বদ্ধকণ্টকেসু, কেচি কণিকাৰপুপ্ফাদীনি সলাকাহি ৱিজ্ঝন্তি, ছত্তাধিছত্তং ৱিয চ কৰোন্তি, তং অতিওড়াৰিকমেৱ. পুপ্ফৱিজ্ঝনত্থং পন ধম্মাসনৱিতানে কণ্টকম্পি বন্ধিতুং কণ্টকাদীহি ৱা একপুপ্ফম্পি ৱিজ্ঝিতুং পুপ্ফেযেৱ ৱা পুপ্ফং পৱেসেতুং ন ৱট্টতি. জালৱিতানৱেদিক-নাগদন্তক পুপ্ফপটিচ্ছকতালপণ্ণগুড়কাদীনং পন ছিদ্দেসু অসোকপিণ্ডিযা ৱা অন্তৰেসু পুপ্ফানি পৱেসেতুং ন দোসো. এতং ৱেধিমং নাম ন হোতি. ধম্মৰজ্জুযম্পি এসেৱ নযো.
‘‘ৱেঠিমং’’ নাম পুপ্ফদামপুপ্ফহত্থকেসু দট্ঠব্বং. কেচি হি মত্থকদামং কৰোন্তা হেট্ঠা ঘটকাকাৰং দস্সেতুং পুপ্ফেহি ৱেঠেন্তি, কেচি অট্ঠট্ঠ ৱা দস দস ৱা উপ্পলপুপ্ফাদীনি সুত্তেন ৱা ৱাকেন ৱা দণ্ডকেসু বন্ধিত্ৱা উপ্পলহত্থকে ৱা পদুমহত্থকে ৱা কৰোন্তি, তং সব্বং পুৰিমনযেনেৱ ন ৱট্টতি. সামণেৰেহি উপ্পাটেত্ৱা থলে ঠপিতউপ্পলাদীনি কাসাৱেন ভণ্ডিকম্পি বন্ধিতুং ন ৱট্টতি. তেসংযেৱ পন ৱাকেন ৱা দণ্ডকেন ৱা বন্ধিতুং অংসভণ্ডিকং ৱা কাতুং ৱট্টতি. অংসভণ্ডিকা নাম খন্ধে ঠপিতকাসাৱস্স উভো অন্তে আহৰিত্ৱা ভণ্ডিকং কত্ৱা তস্মিং পসিব্বকে ৱিয পুপ্ফানি পক্খিপন্তি, অযং ৱুচ্চতি অংসভণ্ডিকা, এতং কাতুং ৱট্টতি. দণ্ডকেহি পদুমিনিপণ্ণং ৱিজ্ঝিত্ৱা উপ্পলাদীনি পণ্ণেন ৱেঠেত্ৱা গণ্হন্তি, তত্ৰাপি পুপ্ফানং উপৰি পদুমিনিপণ্ণমেৱ বন্ধিতুং ৱট্টতি. হেট্ঠা দণ্ডকং পন বন্ধিতুং ন ৱট্টতি.
‘‘পূৰিমং’’ নাম মালাগুণে চ পুপ্ফপটে চ দট্ঠব্বং. যো হি মালাগুণেন চেতিযং ৱা বোধিং ৱা ৱেদিকং ৱা পৰিক্খিপন্তো পুন আনেত্ৱা পূৰিমঠানং অতিক্কামেতি, এত্তাৱতাপি পূৰিমং নাম হোতি. কো পন ৱাদো অনেকক্খত্তুং পৰিক্খিপন্তস্স, নাগদন্ত-কন্তৰেহি পৱেসেত্ৱা হৰন্তো ওলম্বকং কত্ৱা পুন নাগদন্তকং পৰিক্খিপতি, এতম্পি পূৰিমং নাম. নাগদন্তকে পন পুপ্ফৱলযং পৱেসেতুং ৱট্টতি. মালাগুণেহি পুপ্ফপটং কৰোন্তি. তত্ৰাপি একমেৱ মালাগুণং হৰিতুং ৱট্টতি. পুন পচ্চাহৰতো পূৰিমমেৱ হোতি, তং সব্বং পুৰিমনযেনেৱ ন ৱট্টতি. মালাগুণেহি পন বহূহিপি কতং পুপ্ফদামং লভিত্ৱা আসনমত্থকাদীসু বন্ধিতুং ৱট্টতি. অতিদীঘং পন মালাগুণং একৱাৰং হৰিত্ৱা ৱা পৰিক্খিপিত্ৱা ৱা পুন অঞ্ঞস্স ভিক্খুনো দাতুং ৱট্টতি. তেনাপি তথেৱ কাতুং ৱট্টতি.
