১১. সোতাপত্তিসংযুত্তং

১. ৱেড়ুদ্ৱাৰৱগ্গো

১. চক্কৱত্তিৰাজসুত্তৱণ্ণনা

৯৯৭. সোতাপত্তিসংযুত্তস্স পঠমে কিঞ্চাপীতি অনুগ্গহগৰহণেসু নিপাতো. চতুন্নঞ্হি মহাদীপানং ইস্সৰিযাধিপচ্চং ৰজ্জং অনুগ্গণ্হন্তো চতুন্নঞ্চ অপাযানং অপ্পহীনভাৱং গৰহন্তো সত্থা ‘‘কিঞ্চাপি, ভিক্খৱে, ৰাজা চক্কৱত্তী’’তিআদিমাহ. তত্থ চতুন্নং দীপানন্তি দ্ৱিসহস্সদীপপৰিৱাৰানং চতুন্নং মহাদীপানং. ইস্সৰিযাধিপচ্চন্তি ইস্সৰভাৱো ইস্সৰিযং, অধিপতিভাৱো আধিপচ্চং, ইস্সৰিযং আধিপচ্চং এতস্মিং ৰজ্জে, ন ছেদনভেদনন্তি ইস্সৰিযাধিপচ্চং. কাৰেত্ৱাতি এৱৰূপং ৰজ্জং পৱত্তাপেত্ৱা. কিঞ্চাপি, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকোতি এত্থ অনুগ্গহপসংসাসু নিপাতো. পিণ্ডিযালোপেন হি যাপনং অনুগ্গহন্তো চতুন্নঞ্চ অপাযানং পহীনভাৱং পসংসন্তো সত্থা ‘‘কিঞ্চাপি, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো’’তিআদিমাহ. তত্থ নন্তকানীতি অনন্তকানি. তেৰসহত্থোপি হি ৱত্থসাটকো দসচ্ছেদনতো পট্ঠায নন্তকন্তেৱ সঙ্খং গচ্ছতি.

অৱেচ্চপ্পসাদেনাতি অচলপ্পসাদেন. সো পনাযং পসাদো কিং একো, অনেকোতি? একোৱ, সো মগ্গেন আগতপ্পসাদো. যেসু পন ৱত্থূসু অপুব্বং অচৰিমং ৰুহতি, তেসং ৱসেন ‘‘বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেনা’’তিআদিনা নযেন তিধা ৱুত্তো. যস্মা চ একো, তস্মাৱ নিন্নানাকৰণো হোতি. অৰিযসাৱকস্স হি বুদ্ধেযেৱ পসাদো চ পেমঞ্চ গাৰৱঞ্চ মহন্তং, ন ধম্মে ৱা সঙ্ঘে ৱা, ধম্মেযেৱ ৱা মহন্তং, ন বুদ্ধে ৱা সঙ্ঘে ৱা, সঙ্ঘেযেৱ ৱা মহন্তং, ন বুদ্ধে ৱা ধম্মে ৱাতি এতং নত্থি. ইতিপি সো ভগৱাতিআদীনি ৱিসুদ্ধিমগ্গে ৱিত্থাৰিতানেৱ.

অৰিযকন্তেহীতি অৰিযানং কন্তেহি পিযেহি মনাপেহি. পঞ্চ হি সীলানি ভৱন্তৰগতাপি অৰিযা ন কোপেন্তি, এৱং তেসং পিযানি. তানি সন্ধাযেতং ৱুত্তং. অখণ্ডেহীতিআদি সদিসৱসেন ৱুত্তং. মুখৱট্টিযঞ্হি ছিন্নেকদেসা পাতি খণ্ডাতি ৱুচ্চতি, মজ্ঝে ভিন্না ছিদ্দাতি, একস্মিং পদেসে ৱিসভাগৱণ্ণা গাৱী সবলাতি, নানাবিন্দুচিত্তা কম্মাসাতি, এৱমেৱ পটিপাটিযা আদিম্হি ৱা অন্তে ৱা ভিন্নং সীলং খণ্ডং নাম, মজ্ঝে ভিন্নং ছিদ্দং, যত্থ কত্থচি দ্ৱিন্নং ৱা তিণ্ণং ৱা পটিপাটিযা ভিন্নত্তা সবলং, একন্তৰং ভিন্নং কম্মাসং. তেসং দোসানং অভাৱেন অখণ্ডাদিতা ৱেদিতব্বা. ভুজিস্সেহীতি ভুজিস্সভাৱকৰেহি. ৱিঞ্ঞুপ্পসত্থেহীতি বুদ্ধাদীহি ৱিঞ্ঞূহি পসংসিতেহি. অপৰামট্ঠেহীতি ‘‘ইদং নাম তযা কতং, ইদং ৱীতিক্কন্ত’’ন্তি এৱং পৰামসিতুং অসক্কুণেয্যেহি. সমাধিসংৱত্তনিকেহীতি অপ্পনাসমাধিং উপচাৰসমাধিং ৱা সংৱত্তেতুং সমত্থেহি.

২. ব্ৰহ্মচৰিযোগধসুত্তৱণ্ণনা

৯৯৮. দুতিযে যেসং সদ্ধাতি পদেন বুদ্ধে পসাদো গহিতো. সীলন্তি পদেন অৰিযকন্তানি সীলানি গহিতানি. পসাদোতি পদেন সঙ্ঘে পসাদো গহিতো. ধম্মদস্সনন্তি পদেন ধম্মে পসাদো গহিতোতি এৱং চত্তাৰি সোতাপত্তিযঙ্গানি ৱুত্তানি. কালেন পচ্চেন্তীতি কালেন পাপুণন্তি. ব্ৰহ্মচৰিযোগধং সুখন্তি ব্ৰহ্মচৰিযং ওগাহিত্ৱা ঠিতং উপৰিমগ্গত্তযসম্পযুত্তং সুখং. যো পনেস গাথায আগতো পসাদো, সো কতৰপসাদো হোতীতি. তিপিটকচূড়াভযত্থেৰো তাৱ ‘‘মগ্গপসাদো’’তি আহ, তিপিটকচূড়নাগত্থেৰো ‘‘আগতমগ্গস্স পচ্চৱেক্খণপ্পসাদো’’তি. উভোপি থেৰা পণ্ডিতা বহুস্সুতা, উভিন্নং সুভাসিতং. মিস্সকপ্পসাদো এসোতি.

৩. দীঘাৱুউপাসকসুত্তৱণ্ণনা

৯৯৯. ততিযে তস্মাতি যস্মা চতূসু সোতাপত্তিযঙ্গেসু সন্দিস্সসি, তস্মা. ৱিজ্জাভাগিযেতি ৱিজ্জাকোট্ঠাসিকে. সব্বসঙ্খাৰেসূতি সব্বেসু তেভূমকসঙ্খাৰেসু. এৱমস্স উপৰি তিণ্ণং মগ্গানং ৱিপস্সনা কথিতা. ৱিঘাতন্তি দুক্খং.

