৫. জৰাৱগ্গো
১. জৰাধম্মসুত্তৱণ্ণনা
৫১১. পঞ্চমৱগ্গস্স পঠমে পচ্ছাতপেতি পাসাদচ্ছাযায পুৰত্থিমদিসং পটিচ্ছন্নত্তা পাসাদস্স পচ্ছিমদিসাভাগে আতপো হোতি, তস্মিং ঠানে পঞ্ঞত্তৱৰবুদ্ধাসনে নিসিন্নোতি অত্থো. পিট্ঠিং ওতাপযমানোতি যস্মা সম্মাসম্বুদ্ধস্সপি উপাদিন্নকসৰীৰে উণ্হকালে উণ্হং হোতি, সীতকালে সীতং, অযঞ্চ হিমপাতসীতসমযো. তস্মা মহাচীৱৰং ওতাৰেত্ৱা সূৰিযৰস্মীহি পিট্ঠিং ওতাপযমানো নিসীদি.
কিং পন বুদ্ধৰস্মিযো মদ্দিত্ৱা সূৰিযৰস্মি অন্তো পৱিসিতুং সক্কোতীতি? ন সক্কোতি. এৱং সন্তে কিং তাপেতীতি? ৰস্মিতেজং. যথেৱ হি ঠিতমজ্ঝন্হিকে পৰিমণ্ডলায ছাযায ৰুক্খমূলে নিসিন্নস্স কিঞ্চাপি সূৰিযৰস্মিযো সৰীৰং ন ফুসন্তি, সব্বদিসাসু পন তেজো ফৰতি, অগ্গিজালাহি পৰিক্খিত্তো ৱিয হোতি, এৱং সূৰিযৰস্মীসু বুদ্ধৰস্মিযো মদ্দিত্ৱা অন্তো পৱিসিতুং অসক্কুণন্তীসুপি সত্থা তেজং তাপেন্তো নিসিন্নোতি ৱেদিতব্বো.
অনোমজ্জন্তোতি পিট্ঠিপৰিকম্মকৰণৱসেন অনুমজ্জন্তো. অচ্ছৰিযং ভন্তেতি থেৰো ভগৱতো পিট্ঠিতো মহাচীৱৰং ওতাৰেত্ৱা নিসিন্নস্স দ্ৱিন্নং অংসকূটানং অন্তৰে সুৱণ্ণাৱট্টং ৱিয কেসগ্গপ্পমাণং ৱলিযাৱট্টং দিস্ৱা – ‘‘এৱৰূপেপি নাম সৰীৰে জৰা পঞ্ঞাযতী’’তি সঞ্জাতসংৱেগো জৰং গৰহন্তো এৱমাহ. গৰহনচ্ছৰিযং নাম কিৰেতং.
ন চেৱং দানি, ভন্তে, ভগৱতো তাৱ পৰিসুদ্ধোতি যথা পকতিযা ছৱিৱণ্ণো পৰিসুদ্ধো, ন এৱমেতৰহীতি দীপেন্তো এৱমাহ. তথাগতস্স হি দহৰকালে সঙ্কুসতসমব্ভাহতং উসভচম্মং ৱিয ৱিহতৱলিকো কাযো হোতি, তস্মিং ঠপিতো হত্থো ভস্সতেৱ, ন সন্তিট্ঠতি, তেলপুঞ্ছনাকাৰপ্পত্তো ৱিয হোতি. মহল্লককালে পন সিৰাজালা মিলাযন্তি, সন্ধিপব্বানি সিথিলানি হোন্তি, মংসং অট্ঠিতো মুচ্চিত্ৱা সিথিলভাৱং আপজ্জিত্ৱা তত্থ তত্থ ওলম্বতি. বুদ্ধানং পন এৱৰূপং ন হোতি. অঞ্ঞেসং অপাকটং, সন্তিকাৱচৰত্তা আনন্দত্থেৰস্সেৱ পাকটং হোতি, তস্মা এৱমাহ.