‘‘ৱাযিমং’’ নাম পুপ্ফজালপুপ্ফপটপুপ্ফৰূপেসু দট্ঠব্বং. চেতিযেসু পুপ্ফজালং কৰোন্তস্স একমেকম্হি জালচ্ছিদ্দে দুক্কটং. ভিত্তিচ্ছত্তবোধিত্থম্ভাদীসুপি এসেৱ নযো. পুপ্ফপটং পন পৰেহি পূৰিতম্পি ৱাযিতুং ন লব্ভতি. গোপ্ফিমপুপ্ফেহেৱ হত্থিঅস্সাদিৰূপকানি কৰোন্তি, তানিপি ৱাযিমট্ঠানে তিট্ঠন্তি. পুৰিমনযেনেৱ সব্বং ন ৱট্টতি. অঞ্ঞেহি কতপৰিচ্ছেদে পন পুপ্ফানি ঠপেন্তেন হত্থিঅস্সাদিৰূপকম্পি কাতুং ৱট্টতি. মহাপচ্চৰিযং পন কলম্বকেন অড্ঢচন্দকেন চ সদ্ধিং অট্ঠপুপ্ফৱিকতিযো ৱুত্তা. তত্থ কলম্বকোতি অড্ঢচন্দকন্তৰে ঘটিকদামওলম্বকো ৱুত্তো. ‘‘অড্ঢচন্দকো’’তি অড্ঢচন্দাকাৰেন মালাগুণপৰিক্খেপো. তদুভযম্পি পূৰিমেযেৱ পৱিট্ঠং. কুৰুন্দিযং পন ‘‘দ্ৱে তযো মালাগুণে একতো কত্ৱা পুপ্ফদামকৰণম্পি ৱাযিমংযেৱা’’তি ৱুত্তং. তম্পি ইধ পূৰিমট্ঠানেযেৱ পৱিট্ঠং, ন কেৱলঞ্চ পুপ্ফগুড়দামমেৱ পিট্ঠমযদামম্পি গেণ্ডুকপুপ্ফদামম্পি কুৰুন্দিযং ৱুত্তং, খৰপত্তদামম্পি সিক্খাপদস্স সাধাৰণত্তা ভিক্খূনম্পি ভিক্খুনীনম্পি নেৱ কাতুং ন কাৰাপেতুং ৱট্টতি. পূজানিমিত্তং পন কপ্পিযৱচনং সব্বত্থ ৱত্তুং ৱট্টতি. পৰিযাযওভাসনিমিত্তকম্মানি ৱট্টন্তিযেৱ.
তুৱট্টেন্তীতি নিপজ্জন্তি. লাসেন্তীতি পীতিযা উপ্পিলৱমানা ৱিয উট্ঠহিত্ৱা লাসিযনাটকং নাটেন্তি, ৰেচকং দেন্তি. নচ্চন্তিযাপি নচ্চন্তীতি যদা নাটকিত্থী নচ্চতি, তদা তেপি তস্সা পুৰতো ৱা পচ্ছতো ৱা গচ্ছন্তা নচ্চন্তি. নচ্চন্তিযাপি গাযন্তীতি যদা সা নচ্চতি, তদা নচ্চানুৰূপং গাযন্তি. এস নযো সব্বত্থ. অট্ঠপদেপি কীড়ন্তীতি অট্ঠপদফলকে জূতং কীড়ন্তি. তথা দসপদে, আকাসেপীতি অট্ঠপদদসপদেসু ৱিয আকাসেযেৱ কীড়ন্তি. পৰিহাৰপথেপীতি ভূমিযং নানাপথমণ্ডলং কত্ৱা তত্থ পৰিহৰিতব্বপথং পৰিহৰন্তা কীড়ন্তি. সন্তিকাযপি কীড়ন্তীতি সন্তিককীড়ায কীড়ন্তি, একজ্ঝং ঠপিতা সাৰিযো ৱা পাসাণসক্খৰাযো ৱা অচালেন্তা নখেনেৱ অপনেন্তি চ উপনেন্তি চ, সচে তত্থ কাচি চলতি, পৰাজযো হোতি. খলিকাযাতি জূতফলকে পাসককীড়ায কীড়ন্তি. ঘটিকাযাতি ঘটিকা ৱুচ্চতি দণ্ডককীড়া, তায কীড়ন্তি. দীঘদণ্ডকেন ৰস্সদণ্ডকং পহৰন্তা ৱিচৰন্তি.
সলাকহত্থেনাতি লাখায ৱা মঞ্জট্ঠিযা ৱা পিট্ঠউদকে ৱা সলাকহত্থং তেমেত্ৱা ‘‘কিং হোতূ’’তি ভূমিযং ৱা ভিত্তিযং ৱা তং পহৰিত্ৱা হত্থিঅস্সাদীৰূপানি দস্সেন্তা কীড়ন্তি. অক্খেনাতি গুড়েন. পঙ্গচীৰেনাতি পঙ্গচীৰং ৱুচ্চতি পণ্ণনাড়িকা, তং ধমন্তা কীড়ন্তি. ৱঙ্ককেনাতি গামদাৰকানং কীড়নকেন খুদ্দকনঙ্গলেন. মোক্খচিকাযাতি মোক্খচিকা ৱুচ্চতি সম্পৰিৱত্তককীড়া, আকাসে ৱা দণ্ডং গহেত্ৱা, ভূমিযং ৱা সীসং ঠপেত্ৱা হেট্ঠুপৰিযভাৱেন পৰিৱত্তন্তা কীড়ন্তীতি অত্থো. চিঙ্গুলকেনাতি চিঙ্গুলকং ৱুচ্চতি তালপণ্ণাদীহি কতং ৱাতপ্পহাৰেন পৰিব্ভমনচক্কং, তেন কীড়ন্তি. পত্তাড়্হকেনাতি পত্তাড়্হকং ৱুচ্চতি পণ্ণনাড়ি, তায ৱালিকাদীনি মিনন্তা কীড়ন্তি. ৰথকেনাতি খুদ্দকৰথেন. ধনুকেনাতি খুদ্দকধনুনা.