৪-৫. পঠমসাৰিপুত্তসুত্তাদিৱণ্ণনা

১০০০-১০০১. চতুত্থ উত্তানমেৱ. পঞ্চমে সোতাপত্তিযঙ্গন্তি সোতাপত্তিযা পুব্বভাগপটিলাভঙ্গং. বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদাদযো পন পটিলদ্ধগুণা সোতাপন্নস্স অঙ্গা নাম, তেপি পন সোতাপত্তিযঙ্গন্তি আগতা. তত্ৰাযং দ্ৱিন্নম্পি ৱচনত্থো – সপ্পুৰিসে সেৱন্তো ভজন্তো পযিৰুপাসন্তো ধম্মং সুণন্তো যোনিসো মনসিকৰোন্তো ধম্মানুধম্মং পুব্বভাগপটিপদং পটিপজ্জন্তো সোতাপত্তিং পটিলভতীতি সপ্পুৰিসসংসেৱাদযো সোতাপত্তিঅত্থায অঙ্গন্তি সোতাপত্তিযঙ্গং নাম, ইতৰে পঠমমগ্গসঙ্খাতায সোতাপত্তিযা অঙ্গন্তিপি সোতাপত্তিযঙ্গং, পটিৱিদ্ধসোতাপত্তিমগ্গস্স সোতাপত্তিমগ্গো অঙ্গন্তিপি সোতাপত্তিযঙ্গং.

৬. থপতিসুত্তৱণ্ণনা

১০০২. ছট্ঠে সাধুকে পটিৱসন্তীতি সাধুকনামকে অত্তনো ভোগগামকে ৱসন্তি. তেসু ইসিদত্তো সকদাগামী, পুৰাণো সোতাপন্নো সদাৰসন্তুট্ঠো. মগ্গে পুৰিসং ঠপেসুন্তি তেসং কিৰ গামদ্ৱাৰেন ভগৱতো গমনমগ্গো. তস্মা ‘‘ভগৱা কালে ৱা অকালে ৱা অম্হাকং সুত্তানং ৱা পমত্তানং ৱা গচ্ছেয্য, অথ পস্সিতুং ন লভেয্যামা’’তি মগ্গমজ্ঝে পুৰিসং ঠপেসুং.

অনুবন্ধিংসূতি ন দূৰতোৱ পিট্ঠিতো পিট্ঠিতো অনুবন্ধিংসু, ভগৱা পন সকটমগ্গস্স মজ্ঝে জঙ্ঘমগ্গেন অগমাসি, ইতৰে উভোসু পস্সেসু অনুগচ্ছন্তা অগমংসু. মগ্গা ওক্কম্মাতি বুদ্ধানঞ্হি কেনচি সদ্ধিং গচ্ছন্তানংযেৱ পটিসন্থাৰং কাতুং ৱট্টতি কেনচি সদ্ধিং ঠিতকানং, কেনচি সদ্ধিং দিৱসভাগং নিসিন্নানং. তস্মা ভগৱা চিন্তেসি – ‘‘ইমেহি মে সদ্ধিং গচ্ছন্তস্স পটিসন্থাৰং কাতুং অযুত্তং, ঠিতকেনপি কাতুং ন যুত্তং, ইমে হি ময্হং সাসনে সামিনো আগতফলা. ইমেহি সদ্ধিং নিসীদিত্ৱাৱ দিৱসভাগং পটিসন্থাৰং কৰিস্সামী’’তি মগ্গা ওক্কম্ম যেন অঞ্ঞতৰং ৰুক্খমূলং তেনুপসঙ্কমি.

পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদীতি তে কিৰ ছত্তুপাহনং কত্তৰদণ্ডং পাদব্ভঞ্জনতেলাদীনি চেৱ অট্ঠৱিধঞ্চ পানকং সৰভপাদপল্লঙ্কঞ্চ গাহাপেত্ৱা অগমংসু, আভতং পল্লঙ্কম্পি পঞ্ঞাপেত্ৱা অদংসু, সত্থা তস্মিং নিসীদি. একমন্তং নিসীদিংসূতি সেসানি ছত্তুপাহনাদীনি ভিক্খুসঙ্ঘস্স দেথাতি ৱত্ৱা সযম্পি ভগৱন্তং ৱন্দিত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু.

সাৱত্থিযা কোসলেসু চাৰিকং পক্কমিস্সতীতিআদি সব্বং মজ্ঝিমপদেসৱসেনৱ ৱুত্তং. কস্মা? নিযতত্তা. ভগৱতো হি চাৰিকাচৰণম্পি অৰুণুট্ঠাপনম্পি নিযতং, মজ্ঝিমপদেসেযেৱ চাৰিকং চৰতি, মজ্ঝিমদেসে অৰুণং উট্ঠপেতীতি নিযতত্তা মজ্ঝিমদেসৱসেন ৱুত্তং. আসন্নে নো ভগৱা ভৱিস্সতীতি এত্থ ন কেৱলং আসন্নত্তাযেৱ তেসং সোমনস্সং হোতি, অথ খো ‘‘ইদানি দানং দাতুং গন্ধমালাদীহি পূজং কাতুং ধম্মং সোতুং পঞ্হং পুচ্ছিতুং লভিস্সামা’’তি তেসং সোমনস্সং হোতি.

তস্মাতিহ থপতযো সম্বাধো ঘৰাৱাসোতি থপতযো যস্মা তুম্হাকং মযি দূৰীভূতে অনপ্পকং দোমনস্সং, আসন্নে অনপ্পকং সোমনস্সং হোতি, তস্মাপি ৱেদিতব্বমেতং ‘‘সম্বাধো ঘৰাৱাসো’’তি. ঘৰাৱাসস্স হি দোসেন তুম্হাকং এৱং হোতি. সচে পন ঘৰাৱাসং পহায পব্বজিতা, অথ এৱং ৱো মযা সদ্ধিংযেৱ গচ্ছন্তানঞ্চ আগচ্ছন্তানঞ্চ তং ন ভৱেয্যাতি ইমমত্থং দীপেন্তো এৱমাহ. তত্থ সকিঞ্চনসপলিবোধট্ঠেন সম্বাধতা ৱেদিতব্বা. মহাৱাসে ৱসন্তস্সপি হি সকিঞ্চনসপলিবোধট্ঠেন ঘৰাৱাসো সম্বাধোৱ. ৰজাপথোতি ৰাগদোসমোহৰজানং আপথো, আগমনট্ঠানন্তি অত্থো. অব্ভোকাসো পব্বজ্জাতি পব্বজ্জা পন অকিঞ্চনঅপলিবোধট্ঠেন অব্ভোকাসো. চতুৰতনিকেপি হি গব্ভে দ্ৱিন্নং ভিক্খূনং পল্লঙ্কেন পল্লঙ্কং ঘটেত্ৱা নিসিন্নানম্পি অকিঞ্চনঅপলিবোধট্ঠেন পব্বজ্জা অব্ভোকাসো নাম হোতি. অলঞ্চ পন ৱো থপতযো অপ্পমাদাযাতি এৱং সম্বাধে ঘৰাৱাসে ৱসন্তানং তুম্হাকং অপ্পমাদমেৱ কাতুং যুত্তন্তি অত্থো.