সিথিলানি চ গত্তানীতি অঞ্ঞেসং মুখে অংসকূটন্তৰেহি তেসু তেসু ঠানেসু ৱলিযো সন্তিট্ঠন্তি, সত্থু পনেতং নত্থি, থেৰো চ দ্ৱিন্নং অংসকূটানং অন্তৰে ৱলিযাৱট্টকং দিস্ৱা এৱমাহ. সব্বানি ৱলিযজাতানীতি ইদম্পি অত্তনো পাকটৱসেন এৱমাহ – সত্থু পন অঞ্ঞেসং ৱিয ৱলিযো নাম নত্থি. পুৰতো পব্ভাৰো চ কাযোতি সত্থা ব্ৰহ্মুজুগত্তো, দেৱনগৰে সমুস্সিতসুৱণ্ণতোৰণং ৱিযস্স কাযো উজুকমেৱ উগ্গতো. মহল্লককালে পন কাযো পুৰতো ৱঙ্কো হোতি, স্ৱাযং অঞ্ঞেসং অপাকটো, সন্তিকাৱচৰত্তা পন থেৰস্সেৱ পাকটো, তস্মা এৱমাহ. দিস্সতি চ ইন্দ্ৰিযানং অঞ্ঞথত্তন্তি ইন্দ্ৰিযানি নাম ন চক্খুৱিঞ্ঞেয্যানি. যতো পন পকতিযা পৰিসুদ্ধো ছৱিৱণ্ণো, ইদানি ন তথা পৰিসুদ্ধো, অংসকূটন্তৰে ৱলি পঞ্ঞাযতি, ব্ৰহ্মুজুকাযো পুৰতো ৱঙ্কো, ইমিনাৱ কাৰণেন চক্খাদীনঞ্চ ইন্দ্ৰিযানং অঞ্ঞথত্তেন ভৱিতব্বন্তি নযগ্গাহতো এৱমাহ. ধী তং জম্মি জৰে অত্থূতি লামকে জৰে ধী তং তুয্হং হোতু, ধিক্কাৰো তং ফুসতু. বিম্বন্তি অত্তভাৱো.
২. উণ্ণাভব্ৰাহ্মণসুত্তৱণ্ণনা
৫১২. দুতিযে গোচৰৱিসযন্তি গোচৰভূতং ৱিসযং. অঞ্ঞমঞ্ঞস্সাতি চক্খু সোতস্স, সোতং ৱা চক্খুস্সাতি এৱং একং একস্স গোচৰৱিসযং ন পচ্চনুভোতি. সচে হি নীলাদিভেদং ৰূপাৰম্মণং সমোধানেত্ৱা সোতিন্দ্ৰিযস্স উপনেয্য – ‘‘ইঙ্ঘ ত্ৱং তাৱ নং ৱৱত্থপেহি ৱিভাৱেহি ‘কিন্নামেতং আৰম্মণ’’’ন্তি. চক্খুৱিঞ্ঞাণং ৱিনাপি মুখেন অত্তনো ধম্মতায এৱং ৱদেয্য – ‘‘অৰে, অন্ধবাল, ৱস্সসতম্পি ৱস্সসহস্সম্পি ৱস্সসতসহস্সম্পি পৰিধাৱমানো অঞ্ঞত্ৰ মযা কুহিং এতস্স জাননকং লভিস্সসি, তং আহৰ, চক্খুপসাদে উপনেহি, অহমেতং আৰম্মণং জানিস্সামি – যদি ৱা নীলং, যদি ৱা পীতকং. ন হি এসো অঞ্ঞস্স ৱিসযো, ময্হমেৱেসো ৱিসযো’’তি. সেসদ্ৱাৰেসুপি এসেৱ নযো. এৱমেতানি অঞ্ঞমঞ্ঞস্স গোচৰৱিসযং ন পচ্চনুভোন্তি নাম.
