১. ৱেড়ুদ্ৱাৰৱগ্গো

১. চক্কৱত্তিৰাজসুত্তৱণ্ণনা

৯৯৭. সোতাপত্তিসংযুত্তস্স পঠমে কিঞ্চাপীতি অনুগ্গহগৰহণেসু নিপাতো. চতুন্নঞ্হি মহাদীপানং ইস্সৰিযাধিপচ্চং ৰজ্জং অনুগ্গণ্হন্তো চতুন্নঞ্চ অপাযানং অপ্পহীনভাৱং গৰহন্তো সত্থা ‘‘কিঞ্চাপি, ভিক্খৱে, ৰাজা চক্কৱত্তী’’তিআদিমাহ. তত্থ চতুন্নং দীপানন্তি দ্ৱিসহস্সদীপপৰিৱাৰানং চতুন্নং মহাদীপানং. ইস্সৰিযাধিপচ্চন্তি ইস্সৰভাৱো ইস্সৰিযং, অধিপতিভাৱো আধিপচ্চং, ইস্সৰিযং আধিপচ্চং এতস্মিং ৰজ্জে, ন ছেদনভেদনন্তি ইস্সৰিযাধিপচ্চং. কাৰেত্ৱাতি এৱৰূপং ৰজ্জং পৱত্তাপেত্ৱা. কিঞ্চাপি, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকোতি এত্থ অনুগ্গহপসংসাসু নিপাতো. পিণ্ডিযালোপেন হি যাপনং অনুগ্গহন্তো চতুন্নঞ্চ অপাযানং পহীনভাৱং পসংসন্তো সত্থা ‘‘কিঞ্চাপি, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো’’তিআদিমাহ. তত্থ নন্তকানীতি অনন্তকানি. তেৰসহত্থোপি হি ৱত্থসাটকো দসচ্ছেদনতো পট্ঠায নন্তকন্তেৱ সঙ্খং গচ্ছতি.

অৱেচ্চপ্পসাদেনাতি অচলপ্পসাদেন. সো পনাযং পসাদো কিং একো, অনেকোতি? একোৱ, সো মগ্গেন আগতপ্পসাদো. যেসু পন ৱত্থূসু অপুব্বং অচৰিমং ৰুহতি, তেসং ৱসেন ‘‘বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেনা’’তিআদিনা নযেন তিধা ৱুত্তো. যস্মা চ একো, তস্মাৱ নিন্নানাকৰণো হোতি. অৰিযসাৱকস্স হি বুদ্ধেযেৱ পসাদো চ পেমঞ্চ গাৰৱঞ্চ মহন্তং, ন ধম্মে ৱা সঙ্ঘে ৱা, ধম্মেযেৱ ৱা মহন্তং, ন বুদ্ধে ৱা সঙ্ঘে ৱা, সঙ্ঘেযেৱ ৱা মহন্তং, ন বুদ্ধে ৱা ধম্মে ৱাতি এতং নত্থি. ইতিপি সো ভগৱাতিআদীনি ৱিসুদ্ধিমগ্গে ৱিত্থাৰিতানেৱ.

