১. সুক্কৱিস্সট্ঠিসিক্খাপদৱণ্ণনা
যং পাৰাজিককণ্ডস্স, সঙ্গীতং সমনন্তৰং;
তস্স তেৰসকস্সাযমপুব্বপদৱণ্ণনা.
২৩৪. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন আযস্মা সেয্যসকো অনভিৰতো ব্ৰহ্মচৰিযং চৰতীতি এত্থ আযস্মাতি পিযৱচনং. সেয্যসকোতি তস্স ভিক্খুনো নামং. অনভিৰতোতি ৱিক্খিত্তচিত্তো কামৰাগপৰিড়াহেন পৰিডয্হমানো ন পন গিহিভাৱং পত্থযমানো. সো তেন কিসো হোতীতি সো সেয্যসকো তেন অনভিৰতভাৱেন কিসো হোতি.
অদ্দসা খো আযস্মা উদাযীতি এত্থ উদাযীতি তস্স থেৰস্স নামং, অযঞ্হি সেয্যসকস্স উপজ্ঝাযো লাড়ুদাযী নাম ভন্তমিগসপ্পটিভাগো নিদ্দাৰামতাদিমনুযুত্তানং অঞ্ঞতৰো লোলভিক্খু. কচ্চি নো ত্ৱন্তি কচ্চি নু ত্ৱং. যাৱদত্থং ভুঞ্জাতিআদীসু যাৱতা অত্থোতি যাৱদত্থং. ইদং ৱুত্তং হোতি – যাৱতা তে ভোজনেন অত্থো যত্তকং ত্ৱং ইচ্ছসি তত্তকং ভুঞ্জ, যত্তকং কালং ৰত্তিং ৱা দিৱা ৱা সুপিতুং ইচ্ছসি তত্তকং সুপ, মত্তিকাদীহি কাযং উব্বট্টেত্ৱা চুণ্ণাদীহি ঘংসিত্ৱা যত্তকং ন্হানং ইচ্ছসি তত্তকং ন্হায, উদ্দেসেন ৱা পৰিপুচ্ছায ৱা ৱত্তপটিপত্তিযা ৱা কম্মট্ঠানেন ৱা অত্থো নত্থীতি. যদা তে অনভিৰতি উপ্পজ্জতীতি যস্মিং কালে তৱ কামৰাগৱসেন উক্কণ্ঠিততা ৱিক্খিত্তচিত্ততা উপ্পজ্জতি. ৰাগো চিত্তং অনুদ্ধংসেতীতি কামৰাগো চিত্তং ধংসেতি পধংসেতি ৱিক্খিপতি চেৱ মিলাপেতি চ. তদা হত্থেন উপক্কমিত্ৱা অসুচিং মোচেহীতি তস্মিং কালে হত্থেন ৱাযমিত্ৱা অসুচিমোচনং কৰোহি, এৱঞ্হি তে চিত্তেকগ্গতা ভৱিস্সতি. ইতি তং উপজ্ঝাযো অনুসাসি যথা তং বালো বালং মগো মগং.
২৩৫. তেসং মুট্ঠস্সতীনং অসম্পজানানং নিদ্দং ওক্কমন্তানন্তি সতিসম্পজঞ্ঞং পহায নিদ্দং ওতৰন্তানং. তত্থ কিঞ্চাপি নিদ্দং ওক্কমন্তানং অব্যাকতো ভৱঙ্গৱাৰো পৱত্ততি, সতিসম্পজঞ্ঞৱাৰো গড়তি, তথাপি সযনকালে মনসিকাৰো কাতব্বো. দিৱা সুপন্তেন যাৱ ন্হাতস্স ভিক্খুনো কেসা ন সুক্খন্তি তাৱ সুপিত্ৱা ৱুট্ঠহিস্সামীতি সউস্সাহেন সুপিতব্বং. ৰত্তিং সুপন্তেন এত্তকং নাম ৰত্তিভাগং সুপিত্ৱা চন্দেন ৱা তাৰকায ৱা ইদং নাম ঠানং পত্তকালে ৱুট্ঠহিস্সামীতি সউস্সাহেন সুপিতব্বং. বুদ্ধানুস্সতিআদীসু চ দসসু কম্মট্ঠানেসু একং অঞ্ঞং ৱা চিত্তৰুচিযং কম্মট্ঠানং গহেত্ৱাৱ নিদ্দা ওক্কমিতব্বা. এৱং কৰোন্তো হি সতো সম্পজানো সতিঞ্চ সম্পজঞ্ঞঞ্চ অৱিজহিত্ৱাৱ নিদ্দং ওক্কমতীতি ৱুচ্চতি. তে পন ভিক্খূ বালা লোলা ভন্তমিগসপ্পটিভাগা ন এৱমকংসু. তেন ৱুত্তং – ‘‘তেসং মুট্ঠস্সতীনং অসম্পজানানং নিদ্দং ওক্কমন্তান’’ন্তি.
অত্থি চেত্থ চেতনা লব্ভতীতি এত্থ চ সুপিনন্তে অস্সাদচেতনা অত্থি উপলব্ভতি. অত্থেসা, ভিক্খৱে, চেতনা; সা চ খো অব্বোহাৰিকাতি ভিক্খৱে এসা অস্সাদচেতনা অত্থি, সা চ খো অৱিসযে উপ্পন্নত্তা অব্বোহাৰিকা, আপত্তিযা অঙ্গং ন হোতি. ইতি ভগৱা সুপিনন্তে চেতনায অব্বোহাৰিকভাৱং দস্সেত্ৱা ‘‘এৱঞ্চ পন ভিক্খৱে ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ, সঞ্চেতনিকা সুক্কৱিস্সট্ঠি অঞ্ঞত্ৰ সুপিনন্তা সঙ্ঘাদিসেসো’’তি সানুপঞ্ঞত্তিকং সিক্খাপদং পঞ্ঞাপেসি.
২৩৬-২৩৭. তত্থ সংৱিজ্জতি চেতনা অস্সাতি সঞ্চেতনা, সঞ্চেতনাৱ সঞ্চেতনিকা, সঞ্চেতনা ৱা অস্সা অত্থীতি সঞ্চেতনিকা. যস্মা পন যস্স সঞ্চেতনিকা সুক্কৱিস্সট্ঠি হোতি সো জানন্তো সঞ্জানন্তো হোতি, সা চস্স সুক্কৱিস্সট্ঠি চেচ্চ অভিৱিতৰিত্ৱা ৱীতিক্কমো হোতি, তস্মা ব্যঞ্জনে আদৰং অকত্ৱা অত্থমেৱ দস্সেতুং ‘‘জানন্তো সঞ্জানন্তো চেচ্চ অভিৱিতৰিত্ৱা ৱীতিক্কমো’’তি এৱমস্স পদভাজনং ৱুত্তং. তত্থ জানন্তোতি উপক্কমামীতি জানন্তো. সঞ্জানন্তোতি সুক্কং মোচেমীতি সঞ্জানন্তো, তেনেৱ উপক্কমজাননাকাৰেন সদ্ধিং জানন্তোতি অত্থো. চেচ্চাতি মোচনস্সাদচেতনাৱসেন চেতেত্ৱা পকপ্পেত্ৱা. অভিৱিতৰিত্ৱাতি উপক্কমৱসেন মদ্দন্তো নিৰাসঙ্কচিত্তং পেসেত্ৱা. ৱীতিক্কমোতি এৱং পৱত্তস্স যো ৱীতিক্কমো অযং সঞ্চেতনিকাসদ্দস্স সিখাপ্পত্তো অত্থোতি ৱুত্তং হোতি.