একং পুৰতো একং পচ্ছতো নিসীদাপেমাতি তে কিৰ দ্ৱেপি জনা সব্বালঙ্কাৰপটিমণ্ডিতেসু দ্ৱীসু নাগেসু তা ইত্থিযো এৱং নিসীদাপেত্ৱা ৰঞ্ঞো নাগং মজ্ঝে কত্ৱা উভোসু পস্সেসু গচ্ছন্তি, তস্মা এৱমাহংসু. নাগোপি ৰক্খিতব্বোতি যথা কিঞ্চি ৱিসেৱিতং ন কৰোতি, এৱং ৰক্খিতব্বো হোতি. তাপি ভগিনিযোতি যথা পমাদং নাপজ্জন্তি, এৱং ৰক্খিতব্বা হোন্তি. অত্তাপীতি সিতহসিতকথিতৱিপেক্খিতাদীনি অকৰোন্তেহি অত্তাপি ৰক্খিতব্বো হোতি. (তেহি তথা কৰোন্তেহি ন অত্তাপি ৰক্খিতব্বো হোতি). তথা কৰোন্তো হি ‘‘সামিদুব্ভো এসো’’তি নিগ্গহেতব্বো হোতি. তস্মাতিহ থপতযোতি যস্মা তুম্হে ৰাজা নিচ্চং ৰাজভণ্ডং পটিচ্ছাপেতি, তস্মাপি সম্বাধো ঘৰাৱাসো ৰজাপথো. যস্মা পন পংসুকূলিকভিক্খুং এৱং পটিচ্ছাপেন্তো নত্থি, তস্মা অব্ভোকাসো পব্বজ্জা. এৱং সব্বত্থাপি অলঞ্চ পন ৱো থপতযো অপ্পমাদায অপ্পমাদমেৱ কৰোথাতি দস্সেতি.

মুত্তচাগোতি ৱিস্সট্ঠচাগো. পযতপাণীতি আগতাগতানং দানত্থায ধোতহত্থো. ৱোস্সগ্গৰতোতি ৱোস্সগ্গসঙ্খাতে চাগে ৰতো. যাচযোগোতি যাচিতব্বকযুত্তো. দানসংৱিভাগৰতোতি দানেন চেৱ অপ্পমত্তকম্পি কিঞ্চি লদ্ধা ততোপি সংৱিভাগে ৰতো. অপ্পটিৱিভত্তন্তি ‘‘ইদং অম্হাকং ভৱিস্সতি, ইদং ভিক্খূন’’ন্তি এৱং অকতৱিভাগং, সব্বং দাতব্বমেৱ হুত্ৱা ঠিতন্তি অত্থো.

৭. ৱেড়ুদ্ৱাৰেয্যসুত্তৱণ্ণনা

১০০৩. সত্তমে ৱেড়ুদ্ৱাৰন্তি গামদ্ৱাৰে পৱেণিআগতস্স ৱেড়ুগচ্ছস্স অত্থিতায এৱংলদ্ধনামো গামো. অত্তুপনাযিকন্তি অত্তনি উপনেতব্বং. সম্ফভাসেনাতি অমন্তভাসেন. সম্ফপ্পলাপভাসেনাতি সম্ফপ্পলাপসম্ভাসেন নিৰত্থকেন অঞ্ঞাণৱচনেনাতি অত্থো.

৮-৯. পঠমগিঞ্জকাৱসথসুত্তাদিৱণ্ণনা

১০০৪-৫. অট্ঠমে ঞাতিকেতি একং তড়াকং নিস্সায দ্ৱিন্নং চূড়পিতিমহাপিতিপুত্তানং দ্ৱে গামা, তেসু একস্মিং গামকে. গিঞ্জকাৱসথেতি ইট্ঠকামযে আৱসথে. ওৰম্ভাগিযানন্তি হেট্ঠাভাগিযানং, কামভৱেযেৱ পটিসন্ধিগ্গাহাপকানন্তি অত্থো. ওৰন্তি লদ্ধনামেহি ৱা তীহি মগ্গেহি পহাতব্বানীতিপি ওৰম্ভাগিযানি. তত্থ কামচ্ছন্দো ব্যাপাদোতি ইমানি দ্ৱে সমাপত্তিযা ৱা অৱিক্খম্ভিতানি মগ্গেন ৱা অসমুচ্ছিন্নানি নিব্বত্তিৱসেন উদ্ধং ভাগং ৰূপভৱং অৰূপভৱং ৱা গন্তুং ন দেন্তি. সক্কাযদিট্ঠিআদীনি তীণি তত্থ নিব্বত্তম্পি আনেত্ৱা পুন ইধেৱ নিব্বত্তাপেন্তীতি সব্বানিপি ওৰম্ভাগিযানেৱ. অনাৱত্তিধম্মোতি পটিসন্ধিৱসেন অনাগমনসভাৱো.

ৰাগদোসমোহানং তনুত্তাতি এত্থ কদাচি উপ্পত্তিযা চ পৰিযুট্ঠানমন্দতায চাতি দ্ৱেধাপি তনুভাৱো ৱেদিতব্বো. সকদাগামিস্স হি পুথুজ্জনানং ৱিয অভিণ্হং ৰাগাদযো ন উপ্পজ্জন্তি, কদাচি কৰহচি উপ্পজ্জন্তি. উপ্পজ্জমানা চ ন পুথুজ্জনানং ৱিয বহলবহলা উপ্পজ্জন্তি, মক্খিপত্তং ৱিয তনুকা উপ্পজ্জন্তি. দীঘভাণকতিপিটকমহাসীৱত্থেৰো পনাহ – ‘‘যস্মা সকদাগামিস্স পুত্তধীতৰো হোন্তি, ওৰোধা চ হোন্তি, তস্মা বহলা কিলেসা. ইদং পন ভৱতনুকৱসেন কথিত’’ন্তি. তং অট্ঠকথাযং ‘‘সোতাপন্নস্স সত্ত ভৱে ঠপেত্ৱা অট্ঠমে ভৱে ভৱতনুকং নত্থি, সকদাগামিস্স দ্ৱে ভৱে ঠপেত্ৱা পঞ্চসু ভৱেসু ভৱতনুকং নত্থি, অনাগামিস্স ৰূপাৰূপভৱং ঠপেত্ৱা কামভৱে ভৱতনুকং নত্থি, খীণাসৱস্স কিস্মিঞ্চি ভৱে ভৱতনুকং নত্থী’’তি ৱুত্তত্তা পটিক্খিত্তং হোতি.