অৰিযকন্তেহীতি অৰিযানং কন্তেহি পিযেহি মনাপেহি. পঞ্চ হি সীলানি ভৱন্তৰগতাপি অৰিযা ন কোপেন্তি, এৱং তেসং পিযানি. তানি সন্ধাযেতং ৱুত্তং. অখণ্ডেহীতিআদি সদিসৱসেন ৱুত্তং. মুখৱট্টিযঞ্হি ছিন্নেকদেসা পাতি খণ্ডাতি ৱুচ্চতি, মজ্ঝে ভিন্না ছিদ্দাতি, একস্মিং পদেসে ৱিসভাগৱণ্ণা গাৱী সবলাতি, নানাবিন্দুচিত্তা কম্মাসাতি, এৱমেৱ পটিপাটিযা আদিম্হি ৱা অন্তে ৱা ভিন্নং সীলং খণ্ডং নাম, মজ্ঝে ভিন্নং ছিদ্দং, যত্থ কত্থচি দ্ৱিন্নং ৱা তিণ্ণং ৱা পটিপাটিযা ভিন্নত্তা সবলং, একন্তৰং ভিন্নং কম্মাসং. তেসং দোসানং অভাৱেন অখণ্ডাদিতা ৱেদিতব্বা. ভুজিস্সেহীতি ভুজিস্সভাৱকৰেহি. ৱিঞ্ঞুপ্পসত্থেহীতি বুদ্ধাদীহি ৱিঞ্ঞূহি পসংসিতেহি. অপৰামট্ঠেহীতি ‘‘ইদং নাম তযা কতং, ইদং ৱীতিক্কন্ত’’ন্তি এৱং পৰামসিতুং অসক্কুণেয্যেহি. সমাধিসংৱত্তনিকেহীতি অপ্পনাসমাধিং উপচাৰসমাধিং ৱা সংৱত্তেতুং সমত্থেহি.

২. ব্ৰহ্মচৰিযোগধসুত্তৱণ্ণনা

৯৯৮. দুতিযে যেসং সদ্ধাতি পদেন বুদ্ধে পসাদো গহিতো. সীলন্তি পদেন অৰিযকন্তানি সীলানি গহিতানি. পসাদোতি পদেন সঙ্ঘে পসাদো গহিতো. ধম্মদস্সনন্তি পদেন ধম্মে পসাদো গহিতোতি এৱং চত্তাৰি সোতাপত্তিযঙ্গানি ৱুত্তানি. কালেন পচ্চেন্তীতি কালেন পাপুণন্তি. ব্ৰহ্মচৰিযোগধং সুখন্তি ব্ৰহ্মচৰিযং ওগাহিত্ৱা ঠিতং উপৰিমগ্গত্তযসম্পযুত্তং সুখং. যো পনেস গাথায আগতো পসাদো, সো কতৰপসাদো হোতীতি. তিপিটকচূড়াভযত্থেৰো তাৱ ‘‘মগ্গপসাদো’’তি আহ, তিপিটকচূড়নাগত্থেৰো ‘‘আগতমগ্গস্স পচ্চৱেক্খণপ্পসাদো’’তি. উভোপি থেৰা পণ্ডিতা বহুস্সুতা, উভিন্নং সুভাসিতং. মিস্সকপ্পসাদো এসোতি.

৩. দীঘাৱুউপাসকসুত্তৱণ্ণনা

৯৯৯. ততিযে তস্মাতি যস্মা চতূসু সোতাপত্তিযঙ্গেসু সন্দিস্সসি, তস্মা. ৱিজ্জাভাগিযেতি ৱিজ্জাকোট্ঠাসিকে. সব্বসঙ্খাৰেসূতি সব্বেসু তেভূমকসঙ্খাৰেসু. এৱমস্স উপৰি তিণ্ণং মগ্গানং ৱিপস্সনা কথিতা. ৱিঘাতন্তি দুক্খং.

৪-৫. পঠমসাৰিপুত্তসুত্তাদিৱণ্ণনা

১০০০-১০০১. চতুত্থ উত্তানমেৱ. পঞ্চমে সোতাপত্তিযঙ্গন্তি সোতাপত্তিযা পুব্বভাগপটিলাভঙ্গং. বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদাদযো পন পটিলদ্ধগুণা সোতাপন্নস্স অঙ্গা নাম, তেপি পন সোতাপত্তিযঙ্গন্তি আগতা. তত্ৰাযং দ্ৱিন্নম্পি ৱচনত্থো – সপ্পুৰিসে সেৱন্তো ভজন্তো পযিৰুপাসন্তো ধম্মং সুণন্তো যোনিসো মনসিকৰোন্তো ধম্মানুধম্মং পুব্বভাগপটিপদং পটিপজ্জন্তো সোতাপত্তিং পটিলভতীতি সপ্পুৰিসসংসেৱাদযো সোতাপত্তিঅত্থায অঙ্গন্তি সোতাপত্তিযঙ্গং নাম, ইতৰে পঠমমগ্গসঙ্খাতায সোতাপত্তিযা অঙ্গন্তিপি সোতাপত্তিযঙ্গং, পটিৱিদ্ধসোতাপত্তিমগ্গস্স সোতাপত্তিমগ্গো অঙ্গন্তিপি সোতাপত্তিযঙ্গং.