ইদানি সুক্কৱিস্সট্ঠীতি এত্থ যস্স সুক্কস্স ৱিস্সট্ঠি তং তাৱ সঙ্খ্যাতো ৱণ্ণভেদতো চ দস্সেতুং ‘‘সুক্কন্তি দস সুক্কানী’’তিআদিমাহ. তত্থ সুক্কানং আসযভেদতো ধাতুনানত্ততো চ নীলাদিৱণ্ণভেদো ৱেদিতব্বো.
ৱিস্সট্ঠীতি ৱিস্সগ্গো, অত্থতো পনেতং ঠানাচাৱনং হোতি, তেনাহ – ‘‘ৱিস্সট্ঠীতি ঠানতোচাৱনা ৱুচ্চতী’’তি. তত্থ ৱত্থিসীসং কটি কাযোতি তিধা সুক্কস্স ঠানং পকপ্পেন্তি, একো কিৰাচৰিযো ‘‘ৱত্থিসীসং সুক্কস্স ঠান’’ন্তি আহ. একো ‘‘কটী’’তি, একো ‘‘সকলো কাযো’’তি, তেসু ততিযস্স ভাসিতং সুভাসিতং. কেসলোমনখদন্তানঞ্হি মংসৱিনিমুত্তট্ঠানং উচ্চাৰপস্সাৱখেড়সিঙ্ঘাণিকাথদ্ধসুক্খচম্মানি চ ৱজ্জেত্ৱা অৱসেসো ছৱিমংসলোহিতানুগতো সব্বোপি কাযো কাযপ্পসাদভাৱজীৱিতিন্দ্ৰিযাবদ্ধপিত্তানং সম্ভৱস্স চ ঠানমেৱ. তথা হি ৰাগপৰিযুট্ঠানেনাভিভূতানং হত্থীনং উভোহি কণ্ণচূড়িকাহি সম্ভৱো নিক্খমতি, মহাসেনৰাজা চ ৰাগপৰিযুট্ঠিতো সম্ভৱৱেগং অধিৱাসেতুং অসক্কোন্তো সত্থেন বাহুসীসং ফালেত্ৱা ৱণমুখেন নিক্খন্তং সম্ভৱং দস্সেসীতি.
এত্থ পন পঠমস্স আচৰিযস্স ৱাদে মোচনস্সাদেন নিমিত্তে উপক্কমতো যত্তকং একা খুদ্দকমক্খিকা পিৱেয্য তত্তকে অসুচিম্হি ৱত্থিসীসতো মুঞ্চিত্ৱা দকসোতং ওতিণ্ণমত্তে বহি নিক্খন্তে ৱা অনিক্খন্তে ৱা সঙ্ঘাদিসেসো. দুতিযস্স ৱাদে তথেৱ কটিতো মুচ্চিত্ৱা দকসোতং ওতিণ্ণমত্তে, ততিযস্স ৱাদে তথেৱ সকলকাযং সঙ্খোভেত্ৱা ততো মুচ্চিত্ৱা দকসোতং ওতিণ্ণমত্তে বহি নিক্খন্তে ৱা অনিক্খন্তে ৱা সঙ্ঘাদিসেসো. দকসোতোৰোহণঞ্চেত্থ অধিৱাসেত্ৱা অন্তৰা নিৱাৰেতুং অসক্কুণেয্যতায ৱুত্তং, ঠানা চুতঞ্হি অৱস্সং দকসোতং ওতৰতি. তস্মা ঠানা চাৱনমত্তেনেৱেত্থ আপত্তি ৱেদিতব্বা, সা চ খো নিমিত্তে উপক্কমন্তস্সেৱ হত্থপৰিকম্মপাদপৰিকম্মগত্তপৰিকম্মকৰণেন সচেপি অসুচি মুচ্চতি, অনাপত্তি. অযং সব্বাচৰিযসাধাৰণৱিনিচ্ছযো.
অঞ্ঞত্ৰ সুপিনন্তাতি এত্থ সুপিনো এৱ সুপিনন্তো, তং ঠপেত্ৱা অপনেত্ৱাতি ৱুত্তং হোতি. তঞ্চ পন সুপিনং পস্সন্তো চতূহি কাৰণেহি পস্সতি ধাতুক্খোভতো ৱা অনুভূতপুব্বতো ৱা দেৱতোপসংহাৰতো ৱা পুব্বনিমিত্ততো ৱাতি.
তত্থ পিত্তাদীনং খোভকৰণপচ্চযযোগেন খুভিতধাতুকো ধাতুক্খোভতো সুপিনং পস্সতি, পস্সন্তো চ নানাৱিধং সুপিনং পস্সতি – পব্বতা পতন্তো ৱিয, আকাসেন গচ্ছন্তো ৱিয, ৱাড়মিগহত্থীচোৰাদীহি অনুবদ্ধো ৱিয হোতি. অনুভূতপুব্বতো পস্সন্তো পুব্বে অনুভূতপুব্বং আৰম্মণং পস্সতি. দেৱতোপসংহাৰতো পস্সন্তস্স দেৱতা অত্থকামতায ৱা অনত্থকামতায ৱা অত্থায ৱা অনত্থায ৱা নানাৱিধানি আৰম্মণানি উপসংহৰন্তি, সো তাসং দেৱতানং আনুভাৱেন তানি আৰম্মণানি পস্সতি. পুব্বনিমিত্ততো পস্সন্তো পুঞ্ঞাপুঞ্ঞৱসেন উপ্পজ্জিতুকামস্স অত্থস্স ৱা অনত্থস্স ৱা পুব্বনিমিত্তভূতং সুপিনং পস্সতি, বোধিসত্তস্সমাতা ৱিয পুত্তপটিলাভনিমিত্তং, বোধিসত্তো ৱিয পঞ্চ মহাসুপিনে (অ. নি. ৫.১৯৬), কোসলৰাজা ৱিয সোড়স সুপিনেতি.
তত্থ যং ধাতুক্খোভতো অনুভূতপুব্বতো চ সুপিনং পস্সতি ন তং সচ্চং হোতি. যং দেৱতোপসংহাৰতো পস্সতি তং সচ্চং ৱা হোতি অলীকং ৱা, কুদ্ধা হি দেৱতা উপাযেন ৱিনাসেতুকামা ৱিপৰীতম্পি কত্ৱা দস্সেন্তি. যং পন পুব্বনিমিত্ততো পস্সতি তং একন্তসচ্চমেৱ হোতি. এতেসঞ্চ চতুন্নং মূলকাৰণানং সংসগ্গভেদতোপি সুপিনভেদো হোতিযেৱ.