ইমং লোকন্তি ইমং কামাৱচৰলোকং সন্ধায ৱুত্তং. অযঞ্হেত্থ অধিপ্পাযো – সচে হি মনুস্সেসু সকদাগামিফলং পত্তো দেৱেসু নিব্বত্তিত্ৱা অৰহত্তং সচ্ছিকৰোতি, ইচ্চেতং কুসলং. অসক্কোন্তো পন অৱস্সং মনুস্সলোকং আগন্ত্ৱা সচ্ছিকৰোতি. দেৱেসু সকদাগামিফলং পত্তোপি সচে মনুস্সেসু নিব্বত্তিত্ৱা অৰহত্তং সচ্ছিকৰোতি, ইচ্চেতং কুসলং. অসক্কোন্তো পন অৱস্সং দেৱলোকং গন্ত্ৱা সচ্ছিকৰোতীতি.

ৱিনিপতনং ৱিনিপাতো, নাস্স ৱিনিপাতো ধম্মোতি অৱিনিপাতধম্মো, চতূসু অপাযেসু অৱিনিপাতনসভাৱোতি অত্থো. নিযতোতি ধম্মনিযামেন নিযতো. সম্বোধিপৰাযণোতি উপৰিমগ্গত্তযসঙ্খাতা সম্বোধি পৰং অযনং অস্স গতি পটিসৰণং অৱস্সং পত্তব্বাতি সম্বোধিপৰাযণো. ৱিহেসাৱেসাতি তেসং তেসং ঞাণগতিং ঞাণূপপত্তিং ঞাণাভিসম্পৰাযং ওলোকেন্তস্স কাযকিলমথোৱ এস, আনন্দ, তথাগতস্সাতি দীপেতি. চিত্তৱিহেসা পন বুদ্ধানং নত্থি.

ধম্মাদাসন্তি ধম্মমযং আদাসং. যেনাতি যেন ধম্মাদাসেন সমন্নাগতো. খীণাপাযদুগ্গতিৱিনিপাতোতি ইদং নিৰযাদীনংযেৱ ৱেৱচনৱসেনেৱ ৱুত্তং. নিৰযাদযো হি ৱড্ঢিসঙ্খাততো অযতো অপেতত্তা অপাযো, দুক্খস্স গতি পটিসৰণন্তি. দুগ্গতি, দুক্কটকাৰিনো এত্থ ৱিৱসা নিপতন্তীতি ৱিনিপাতো. নৱমং উত্তানমেৱ.

১০. ততিযগিঞ্জকাৱসথসুত্তৱণ্ণনা

১০০৬. দসমে পৰোপঞ্ঞাসাতি অতিৰেকপঞ্ঞাস. সাধিকনৱুতীতি অতিৰেকনৱুতি. ছাতিৰেকানীতি ছহি অধিকানি. সো কিৰ গামো কিঞ্চাপি নাতিমহা অহোসি, অৰিযসাৱকা পনেত্থ বহূ. তত্থ তত্থ অহিৱাতৰোগেন একপ্পহাৰেনেৱ চতুৱীসতি পাণসতসহস্সানি কালমকংসু, তেসু অৰিযসাৱকা এত্তকা নাম অহেসুং. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি.

ৱেড়ুদ্ৱাৰৱগ্গো পঠমো.

২. ৰাজকাৰামৱগ্গো

১. সহস্সভিক্খুনিসঙ্ঘসুত্তৱণ্ণনা

১০০৭. দুতিযস্স পঠমে ৰাজকাৰামেতি ৰঞ্ঞা কাৰিতত্তা এৱং লদ্ধনামে আৰামে, তং ৰঞ্ঞা পসেনদিকোসলেন কতং. পঠমবোধিযং কিৰ লাভগ্গযসগ্গপত্তং সত্থাৰং দিস্ৱা তিত্থিযা চিন্তযিংসু – ‘‘সমণো গোতমো লাভগ্গযসগ্গপত্তো, ন খো পনেস অঞ্ঞং কিঞ্চি সীলং ৱা সমাধিং ৱা নিস্সায এৱং লাভগ্গযসগ্গপত্তো. ভূমিসীসং পন তেন গহিতং, সচে মযম্পি জেতৱনসমীপে আৰামং কাৰাপেতুং সক্কুণেয্যাম, লাভগ্গযসগ্গপত্তা ভৱেয্যামা’’তি. তে অত্তনো অত্তনো উপট্ঠাকে সমাদপেত্ৱা সতসহস্সমত্তে কহাপণে লভিত্ৱা তে আদায ৰঞ্ঞো সন্তিকং অগমংসু. ৰাজা ‘‘কিং এত’’ন্তি? পুচ্ছি. মযং জেতৱনসমীপে তিত্থিযাৰামং কৰোম, সচে সমণো গোতমো ৱা সমণস্স গোতমস্স সাৱকা ৱা আগন্ত্ৱা ৱাৰেস্সন্তি, ৱাৰেতুং মা অদত্থাতি লঞ্জং অদংসু. ৰাজা লঞ্জং গহেত্ৱা ‘‘গচ্ছথ কাৰেথা’’তি আহ.

তে গন্ত্ৱা, অত্তনো উপট্ঠাকেহি দব্বসম্ভাৰে আহৰাপেত্ৱা, থম্ভুস্সাপনাদীনি কৰোন্তা, উচ্চাসদ্দা মহাসদ্দা এককোলাহলং অকংসু. সত্থা গন্ধকুটিতো নিক্খম্ম পমুখে ঠত্ৱা ‘‘কে পন তে, আনন্দ, উচ্চাসদ্দা মহাসদ্দা কেৱট্টা মঞ্ঞে মচ্ছৱিলোপে’’তি?, পুচ্ছি. তিত্থিযা, ভন্তে, জেতৱনসমীপে তিত্থিযাৰামং কৰোন্তীতি. আনন্দ, ইমে সাসনেন পটিৱিৰুদ্ধা ভিক্খুসঙ্ঘস্স অফাসুৱিহাৰং কৰিস্সন্তি, ৰঞ্ঞো আৰোচেত্ৱা ৱাৰাপেহীতি.

থেৰো ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং গন্ত্ৱা ৰাজদ্ৱাৰে অট্ঠাসি. ৰঞ্ঞো ‘‘থেৰা, দেৱ, আগতা’’তি নিৱেদযিংসু. ৰাজা লঞ্জস্স গহিতত্তা ন নিক্খমি. থেৰা গন্ত্ৱা সত্থু আৰোচযিংসু. সত্থা সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানে পেসেসি. ৰাজা তেসম্পি দস্সনং ন অদাসি. তে আগন্ত্ৱা সত্থু আৰোচযিংসু ‘‘ন, ভন্তে, ৰাজা নিক্খন্তো’’তি. সত্থা তঙ্খণংযেৱ ব্যাকাসি – ‘‘অত্তনো ৰজ্জে ঠত্ৱা কালং কাতুং ন লভিস্সতী’’তি.