কিং পটিসৰণন্তি এতেসং কিং পটিসৰণং, কিং এতানি পটিসৰন্তীতি পুচ্ছতি. মনো পটিসৰণন্তি জৱনমনো পটিসৰণং. মনোৱ নেসন্তি মনোদ্ৱাৰিকজৱনমনোৱ এতেসং গোচৰৱিসযং ৰজ্জনাদিৱসেন অনুভোতি. চক্খুৱিঞ্ঞাণঞ্হি ৰূপদস্সনমত্তমেৱ, এত্থ ৰজ্জনং ৱা দুস্সনং ৱা মুয্হনং ৱা নত্থি. একস্মিং পন দ্ৱাৰে জৱনং ৰজ্জতি ৱা দুস্সতি ৱা মুয্হতি ৱা. সোতৱিঞ্ঞাণাদীসুপি এসেৱ নযো.
তত্ৰাযং উপমা – পঞ্চ কিৰ দুব্বলভোজকা ৰাজানং সেৱিত্ৱা কিচ্ছেন কসিৰেন একস্মিং পঞ্চকুলিকে গামে পৰিত্তকং আযং লভিংসু. তেসং তত্থ মচ্ছভাগো মংসভাগো, অদ্দুকহাপণো ৱা যোত্তকহাপণো ৱা মাসকহাপণো ৱা অট্ঠকহাপণো ৱা সোড়সকহাপণো ৱা চতুসট্ঠিকহাপণো ৱা দণ্ডোতি এত্তকমত্তমেৱ পাপুণাতি, সতৱত্থুকং পঞ্চসতৱত্থুকং সহস্সৱত্থুকং মহাবলিং ৰাজাৱ গণ্হাতি.
তত্থ পঞ্চকুলিকগামা ৱিয পঞ্চপসাদা দট্ঠব্বা, পঞ্চ দুব্বলভোজকা ৱিয পঞ্চৱিঞ্ঞাণানি; ৰাজা ৱিয জৱনং, দুব্বলভোজকানং পৰিত্তকআযপাপুণনং ৱিয চক্খুৱিঞ্ঞাণাদীনং ৰূপদস্সনাদিমত্তং, ৰজ্জনাদি পন এতেসু নত্থি. ৰঞ্ঞো মহাবলিগ্গহণং ৱিয তেসু দ্ৱাৰেসু জৱনস্স ৰজ্জনাদীনি ৱেদিতব্বানি. এৱমেত্থ মনোতি কুসলাকুসলজৱনং ৱুত্তং.
সতি পটিসৰণন্তি মগ্গসতি পটিসৰণং. জৱনমনো হি মগ্গসতিং পটিসৰতি. ৱিমুত্তীতি ফলৱিমুত্তি. পটিসৰণন্তি ফলৱিমুত্তিযা নিব্বানং পটিসৰণং. তঞ্হি সা পটিসৰতি. নাসক্খি পঞ্হস্স পৰিযন্তং গহেতুন্তি পঞ্হস্স পৰিচ্ছেদং পমাণং গহেতুং নাসক্খি, অপ্পটিসৰণং ধম্মং ‘‘সপ্পটিসৰণ’’ন্তি পুচ্ছি. নিব্বানং নামেতং অপ্পটিসৰণং, ন কিঞ্চি পটিসৰতি. নিব্বানোগধন্তি নিব্বানব্ভন্তৰং নিব্বানং অনুপৱিট্ঠং. ব্ৰহ্মচৰিযন্তি মগ্গব্ৰহ্মচৰিযং. নিব্বানপৰাযণন্তি নিব্বানং পৰং অযনমস্স পৰা গতি, ন ততো পৰং গচ্ছতীতি অত্থো. নিব্বানং পৰিযোসানং অৱসানং অস্সাতি নিব্বানপৰিযোসানং.
