৪. সুখিন্দ্ৰিযৱগ্গো

১-৫. সুদ্ধিকসুত্তাদিৱণ্ণনা

৫০১-৫০৫. চতুত্থৱগ্গস্স পঠমে সুখঞ্চ তং সহজাতানং আধিপতেয্যসঙ্খাতেন ইন্দট্ঠেন ইন্দ্ৰিযঞ্চাতি সুখিন্দ্ৰিযং. দুক্খিন্দ্ৰিযাদীসুপি এসেৱ নযো. এত্থ চ সুখিন্দ্ৰিযদুক্খিন্দ্ৰিযদোমনস্সিন্দ্ৰিযানি কামাৱচৰানেৱ, সোমনস্সিন্দ্ৰিযং ঠপেত্ৱা অৰূপাৱচৰং সেসং তেভূমকং, উপেক্খিন্দ্ৰিযং চতুভূমকং. দুতিযাদীনি চত্তাৰি চতুসচ্চৱসেনেৱ কথিতানি.

৬. পঠমৱিভঙ্গসুত্তৱণ্ণনা

৫০৬. ছট্ঠে কাযিকন্তি কাযপসাদৱত্থুকং. সুখন্তি অযমস্স সৰূপনিদ্দেসো. সাতন্তি তস্সেৱ ৱেৱচনং, মধুৰন্তি ৱুত্তং হোতি. কাযসম্ফস্সজন্তি কাযসম্ফস্সতো জাতং. সুখং সাতন্তি ৱুত্তনযমেৱ. ৱেদযিতন্তি অযমস্স সব্বৱেদনাসাধাৰণো অঞ্ঞধম্মৱিসিট্ঠো সভাৱনিদ্দেসো. ইমিনা নযেন সেসেসুপি অত্থো ৱেদিতব্বো. কাযিকং ৱা চেতসিকং ৱাতি এত্থ পন চক্খাদযো চত্তাৰো পসাদকাযে ৱত্থুং কত্ৱা উপ্পত্তিৱসেন কাযিকন্তি ৱুত্তং. কাযপসাদৱত্থুকং পন অদুক্খমসুখং নাম নত্থি.

৯. কট্ঠোপমসুত্তৱণ্ণনা

৫০৯. নৱমে দ্ৱিন্নং কট্ঠানন্তি দ্ৱিন্নং অৰণীনং. সঙ্ঘট্টনসমোধানাতি সঙ্ঘট্টনেন চেৱ সমোধানেন চ. উস্মাতি উসুমাকাৰো. তেজোতি অগ্গিধূমো. এত্থ চ অধৰাৰণী ৱিয ৱত্থাৰম্মণং, উত্তৰাৰণী ৱিয ফস্সো, সঙ্ঘট্টো ৱিয ফস্সসঙ্ঘট্টনং, অগ্গি ৱিয ৱেদনা দট্ঠব্বা. ৱত্থাৰম্মণং ৱা উত্তৰাৰণী ৱিয, ফস্সো অধৰাৰণী ৱিয দট্ঠব্বো.

১০. উপ্পটিপাটিকসুত্তৱণ্ণনা

৫১০. দসমং যথাধম্মৰসেন পটিপাটিযা ৱুত্তম্পি ইমস্মিং ইন্দ্ৰিযৱিভঙ্গে সেসসুত্তানি ৱিয অদেসিতত্তা উপ্পটিপাটিকসুত্তং নামাতি ৱেদিতব্বং. তত্থ নিমিত্তন্তিআদীনি সব্বানি পচ্চযৱেৱচনানেৱ. দুক্খিন্দ্ৰিযঞ্চ পজানাতীতি দুক্খসচ্চৱসেনেৱ পজানাতি. দুক্খিন্দ্ৰিযসমুদযন্তি কণ্টকেন ৱা ৱিদ্ধস্স মঙ্কুলেন ৱা দট্ঠস্স পচ্চত্থৰণে ৱা ৱলিযা ফুট্ঠস্স দুক্খসহগতং কাযৱিঞ্ঞাণং উপ্পজ্জতি, তং এতস্স সমুদযোতি পজানাতি.

পৰতো দোমনস্সিন্দ্ৰিযসমুদযন্তিআদীসুপি তেসং তেসং কাৰণৱসেনেৱ সমুদযো ৱেদিতব্বো. পত্তচীৱৰাদীনং ৱা হি সঙ্খাৰানং সদ্ধিৱিহাৰিকাদীনং ৱা সত্তানং ৱিনাসেন দোমনস্সিন্দ্ৰিযং উপ্পজ্জতীতি তেসং ৱিনাসং তস্স সমুদযোতি পজানাতি. সুভোজনং ভুঞ্জিত্ৱা ৱৰসযনে নিপন্নস্স হত্থপাদসম্বাহনতালৱণ্টৱাতাদিসম্ফস্সেন সুখিন্দ্ৰিযং উপ্পজ্জতি, তং ফস্সং তস্স সমুদযোতি পজানাতি. ৱুত্তপ্পকাৰানং পন সত্তসঙ্খাৰানং মনাপানং পটিলাভৱসেন সোমনস্সিন্দ্ৰিযং উপ্পজ্জতি, তং পটিলাভং তস্স সমুদযোতি পজানাতি. মজ্ঝত্তাকাৰেন পন উপেক্খিন্দ্ৰিযং উপ্পজ্জতি, তং সত্তসঙ্খাৰেসু মজ্ঝত্তাকাৰং তস্স সমুদযোতি পজানাতি.