অক্খৰিকাযাতি অক্খৰিকা ৱুচ্চতি আকাসে ৱা পিট্ঠিযং ৱা অক্খৰজাননকীড়া, তায কীড়ন্তি. মনেসিকাযাতি মনেসিকা ৱুচ্চতি মনসা চিন্তিতজাননকীড়া, তায কীড়ন্তি. যথাৱজ্জেনাতি যথাৱজ্জং ৱুচ্চতি কাণকুণিকখঞ্জাদীনং যং যং ৱজ্জং তং তং পযোজেত্ৱা দস্সনকীড়া তায কীড়ন্তি, ৱেলম্ভকা ৱিয. হত্থিস্মিম্পি সিক্খন্তীতি হত্থিনিমিত্তং যং সিপ্পং সিক্খিতব্বং, তং সিক্খন্তি. এসেৱ নযো অস্সাদীসু. ধাৱন্তিপীতি পৰম্মুখা গচ্ছন্তা ধাৱন্তি. আধাৱন্তিপীতি যত্তকং ধাৱন্তি, তত্তকমেৱ অভিমুখা পুন আগচ্ছন্তা আধাৱন্তি. নিব্বুজ্ঝন্তীতি মল্লযুদ্ধং কৰোন্তি. নলাটিকম্পি দেন্তীতি ‘‘সাধু, সাধু, ভগিনী’’তি অত্তনো নলাটে অঙ্গুলিং ঠপেত্ৱা তস্সা নলাটে ঠপেন্তি. ৱিৱিধম্পি অনাচাৰং আচৰন্তীতি অঞ্ঞম্পি পাড়িযং অনাগতং মুখডিণ্ডিমাদিৱিৱিধং অনাচাৰং আচৰন্তি.
৪৩২. পাসাদিকেনাতি পসাদাৱহেন, সাৰুপ্পেন সমণানুচ্ছৱিকেন. অভিক্কন্তেনাতি গমনেন. পটিক্কন্তেনাতি নিৱত্তনেন. আলোকিতেনাতি পুৰতো দস্সনেন. ৱিলোকিতেনাতি ইতো চিতো চ দস্সনেন. সমিঞ্জিতেনাতি পব্বসঙ্কোচনেন. পসাৰিতেনাতি তেসংযেৱ পসাৰণেন. সব্বত্থ ইত্থম্ভূতাখ্যানত্থে কৰণৱচনং, সতিসম্পজঞ্ঞেহি অভিসঙ্খতত্তা পাসাদিক অভিক্কন্ত-পটিক্কন্ত-আলোকিত-ৱিলোকিত-সমিঞ্জিত-পসাৰিতো হুত্ৱাতি ৱুত্তং হোতি. ওক্খিত্তচক্খূতি হেট্ঠা-খিত্তচক্খু. ইৰিযাপথসম্পন্নোতি তায পাসাদিকঅভিক্কন্তাদিতায সম্পন্নইৰিযাপথো.
ক্ৱাযন্তি কো অযং. অবলবলো ৱিযাতি অবলো কিৰ বোন্দো ৱুচ্চতি, অতিসযত্থে চ ইদং আমেডিতং, তস্মা অতিবোন্দো ৱিযাতি ৱুত্তং হোতি. মন্দমন্দোতি অভিক্কন্তাদীনং অনুদ্ধততায অতিমন্দো. অতিসণ্হোতি এৱং গুণমেৱ দোসতো দস্সেন্তি. ভাকুটিকভাকুটিকো ৱিযাতি ওক্খিত্তচক্খুতায ভকুটিং কত্ৱা সঙ্কুটিতমুখো কুপিতো ৱিয ৱিচৰতীতি মঞ্ঞমানা ৱদন্তি. সণ্হাতি নিপুণা, ‘‘অম্ম তাত ভগিনী’’তি এৱং উপাসকজনং যুত্তট্ঠানে উপনেতুং ছেকা, ন যথা অযং; এৱং অবলবলো ৱিযাতি অধিপ্পাযো. সখিলাতি সাখল্যেন যুত্তা. সুখসম্ভাসাতি ইদং পুৰিমস্স কাৰণৱচনং. যেসঞ্হি সুখসম্ভাসা সম্মোদনীযকথা নেলা হোতি কণ্ণসুখা, তে সখিলাতি ৱুচ্চন্তি. তেনাহংসু – ‘‘সখিলা সুখসম্ভাসা’’তি. অযং পনেত্থ অধিপ্পাযো – অম্হাকং অয্যা উপাসকে দিস্ৱা মধুৰং সম্মোদনীযং কথং কথেন্তি, তস্মা সখিলা সুখসম্ভাসা, ন যথা অযং; এৱং মন্দমন্দা ৱিযাতি. মিহিতপুব্বঙ্গমাতি মিহিতং পুব্বঙ্গমং এতেসং ৱচনস্সাতি মিহিতপুব্বঙ্গমা, পঠমং সিতং কত্ৱা পচ্ছা ৱদন্তীতি অত্থো. এহিস্ৱাগতৱাদিনোতি উপাসকং দিস্ৱা ‘‘এহি স্ৱাগতং তৱা’’তি এৱংৱাদিনো, ন যথা অযং; এৱং সঙ্কুটিতমুখতায ভাকুটিকভাকুটিকা ৱিয এৱং মিহিতপুব্বঙ্গমাদিতায অভাকুটিকভাৱং অত্থতো দস্সেত্ৱা পুন সৰূপেনপি দস্সেন্তো আহংসু – ‘‘অভাকুটিকা উত্তানমুখা পুব্বভাসিনো’’তি. উপ্পটিপাটিযা ৱা তিণ্ণম্পি আকাৰানং অভাৱদস্সনমেতন্তি ৱেদিতব্বং. কথং? এত্থ হি ‘‘অভাকুটিকা’’তি ইমিনা ভাকুটিকভাকুটিকাকাৰস্স অভাৱো দস্সিতো. ‘‘উত্তানমুখা’’তি ইমিনা মন্দমন্দাকাৰস্স, যে হি চক্খূনি উম্মিলেত্ৱা আলোকনেন উত্তানমুখা হোন্তি, ন তে মন্দমন্দা. পুব্বভাসিনোতি ইমিনা অবলবলাকাৰস্স অভাৱো দস্সিতো, যে হি আভাসনকুসলতায ‘‘অম্ম তাতা’’তি পঠমতৰং আভাসন্তি, ন তে অবলবলাতি.