তঞ্চ পনেতং চতুব্বিধম্পি সুপিনং সেক্খপুথুজ্জনাৱ পস্সন্তি অপ্পহীনৱিপল্লাসত্তা, অসেক্খা পন ন পস্সন্তি পহীনৱিপল্লাসত্তা. কিং পনেতং পস্সন্তো সুত্তো পস্সতি পটিবুদ্ধো, উদাহু নেৱ সুত্তো ন পটিবুদ্ধোতি? কিঞ্চেত্থ যদি তাৱ সুত্তো পস্সতি অভিধম্মৱিৰোধো আপজ্জতি, ভৱঙ্গচিত্তেন হি সুপতি তং ৰূপনিমিত্তাদিআৰম্মণং ৰাগাদিসম্পযুত্তং ৱা ন হোতি, সুপিনং পস্সন্তস্স চ ঈদিসানি চিত্তানি উপ্পজ্জন্তি. অথ পটিবুদ্ধো পস্সতি ৱিনযৱিৰোধো আপজ্জতি, যঞ্হি পটিবুদ্ধো পস্সতি তং সব্বোহাৰিকচিত্তেন পস্সতি, সব্বোহাৰিকচিত্তেন চ কতে ৱীতিক্কমে অনাপত্তি নাম নত্থি. সুপিনং পস্সন্তেন পন কতেপি ৱীতিক্কমে একন্তং অনাপত্তি এৱ. অথ নেৱ সুত্তো ন পটিবুদ্ধো পস্সতি, কো নাম পস্সতি; এৱঞ্চ সতি সুপিনস্স অভাৱোৱ আপজ্জতীতি, ন অভাৱো. কস্মা? যস্মা কপিমিদ্ধপৰেতো পস্সতি. ৱুত্তঞ্হেতং – ‘‘কপিমিদ্ধপৰেতো খো, মহাৰাজ, সুপিনং পস্সতী’’তি. কপিমিদ্ধপৰেতোতি মক্কটনিদ্দায যুত্তো. যথা হি মক্কটস্স নিদ্দা লহুপৰিৱত্তা হোতি; এৱং যা নিদ্দা পুনপ্পুনং কুসলাদিচিত্তৱোকিণ্ণত্তা লহুপৰিৱত্তা, যস্সা পৱত্তিযং পুনপ্পুনং ভৱঙ্গতো উত্তৰণং হোতি তায যুত্তো সুপিনং পস্সতি, তেনাযং সুপিনো কুসলোপি হোতি অকুসলোপি অব্যাকতোপি. তত্থ সুপিনন্তে চেতিযৱন্দনধম্মস্সৱনধম্মদেসনাদীনি কৰোন্তস্স কুসলো, পাণাতিপাতাদীনি কৰোন্তস্স অকুসলো, দ্ৱীহি অন্তেহি মুত্তো আৱজ্জনতদাৰম্মণক্খণে অব্যাকতোতি ৱেদিতব্বো. স্ৱাযং দুব্বলৱত্থুকত্তা চেতনায পটিসন্ধিং আকড্ঢিতুং অসমত্থো, পৱত্তে পন অঞ্ঞেহি কুসলাকুসলেহি উপত্থম্ভিতো ৱিপাকং দেতি. কিঞ্চাপি ৱিপাকং দেতি? অথ খো অৱিসযে উপ্পন্নত্তা অব্বোহাৰিকাৱ সুপিনন্তচেতনা. তেনাহ – ‘‘ঠপেত্ৱা সুপিনন্ত’’ন্তি.
সঙ্ঘাদিসেসোতি ইমস্স আপত্তিনিকাযস্স নামং. তস্মা যা অঞ্ঞত্ৰ সুপিনন্তা সঞ্চেতনিকা সুক্কৱিস্সট্ঠি, অযং সঙ্ঘাদিসেসো নাম আপত্তিনিকাযোতি এৱমেত্থ সম্বন্ধো ৱেদিতব্বো. ৱচনত্থো পনেত্থ সঙ্ঘো আদিম্হি চেৱ সেসে চ ইচ্ছিতব্বো অস্সাতি সঙ্ঘাদিসেসো. কিং ৱুত্তং হোতি? ইমং আপত্তিং আপজ্জিত্ৱা ৱুট্ঠাতুকামস্স যং তং আপত্তিৱুট্ঠানং, তস্স আদিম্হি চেৱ পৰিৱাসদানত্থায আদিতো সেসে চ মজ্ঝে মানত্তদানত্থায মূলায পটিকস্সনেন ৱা সহ মানত্তদানত্থায অৱসানে অব্ভানত্থায সঙ্ঘো ইচ্ছিতব্বো. ন হেত্থ একম্পি কম্মং ৱিনা সঙ্ঘেন সক্কা কাতুন্তি সঙ্ঘো আদিম্হি চেৱ সেসে চ ইচ্ছিতব্বো অস্সাতি সঙ্ঘাদিসেসোতি. ব্যঞ্জনং পন অনাদিযিত্ৱা অত্থমেৱ দস্সেতুং ‘‘সঙ্ঘোৱ তস্সা আপত্তিযা পৰিৱাসং দেতি, মূলায পটিকস্সতি, মানত্তং দেতি, অব্ভেতি ন সম্বহুলা ন একপুগ্গলো, তেন ৱুচ্চতি সঙ্ঘাদিসেসো’’তি ইদমস্স পদভাজনং –
‘‘সঙ্ঘাদিসেসোতি যং ৱুত্তং, তং সুণোহি যথাতথং;
সঙ্ঘোৱ দেতি পৰিৱাসং, মূলায পটিকস্সতি;
মানত্তং দেতি অব্ভেতি, তেনেতং ইতি ৱুচ্চতী’’তি. (পৰি. ৩৩৯) –
পৰিৱাৰে ৱচনকাৰণঞ্চ ৱুত্তং, তত্থ পৰিৱাসদানাদীনি সমুচ্চযক্খন্ধকে ৱিত্থাৰতো আগতানি, তত্থেৱ নেসং সংৱণ্ণনং কৰিস্সাম.
তস্সেৱ আপত্তিনিকাযস্সাতি তস্স এৱ আপত্তিসমূহস্স. তত্থ কিঞ্চাপি অযং একাৱ আপত্তি, ৰূড়্হিসদ্দেন পন অৱযৱে সমূহৱোহাৰেন ৱা ‘‘নিকাযো’’তি ৱুত্তো – ‘‘একো ৱেদনাক্খন্ধো, একো ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো’’তিআদীসু ৱিয.