দুতিযদিৱসে চ সামংযেৱ ভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱাৰো গন্ত্ৱা ৰাজদ্ৱাৰে অট্ঠাসি. ৰাজা ‘‘সত্থা আগতো’’তি সুত্ৱা নিক্খমিত্ৱা, নিৱেসনং পৱেসেত্ৱা, সাৰপল্লঙ্কে নিসীদাপেত্ৱা, যাগুখজ্জকং অদাসি. সত্থা পৰিভুত্তযাগুখাদনীযো ‘‘যাৱ ভত্তং নিট্ঠাতি, তাৱ সত্থু সন্তিকে নিসীদিস্সামী’’তি আগন্ত্ৱা নিসিন্নং ৰাজানং ‘‘তযা, মহাৰাজ, ইদং নাম কত’’ন্তি অৱত্ৱা, ‘‘কাৰণেনেৱ নং সঞ্ঞাপেস্সামী’’তি ইদং অতীতকাৰণং আহৰি – মহাৰাজ, পব্বজিতে নাম অঞ্ঞমঞ্ঞং যুজ্ঝাপেতুং ন ৱট্টতি. অতীতেপি ইসযো অঞ্ঞমঞ্ঞং যুজ্ঝাপেত্ৱা সহ ৰট্ঠেন ৰাজা সমুদ্দং পৱিট্ঠোতি. কদা ভগৱাতি?

অতীতে, মহাৰাজ, ভৰুৰট্ঠে ভৰুৰাজা নাম ৰজ্জং কাৰেতি. পঞ্চসতা পঞ্চসতা দ্ৱে ইসিগণা পব্বতপাদতো লোণম্বিলসেৱনত্থায ভৰুনগৰং গন্ত্ৱা নগৰস্স অৱিদূৰে দ্ৱে ৰুক্খা অত্থি, পঠমং আগতো ইসিগণো একস্স ৰুক্খস্স মূলে নিসীদি, পচ্ছাগতোপি একস্সাতি. তে যথাভিৰন্তং ৱিহৰিত্ৱা পব্বতপাদং এৱ অগমংসু. তে পুন আগচ্ছন্তাপি অত্তনো ৰুক্খমূলেযেৱ নিসীদন্তি. অদ্ধানে গচ্ছন্তে একো ৰুক্খো সুক্খি, তস্মিং সুক্খে আগতা তাপসা ‘‘অযং ৰুক্খো মহা, অম্হাকম্পি তেসম্পি পহোস্সতী’’তি ইতৰেসং ৰুক্খমূলস্স একপদেসে নিসীদিংসু. তে পচ্ছা আগচ্ছন্তা ৰুক্খমূলং অপৱিসিত্ৱা বহি ঠিতাৱ ‘‘কস্মা তুম্হে এত্থ নিসীদথা’’তি আহংসু. আচৰিযা অম্হাকং ৰুক্খো সুক্খো, অযং ৰুক্খো মহা, তুম্হেপি পৱিসথ, তুম্হাকম্পি অম্হাকম্পি পহোস্সতীতি. তে ‘‘ন মযং পৱিসাম, নিক্খমথ তুম্হে’’তি কথং ৱড্ঢেত্ৱা ‘‘ন তুম্হে অত্তনোৱ মনেন নিক্খমিস্সথা’’তি হত্থাদীসু গহেত্ৱা নিক্কড্ঢিংসু. তে ‘‘হোতু সিক্খাপেস্সাম নে’’তি ইদ্ধিযা সোৱণ্ণমযানি দ্ৱে চক্কানি ৰজতমযঞ্চ অক্খং মাপেত্ৱা পৱট্টেন্তা ৰাজদ্ৱাৰং অগমিংসু. ৰঞ্ঞো ‘‘এৱৰূপং, দেৱ, তাপসা পণ্ণাকাৰং গহেত্ৱা ঠিতা’’তি নিৱেদযিংসু. ৰাজা তুট্ঠো ‘‘পক্কোসথা’’তি তে পক্কোসাপেত্ৱা ‘‘মহাকম্মং তুম্হেহি কতং, অত্থি ৱো কিঞ্চি মযা কত্তব্ব’’ন্তি আহ. আম, মহাৰাজ, অম্হাকং নিসিন্নট্ঠানং একৰুক্খমূলং অত্থি, তং অঞ্ঞেহি ইসীহি গহিতং, তং নো দাপেহীতি. ৰাজা পুৰিসে পেসেত্ৱা তাপসে নিক্কড্ঢাপেসি.

তে বহি ঠিতা ‘‘কিং নু খো দত্ৱা লভিংসূ’’তি ওলোকযমানা ‘‘ইদং নামা’’তি দিস্ৱা ‘‘মযম্পি লঞ্জং দত্ৱা পুন গণ্হিস্সামা’’তি ইদ্ধিযা সোৱণ্ণমযং ৰথপঞ্জৰং মাপেত্ৱা আদায অগমংসু. ৰাজা দিস্ৱা তুট্ঠো – ‘‘কিং, ভন্তে, কাতব্ব’’ন্তি?, আহ. মহাৰাজ অম্হাকং ৰুক্খমূলে অঞ্ঞো ইসিগণো নিসিন্নো, তং নো ৰুক্খমূলং দাপেহীতি. ৰাজা পুৰিসে পেসেত্ৱা তে নিক্কড্ঢাপেসি. তাপসা অঞ্ঞমঞ্ঞং কলহং কত্ৱা, ‘‘অননুচ্ছৱিকং অম্হেহি কত’’ন্তি ৱিপ্পটিসাৰিনো হুত্ৱা পব্বতপাদমেৱ অগমংসু. ততো দেৱতা ‘‘অযং ৰাজা দ্ৱিন্নং ইসিগণানং হত্থতো লঞ্জং গহেত্ৱা অঞ্ঞমঞ্ঞং কলহং কাৰাপেসী’’তি কুজ্ঝিত্ৱা মহাসমুদ্দং উব্বট্টেত্ৱা তস্স ৰঞ্ঞো ৱিজিতং যোজনসহস্সমত্তট্ঠানং সমুদ্দমেৱ অকংসূতি.

‘‘ইসীনমন্তৰং কত্ৱা, ভৰুৰাজাতি মে সুতং;

উচ্ছিন্নো সহ ৰট্ঠেহি, স ৰাজা ৱিভৱঙ্গতো’’তি. (জা. ১.২.১২৫) –

এৱং ভগৱতা ইমস্মিং অতীতে দস্সিতে যস্মা বুদ্ধানং নাম কথা ওকপ্পনিযা হোতি, ‘‘তস্মা ৰাজা অত্তনো কিৰিযং সল্লক্খেত্ৱা অনুপধাৰেত্ৱা মযা অকত্তব্বং কম্মং কত’’ন্তি ‘‘গচ্ছথ, ভণে, তিত্থিযে নিক্কড্ঢথা’’তি নিক্কড্ঢাপেত্ৱা চিন্তেসি – ‘‘মযা কাৰিতো ৱিহাৰো নাম নত্থি, তস্মিংযেৱ ঠানে ৱিহাৰং কাৰেস্সামী’’তি তেসং দব্বসম্ভাৰেপি অদত্ৱা ৱিহাৰং কাৰেসি. তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং.