এহি, ভন্তে, ঘৰং গমিস্সামাতি সো কিৰ উপাসকো ‘‘ন খো, আৱুসো, পিণ্ডো লব্ভতী’’তি ৱুত্তে ‘‘তুম্হাকং ভিক্খূহিযেৱ এতং কতং, সকলম্পি গামং ৱিচৰন্তা ন লচ্ছথা’’তি ৱত্ৱা পিণ্ডপাতং দাতুকামো ‘‘এহি, ভন্তে, ঘৰং গমিস্সামা’’তি আহ. কিং পনাযং পযুত্তৱাচা হোতি, ন হোতীতি? ন হোতি. পুচ্ছিতপঞ্হো নামাযং কথেতুং ৱট্টতি. তস্মা ইদানি চেপি পুব্বণ্হে ৱা সাযন্হে ৱা অন্তৰঘৰং পৱিট্ঠং ভিক্খুং কোচি পুচ্ছেয্য – ‘‘কস্মা, ভন্তে, চৰথা’’তি? যেনত্থেন চৰতি, তং আচিক্খিত্ৱা ‘‘লদ্ধং ন লদ্ধ’’ন্তি ৱুত্তে সচে ন লদ্ধং, ‘‘ন লদ্ধ’’ন্তি ৱত্ৱা যং সো দেতি, তং গহেতুং ৱট্টতি.
দুট্ঠোতি ন পসাদাদীনং ৱিনাসেন দুট্ঠো, পুগ্গলৱসেন দুট্ঠো. দানপথানীতি দানানিযেৱ ৱুচ্চন্তি. অথ ৱা দানপথানীতি দাননিবদ্ধানি দানৱত্তানীতি ৱুত্তং হোতি. উপচ্ছিন্নানীতি দাযকেহি উপচ্ছিন্নানি, ন তে তানি এতৰহি দেন্তি. ৰিঞ্চন্তীতি ৱিসুং হোন্তি নানা হোন্তি, পক্কমন্তীতি ৱুত্তং হোতি. সণ্ঠহেয্যাতি সম্মা তিট্ঠেয্য, পেসলানং ভিক্খূনং পতিট্ঠা ভৱেয্য.
এৱমাৱুসোতি খো সো ভিক্খু সদ্ধস্স পসন্নস্স উপাসকস্স সাসনং সম্পটিচ্ছি. এৱৰূপং কিৰ সাসনং কপ্পিযং হৰিতুং ৱট্টতি, তস্মা ‘‘মম ৱচনেন ভগৱতো পাদে ৱন্দথা’’তি ৱা ‘‘চেতিযং পটিমং বোধিং সঙ্ঘত্থেৰং ৱন্দথা’’তি ৱা ‘‘চেতিযে গন্ধপূজং কৰোথ, পুপ্ফপূজং কৰোথা’’তি ৱা ‘‘ভিক্খূ সন্নিপাতেথ, দানং দস্সাম, ধম্মং সোস্সামাতি ৱা ঈদিসেসু সাসনেসু কুক্কুচ্চং ন কাতব্বং. কপ্পিযসাসনানি এতানি ন গিহীনং গিহিকম্মপটিসংযুত্তানীতি. কুতো চ ত্ৱং, ভিক্খু, আগচ্ছসীতি নিসিন্নো সো ভিক্খু ন আগচ্ছতি অত্থতো পন আগতো হোতি; এৱং সন্তেপি ৱত্তমানসমীপে ৱত্তমানৱচনং লব্ভতি, তস্মা ন দোসো. পৰিযোসানে ‘‘ততো অহং ভগৱা আগচ্ছামী’’তি এত্থাপি ৱচনে এসেৱ নযো.
৪৩৩. পঠমং অস্সজিপুনব্বসুকা ভিক্খূ চোদেতব্বাতি ‘‘মযং তুম্হে ৱত্তুকামা’’তি ওকাসং কাৰেত্ৱা ৱত্থুনা চ আপত্তিযা চ চোদেতব্বা. চোদেত্ৱা যং ন সৰন্তি, তং সাৰেতব্বা. সচে ৱত্থুঞ্চ আপত্তিঞ্চ পটিজানন্তি, আপত্তিমেৱ ৱা পটিজানন্তি, ন ৱত্থুং, আপত্তিং ৰোপেতব্বা. অথ ৱত্থুমেৱ পটিজানন্তি, নাপত্তিং; এৱম্পি ‘‘ইমস্মিং ৱত্থুস্মিং অযং নাম আপত্তী’’তি ৰোপেতব্বা এৱ. যদি নেৱ ৱত্থুং, নাপত্তিং পটিজানন্তি, আপত্তিং ন ৰোপেতব্বা অযমেত্থ ৱিনিচ্ছযো. যথাপটিঞ্ঞায পন আপত্তিং ৰোপেত্ৱা; এৱং পব্বাজনীযকম্মং কাতব্বন্তি দস্সেন্তো ‘‘ব্যত্তেন ভিক্খুনা’’তিআদিমাহ, তং উত্তানত্থমেৱ.