এৱং উদ্দিট্ঠসিক্খাপদং পদানুক্কমেন ৱিভজিত্ৱা ইদানি ইমং সুক্কৱিস্সট্ঠিং আপজ্জন্তস্স উপাযঞ্চ কালঞ্চ অধিপ্পাযঞ্চ অধিপ্পাযৱত্থুঞ্চ দস্সেতুং ‘‘অজ্ঝত্তৰূপে মোচেতী’’তিআদিমাহ. এত্থ হি অজ্ঝত্তৰূপাদীহি চতূহি পদেহি উপাযো দস্সিতো, অজ্ঝত্তৰূপে ৱা মোচেয্য বহিদ্ধাৰূপে ৱা উভযত্থ ৱা আকাসে ৱা কটিং কম্পেন্তো, ইতো পৰং অঞ্ঞো উপাযো নত্থি. তত্থ ৰূপে ঘট্টেত্ৱা মোচেন্তোপি ৰূপেন ঘট্টেত্ৱা মোচেন্তোপি ৰূপে মোচেতিচ্চেৱ ৱেদিতব্বো. ৰূপে হি সতি সো মোচেতি ন ৰূপং অলভিত্ৱা. ৰাগূপত্থম্ভাদীহি পন পঞ্চহি কালো দস্সিতো. ৰাগূপত্থম্ভাদিকালেসু হি অঙ্গজাতং কম্মনিযং হোতি, যস্স কম্মনিযত্তে সতি মোচেতি. ইতো পৰং অঞ্ঞো কালো নত্থি, ন হি ৱিনা ৰাগূপত্থম্ভাদীহি পুব্বণ্হাদযো কালভেদা মোচনে নিমিত্তং হোন্তি.
আৰোগ্যত্থাযাতিআদীহি দসহি অধিপ্পাযো দস্সিতো, এৱৰূপেন হি অধিপ্পাযভেদেন মোচেতি ন অঞ্ঞথা. নীলাদীহি পন দসহি নৱমস্স অধিপ্পাযস্স ৱত্থু দস্সিতং, ৱীমংসন্তো হি নীলাদীসু অঞ্ঞতৰস্স ৱসেন ৱীমংসতি ন তেহি ৱিনিমুত্তন্তি.
২৩৮. ইতো পৰং পন ইমেসংযেৱ অজ্ঝত্তৰূপাদীনং পদানং পকাসনত্থং ‘‘অজ্ঝত্তৰূপেতি অজ্ঝত্তং উপাদিন্নে ৰূপে’’তিআদি ৱুত্তং, তত্থ অজ্ঝত্তং উপাদিন্নে ৰূপেতি অত্তনো হত্থাদিভেদে ৰূপে. বহিদ্ধা উপাদিন্নেতি পৰস্স তাদিসেযেৱ. অনুপাদিন্নেতি তাড়চ্ছিদ্দাদিভেদে. তদুভযেতি অত্তনো চ পৰস্স চ ৰূপে, উভযঘট্টনৱসেনেতং ৱুত্তং. অত্তনো ৰূপেন চ অনুপাদিন্নৰূপেন চ একতো ঘট্টনেপি লব্ভতি. আকাসে ৱাযমন্তস্সাতি কেনচি ৰূপেন অঘট্টেত্ৱা আকাসেযেৱ কটিকম্পনপযওগেন অঙ্গজাতং চালেন্তস্স.
ৰাগূপত্থম্ভেতি ৰাগস্স বলৱভাৱে, ৰাগেন ৱা অঙ্গজাতস্স উপত্থম্ভে, থদ্ধভাৱে সঞ্জাতেতি ৱুত্তং হোতি. কম্মনিযং হোতীতি মোচনকম্মক্খমং অজ্ঝত্তৰূপাদীসু উপক্কমাৰহং হোতি.
উচ্চালিঙ্গপাণকদট্ঠূপত্থম্ভেতি উচ্চালিঙ্গপাণকদট্ঠেন অঙ্গজাতে উপত্থম্ভে. উচ্চালিঙ্গপাণকা নাম লোমসপাণকা হোন্তি, তেসং লোমেহি ফুট্ঠং অঙ্গজাতং কণ্ডুং গহেত্ৱা থদ্ধং হোতি, তত্থ যস্মা তানি লোমানি অঙ্গজাতং ডংসন্তানি ৱিয ৱিজ্ঝন্তি, তস্মা ‘‘উচ্চালিঙ্গপাণকদট্ঠেনা’’তি ৱুত্তং, অত্থতো পন উচ্চালিঙ্গপাণকলোমৱেধনেনাতি ৱুত্তং হোতি.
২৩৯. অৰোগো ভৱিস্সামীতি মোচেত্ৱা অৰোগো ভৱিস্সামি. সুখং ৱেদনং উপ্পাদেস্সামীতি মোচনেন চ মুচ্চনুপ্পত্তিযা মুত্তপচ্চযা চ যা সুখা ৱেদনা হোতি, তং উপ্পাদেস্সামীতি অত্থো. ভেসজ্জং ভৱিস্সতীতি ইদং মে মোচিতং কিঞ্চিদেৱ ভেসজ্জং ভৱিস্সতি. দানং দস্সামীতি মোচেত্ৱা কীটকিপিল্লিকাদীনং দানং দস্সামি. পুঞ্ঞং ভৱিস্সতীতি মোচেত্ৱা কীটাদীনং দেন্তস্স পুঞ্ঞং ভৱিস্সতি. যঞ্ঞং যজিস্সামীতি মোচেত্ৱা কীটাদীনং যঞ্ঞং যজিস্সামি. কিঞ্চি কিঞ্চি মন্তপদং ৱত্ৱা দস্সামীতি ৱুত্তং হোতি. সগ্গং গমিস্সামীতি মোচেত্ৱা কীটাদীনং দিন্নদানেন ৱা পুঞ্ঞেন ৱা যঞ্ঞেন ৱা সগ্গং গমিস্সামি. বীজং ভৱিস্সতীতি কুলৱংসঙ্কুৰস্স দাৰকস্স বীজং ভৱিস্সতি, ‘‘ইমিনা বীজেন পুত্তো নিব্বত্তিস্সতী’’তি ইমিনা অধিপ্পাযেন মোচেতীতি অত্থো. ৱীমংসত্থাযাতি জাননত্থায. নীলং ভৱিস্সতীতিআদীসু জানিস্সামি তাৱ কিং মে মোচিতং নীলং ভৱিস্সতি পীতকাদীসু অঞ্ঞতৰৱণ্ণন্তি এৱমত্থো দট্ঠব্বো. খিড্ডাধিপ্পাযোতি খিড্ডাপসুতো, তেন তেন অধিপ্পাযেন কীড়ন্তো মোচেতীতি ৱুত্তং হোতি.
২৪০. ইদানি যদিদং ‘‘অজ্ঝত্তৰূপে মোচেতী’’তিআদি ৱুত্তং তত্থ যথা মোচেন্তো আপত্তিং আপজ্জতি, তেসঞ্চ পদানং ৱসেন যত্তকো আপত্তিভেদো হোতি, তং সব্বং দস্সেন্তো ‘‘অজ্ঝত্তৰূপে চেতেতি উপক্কমতি মুচ্চতি আপত্তি সঙ্ঘাদিসেসস্সা’’তিআদিমাহ.
