২. পৰিযাযসুত্তৱণ্ণনা

২৩৩. দুতিযে সম্বহুলাতি ৱিনযপৰিযাযেন তযো জনা সম্বহুলাতি ৱুচ্চন্তি, ততো পৰং সঙ্ঘো. সুত্তন্তপৰিযাযেন তযো তযো এৱ, ততো উদ্ধং সম্বহুলা. ইধ সুত্তন্তপৰিযাযেন সম্বহুলাতি ৱেদিতব্বা. পিণ্ডায পৱিসিংসূতি পিণ্ডায পৱিট্ঠা. তে পন ন তাৱ পৱিট্ঠা, ‘‘পৱিসিস্সামা’’তি নিক্খন্তত্তা পন পৱিসিংসূতি ৱুত্তা. যথা কিং? যথা ‘‘গামং গমিস্সামী’’তি নিক্খন্তপুৰিসো তং গামং অপত্তোপি ‘‘কহং ইত্থন্নামো’’তি ৱুত্তে ‘‘গামং গতো’’তি ৱুচ্চতি, এৱং. পৰিব্বাজকানং আৰামোতি জেতৱনস্স অৱিদূৰে অঞ্ঞতিত্থিযানং পৰিব্বাজকানং আৰামো অত্থি, তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং. সমণো আৱুসোতি আৱুসো তুম্হাকং সত্থা সমণো গোতমো.

মযম্পি খো আৱুসো সাৱকানং এৱং ধম্মং দেসেমাতি তিত্থিযানং সমযে ‘‘পঞ্চ নীৱৰণা পহাতব্বা, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা ভাৱেতব্বা’’তি এতং নত্থি. তে পন আৰামং গন্ত্ৱা পৰিসপৰিযন্তে ঠত্ৱা অঞ্ঞং ওলোকেন্তো ৱিয অঞ্ঞৱিহিতকা ৱিয হুত্ৱা ভগৱতো ধম্মদেসনং সুণন্তি. ততো ‘‘সমণো গোতমো ‘ইদং পজহথ ইদং ভাৱেথা’তি ৱদতী’’তি সল্লক্খেত্ৱা অত্তনো আৰামং গন্ত্ৱা আৰামমজ্ঝে আসনং পঞ্ঞাপেত্ৱা উপট্ঠাযকউপট্ঠাযিকাহি পৰিৱুতা সীসং উক্খিপিত্ৱা কাযং উন্নামেত্ৱা অত্তনো সযম্ভূঞাণেন পটিৱিদ্ধাকাৰং দস্সেন্তা – ‘‘পঞ্চ নীৱৰণা নাম পহাতব্বা, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা নাম ভাৱেতব্বা’’তি কথেন্তি.

ইধ নো আৱুসোতি এত্থ ইধাতি ইমস্মিং পঞ্ঞাপনে. কো ৱিসেসোতি কিং অধিকং? কো অধিপ্পযাসোতি কো অধিকপ্পযোগো? কিং নানাকৰণন্তি কিং নানত্তং? ধম্মদেসনায ৱা ধম্মদেসনন্তি যদিদং সমণস্স ৱা গোতমস্স ধম্মদেসনায সদ্ধিং অম্হাকং ধম্মদেসনং, অম্হাকং ৱা ধম্মদেসনায সদ্ধিং সমণস্স গোতমস্স ধম্মদেসনং আৰব্ভ নানাকৰণং ৱুচ্চেয্য, তং কিন্নামাতি ৱদন্তি. দুতিযপদেপি এসেৱ নযো.

নেৱ অভিনন্দিংসূতি ‘‘এৱমেৱ’’ন্তি ন সম্পটিচ্ছিংসু. নপ্পটিক্কোসিংসূতি ‘‘নযিদং এৱ’’ন্তি ন পটিসেধিংসু. কিং পন তে পহোন্তা এৱং অকংসু, উদাহু অপ্পহোন্তাতি? পহোন্তা. ন হি তে এত্তকং কথং কথেতুং ন সক্কোন্তি ‘‘আৱুসো তুম্হাকং সমযে পঞ্চ নীৱৰণা পহাতব্বা নাম নত্থি, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা ভাৱেতব্বা নাম নত্থী’’তি. এৱং পন তেসং অহোসি – ‘‘অত্থি নো এতং কথাপাভতং, মযং এতং সত্থু আৰোচেস্সাম, অথ নো সত্থা মধুৰধম্মদেসনং দেসেস্সতী’’তি.