৬. থপতিসুত্তৱণ্ণনা

১০০২. ছট্ঠে সাধুকে পটিৱসন্তীতি সাধুকনামকে অত্তনো ভোগগামকে ৱসন্তি. তেসু ইসিদত্তো সকদাগামী, পুৰাণো সোতাপন্নো সদাৰসন্তুট্ঠো. মগ্গে পুৰিসং ঠপেসুন্তি তেসং কিৰ গামদ্ৱাৰেন ভগৱতো গমনমগ্গো. তস্মা ‘‘ভগৱা কালে ৱা অকালে ৱা অম্হাকং সুত্তানং ৱা পমত্তানং ৱা গচ্ছেয্য, অথ পস্সিতুং ন লভেয্যামা’’তি মগ্গমজ্ঝে পুৰিসং ঠপেসুং.

অনুবন্ধিংসূতি ন দূৰতোৱ পিট্ঠিতো পিট্ঠিতো অনুবন্ধিংসু, ভগৱা পন সকটমগ্গস্স মজ্ঝে জঙ্ঘমগ্গেন অগমাসি, ইতৰে উভোসু পস্সেসু অনুগচ্ছন্তা অগমংসু. মগ্গা ওক্কম্মাতি বুদ্ধানঞ্হি কেনচি সদ্ধিং গচ্ছন্তানংযেৱ পটিসন্থাৰং কাতুং ৱট্টতি কেনচি সদ্ধিং ঠিতকানং, কেনচি সদ্ধিং দিৱসভাগং নিসিন্নানং. তস্মা ভগৱা চিন্তেসি – ‘‘ইমেহি মে সদ্ধিং গচ্ছন্তস্স পটিসন্থাৰং কাতুং অযুত্তং, ঠিতকেনপি কাতুং ন যুত্তং, ইমে হি ময্হং সাসনে সামিনো আগতফলা. ইমেহি সদ্ধিং নিসীদিত্ৱাৱ দিৱসভাগং পটিসন্থাৰং কৰিস্সামী’’তি মগ্গা ওক্কম্ম যেন অঞ্ঞতৰং ৰুক্খমূলং তেনুপসঙ্কমি.

পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদীতি তে কিৰ ছত্তুপাহনং কত্তৰদণ্ডং পাদব্ভঞ্জনতেলাদীনি চেৱ অট্ঠৱিধঞ্চ পানকং সৰভপাদপল্লঙ্কঞ্চ গাহাপেত্ৱা অগমংসু, আভতং পল্লঙ্কম্পি পঞ্ঞাপেত্ৱা অদংসু, সত্থা তস্মিং নিসীদি. একমন্তং নিসীদিংসূতি সেসানি ছত্তুপাহনাদীনি ভিক্খুসঙ্ঘস্স দেথাতি ৱত্ৱা সযম্পি ভগৱন্তং ৱন্দিত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু.

সাৱত্থিযা কোসলেসু চাৰিকং পক্কমিস্সতীতিআদি সব্বং মজ্ঝিমপদেসৱসেনৱ ৱুত্তং. কস্মা? নিযতত্তা. ভগৱতো হি চাৰিকাচৰণম্পি অৰুণুট্ঠাপনম্পি নিযতং, মজ্ঝিমপদেসেযেৱ চাৰিকং চৰতি, মজ্ঝিমদেসে অৰুণং উট্ঠপেতীতি নিযতত্তা মজ্ঝিমদেসৱসেন ৱুত্তং. আসন্নে নো ভগৱা ভৱিস্সতীতি এত্থ ন কেৱলং আসন্নত্তাযেৱ তেসং সোমনস্সং হোতি, অথ খো ‘‘ইদানি দানং দাতুং গন্ধমালাদীহি পূজং কাতুং ধম্মং সোতুং পঞ্হং পুচ্ছিতুং লভিস্সামা’’তি তেসং সোমনস্সং হোতি.