তত্থ চেতেতীতি মোচনস্সাদসম্পযুত্তায চেতনায মুচ্চতূতি চেতেতি. উপক্কমতীতি তদনুৰূপং ৱাযামং কৰোতি. মুচ্চতীতি এৱং চেতেন্তস্স তদনুৰূপেন ৱাযামেন ৱাযমতো সুক্কং ঠানা চৱতি. আপত্তি সঙ্ঘাদিসেসস্সাতি ইমেহি তীহি অঙ্গেহি অস্স পুগ্গলস্স সঙ্ঘাদিসেসো নাম আপত্তিনিকাযো হোতীতি অত্থো. এস নযো বহিদ্ধাৰূপেতিআদীসুপি অৱসেসেসু অট্ঠৱীসতিযা পদেসু.
এত্থ পন দ্ৱে আপত্তিসহস্সানি নীহৰিত্ৱা দস্সেতব্বানি. কথং? অজ্ঝত্তৰূপে তাৱ ৰাগূপত্থম্ভে আৰোগ্যত্থায নীলং মোচেন্তস্স একা আপত্তি, অজ্ঝত্তৰূপেযেৱ ৰাগূপত্থম্ভে আৰোগ্যত্থায পীতাদীনং মোচনৱসেন অপৰা নৱাতি দস. যথা চ আৰোগ্যত্থায দস, এৱং সুখাদীনং নৱন্নং পদানং অত্থায একেকপদে দস দস কত্ৱা নৱুতি, ইতি ইমা চ নৱুতি পুৰিমা চ দসাতি ৰাগূপত্থম্ভে তাৱ সতং. যথা পন ৰাগূপত্থম্ভে এৱং ৱচ্চূপত্থম্ভাদীসুপি চতূসু একেকস্মিং উপত্থম্ভে সতং সতং কত্ৱা চত্তাৰি সতানি, ইতি ইমানি চত্তাৰি পুৰিমঞ্চ একন্তি অজ্ঝত্তৰূপে তাৱ পঞ্চন্নং উপত্থম্ভানং ৱসেন পঞ্চ সতানি. যথা চ অজ্ঝত্তৰূপে পঞ্চ, এৱং বহিদ্ধাৰূপে পঞ্চ, অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰূপে পঞ্চ, আকাসে কটিং কম্পেন্তস্স পঞ্চাতি সব্বানিপি চতুন্নং পঞ্চকানং ৱসেন দ্ৱে আপত্তিসহস্সানি ৱেদিতব্বানি.
ইদানি আৰোগ্যত্থাযাতিআদীসু তাৱ দসসু পদেসু পটিপাটিযা ৱা উপ্পটিপাটিযা ৱা হেট্ঠা ৱা গহেত্ৱা উপৰি গণ্হন্তস্স, উপৰি ৱা গহেত্ৱা হেট্ঠা গণ্হন্তস্স, উভতো ৱা গহেত্ৱা মজ্ঝে ঠপেন্তস্স, মজ্ঝে ৱা গহেত্ৱা উভতো হৰন্তস্স, সব্বমূলং ৱা কত্ৱা গণ্হন্তস্স চেতনূপক্কমমোচনে সতি ৱিসঙ্কেতো নাম নত্থীতি দস্সেতুং ‘‘আৰোগ্যত্থঞ্চ সুখত্থঞ্চা’’তি খণ্ডচক্কবদ্ধচক্কাদিভেদৱিচিত্তং পাড়িমাহ.
তত্থ আৰোগ্যত্থঞ্চ সুখত্থঞ্চ আৰোগ্যত্থঞ্চ ভেসজ্জত্থঞ্চা তি এৱং আৰোগ্যপদং সব্বপদেহি যোজেত্ৱা ৱুত্তমেকং খণ্ডচক্কং. সুখপদাদীনি সব্বপদেহি যোজেত্ৱা যাৱ অত্তনো অত্তনো অতীতানন্তৰপদং তাৱ আনেত্ৱা ৱুত্তানি নৱ বদ্ধচক্কানীতি এৱং একেকমূলকানি দস চক্কানি হোন্তি, তানি দুমূলকাদীহি সদ্ধিং অসম্মোহতো ৱিত্থাৰেত্ৱা ৱেদিতব্বানি. অত্থো পনেত্থ পাকটোযেৱ.
যথা চ আৰোগ্যত্থাযাতিআদীসু দসসু পদেসু, এৱং নীলাদীসুপি ‘‘নীলঞ্চ পীতকঞ্চ চেতেতি উপক্কমতী’’তিআদিনা নযেন দস চক্কানি ৱুত্তানি, তানিপি অসম্মোহতো ৱিত্থাৰেত্ৱা ৱেদিতব্বানি. অত্থো পনেত্থ পাকটোযেৱ.
পুন আৰোগ্যত্থঞ্চ নীলঞ্চ আৰোগ্যত্থঞ্চ সুখত্থঞ্চ নীলঞ্চ পীতকঞ্চাতি একেনেকং দ্ৱীহি দ্ৱে…পে… দসহি দসাতি এৱং পুৰিমপদেহি সদ্ধিং পচ্ছিমপদানি যোজেত্ৱা একং মিস্সকচক্কং ৱুত্তং.
ইদানি যস্মা ‘‘নীলং মোচেস্সামী’’তি চেতেত্ৱা উপক্কমন্তস্স পীতকাদীসু মুত্তেসুপি পীতকাদিৱসেন চেতেত্ৱা উপক্কমন্তস্স ইতৰেসু মুত্তেসুপি নেৱত্থি ৱিসঙ্কেতো, তস্মা এতম্পি নযং দস্সেতুং ‘‘নীলং মোচেস্সামীতি চেতেতি উপক্কমতি পীতকং মুচ্চতী’’তিআদিনা নযেন চক্কানি ৱুত্তানি. ততো পৰং সব্বপচ্ছিমপদং নীলাদীহি নৱহি পদেহি সদ্ধিং যোজেত্ৱা কুচ্ছিচক্কং নাম ৱুত্তং. ততো পীতকাদীনি নৱ পদানি একেন নীলপদেনেৱ সদ্ধিং যোজেত্ৱা পিট্ঠিচক্কং নাম ৱুত্তং. ততো লোহিতকাদীনি নৱ পদানি একেন পীতকপদেনেৱ সদ্ধিং যোজেত্ৱা দুতিযং পিট্ঠিচক্কং ৱুত্তং. এৱং লোহিতকপদাদীহি সদ্ধিং ইতৰানি নৱ নৱ পদানি যোজেত্ৱা অঞ্ঞানিপি অট্ঠ চক্কানি ৱুত্তানীতি এৱং দসগতিকং পিট্ঠিচক্কং ৱেদিতব্বং.
এৱং খণ্ডচক্কাদীনং অনেকেসং চক্কানং ৱসেন ৱিত্থাৰতো গৰুকাপত্তিমেৱ দস্সেত্ৱা ইদানি অঙ্গৱসেনেৱ গৰুকাপত্তিঞ্চ লহুকাপত্তিঞ্চ অনাপত্তিঞ্চ দস্সেতুং ‘‘চেতেতি উপক্কমতি মুচ্চতী’’তিআদিমাহ. তত্থ পুৰিমনযেন অজ্ঝত্তৰূপাদীসু ৰাগাদিউপত্থম্ভে সতি আৰোগ্যাদীনং অত্থায চেতেন্তস্স উপক্কমিত্ৱা অসুচিমোচনে তিৱঙ্গসম্পন্না গৰুকাপত্তি ৱুত্তা. দুতিযেন নযেন চেতেন্তস্স উপক্কমন্তস্স চ মোচনে অসতি দুৱঙ্গসম্পন্না লহুকা থুল্লচ্চযাপত্তি. ‘‘চেতেতি ন উপক্কমতি মুচ্চতী’’তিআদীহি ছহি নযেহি অনাপত্তি.