২-৩. ব্ৰাহ্মণসুত্তাদিৱণ্ণনা

১০০৮-৯. দুতিযে উদযগামিনিন্তি অত্তনো সমযে ৱড্ঢিগামিনিং. মৰণং আগমেয্যাসীতি মৰণং ইচ্ছেয্যাসি, পত্থেয্যাসি ৱা. ততিযং উত্তানমেৱ.

৪. দুগ্গতিভযসুত্তৱণ্ণনা

১০১০. চতুত্থে সব্বদুগ্গতিভযং সমতিক্কন্তোতি মনুস্সদোভগ্গং পটিক্খিত্তং.

৫. দুগ্গতিৱিনিপাতভযসুত্তৱণ্ণনা

১০১১. পঞ্চমে সব্বদুগ্গতিৱিনিপাতভযং সমতিক্কন্তোতি মনুস্সদোভগ্গেন সদ্ধিং চত্তাৰো অপাযা পটিক্খিত্তা.

৬. পঠমমিত্তামচ্চসুত্তৱণ্ণনা

১০১২. ছট্ঠে মিত্তাতি অঞ্ঞমঞ্ঞস্স গেহে আমিসপৰিভোগৱসেন ৱোহাৰমিত্তা. অমচ্চাতি আমন্তনপটিমন্তনইৰিযাপথাদীসু একতো পৱত্তকিচ্চা. ঞাতীতি সস্সুসসুৰপক্খিকা. সালোহিতাতি সমানলোহিতা ভাতিভগিনিমাতুলাদযো.

৭. দুতিযমিত্তামচ্চসুত্তৱণ্ণনা

১০১৩. সত্তমে অঞ্ঞথত্তং নাম পসাদঞ্ঞথত্তং ভাৱঞ্ঞথত্তং গতিঅঞ্ঞথত্তং লক্খণঞ্ঞথত্তং ৱিপৰিণামঞ্ঞথত্তন্তি অনেকৱিধং. তত্থ মহাভূতেসু ভাৱঞ্ঞথত্তং অধিপ্পেতং. সুৱণ্ণাদিভাৱেন হি ঘনসণ্ঠিতায পথৱিধাতুযা ৱিলীযিত্ৱা উদকভাৱং আপজ্জমানায পুৰিমভাৱো ৱিগচ্ছতি, ভাৱঞ্ঞথত্তং পঞ্ঞাযতি. লক্খণং পন ন ৱিগচ্ছতি, কক্খড়লক্খণাৱ হোতি. উচ্ছুৰসাদিভাৱেন চ যূসাকাৰসণ্ঠিতায আপোধাতুযা সুস্সিত্ৱা ঘনপথৱিভাৱং আপজ্জমানায পুৰিমভাৱো ৱিগচ্ছতি, ভাৱঞ্ঞথত্তং পঞ্ঞাযতি. লক্খণং পন ন ৱিগচ্ছতি, আবন্ধনলক্খণাৱ হোতি. তত্ৰিদং অঞ্ঞথত্তন্তি এত্থ পন গতিঅঞ্ঞথত্তং অধিপ্পেতং, তঞ্হি অৰিযসাৱকস্স নত্থি. পসাদঞ্ঞথত্তম্পি নত্থিযেৱ, ইধ পন পসাদফলং পকাসেতুং গতিঅঞ্ঞথত্তমেৱ দস্সিতং. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি.

ৰাজকাৰামৱগ্গো দুতিযো.

৩. সৰণানিৱগ্গো

১-২. পঠমমহানামসুত্তাদিৱণ্ণনা

১০১৭-১৮. ততিযস্স পঠমে ইদ্ধন্তি তেলমধুফাণিতাদীহি সমিদ্ধং. ফীতন্তি হত্থূপগসীসূপগগীৱূপগাদিঅলঙ্কাৰৱসেন সুপুপ্ফিতং. আকিণ্ণমনুস্সন্তি নিৰন্তৰমনুস্সং. সম্বাধব্যূহন্তি ব্যূহা ৱুচ্চন্তি অৱিনিব্বিদ্ধৰচ্ছাযো, যা পৱিট্ঠমগ্গেনেৱ নিগ্গচ্ছন্তি, তা সম্বাধা ব্যূহা বহুকা এত্থাতি সম্বাধব্যূহং. ইমিনাপি নগৰস্স ঘনৱাসমেৱ দীপেতি. ভন্তেনাতি ইতো চিতো চ পৰিব্ভমন্তেন উদ্ধতচাৰিনা. দুতিযং উত্তানমেৱ.

৩. গোধসক্কসুত্তৱণ্ণনা

১০১৯. ততিযে ভগৱাৱ এতং জানেয্য এতেহি ধম্মেহি সমন্নাগতং ৱা অসমন্নাগতং ৱাতি ইদং সো সক্কো তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতস্স পুগ্গলস্স সোতাপন্নভাৱং, চতূহি ৱা ধম্মেহি সমন্নাগতস্স সোতাপন্নভাৱং ভগৱাৱ জানাতীতি অধিপ্পাযেন আহ.

কোচিদেৱ ধম্মসমুপ্পাদো উপ্পজ্জেয্যাতি কিঞ্চিদেৱ কাৰণং উপ্পজ্জেয্য. একতো অস্স ভগৱা, একতো ভিক্খুসঙ্ঘোতি যস্মিং কাৰণে উপ্পন্নে ভগৱা ভিক্খুসঙ্ঘেন নানালদ্ধিকো হুত্ৱা একং ৱাদং ৱদন্তো একতো অস্স, ভিক্খুসঙ্ঘোপি একং ৱদন্তো একতোতি অত্থো. তেনেৱাহন্তি যং ৱাদং তুম্হে ৱদেথ, তমেৱাহং গণ্হেয্যন্তি. ননু চ অৰিযসাৱকস্স ৰতনত্তযে পসাদনানত্তং নত্থি, অথ কস্মা এস এৱমাহাতি? ভগৱতো সব্বঞ্ঞুতায. এৱঞ্হিস্স হোতি ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘো অত্তনো অসব্বঞ্ঞুতায অজানিত্ৱাপি কথেয্য, সত্থু পন অঞ্ঞাণং নাম নত্থী’’তি. তস্মা এৱমাহ. অঞ্ঞত্ৰ কল্যাণা অঞ্ঞত্ৰ কুসলাতি কল্যাণমেৱ কুসলমেৱ ৱদামি, ন কল্যাণকুসলৱিমুত্তন্তি. অপিচস্স অনৱজ্জনদোসো এসোতি.