পৰিযাযোতি কাৰণং. ন চেৱ সম্পাযিস্সন্তীতি সম্পাদেত্ৱা কথেতুং ন সক্খিস্সন্তি. উত্তৰিঞ্চ ৱিঘাতন্তি অসম্পাযনতো উত্তৰিম্পি দুক্খং আপজ্জিস্সন্তি. সম্পাদেত্ৱা কথেতুং অসক্কোন্তানঞ্হি দুক্খং উপ্পজ্জতি. যথা তং, ভিক্খৱে, অৱিসযস্মিন্তি এত্থ তন্তি নিপাতমত্তং, যথাতি কাৰণৱচনং, যস্মা অৱিসযে পঞ্হো পুচ্ছিতোতি অত্থো. সদেৱকেতি সহ দেৱেহি সদেৱকে. সমাৰকাদীসুপি এসেৱ নযো. এৱং তীণি ঠানানি লোকে পক্খিপিত্ৱা দ্ৱে পজাযাতি, পঞ্চহিপি সত্তলোকমেৱ পৰিযাদিযিত্ৱা এতস্মিং সদেৱকাদিভেদে লোকে দেৱং ৱা মনুস্সং ৱা ন সমনুপস্সামীতি দীপেতি. ইতো ৱা পন সুত্ৱাতি ইতো ৱা পন মম সাসনতো সুত্ৱা. ইতো সুত্ৱা হি তথাগতো তথাগতসাৱকোপি আৰাধেয্য, পৰিতোসেয্য, অঞ্ঞথা আৰাধনা নাম নত্থীতি দস্সেতি.

ইদানি অত্তনো তেসং পঞ্হানং ৱেয্যাকৰণেন চিত্তাৰাধনং দস্সেন্তো কতমো চ ভিক্খৱে পৰিযাযোতিআদিমাহ. তত্থ অজ্ঝত্তং কামচ্ছন্দোতি অত্তনো পঞ্চক্খন্ধে আৰব্ভ উপ্পন্নছন্দৰাগো. বহিদ্ধা কামচ্ছন্দোতি পৰেসং পঞ্চক্খন্ধে আৰব্ভ উপ্পন্নছন্দৰাগো. উদ্দেসং গচ্ছতীতি গণনং গচ্ছতি. অজ্ঝত্তং ব্যাপাদোতি অত্তনো হত্থপাদাদীসু উপ্পন্নপটিঘো. বহিদ্ধা ব্যাপাদোতি পৰেসং তেসু উপ্পন্নপটিঘো. অজ্ঝত্তং ধম্মেসু ৱিচিকিচ্ছাতি অত্তনো খন্ধেসু ৱিমতি. বহিদ্ধা ধম্মেসু ৱিচিকিচ্ছাতি বহিদ্ধা অট্ঠসু ঠানেসু মহাৱিচিকিচ্ছা. অজ্ঝত্তং ধম্মেসু সতীতি অজ্ঝত্তিকে সঙ্খাৰে পটিগ্গণ্হন্তস্স উপ্পন্না সতি. বহিদ্ধা ধম্মেসু সতীতি বহিদ্ধা সঙ্খাৰে পৰিগ্গণ্হন্তস্স উপ্পন্না সতি. ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গেপি এসেৱ নযো.

কাযিকন্তি চঙ্কমং অধিট্ঠহন্তস্স উপ্পন্নৱীৰিযং. চেতসিকন্তি – ‘‘ন তাৱাহং ইমং পল্লঙ্কং ভিন্দিস্সামি, যাৱ মে অনুপাদায আসৱেহি চিত্তং ৱিমুচ্চিস্সতী’’তি এৱং কাযপযোগং ৱিনা উপ্পন্নৱীৰিযং. কাযপ্পস্সদ্ধীতি তিণ্ণং খন্ধানং দৰথপস্সদ্ধি. চিত্তপ্পস্সদ্ধীতি ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধস্স দৰথপস্সদ্ধি. উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গে সতিসম্বোজ্ঝঙ্গসদিসোৱ ৱিনিচ্ছযো.

ইমস্মিং সুত্তে মিস্সকসম্বোজ্ঝঙ্গা কথিতা. এতেসু হি অজ্ঝত্তধম্মেসু সতি, পৱিচযো, উপেক্খাতি ইমে অত্তনো খন্ধাৰম্মণত্তা লোকিযাৱ হোন্তি, তথা মগ্গং অপত্তং কাযিকৱীৰিযং. অৱিতক্কঅৱিচাৰা পন পীতিসমাধী কিঞ্চাপি ৰূপাৱচৰা হোন্তি, ৰূপাৱচৰে পন বোজ্ঝঙ্গা ন লব্ভন্তীতি লোকুত্তৰাৱ হোন্তি. যে চ থেৰা ব্ৰহ্মৱিহাৰৱিপস্সনাপাদকজ্ঝানাদীসু বোজ্ঝঙ্গে উদ্ধৰন্তি, তেসং মতেন ৰূপাৱচৰাপি অৰূপাৱচৰাপি হোন্তি. বোজ্ঝঙ্গেসু হি অৰূপাৱচৰে পীতিযেৱ একন্তেন ন লব্ভতি, সেসা ছ মিস্সকাৱ হোন্তীতি. দেসনাপৰিযোসানে কেচি ভিক্খূ সোতাপন্না জাতা, কেচি সকদাগামী, কেচি অনাগামী, কেচি অৰহন্তোতি.