অযং পন আপত্তানাপত্তিভেদো সণ্হো সুখুমো, তস্মা সুট্ঠু সল্লক্খেতব্বো. সুট্ঠু সল্লক্খেত্ৱা কুক্কুচ্চং পুচ্ছিতেন আপত্তি ৱা অনাপত্তি ৱা আচিক্খিতব্বা, ৱিনযকম্মং ৱা কাতব্বং. অসল্লক্খেত্ৱা কৰোন্তো হি ৰোগনিদানং অজানিত্ৱা ভেসজ্জং কৰোন্তো ৱেজ্জো ৱিয ৱিঘাতঞ্চ আপজ্জতি, ন চ তং পুগ্গলং তিকিচ্ছিতুং সমত্থো হোতি. তত্ৰাযং সল্লক্খণৱিধি – কুক্কুচ্চেন আগতো ভিক্খু যাৱততিযং পুচ্ছিতব্বো – ‘‘কতৰেন পযোগেন কতৰেন ৰাগেন আপন্নোসী’’তি. সচে পঠমং অঞ্ঞং ৱত্ৱা পচ্ছা অঞ্ঞং ৱদতি ন একমগ্গেন কথেতি, সো ৱত্তব্বো – ‘‘ত্ৱং ন একমগ্গেন কথেসি পৰিহৰসি, ন সক্কা তৱ ৱিনযকম্মং কাতুং গচ্ছ সোত্থিং গৱেসা’’তি. সচে পন তিক্খত্তুম্পি একমগ্গেনেৱ কথেতি, যথাভূতং অত্তানং আৱিকৰোতি, অথস্স আপত্তানাপত্তিগৰুকলহুকাপত্তিৱিনিচ্ছযত্থং একাদসন্নং ৰাগানং ৱসেন একাদস পযোগা সমৱেক্খিতব্বা.
তত্ৰিমে একাদস ৰাগা – মোচনস্সাদো, মুচ্চনস্সাদো, মুত্তস্সাদো, মেথুনস্সাদো, ফস্সস্সাদো, কণ্ডুৱনস্সাদো, দস্সনস্সাদো, নিসজ্জস্সাদো, ৱাচস্সাদো, গেহস্সিতপেমং, ৱনভঙ্গিযন্তি. তত্থ মোচেতুং অস্সাদো মোচনস্সাদো, মুচ্চনে অস্সাদো মুচ্চনস্সাদো, মুত্তে অস্সাদো মুত্তস্সাদো, মেথুনে অস্সাদো মেথুনস্সাদো, ফস্সে অস্সাদো ফস্সস্সাদো, কণ্ডুৱনে অস্সাদো কণ্ডুৱনস্সাদো, দস্সনে অস্সাদো দস্সনস্সাদো, নিসজ্জায অস্সাদো নিসজ্জস্সাদো, ৱাচায অস্সাদো ৱাচস্সাদো, গেহস্সিতং পেমং গেহস্সিতপেমং, ৱনভঙ্গিযন্তি যংকিঞ্চি পুপ্ফফলাদি ৱনতো ভঞ্জিত্ৱা আহটং. এত্থ চ নৱহি পদেহি সম্পযুত্তঅস্সাদসীসেন ৰাগো ৱুত্তো. একেন পদেন সৰূপেনেৱ, একেন পদেন ৱত্থুনা ৱুত্তো, ৱনভঙ্গো হি ৰাগস্স ৱত্থু ন ৰাগোযেৱ.
এতেসং পন ৰাগানং ৱসেন এৱং পযোগা সমৱেক্খিতব্বা – মোচনস্সাদে মোচনস্সাদচেতনায চেতেন্তো চেৱ অস্সাদেন্তো চ উপক্কমতি মুচ্চতি সঙ্ঘাদিসেসো. তথেৱ চেতেন্তো চ অস্সাদেন্তো চ উপক্কমতি ন মুচ্চতি থুল্লচ্চযং. সচে পন সযনকালে ৰাগপৰিযুট্ঠিতো হুত্ৱা ঊৰুনা ৱা মুট্ঠিনা ৱা অঙ্গজাতং গাড়্হং পীড়েত্ৱা মোচনত্থায সউস্সাহোৱ সুপতি, সুপন্তস্স চস্স অসুচি মুচ্চতি সঙ্ঘাদিসেসো. সচে ৰাগপৰিযুট্ঠানং অসুভমনসিকাৰেন ৱূপসমেত্ৱা সুদ্ধচিত্তো সুপতি, সুপন্তস্স মুত্তেপি অনাপত্তি.
মুচ্চনস্সাদে অত্তনো ধম্মতায মুচ্চমানং অস্সাদেতি ন উপক্কমতি অনাপত্তি. সচে পন মুচ্চমানং অস্সাদেন্তো উপক্কমতি, তেন উপক্কমেন মুত্তে সঙ্ঘাদিসেসো. অত্তনো ধম্মতায মুচ্চমানে ‘‘মা কাসাৱং ৱা সেনাসনং ৱা দুস্সী’’তি অঙ্গজাতং গহেত্ৱা জগ্গনত্থায উদকট্ঠানং গচ্ছতি ৱট্টতীতি মহাপচ্চৰিযং ৱুত্তং.
মুত্তস্সাদে অত্তনো ধম্মতায মুত্তে ঠানা চুতে অসুচিম্হি পচ্ছা অস্সাদেন্তস্স ৱিনা উপক্কমেন মুচ্চতি, অনাপত্তি. সচে অস্সাদেত্ৱা পুন মোচনত্থায নিমিত্তে উপক্কমিত্ৱা মোচেতি, সঙ্ঘাদিসেসো.
মেথুনস্সাদে মেথুনৰাগেন মাতুগামং গণ্হাতি, তেন পযোগেন অসুচি মুচ্চতি, অনাপত্তি. মেথুনধম্মস্স পযোগত্তা পন তাদিসে গহণে দুক্কটং, সীসং পত্তে পাৰাজিকং. সচে মেথুনৰাগেন ৰত্তো পুন অস্সাদেত্ৱা মোচনত্থায নিমিত্তে উপক্কমিত্ৱা মোচেতি, সঙ্ঘাদিসেসো.