৪. পঠমসৰণানিসক্কসুত্তৱণ্ণনা

১০২০. চতুত্থে ইধ মহানাম একচ্চো পুগ্গলোতি ইদং ন কেৱলং সৰণানি এৱ অপাযতো মুত্তো, ইমেপি পুগ্গলা মুত্তাতি দস্সেতুং আৰদ্ধং. মত্তসো নিজ্ঝানং খমন্তীতি পমাণেন চ ওলোকনং খমন্তি. ইমিনা ধম্মানুসাৰিমগ্গট্ঠপুগ্গলং দস্সেতি. অগন্তা নিৰযন্তি মগ্গট্ঠপুগ্গলো হি অপাযতো পৰিমুত্তোতি ৱা পৰিমুচ্চিস্সতীতি ৱা ৱত্তুং ন ৱট্টতি, পৰিমুচ্চতীতি পন ৱত্তুং ৱট্টতি. যস্মা চ পৰিমুচ্চতি, তস্মা গন্তা নাম ন হোতীতি, ‘‘অগন্তা’’তি ৱুত্তো, ন গচ্ছতীতি অত্থো. সদ্ধামত্তং পেমমত্তন্তি ইমিনা সদ্ধানুসাৰিমগ্গট্ঠপুগ্গলং দস্সেতি. মহাসালাতি সমীপে ঠিতেৱ চত্তাৰো মহাসাৰৰুক্খে দস্সেন্তো আহ. মৰণকালে সিক্খং সমাদিযীতি মৰণসমযে তীসু সিক্খাসু পৰিপূৰকাৰী অহোসীতি দস্সেতি.

৫. দুতিযসৰণানিসক্কসুত্তৱণ্ণনা

১০২১. পঞ্চমে দুক্খেত্তন্তি ৱিসমখেত্তং. দুব্ভূমন্তি ঊসৰভূমিং লোণূপহতং. খণ্ডানীতি পৰিভিন্নানি. পূতীনীতি উদকেন তেমেত্ৱা পূতিভাৱং আপন্নানি. ৱাতাতপহতানীতি ৱাতাতপেন হতত্তা নিৰোজভাৱং গতানি. অসাৰাদানীতি অনাদিন্নসাৰানি অগহিতসাৰানি. অসুখসযিতানীতি ন কোট্ঠাদীসু পক্খিপিত্ৱা সুট্ঠু ঠপিতানি. সুখসযিতানীতি ঠপিতট্ঠানতো চত্তাৰো মাসে অচলিতানি.

৬. পঠমঅনাথপিণ্ডিকসুত্তৱণ্ণনা

১০২২. ছট্ঠে ঠানসো ৱেদনা পটিপ্পস্সম্ভেয্যাতি খণেন ৱেদনা পটিপ্পস্সম্ভেয্য. মিচ্ছাঞাণেনাতি মিচ্ছাপচ্চৱেক্খণেন মিচ্ছাৱিমুত্তিযাতি অনিয্যানিকৱিমুত্তিযা. তস্মা সদ্ধঞ্চ সীলঞ্চাতি গাথা ৱুত্তত্থা এৱ. যত্ৰ হি নামাতি যো নাম.

৭. দুতিযঅনাথপিণ্ডিকসুত্তৱণ্ণনা

১০২৩. সত্তমে সম্পৰাযিকং মৰণভযন্তি সম্পৰাযহেতুকং মৰণভযং গিহিসামীচিকানীতি গিহীনং অনুচ্ছৱিকানি. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি.

সৰণানিৱগ্গো ততিযো.

৪. পুঞ্ঞাভিসন্দৱগ্গো

১. পঠমপুঞ্ঞাভিসন্দসুত্তৱণ্ণনা

১০২৭. চতুত্থস্স পঠমে পুঞ্ঞাভিসন্দা কুসলাভিসন্দাতি পুঞ্ঞনদিযো কুসলনদিযো. সুখস্সাহাৰাতি সুখস্স পচ্চযা.

৪. পঠমদেৱপদসুত্তৱণ্ণনা

১০৩০. চতুত্থে দেৱপদানীতি দেৱানং ঞাণেন, দেৱস্স ৱা ঞাণেন অক্কন্তপদানি. ৱিসুদ্ধিযাতি ৱিসুজ্ঝনত্থায. পৰিযোদপনাযাতি পুৰিযোদপনত্থায জোতনত্থায. ইমস্মিং সুত্তে চত্তাৰোপি ফলট্ঠপুগ্গলা ৱিসুদ্ধট্ঠেন দেৱা নাম জাতা.

৮. ৱস্সসুত্তৱণ্ণনা

১০৩৪. অট্ঠমে পাৰংগন্ত্ৱাতি পাৰং ৱুচ্চতি নিব্বানং, তং পত্ৱাতি অত্থো. আসৱানং খযায সংৱত্তন্তীতি ন পঠমং নিব্বানং গন্ত্ৱা পচ্ছা সংৱত্তন্তি, গচ্ছমানা এৱ সংৱত্তন্তি. দেসনা পন এৱং কতা.

১০. নন্দিযসক্কসুত্তৱণ্ণনা

১০৩৬. দসমে দিৱা পৱিৱেকায ৰত্তিং পটিসল্লানাযাতি দিৱা পৱিৱেকত্থায ৰত্তিং পটিসল্লানত্থায. ধম্মা ন পাতুভৱন্তীতি সমথৱিপস্সনা ধম্মা ন উপ্পজ্জন্তি. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি.

পুঞ্ঞাভিসন্দৱগ্গো চতুত্থো.

৫. সগাথকপুঞ্ঞাভিসন্দৱগ্গো

১. পঠমঅভিঅসন্দসুত্তৱণ্ণনা

১০৩৭. পঞ্চমস্স পঠমে অসঙ্খ্যেয্যোতি আড়্হকগণনায অসঙ্খ্যেয্যো, যোজনৱসেন পনস্স সঙ্খ্যা অত্থি. বহুভেৰৱন্তি সৱিঞ্ঞাণকঅৱিঞ্ঞাণকানং ভেৰৱাৰম্মণানং ৱসেন বহুভেৰৱং. পুথূতি বহু. সৱন্তীতি সন্দমানা. উপযন্তীতি উপগচ্ছন্তি.

২. দুতিযঅভিসন্দসুত্তৱণ্ণনা

১০৩৮. দুতিযে যত্থিমা মহানদিযো সংসন্দন্তি সমেন্তীতি যস্মিং সংভজ্জে এতা মহানদিযো একীভৱন্তি, নিৰন্তৰা ভৱন্তীতি অত্থো.