মূলজাতা পতিট্ঠিতাতি মগ্গেন আগতসদ্ধা ৱুচ্চতি. ইমম্হি চে, ভিক্খৱে, সমযেতি কিং সন্ধাযাহ? ঝানঅনাগামিতং. তস্মিঞ্হি সমযে ব্ৰাহ্মণস্স পঠমমগ্গেন পঞ্চ অকুসলচিত্তানি পহীনানি, পঠমজ্ঝানেন পঞ্চ নীৱৰণানীতি ঝানঅনাগামিট্ঠানে ঠিতো. সো অপৰিহীনজ্ঝানো কালং কত্ৱা তত্থেৱ পৰিনিব্বাযেয্য. সচে পনস্স পুত্তদাৰং অনুসাসন্তস্স কম্মন্তে ৱিচাৰেন্তস্স ঝানং নস্সতি, নট্ঠে ঝানে গতি অনিবদ্ধা হোতি, অনট্ঠে পন নিবদ্ধাতি ইমং ঝানঅনাগামিতং সন্ধায এৱমাহ.
৩. সাকেতসুত্তৱণ্ণনা
৫১৩. ততিযে অঞ্জনৱনেতি অঞ্জনৱণ্ণপুপ্ফানং ৰুক্খানং ৰোপিতৱনে. যং, ভিক্খৱে, সদ্ধিন্দ্ৰিযং, তং সদ্ধাবলন্তি তঞ্হি অধিমোক্খলক্খণে ইন্দট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং, অস্সদ্ধিযে অকম্পনেন সদ্ধাবলং. ইতৰেসং পগ্গহউপট্ঠানঅৱিক্খেপপজাননলক্খণেসু ইন্দট্ঠেন ইন্দ্ৰিযভাৱো, কোসজ্জমুট্ঠসচ্চৱিক্খেপাৱিজ্জাসু অকম্পনেন বলভাৱো ৱেদিতব্বো. এৱমেৱ খোতি তস্সা নদিযা একসোতং ৱিয সদ্ধাৱীৰিযসতিসমাধিপঞ্ঞাৱসেন এতেসং নিন্নানাকৰণং ৱেদিতব্বং, দ্ৱে সোতানি ৱিয ইন্দট্ঠঅকম্পনট্ঠেহি ইন্দ্ৰিযবলৱসেন নানাকৰণং ৱেদিতব্বং.
৪. পুব্বকোট্ঠকসুত্তৱণ্ণনা
৫১৪. চতুত্থে অমতোগধন্তি অমতব্ভন্তৰং. অমতপৰাযণন্তি অমতনিব্বত্তিকং. অমতপৰিযোসানন্তি অমতনিট্ঠং. সাধু সাধূতি থেৰস্স ব্যাকৰণং পসংসন্তো সাধুকাৰং দেতি.
৫. পঠমপুব্বাৰামসুত্তৱণ্ণনা
৫১৫. পঞ্চমে তদন্ৱযাতি তং অনুগচ্ছমানা, অনুৱত্তমানাতি অত্থো. পুব্বকোট্ঠকং আদিং কত্ৱা পটিপাটিযা ছসু সুত্তেসু ফলিন্দ্ৰিযানেৱ কথিতানি.
১০. আপণসুত্তৱণ্ণনা
৫২০. দসমে ইমে খো তে ধম্মাতি উপৰি সহ ৱিপস্সনায তযো মগ্গা. যে মে পুব্বে সুতাৱ অহেসুন্তি যে ধম্মা মযা পুব্বে ‘‘অৰহত্তফলিন্দ্ৰিযং নাম অত্থী’’তি কথেন্তানংযেৱ সুতা অহেসুং. কাযেন চ ফুসিত্ৱাতি নামকাযেন চ ফুসিত্ৱা পটিলভিত্ৱা. পঞ্ঞায চ অতিৱিজ্ঝ পস্সামীতি পচ্চৱেক্খণপঞ্ঞায চ অতিৱিজ্ঝিত্ৱা পস্সামি. যা হিস্স, ভন্তে, সদ্ধাতি অযং কতৰসদ্ধা? চতূহি ইন্দ্ৰিযেহি সম্পযুত্তা সদ্ধা হেট্ঠা কথিতাৱ, অযং পন পচ্চৱেক্খণসদ্ধা. সম্পযুত্তসদ্ধা হি মিস্সকা, পচ্চৱেক্খণসদ্ধা লোকিযাৱ. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি.
জৰাৱগ্গো পঞ্চমো.