এৱং পব্বাজনীযকম্মকতেন ভিক্খুনা যস্মিং ৱিহাৰে ৱসন্তেন যস্মিং গামে কুলদূসককম্মং কতং হোতি, তস্মিং ৱিহাৰে ৱা তস্মিং গামে ৱা ন ৱসিতব্বং. তস্মিং ৱিহাৰে ৱসন্তেন সামন্তগামেপি পিণ্ডায ন চৰিতব্বং. সামন্তৱিহাৰেপি ৱসন্তেন তস্মিং গামে পিণ্ডায ন চৰিতব্বং. উপতিস্সত্থেৰো পন ‘‘ভন্তে নগৰং নাম মহন্তং দ্ৱাদসযোজনিকম্পি হোতী’’তি অন্তেৱাসিকেহি ৱুত্তো ‘‘যস্সা ৱীথিযা কুলদূসককম্মং কতং তত্থেৱ ৱাৰিত’’ন্তি আহ. ততো ‘‘ৱীথিপি মহতী নগৰপ্পমাণাৱ হোতী’’তি ৱুত্তো ‘‘যস্সা ঘৰপটিপাটিযা’’তি আহ, ‘‘ঘৰপটিপাটীপি ৱীথিপ্পমাণাৱ হোতী’’তি ৱুত্তো ইতো চিতো চ সত্ত ঘৰানি ৱাৰিতানী’’তি আহ. তং পন সব্বং থেৰস্স মনোৰথমত্তমেৱ. সচেপি ৱিহাৰো তিযোজনপৰমো হোতি দ্ৱাদসযোজনপৰমঞ্চ নগৰং, নেৱ ৱিহাৰে ৱসিতুং লব্ভতি, ন নগৰে চৰিতুন্তি.
৪৩৫. তে সঙ্ঘেন পব্বাজনীযকম্মকতাতি কথং সঙ্ঘো তেসং কম্মং অকাসি? ন গন্ত্ৱাৱ অজ্ঝোত্থৰিত্ৱা অকাসি, অথ খো কুলেহি নিমন্তেত্ৱা সঙ্ঘভত্তেসু কযিৰমানেসু তস্মিং তস্মিং ঠানে থেৰা সমণপটিপদং কথেত্ৱা ‘‘অযং সমণো, অযং অস্সমণো’’তি মনুস্সে সঞ্ঞাপেত্ৱা একং দ্ৱে ভিক্খূ সীমং পৱে সেত্ৱা এতেনেৱুপাযেন সব্বেসং পব্বাজনীযকম্মং অকংসূতি. এৱং পব্বাজনীযকম্মকতস্স চ অট্ঠাৰস ৱত্তানি পূৰেত্ৱা যাচন্তস্স কম্মং পটিপ্পস্সম্ভেতব্বং. পটিপ্পস্সদ্ধকম্মেনাপি চ তেন যেসু কুলেসু পুব্বে কুলদূসককম্মং কতং, ততো পচ্চযা ন গহেতব্বা, আসৱক্খযপ্পত্তেনাপি ন গহেতব্বা, অকপ্পিযাৱ হোন্তি. ‘‘কস্মা ন গণ্হথা’’তি পুচ্ছিতেন ‘‘পুব্বে এৱং কতত্তা’’তি ৱুত্তে, সচে ৱদন্তি ‘‘ন মযং তেন কাৰণেন দেম ইদানি সীলৱন্ততায দেমা’’তি গহেতব্বা. পকতিযা দানট্ঠানেযেৱ কুলদূসককম্মং কতং হোতি. ততো পকতিদানমেৱ গহেতুং ৱট্টতি, যং ৱড্ঢেত্ৱা দেন্তি, তং ন ৱট্টতি.
ন সম্মা ৱত্তন্তীতি তে পন অস্সজিপুনব্বসুকা অট্ঠাৰসসু ৱত্তেসু সম্মা ন ৱত্তন্তি. ন লোমং পাতেন্তীতি অনুলোমপটিপদং অপ্পটিপজ্জনতায ন পন্নলোমা হোন্তি. ন নেত্থাৰং ৱত্তন্তীতি অত্তনো নিত্থৰণমগ্গং ন পটিপজ্জন্তি. ন ভিক্খূ খমাপেন্তীতি ‘‘দুক্কটং, ভন্তে, অম্হেহি, ন পুন এৱং কৰিস্সাম, খমথ অম্হাক’’ন্তি এৱং ভিক্খূনং খমাপনং ন কৰোন্তি. অক্কোসন্তীতি কাৰকসঙ্ঘং দসহি অক্কোসৱত্থূহি অক্কোসন্তি. পৰিভাসন্তীতি ভযং নেসং দস্সেন্তি. ছন্দগামিতা…পে… ভযগামিতা পাপেন্তীতি এতে ছন্দগামিনো চ…পে… ভযগামিনো চাতি এৱং ছন্দগামিতাযপি…পে… ভযগামিতাযপি পাপেন্তি, যোজেন্তীতি অত্থো. পক্কমন্তীতি তেসং পৰিৱাৰেসু পঞ্চসু সমণসতেসু একচ্চে দিসা পক্কমন্তি. ৱিব্ভমন্তীতি একচ্চে গিহী হোন্তি. কথঞ্হি নাম অস্সজিপুনব্বসুকা ভিক্খূতি এত্থ দ্ৱিন্নং পমোক্খানং ৱসেন সব্বেপি ‘‘অস্সজিপুনব্বসুকা’’তি ৱুত্তা.