৩. ততিযঅভিসন্দসুত্তৱণ্ণনা

১০৩৯. ততিযে পুঞ্ঞকামোতি পুঞ্ঞত্থিকো. কুসলে পতিট্ঠিতোতি মগ্গকুসলে পতিট্ঠিতো. ভাৱেতি মগ্গং অমতস্স পত্তিযাতি নিব্বানস্স পাপুণনত্থং অৰহত্তমগ্গং ভাৱেতি. ধম্মসাৰাধিগমোতি ধম্মসাৰো ৱুচ্চতি অৰিযফলং ধম্মসাৰো, অধিগমো অস্সাতি ধম্মসাৰাধিগমো, অধিগতফলোতি অত্থো. খযে ৰতোতি কিলেসক্খযে ৰতো.

৪. পঠমমহদ্ধনসুত্তৱণ্ণনা

১০৪০. চতুত্থে অড্ঢো মহদ্ধনোতি সত্তৱিধেন অৰিযধনেন অড্ঢো চেৱ মহদ্ধনো চ. তেনেৱ ভোগেন মহাভোগো. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি.

সগাথকপুঞ্ঞাভিসন্দৱগ্গো পঞ্চমো.

৬. সপ্পঞ্ঞৱগ্গো

২. ৱস্সংৱুত্তসুত্তৱণ্ণনা

১০৪৮. ছট্ঠস্স দুতিযে অযমধিপ্পাযো – সোতাপন্নো ভিক্খু এত্তকেন ৱোসানং অনাপজ্জিত্ৱা তানেৱ ইন্দ্ৰিযবলবোজ্ঝঙ্গানি সমোধানেত্ৱা ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা সকদাগামিমগ্গং পাপুণিস্সতি, সকদাগামী অনাগামিমগ্গং, অনাগামী অৰহত্তমগ্গন্তি ইমমত্থং সন্ধায ভগৱতা ইমস্মিং সুত্তে সাসনে তন্তি পৱেণী কথিতাতি.

৩. ধম্মদিন্নসুত্তৱণ্ণনা

১০৪৯. ততিযে ধম্মদিন্নোতি সত্তসু জনেসু একো. বুদ্ধকালস্মিঞ্হি ধম্মদিন্নো উপাসকো, ৱিসাখো উপাসকো, উগ্গো গহপতি, চিত্তো গহপতি, হত্থকো আড়ৱকো, চূড়অনাথপিণ্ডিকো, মহাঅনাথপিণ্ডিকোতি ইমে সত্ত জনা পঞ্চসতউপাসকপৰিৱাৰা অহেসুং. এতেসু এস অঞ্ঞতৰো.

গম্ভীৰাতি ধম্মগম্ভীৰা সল্লসুত্তাদযো. গম্ভীৰত্থাতি অত্থগম্ভীৰা চেতনাসুত্তন্তাদযো. লোকুত্তৰাতি লোকুত্তৰত্থদীপকা অসঙ্খতসংযুত্তাদযো. সুঞ্ঞতপ্পটিসংযুত্তাতি সত্তসুঞ্ঞতাদীপকা খজ্জনিকসুত্তন্তাদযো. উপসম্পজ্জ ৱিহৰিস্সামাতি পটিলভিত্ৱা ৱিহৰিস্সাম. এৱঞ্হি ৱো, ধম্মদিন্ন, সিক্খিতব্বন্তি এৱং তুম্হেহি চন্দোপমপটিপদং ৰথৱিনীতপটিপদং মোনেয্যপটিপদং মহাঅৰিযৱংসপটিপদং পূৰেন্তেহি সিক্খিতব্বং. ইতি সত্থা ইমেসং উপাসকানং অসয্হভাৰং আৰোপেসি. কস্মা? এতে কিৰ ন অত্তনো ভূমিযং ঠত্ৱা ওৱাদং যাচিংসু, অৱিসেসেন পন সব্বভাৰং উক্খিপিতুং সমত্থা ৱিয ‘‘ওৱদতু নো, ভন্তে, ভগৱা’’তি যাচিংসু. তেন তেসং সত্থা অসয্হভাৰং আৰোপেন্তো এৱমাহ. ন খো নেতন্তি ন খো এতং. নকাৰো পনেত্থ ব্যঞ্জনসন্ধিমত্তমেৱাতি ৱেদিতব্বো. তস্মাতি যস্মা ইদানি অত্তনো ভূমিযং ঠত্ৱা ওৱাদং যাচথ, তস্মা.

৪. গিলানসুত্তৱণ্ণনা

১০৫০. চতুত্থে ন খো পনেতন্তি ন খো অম্হেহি এতং. সপ্পঞ্ঞো উপাসকোতি সোতাপন্নো অধিপ্পেতো. অস্সাসনীযেহি ধম্মেহীতি অস্সাসকৰেহি ধম্মেহি. অস্সাসতাযস্মাতি অস্সাসতু আযস্মা. মাৰিসোতি মৰণপটিবদ্ধো. মৰণধম্মোতি মৰণসভাৱো. অধিমোচেহীতি ঠপেহি. অধিমোচিতন্তি ঠপিতং. এৱং ৱিমুত্তচিত্তস্সাতি এৱং অৰহত্তফলৱিমুত্তিযা ৱিমুত্তচিত্তস্স. যদিদং ৱিমুত্তিযা ৱিমুত্তন্তি যং ইদং ৱিমুত্তিং আৰব্ভ ৱিমুত্তিযা নানাকৰণং ৱত্তব্বং সিযা, ন তং ৱদামি. ভিক্খুসঙ্ঘস্স হি চেতিযঙ্গণবোধিযঙ্গণৱত্তেসু চেৱ অসীতিক্খন্ধকৱত্তেসু চাতি আগমনীযগুণেসু পমাণং নাম নত্থি, পটিৱিদ্ধে পন মগ্গে ৱা ফলে ৱা উপাসকানঞ্চ ভিক্খূনঞ্চ নানাকৰণং নত্থি.

৯. পঞ্ঞাপটিলাভসুত্তৱণ্ণনা

১০৫৫. নৱমে পঞ্ঞাপটিলাভায সংৱত্তন্তীতি এত্থ সত্ত সেক্খা পঞ্ঞং পটিলভন্তি নাম, খীণাসৱো পটিলদ্ধপঞ্ঞো নামাতি ৱেদিতব্বো. পৰতো পঞ্ঞাবুদ্ধিযাতিআদীসুপি এসেৱ নযো. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি.

সপ্পঞ্ঞৱগ্গো ছট্ঠো.

৭. মহাপঞ্ঞৱগ্গো

১. মহাপঞ্ঞাসুত্তৱণ্ণনা

১০৫৮. সত্তমে মহাপঞ্ঞতায সংৱত্তন্তীতিআদীসু ‘‘মহন্তে অত্থে পৰিগ্গণ্হাতীতি মহাপঞ্ঞা’’তিআদিনা পটিসম্ভিদাযং (পটি. ম. ২.৪) ৱুত্তনযেনেৱ সব্বত্থ সব্বপদেসু অত্থো ৱেদিতব্বো. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি.

সোতাপত্তিসংযুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.