ফস্সস্সাদে দুৱিধো ফস্সো – অজ্ঝত্তিকো, বাহিৰো চ. অজ্ঝত্তিকে তাৱ অত্তনো নিমিত্তং থদ্ধং মুদুকন্তি জানিস্সামীতি ৱা লোলভাৱেন ৱা কীড়াপযতো অসুচি মুচ্চতি, অনাপত্তি. সচে কীড়াপেন্তো অস্সাদেত্ৱা মোচনত্থায নিমিত্তে উপক্কমিত্ৱা মোচেতি, সঙ্ঘাদিসেসো. বাহিৰফস্সে পন কাযসংসগ্গৰাগেন মাতুগামস্স অঙ্গমঙ্গানি পৰামসতো চেৱ আলিঙ্গতো চ অসুচি মুচ্চতি, অনাপত্তি. কাযসংসগ্গসঙ্ঘাদিসেসং পন আপজ্জতি. সচে কাযসংসগ্গৰাগেন ৰত্তো পুন অস্সাদেত্ৱা মোচনত্থায নিমিত্তে উপক্কমিত্ৱা মোচেতি ৱিসট্ঠিপচ্চযাপি সঙ্ঘাদিসেসো.
কণ্ডুৱনস্সাদে দদ্দুকচ্ছুপিড়কপাণকাদীনং অঞ্ঞতৰৱসেন কণ্ডুৱমানং নিমিত্তং কণ্ডুৱনস্সাদে নেৱ কণ্ডুৱতো অসুচি মুচ্চতি, অনাপত্তি. কণ্ডুৱনস্সাদেন ৰত্তো পুন অস্সাদেত্ৱা মোচনত্থায নিমিত্তে উপক্কমিত্ৱা মোচেতি, সঙ্ঘাদিসেসো.
দস্সনস্সাদে দস্সনস্সাদেন পুনপ্পুনং মাতুগামস্স অনোকাসং উপনিজ্ঝাযতো অসুচি মুচ্চতি, অনাপত্তি. মাতুগামস্স অনোকাসুপনিজ্ঝানে পন দুক্কটং. সচে দস্সনস্সাদেন ৰত্তো পুন অস্সাদেত্ৱা মোচনত্থায নিমিত্তে উপক্কমিত্ৱা মোচেতি, সঙ্ঘাদিসেসো.
নিসজ্জস্সাদে মাতুগামেন সদ্ধিং ৰহো নিসজ্জস্সাদৰাগেন নিসিন্নস্স অসুচি মুচ্চতি, অনাপত্তি. ৰহো নিসজ্জপচ্চযা পন আপন্নায আপত্তিযা কাৰেতব্বো. সচে নিসজ্জস্সাদেন ৰত্তো পুন অস্সাদেত্ৱা মোচনত্থায নিমিত্তে উপক্কমিত্ৱা মোচেতি, সঙ্ঘাদিসেসো.
ৱাচস্সাদে ৱাচস্সাদৰাগেন মাতুগামং মেথুনসন্নিস্সিতাহি ৱাচাহি ওভাসন্তস্স অসুচি মুচ্চতি, অনাপত্তি. দুট্ঠুল্লৱাচাসঙ্ঘাদিসেসং পন আপজ্জতি. সচে ৱাচস্সাদেন ৰত্তো পুন অস্সাদেত্ৱা মোচনত্থায নিমিত্তে উপক্কমিত্ৱা মোচেতি, সঙ্ঘাদিসেসো.
গেহস্সিতপেমে মাতৰং ৱা মাতুপেমেন ভগিনিং ৱা ভগিনিপেমেন পুনপ্পুনং পৰামসতো চেৱ আলিঙ্গতো চ অসুচি মুচ্চতি, অনাপত্তি. গেহস্সিতপেমেন পন ফুসনপচ্চযা দুক্কটং. সচে গেহস্সিতপেমেন ৰত্তো পুন অস্সাদেত্ৱা মোচনত্থায নিমিত্তে উপক্কমিত্ৱা মোচেতি, সঙ্ঘাদিসেসো.
ৱনভঙ্গে ইত্থিপুৰিসা অঞ্ঞমঞ্ঞং কিঞ্চিদেৱ তম্বূলগন্ধপুপ্ফৱাসাদিপ্পকাৰং পণ্ণাকাৰং মিত্তসন্থৱভাৱস্স দড়্হভাৱত্থায পেসেন্তি অযং ৱনভঙ্গো নাম. তঞ্চে মাতুগামো কস্সচি সংসট্ঠৱিহাৰিকস্স কুলূপকভিক্খুনো পেসেতি, তস্স চ ‘‘অসুকায নাম ইদং পেসিত’’ন্তি সাৰত্তস্স পুনপ্পুনং হত্থেহি তং ৱনভঙ্গং কীড়াপযতো অসুচি মুচ্চতি, অনাপত্তি. সচে ৱনভঙ্গে সাৰত্তো পুন অস্সাদেত্ৱা মোচনত্থায নিমিত্তে উপক্কমিত্ৱা মোচেতি, সঙ্ঘাদিসেসো. সচে উপক্কমন্তেপি ন মুচ্চতি, থুল্লচ্চযং.
এৱমেতেসং একাদসন্নং ৰাগানং ৱসেন ইমে একাদস পযোগে সমেৱেক্খিত্ৱা আপত্তি ৱা অনাপত্তি ৱা সল্লক্খেতব্বা. সল্লক্খেত্ৱা সচে গৰুকা হোতি ‘‘গৰুকা’’তি আচিক্খিতব্বা. সচে লহুকা হোতি ‘‘লহুকা’’তি আচিক্খিতব্বা. তদনুৰূপঞ্চ ৱিনযকম্মং কাতব্বং. এৱঞ্হি কতং সুকতং হোতি ৰোগনিদানং ঞত্ৱা ৱেজ্জেন কতভেসজ্জমিৱ, তস্স চ পুগ্গলস্স সোত্থিভাৱায সংৱত্ততি.
২৬২. চেতেতি ন উপক্কমতীতিআদীসু মোচনস্সাদচেতনায চেতেতি, ন উপক্কমতি, মুচ্চতি, অনাপত্তি. মোচনস্সাদপীড়িতো ‘‘অহো ৱত মুচ্চেয্যা’’তি চেতেতি, ন উপক্কমতি, ন মুচ্চতি, অনাপত্তি. মোচনস্সাদেন ন চেতেতি, ফস্সস্সাদেন কণ্ডুৱনস্সাদেন ৱা উপক্কমতি, মুচ্চতি, অনাপত্তি. তথেৱ ন চেতেতি, উপক্কমতি, ন মুচ্চতি, অনাপত্তি. কামৱিতক্কং ৱিতক্কেন্তো মোচনত্থায ন চেতেতি, ন উপক্কমতি, মুচ্চতি, অনাপত্তি. সচে পনস্স ৱিতক্কযতোপি ন মুচ্চতি ইদং আগতমেৱ হোতি, ‘‘ন চেতেতি, ন উপক্কমতি, ন মুচ্চতি, অনাপত্তী’’তি.
অনাপত্তি সুপিনন্তেনাতি সুত্তস্স সুপিনে মেথুনং ধম্মং পটিসেৱন্তস্স ৱিয কাযসংসগ্গাদীনি আপজ্জন্তস্স ৱিয সুপিনন্তেনেৱ কাৰণেন যস্স অসুচি মুচ্চতি, তস্স অনাপত্তি. সুপিনে পন উপ্পন্নায অস্সাদচেতনায সচস্স ৱিসযো হোতি, নিচ্চলেন ভৱিতব্বং, ন হত্থেন নিমিত্তং কীড়াপেতব্বং, কাসাৱপচ্চত্থৰণৰক্খণত্থং পন হত্থপুটেন গহেত্ৱা জগ্গনত্থায উদকট্ঠানং গন্তুং ৱট্টতি.