তস্মাতিহ থপতযো সম্বাধো ঘৰাৱাসোতি থপতযো যস্মা তুম্হাকং মযি দূৰীভূতে অনপ্পকং দোমনস্সং, আসন্নে অনপ্পকং সোমনস্সং হোতি, তস্মাপি ৱেদিতব্বমেতং ‘‘সম্বাধো ঘৰাৱাসো’’তি. ঘৰাৱাসস্স হি দোসেন তুম্হাকং এৱং হোতি. সচে পন ঘৰাৱাসং পহায পব্বজিতা, অথ এৱং ৱো মযা সদ্ধিংযেৱ গচ্ছন্তানঞ্চ আগচ্ছন্তানঞ্চ তং ন ভৱেয্যাতি ইমমত্থং দীপেন্তো এৱমাহ. তত্থ সকিঞ্চনসপলিবোধট্ঠেন সম্বাধতা ৱেদিতব্বা. মহাৱাসে ৱসন্তস্সপি হি সকিঞ্চনসপলিবোধট্ঠেন ঘৰাৱাসো সম্বাধোৱ. ৰজাপথোতি ৰাগদোসমোহৰজানং আপথো, আগমনট্ঠানন্তি অত্থো. অব্ভোকাসো পব্বজ্জাতি পব্বজ্জা পন অকিঞ্চনঅপলিবোধট্ঠেন অব্ভোকাসো. চতুৰতনিকেপি হি গব্ভে দ্ৱিন্নং ভিক্খূনং পল্লঙ্কেন পল্লঙ্কং ঘটেত্ৱা নিসিন্নানম্পি অকিঞ্চনঅপলিবোধট্ঠেন পব্বজ্জা অব্ভোকাসো নাম হোতি. অলঞ্চ পন ৱো থপতযো অপ্পমাদাযাতি এৱং সম্বাধে ঘৰাৱাসে ৱসন্তানং তুম্হাকং অপ্পমাদমেৱ কাতুং যুত্তন্তি অত্থো.

একং পুৰতো একং পচ্ছতো নিসীদাপেমাতি তে কিৰ দ্ৱেপি জনা সব্বালঙ্কাৰপটিমণ্ডিতেসু দ্ৱীসু নাগেসু তা ইত্থিযো এৱং নিসীদাপেত্ৱা ৰঞ্ঞো নাগং মজ্ঝে কত্ৱা উভোসু পস্সেসু গচ্ছন্তি, তস্মা এৱমাহংসু. নাগোপি ৰক্খিতব্বোতি যথা কিঞ্চি ৱিসেৱিতং ন কৰোতি, এৱং ৰক্খিতব্বো হোতি. তাপি ভগিনিযোতি যথা পমাদং নাপজ্জন্তি, এৱং ৰক্খিতব্বা হোন্তি. অত্তাপীতি সিতহসিতকথিতৱিপেক্খিতাদীনি অকৰোন্তেহি অত্তাপি ৰক্খিতব্বো হোতি. (তেহি তথা কৰোন্তেহি ন অত্তাপি ৰক্খিতব্বো হোতি). তথা কৰোন্তো হি ‘‘সামিদুব্ভো এসো’’তি নিগ্গহেতব্বো হোতি. তস্মাতিহ থপতযোতি যস্মা তুম্হে ৰাজা নিচ্চং ৰাজভণ্ডং পটিচ্ছাপেতি, তস্মাপি সম্বাধো ঘৰাৱাসো ৰজাপথো. যস্মা পন পংসুকূলিকভিক্খুং এৱং পটিচ্ছাপেন্তো নত্থি, তস্মা অব্ভোকাসো পব্বজ্জা. এৱং সব্বত্থাপি অলঞ্চ পন ৱো থপতযো অপ্পমাদায অপ্পমাদমেৱ কৰোথাতি দস্সেতি.