কত্থ চুপ্পন্নং দুক্খিন্দ্ৰিযং অপৰিসেসং নিৰুজ্ঝতি, ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱিৱিচ্চেৱ কামেহীতিআদীসু পন অযং একতোৱ ৱিনিচ্ছযকথা – দুক্খিন্দ্ৰিযঞ্হি পঠমজ্ঝানস্স উপচাৰক্খণেযেৱ নিৰুজ্ঝতি পহীনং হোতি, দোমনস্সাদীনি দুতিযজ্ঝানাদীনং. এৱং সন্তেপি তেসং অতিসযনিৰোধত্তা অযং ঝানেসুযেৱ নিৰোধো ৱুত্তো. অতিসযনিৰোধো হি তেসং পঠমজ্ঝানাদীসু, ন নিৰোধোযেৱ, নিৰোধোযেৱ পন উপচাৰক্খণে, নাতিসযনিৰোধো. তথা হি নানাৱজ্জনে পঠমজ্ঝানুপচাৰে নিৰুদ্ধস্সাপি দুক্খিন্দ্ৰিযস্স ডংসমকসাদিসম্ফস্সেন ৱা ৱিসমাসনুপতাপেন ৱা সিযা উপ্পত্তি, ন ত্ৱেৱ অন্তোঅপ্পনাযং. উপচাৰে ৱা নিৰুদ্ধম্পেতং ন সুট্ঠু নিৰুদ্ধং হোতি পটিপক্খেন অৱিহতত্তা. অন্তোঅপ্পনাযং পন পীতিফৰণেন সব্বো কাযো সুখোক্কন্তো হোতি, সুখোক্কন্তকাযস্স চ সুট্ঠু নিৰুদ্ধং হোতি দুক্খিন্দ্ৰিযং পটিপক্খেন ৱিহতত্তা. নানাৱজ্জনেযেৱ চ দুতিযজ্ঝানুপচাৰে পহীনস্স দোমনস্সিন্দ্ৰিযস্স যস্মা এতং ৱিতক্কৱিচাৰপচ্চযেপি কাযকিলমথে চিত্তুপঘাতে চ সতি উপ্পজ্জতি, ৱিতক্কৱিচাৰাভাৱে নেৱ উপ্পজ্জতি. যত্থ পন উপ্পজ্জতি, তত্থ ৱিতক্কৱিচাৰভাৱে, অপ্পহীনা এৱ চ দুতিযজ্ঝানুপচাৰে ৱিতক্কৱিচাৰাতি তত্থস্স সিযা উপ্পত্তি. ন ত্ৱেৱ দুতিযজ্ঝানে পহীনপচ্চযত্তা. তথা ততিযজ্ঝানুপচাৰে পহীনস্সাপি সুখিন্দ্ৰিযস্স পীতিসমুট্ঠানপণীতৰূপফুট্ঠকাযস্স সিযা উপ্পত্তি, ন ত্ৱেৱ ততিযজ্ঝানে. ততিযজ্ঝানে হি সুখস্স পচ্চযভূতা পীতি সব্বসো নিৰুদ্ধা. তথা চতুত্থজ্ঝানুপচাৰে পহীনস্সাপি সোমনস্সিন্দ্ৰিযস্স আসন্নত্তা অপ্পনাপ্পত্তায উপেক্খায অভাৱেন সম্মা অনতিক্কন্তত্তা চ সিযা উপ্পত্তি, ন ত্ৱেৱ চতুত্থজ্ঝানে. তস্মা ‘‘এত্থ চুপ্পন্নং দুক্খিন্দ্ৰিযং অপৰিসেসং নিৰুজ্ঝতী’’তি তত্থ তত্থ অপৰিসেসগ্গহণং কতং.

যং পনেত্থ তদত্থায চিত্তং উপসংহৰতীতি ৱুত্তং, তত্থ অলাভী সমানো উপ্পাদনত্থায চিত্তং উপসংহৰতি, লাভী সমানো সমাপজ্জনত্থাযাতি এৱমত্থো ৱেদিতব্বো. ইমেসু দ্ৱীসুপি সুত্তেসু সম্মসনৱাৰোৱ কথিতোতি.

সুখিন্দ্ৰিযৱগ্গো চতুত্থো.