নমোচনাধিপ্পাযস্সাতি যস্স ভেসজ্জেন ৱা নিমিত্তং আলিম্পন্তস্স উচ্চাৰাদীনি ৱা কৰোন্তস্স নমোচনাধিপ্পাযস্স মুচ্চতি, তস্সাপি অনাপত্তি. উম্মত্তকস্স দুৱিধস্সাপি অনাপত্তি. ইধ সেয্যসকো আদিকম্মিকো, তস্স অনাপত্তি আদিকম্মিকস্সাতি.
পদভাজনীযৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
সমুট্ঠানাদীসু ইদং সিক্খাপদং পঠমপাৰাজিকসমুট্ঠানং কাযচিত্ততো সমুট্ঠাতি. কিৰিযা, সঞ্ঞাৱিমোক্খং, সচিত্তকং, লোকৱজ্জং, কাযকম্মং, অকুসলচিত্তং, দ্ৱিৱেদনং, সুখমজ্ঝত্তদ্ৱযেনাতি.
২৬৩. ৱিনীতৱত্থূসু সুপিনৱত্থু অনুপঞ্ঞত্তিযং ৱুত্তনযমেৱ. উচ্চাৰপস্সাৱৱত্থূনি উত্তানত্থানেৱ.
ৱিতক্কৱত্থুস্মিং কামৱিতক্কন্তি গেহস্সিতকামৱিতক্কং. তত্থ কিঞ্চাপি অনাপত্তি ৱুত্তা, অথ খো ৱিতক্কগতিকেন ন ভৱিতব্বং. উণ্হোদকৱত্থূসু পঠমং উত্তানমেৱ. দুতিযে সো ভিক্খু মোচেতুকামো উণ্হোদকেন নিমিত্তং পহৰিত্ৱা পহৰিত্ৱা ন্হাযি, তেনস্স আপত্তি ৱুত্তা. ততিযে উপক্কমস্স অত্থিতায থুল্লচ্চযং. ভেসজ্জকণ্ডুৱনৱত্থূনি উত্তানত্থানেৱ.
২৬৪. মগ্গৱত্থূসু পঠমস্স থুলঊৰুকস্স মগ্গং গচ্ছন্তস্স সম্বাধট্ঠানে ঘট্টনায অসুচি মুচ্চি, তস্স নমোচনাধিপ্পাযত্তা অনাপত্তি. দুতিযস্স তথেৱ মুচ্চি, মোচনাধিপ্পাযত্তা পন সঙ্ঘাদিসেসো. ততিযস্স ন মুচ্চি, উপক্কমসব্ভাৱতো পন থুল্লচ্চযং. তস্মা মগ্গং গচ্ছন্তেন উপ্পন্নে পৰিড়াহে ন গন্তব্বং, গমনং উপচ্ছিন্দিত্ৱা অসুভাদিমনসিকাৰেন চিত্তং ৱূপসমেত্ৱা সুদ্ধচিত্তেন কম্মট্ঠানং আদায গন্তব্বং. সচে ঠিতো ৱিনোদেতুং ন সক্কোতি, মগ্গা ওক্কম্ম নিসীদিত্ৱা ৱিনোদেত্ৱা কম্মট্ঠানং আদায সুদ্ধচিত্তেনেৱ গন্তব্বং.
ৱত্থিৱত্থূসু তে ভিক্খূ ৱত্থিং দড়্হং গহেত্ৱা পূৰেত্ৱা পূৰেত্ৱা ৱিস্সজ্জেন্তা গামদাৰকা ৱিয পস্সাৱমকংসু. জন্তাঘৰৱত্থুস্মিং উদৰং তাপেন্তস্স মোচনাধিপ্পাযস্সাপি অমোচনাধিপ্পাযস্সাপি মুত্তে অনাপত্তিযেৱ. পৰিকম্মং কৰোন্তস্স নিমিত্তচালনৱসেন অসুচি মুচ্চি, তস্মা আপত্তিট্ঠানে আপত্তি ৱুত্তা.
২৬৫. ঊৰুঘট্টাপনৱত্থূসু যেসং আপত্তি ৱুত্তা তে অঙ্গজাতম্পি ফুসাপেসুন্তি ৱেদিতব্বাতি এৱং কুৰুন্দট্ঠকথাযং ৱুত্তং. সামণেৰাদিৱত্থূনি উত্তানত্থানেৱ.
২৬৬. কাযত্থম্ভনৱত্থুস্মিং কাযং থম্ভেন্তস্সাতি চিৰং নিসীদিত্ৱা ৱা নিপজ্জিত্ৱা ৱা নৱকম্মং ৱা কত্ৱা আলসিযৱিমোচনত্থং ৱিজম্ভেন্তস্স.
উপনিজ্ঝাযনৱত্থুস্মিং সচেপি পটসতং নিৱত্থা হোতি পুৰতো ৱা পচ্ছতো ৱা ঠত্ৱা ‘‘ইমস্মিং নাম ওকাসে নিমিত্ত’’ন্তি উপনিজ্ঝাযন্তস্স দুক্কটমেৱ. অনিৱত্থানং গামদাৰিকানং নিমিত্তং উপনিজ্ঝাযন্তস্স পন কিমেৱ ৱত্তব্বং. তিৰচ্ছানগতানম্পি নিমিত্তে এসেৱ নযো. ইতো চিতো চ অৱিলোকেত্ৱা পন দিৱসম্পি একপযোগেন উপনিজ্ঝাযন্তস্স একমেৱ দুক্কটং. ইতো চিতো চ ৱিলোকেত্ৱা পুনপ্পুনং উপনিজ্ঝাযন্তস্স পযোগে পযোগে দুক্কটং. উম্মীলননিমীলনৱসেন পন ন কাৰেতব্বো. সহসা উপনিজ্ঝাযিত্ৱা পুন পটিসঙ্খায সংৱৰে তিট্ঠতো অনাপত্তি, তং সংৱৰং পহায পুন উপনিজ্ঝাযতো দুক্কটমেৱ.
২৬৭. তাড়চ্ছিদ্দাদিৱত্থূনি উত্তানত্থানেৱ. ন্হানৱত্থূসু যে উদকসোতং নিমিত্তেন পহৰিংসু তেসং আপত্তি ৱুত্তা. উদঞ্জলৱত্থূসুপি এসেৱ নযো. এত্থ চ উদঞ্জলন্তি উদকচিক্খল্লো ৱুচ্চতি. এতেনেৱ উপাযেন ইতো পৰানি সব্বানেৱ উদকে ধাৱনাদিৱত্থূনি ৱেদিতব্বানি. অযং পন ৱিসেসো. পুপ্ফাৱড়িযৱত্থূসু সচেপি নমোচনাধিপ্পাযস্স অনাপত্তি, কীড়নপচ্চযা পন দুক্কটং হোতীতি.
সুক্কৱিস্সট্ঠিসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.