মুত্তচাগোতি ৱিস্সট্ঠচাগো. পযতপাণীতি আগতাগতানং দানত্থায ধোতহত্থো. ৱোস্সগ্গৰতোতি ৱোস্সগ্গসঙ্খাতে চাগে ৰতো. যাচযোগোতি যাচিতব্বকযুত্তো. দানসংৱিভাগৰতোতি দানেন চেৱ অপ্পমত্তকম্পি কিঞ্চি লদ্ধা ততোপি সংৱিভাগে ৰতো. অপ্পটিৱিভত্তন্তি ‘‘ইদং অম্হাকং ভৱিস্সতি, ইদং ভিক্খূন’’ন্তি এৱং অকতৱিভাগং, সব্বং দাতব্বমেৱ হুত্ৱা ঠিতন্তি অত্থো.

৭. ৱেড়ুদ্ৱাৰেয্যসুত্তৱণ্ণনা

১০০৩. সত্তমে ৱেড়ুদ্ৱাৰন্তি গামদ্ৱাৰে পৱেণিআগতস্স ৱেড়ুগচ্ছস্স অত্থিতায এৱংলদ্ধনামো গামো. অত্তুপনাযিকন্তি অত্তনি উপনেতব্বং. সম্ফভাসেনাতি অমন্তভাসেন. সম্ফপ্পলাপভাসেনাতি সম্ফপ্পলাপসম্ভাসেন নিৰত্থকেন অঞ্ঞাণৱচনেনাতি অত্থো.

৮-৯. পঠমগিঞ্জকাৱসথসুত্তাদিৱণ্ণনা

১০০৪-৫. অট্ঠমে ঞাতিকেতি একং তড়াকং নিস্সায দ্ৱিন্নং চূড়পিতিমহাপিতিপুত্তানং দ্ৱে গামা, তেসু একস্মিং গামকে. গিঞ্জকাৱসথেতি ইট্ঠকামযে আৱসথে. ওৰম্ভাগিযানন্তি হেট্ঠাভাগিযানং, কামভৱেযেৱ পটিসন্ধিগ্গাহাপকানন্তি অত্থো. ওৰন্তি লদ্ধনামেহি ৱা তীহি মগ্গেহি পহাতব্বানীতিপি ওৰম্ভাগিযানি. তত্থ কামচ্ছন্দো ব্যাপাদোতি ইমানি দ্ৱে সমাপত্তিযা ৱা অৱিক্খম্ভিতানি মগ্গেন ৱা অসমুচ্ছিন্নানি নিব্বত্তিৱসেন উদ্ধং ভাগং ৰূপভৱং অৰূপভৱং ৱা গন্তুং ন দেন্তি. সক্কাযদিট্ঠিআদীনি তীণি তত্থ নিব্বত্তম্পি আনেত্ৱা পুন ইধেৱ নিব্বত্তাপেন্তীতি সব্বানিপি ওৰম্ভাগিযানেৱ. অনাৱত্তিধম্মোতি পটিসন্ধিৱসেন অনাগমনসভাৱো.

ৰাগদোসমোহানং তনুত্তাতি এত্থ কদাচি উপ্পত্তিযা চ পৰিযুট্ঠানমন্দতায চাতি দ্ৱেধাপি তনুভাৱো ৱেদিতব্বো. সকদাগামিস্স হি পুথুজ্জনানং ৱিয অভিণ্হং ৰাগাদযো ন উপ্পজ্জন্তি, কদাচি কৰহচি উপ্পজ্জন্তি. উপ্পজ্জমানা চ ন পুথুজ্জনানং ৱিয বহলবহলা উপ্পজ্জন্তি, মক্খিপত্তং ৱিয তনুকা উপ্পজ্জন্তি. দীঘভাণকতিপিটকমহাসীৱত্থেৰো পনাহ – ‘‘যস্মা সকদাগামিস্স পুত্তধীতৰো হোন্তি, ওৰোধা চ হোন্তি, তস্মা বহলা কিলেসা. ইদং পন ভৱতনুকৱসেন কথিত’’ন্তি. তং অট্ঠকথাযং ‘‘সোতাপন্নস্স সত্ত ভৱে ঠপেত্ৱা অট্ঠমে ভৱে ভৱতনুকং নত্থি, সকদাগামিস্স দ্ৱে ভৱে ঠপেত্ৱা পঞ্চসু ভৱেসু ভৱতনুকং নত্থি, অনাগামিস্স ৰূপাৰূপভৱং ঠপেত্ৱা কামভৱে ভৱতনুকং নত্থি, খীণাসৱস্স কিস্মিঞ্চি ভৱে ভৱতনুকং নত্থী’’তি ৱুত্তত্তা পটিক্খিত্তং হোতি.