৪৩৬-৭. গামং ৱাতি এত্থ নগৰম্পি গামগ্গহণেনেৱ গহিতং. তেনস্স পদভাজনে ‘‘গামোপি নিগমোপি নগৰম্পি গামো চেৱ নিগমো চা’’তি ৱুত্তং. তত্থ অপাকাৰপৰিক্খেপো সআপণো নিগমোতি ৱেদিতব্বো.
কুলানি দূসেতীতি কুলদূসকো. দূসেন্তো চ ন অসুচিকদ্দমাদীহি দূসেতি, অথ খো অত্তনো দুপ্পটিপত্তিযা তেসং পসাদং ৱিনাসেতি. তেনেৱস্স পদভাজনে ‘‘পুপ্ফেন ৱা’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ যো হৰিত্ৱা ৱা হৰাপেত্ৱা ৱা পক্কোসিত্ৱা ৱা পক্কোসাপেত্ৱা ৱা সযং ৱা উপগতানং যংকিঞ্চি অত্তনো সন্তকং পুপ্ফং কুলসঙ্গহত্থায দেতি, দুক্কটং. পৰসন্তকং দেতি, দুক্কটমেৱ. থেয্যচিত্তেন দেতি, ভণ্ডগ্ঘেন কাৰেতব্বো. এসেৱ নযো সঙ্ঘিকেপি. অযং পন ৱিসেসো, সেনাসনত্থায নিযামিতং ইস্সৰৱতায দদতো থুল্লচ্চযং.
পুপ্ফং নাম কস্স দাতুং ৱট্টতি, কস্স ন ৱট্টতীতি? মাতাপিতূন্নং তাৱ হৰিত্ৱাপি হৰাপেত্ৱাপি পক্কোসিত্ৱাপি পক্কোসাপেত্ৱাপি দাতুং ৱট্টতি, সেসঞাতকানং পক্কোসাপেত্ৱাৱ. তঞ্চ খো ৱত্থুপূজনত্থায, মণ্ডনত্থায পন সিৱলিঙ্গাদিপূজনত্থায ৱা কস্সচিপি দাতুং ন ৱট্টতি. মাতাপিতূনঞ্চ হৰাপেন্তেন ঞাতিসামণেৰেহেৱ হৰাপেতব্বং. ইতৰে পন যদি সযমেৱ ইচ্ছন্তি, ৱট্টতি. সম্মতেন পুপ্ফভাজকেন ভাজনকালে সম্পত্তানং সামণেৰানং উপড্ঢভাগং দাতুং ৱট্টতি. কুৰুন্দিযং সম্পত্তগিহীনং উপড্ঢভাগং. মহাপচ্চৰিযং ‘‘চূড়কং দাতুং ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং. অসম্মতেন অপলোকেত্ৱা দাতব্বং.
আচৰিযুপজ্ঝাযেসু সগাৰৱা সামণেৰা বহূনি পুপ্ফানি আহৰিত্ৱা ৰাসিং কত্ৱা ঠপেন্তি, থেৰা পাতোৱ সম্পত্তানং সদ্ধিৱিহাৰিকাদীনং উপাসকানং ৱা ‘‘ত্ৱং ইদং গণ্হ, ত্ৱং ইদং গণ্হা’’তি দেন্তি, পুপ্ফদানং নাম ন হোতি. ‘‘চেতিযং পূজেস্সামা’’তি গহেত্ৱা গচ্ছন্তাপি পূজং কৰোন্তাপি তত্থ তত্থ সম্পত্তানং চেতিযপূজনত্থায দেন্তি, এতম্পি পুপ্ফদানং নাম ন হোতি. উপাসকে অক্কপুপ্ফাদীহি পূজেন্তে দিস্ৱা ‘‘ৱিহাৰে কণিকাৰপুপ্ফাদীনি অত্থি, উপাসকা তানি গহেত্ৱা পূজেথা’’তি ৱত্তুম্পি ৱট্টতি. ভিক্খূ পুপ্ফপূজং কত্ৱা দিৱাতৰং গামং পৱিট্ঠে ‘‘কিং, ভন্তে, অতিদিৱা পৱিট্ঠত্থা’’তি পুচ্ছন্তি, ‘‘ৱিহাৰে বহূনি পুপ্ফানি পূজং অকৰিম্হা’’তি ৱদন্তি. মনুস্সা ‘‘বহূনি কিৰ ৱিহাৰে পুপ্ফানী’’তি পুনদিৱসে পহূতং খাদনীযং ভোজনীযং গহেত্ৱা ৱিহাৰং গন্ত্ৱা পুপ্ফপূজঞ্চ কৰোন্তি, দানঞ্চ দেন্তি, ৱট্টতি. মনুস্সা ‘‘মযং, ভন্তে, অসুকদিৱসং নাম পূজেস্সামা’’তি পুপ্ফৱাৰং যাচিত্ৱা অনুঞ্ঞাতদিৱসে আগচ্ছন্তি, সামণেৰেহি চ পগেৱ পুপ্ফানি ওচিনিত্ৱা ঠপিতানি হোন্তি, তে ৰুক্খেসু পুপ্ফানি অপস্সন্তা ‘‘কুহিং, ভন্তে, পুপ্ফানী’’তি ৱদন্তি, সামণেৰেহি ওচিনিত্ৱা ঠপিতানি তুম্হে পন পূজেত্ৱা গচ্ছথ, সঙ্ঘো অঞ্ঞং দিৱসং পূজেস্সতীতি. তে পূজেত্ৱা দানং দত্ৱা গচ্ছন্তি, ৱট্টতি. মহাপচ্চৰিযং পন কুৰুন্দিযঞ্চ ‘‘থেৰা সামণেৰেহি দাপেতুং ন লভন্তি. সচে সযমেৱ তানি পুপ্ফানি তেসং দেন্তি, ৱট্টতি. থেৰেহি পন ‘সামণেৰেহি ওচিনিত্ৱা ঠপিতানী’তি এত্তকমেৱ ৱত্তব্ব’’ন্তি ৱুত্তং. সচে পন পুপ্ফৱাৰং যাচিত্ৱা অনোচিতেসু পুপ্ফেসু যাগুভত্তাদীনি আদায আগন্ত্ৱা সামণেৰে ‘‘ওচিনিত্ৱা দেথা’’তি ৱদন্তি. ঞাতকসামণেৰানংযেৱ ওচিনিত্ৱা দাতুং ৱট্টতি. অঞ্ঞাতকে উক্খিপিত্ৱা ৰুক্খসাখায ঠপেন্তি, ন ওৰোহিত্ৱা পলাযিতব্বং, ওচিনিত্ৱা দাতুং ৱট্টতি. সচে পন কোচি ধম্মকথিকো ‘‘বহূনি উপাসকা ৱিহাৰে পুপ্ফানি যাগুভত্তাদীনি আদায গন্ত্ৱা পুপ্ফপূজং কৰোথা’’তি ৱদতি, তস্সেৱ ন কপ্পতীতি মহাপচ্চৰিযঞ্চ কুৰুন্দিযঞ্চ ৱুত্তং. মহাঅট্ঠকথাযং পন ‘‘এতং অকপ্পিযং ন ৱট্টতী’’তি অৱিসেসেন ৱুত্তং.
ফলম্পি অত্তনো সন্তকং ৱুত্তনযেনেৱ মাতাপিতূনংঞ্চ সেসঞাতকানঞ্চ দাতুং ৱট্টতি. কুলসঙ্গহত্থায পন দেন্তস্স ৱুত্তনযেনেৱ অত্তনো সন্তকে পৰসন্তকে সঙ্ঘিকে সেনাসনত্থায নিযামিতে চ দুক্কটাদীনি ৱেদিতব্বানি. অত্তনো সন্তকংযেৱ গিলানমনুস্সানং ৱা সম্পত্তইস্সৰানং ৱা খীণপৰিব্বযানং ৱা দাতুং ৱট্টতি, ফলদানং ন হোতি. ফলভাজকেনাপি সম্মতেন সঙ্ঘস্স ফলভাজনকালে সম্পত্তমনুস্সানং উপড্ঢভাগং দাতুং ৱট্টতি. অসম্মতেন অপলোকেত্ৱা দাতব্বং. সঙ্ঘাৰামেপি ফলপৰিচ্ছেদেন ৱা ৰুক্খপৰিচ্ছেদেন ৱা কতিকা কাতব্বা. ততো গিলানমনুস্সানং ৱা অঞ্ঞেসং ৱা ফলং যাচন্তানং যথাপৰিচ্ছেদেন চত্তাৰি পঞ্চ ফলানি দাতব্বানি. ৰুক্খা ৱা দস্সেতব্বা ‘‘ইতো গহেতুং লব্ভতী’’তি. ‘‘ইঘ ফলানি সুন্দৰানি, ইতো গণ্হথা’’তি এৱং পন ন ৱত্তব্বং.
চুণ্ণেনাতি এত্থ অত্তনো সন্তকং সিৰীসচুণ্ণং ৱা অঞ্ঞং ৱা কসাৱং যংকিঞ্চি কুলসঙ্গহত্থায দেতি, দুক্কটং. পৰসন্তকাদীসুপি ৱুত্তনযেনেৱ ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বো. অযং পন ৱিসেসো – ইধ সঙ্ঘস্স ৰক্খিতগোপিতাপি ৰুক্খচ্ছল্লি গৰুভণ্ডমেৱ. মত্তিকদন্তকট্ঠৱেড়ূসুপি গৰুভণ্ডূপগং ঞত্ৱা চুণ্ণে ৱুত্তনযেনেৱ ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বো. পণ্ণদানং পন এত্থ ন আগতং, তম্পি ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. পৰতোপি গৰুভণ্ডৱিনিচ্ছযে সব্বং ৱিত্থাৰেন ৱণ্ণযিস্সাম.
ৱেজ্জিকায ৱাতি এত্থ ৱেজ্জকম্মৱিধি ততিযপাৰাজিকৱণ্ণনাযং ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বো.