ইমং লোকন্তি ইমং কামাৱচৰলোকং সন্ধায ৱুত্তং. অযঞ্হেত্থ অধিপ্পাযো – সচে হি মনুস্সেসু সকদাগামিফলং পত্তো দেৱেসু নিব্বত্তিত্ৱা অৰহত্তং সচ্ছিকৰোতি, ইচ্চেতং কুসলং. অসক্কোন্তো পন অৱস্সং মনুস্সলোকং আগন্ত্ৱা সচ্ছিকৰোতি. দেৱেসু সকদাগামিফলং পত্তোপি সচে মনুস্সেসু নিব্বত্তিত্ৱা অৰহত্তং সচ্ছিকৰোতি, ইচ্চেতং কুসলং. অসক্কোন্তো পন অৱস্সং দেৱলোকং গন্ত্ৱা সচ্ছিকৰোতীতি.

ৱিনিপতনং ৱিনিপাতো, নাস্স ৱিনিপাতো ধম্মোতি অৱিনিপাতধম্মো, চতূসু অপাযেসু অৱিনিপাতনসভাৱোতি অত্থো. নিযতোতি ধম্মনিযামেন নিযতো. সম্বোধিপৰাযণোতি উপৰিমগ্গত্তযসঙ্খাতা সম্বোধি পৰং অযনং অস্স গতি পটিসৰণং অৱস্সং পত্তব্বাতি সম্বোধিপৰাযণো. ৱিহেসাৱেসাতি তেসং তেসং ঞাণগতিং ঞাণূপপত্তিং ঞাণাভিসম্পৰাযং ওলোকেন্তস্স কাযকিলমথোৱ এস, আনন্দ, তথাগতস্সাতি দীপেতি. চিত্তৱিহেসা পন বুদ্ধানং নত্থি.

ধম্মাদাসন্তি ধম্মমযং আদাসং. যেনাতি যেন ধম্মাদাসেন সমন্নাগতো. খীণাপাযদুগ্গতিৱিনিপাতোতি ইদং নিৰযাদীনংযেৱ ৱেৱচনৱসেনেৱ ৱুত্তং. নিৰযাদযো হি ৱড্ঢিসঙ্খাততো অযতো অপেতত্তা অপাযো, দুক্খস্স গতি পটিসৰণন্তি. দুগ্গতি, দুক্কটকাৰিনো এত্থ ৱিৱসা নিপতন্তীতি ৱিনিপাতো. নৱমং উত্তানমেৱ.

১০. ততিযগিঞ্জকাৱসথসুত্তৱণ্ণনা

১০০৬. দসমে পৰোপঞ্ঞাসাতি অতিৰেকপঞ্ঞাস. সাধিকনৱুতীতি অতিৰেকনৱুতি. ছাতিৰেকানীতি ছহি অধিকানি. সো কিৰ গামো কিঞ্চাপি নাতিমহা অহোসি, অৰিযসাৱকা পনেত্থ বহূ. তত্থ তত্থ অহিৱাতৰোগেন একপ্পহাৰেনেৱ চতুৱীসতি পাণসতসহস্সানি কালমকংসু, তেসু অৰিযসাৱকা এত্তকা নাম অহেসুং. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি.

ৱেড়ুদ্ৱাৰৱগ্গো পঠমো.