জঙ্ঘপেসনিকেনাতি এত্থ জঙ্ঘপেসনিযন্তি গিহীনং দূতেয্যসাসনহৰণকম্মং ৱুচ্চতি, তং ন কাতব্বং. গিহীনঞ্হি সাসনং গহেত্ৱা গচ্ছন্তস্স পদে পদে দুক্কটং. তং কম্মং নিস্সায লদ্ধভোজনং ভুঞ্জন্তস্সাপি অজ্ঝোহাৰে অজ্ঝোহাৰে দুক্কটং. পঠমং সাসনং অগ্গহেত্ৱাপি পচ্ছা ‘‘অযং দানি সো গামো হন্দ তং সাসনং আৰোচেমী’’তি মগ্গা ওক্কমন্তস্সাপি পদে পদে দুক্কটং. সাসনং আৰোচেত্ৱা লদ্ধভোজনং ভুঞ্জতো পুৰিমনযেনেৱ দুক্কটং. সাসনং অগ্গহেত্ৱা আগতেন পন ‘‘ভন্তে তস্মিং গামে ইত্থন্নামস্স কা পৱত্তী’’তি পুচ্ছিযমানেন কথেতুং ৱট্টতি, পুচ্ছিতপঞ্হে দোসো নত্থি. পঞ্চন্নং পন সহধম্মিকানং মাতাপিতূনং পণ্ডুপলাসস্স অত্তনো ৱেয্যাৱচ্চকৰস্স চ সাসনং হৰিতুং ৱট্টতি, গিহীনঞ্চ পুব্বে ৱুত্তপ্পকাৰং কপ্পিযসাসনং. ইদঞ্হি জঙ্ঘপেসনিযকম্মং নাম ন হোতি. ইমেহি পন অট্ঠহি কুলদূসককম্মেহি উপ্পন্নপচ্চযা পঞ্চন্নম্পি সহধম্মিকানং ন কপ্পন্তি, অভূতাৰোচনৰূপিযসংৱোহাৰেহি উপ্পন্নপচ্চযসদিসাৱ হোন্তি.
পাপা সমাচাৰা অস্সাতি পাপসমাচাৰো. তে পন যস্মা মালাৱচ্ছৰোপনাদযো ইধ অধিপ্পেতা, তস্মা ‘‘মালাৱচ্ছং ৰোপেন্তিপী’’তিআদিনা নযেনস্স পদভাজনং ৱুত্তং. তিৰোক্খাতি পৰম্মুখা. কুলানি চ তেন দুট্ঠানীতি এত্থ পন যস্মা ‘‘কুলানী’’তি ৱোহাৰমত্তমেতং, অত্থতো হি মনুস্সা তেন দুট্ঠা হোন্তি, তস্মাস্স পদভাজনে ‘‘পুব্বে সদ্ধা হুত্ৱা’’তিআদিমাহ. ছন্দগামিনোতি ছন্দেন গচ্ছন্তীতি ছন্দগামিনো. এস নযো সেসেসু. সমনুভাসিতব্বো তস্স পটিনিস্সগ্গাযাতি এত্থ কুলদূসককম্মেন দুক্কটমেৱ. যং পন সো সঙ্ঘং পৰিভৱিত্ৱা ‘‘ছন্দগামিনো’’তিআদিমাহ. তস্স পটিনিস্সগ্গায সমনুভাসনকম্মং কাতব্বন্তি এৱমত্থো দট্ঠব্বো. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৱ.
সমুট্ঠানাদীনিপি পঠমসঙ্ঘভেদসদিসানেৱাতি.
কুলদূসকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
নিগমনৱণ্ণনা
৪৪২. উদ্দিট্ঠা খো…পে… এৱমেতং ধাৰযামীতি এত্থ পঠমং আপত্তি এতেসন্তি পঠমাপত্তিকা, পঠমং ৱীতিক্কমক্খণেযেৱ আপজ্জিতব্বাতি অত্থো. ইতৰে পন যথা ততিযে চতুত্থে চ দিৱসে হোতীতি জৰো ‘‘ততিযকো চতুত্থকো’’তি চ ৱুচ্চতি; এৱং যাৱততিযে সমনুভাসনকম্মে হোন্তীতি যাৱততিযকাতি ৱেদিতব্বা.
যাৱতীহং জানং পটিচ্ছাদেতীতি যত্তকানি অহানি জানন্তো পটিচ্ছাদেতি, ‘‘অহং ইত্থন্নামং আপত্তিং আপন্নো’’তি সব্ৰহ্মচাৰীনং নাৰোচেতি. তাৱতীহন্তি তত্তকানি অহানি. অকামা পৰিৱত্থব্বন্তি ন কামেন, ন ৱসেন, অথ খো অকামেন অৱসেন পৰিৱাসং সমাদায ৱত্থব্বং. উত্তৰি ছাৰত্তন্তি পৰিৱাসতো উত্তৰি ছ ৰত্তিযো. ভিক্খুমানত্তাযাতি ভিক্খূনং মাননভাৱায, আৰাধনত্থাযাতি ৱুত্তং হোতি. ৱীসতিসঙ্ঘো গণো অস্সাতি ৱীসতিগণো. তত্ৰাতি যত্ৰ সব্বন্তিমেন পৰিচ্ছেদেন ৱীসতিগণো ভিক্খুসঙ্ঘো অত্থি তত্ৰ. অব্ভেতব্বোতি অভিএতব্বো সম্পটিচ্ছিতব্বো, অব্ভানকম্মৱসেন ওসাৰেতব্বোতি ৱুত্তং হোতি, অৱ্হাতব্বোতি ৱা অত্থো. অনব্ভিতোতি ন অব্ভিতো, অসম্পটিচ্ছিতো, অকতব্ভানকম্মোতি ৱুত্তং হোতি, অনৱ্হাতোতি ৱা অত্থো. সামীচীতি অনুধম্মতা, লোকুত্তৰধম্মং অনুগতা ওৱাদানুসাসনী, সামীচি ধম্মতাতি ৱুত্তং হোতি. সেসমেত্থ ৱুত্তনযমেৱাতি.
সমন্তপাসাদিকায ৱিনযসংৱণ্ণনায
তেৰসকৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.