২. দুতিযৱগ্গো
১-২. ইচ্ছানঙ্গলসুত্তাদিৱণ্ণনা
৯৮৭-৯৮৮. দুতিযৱগ্গস্স পঠমে এৱং ব্যাকৰেয্যাথাতি কস্মা অত্তনো ৱিহাৰসমাপত্তিং আচিক্খতি? উপাৰম্ভমোচনত্থং. সচে হি তে ‘‘ন জানামা’’তি ৱদেয্যুং, অথ নেসং তিত্থিযা ‘‘তুম্হে ‘অসুকসমাপত্তিযা নাম নো সত্থা তেমাসং ৱিহাসী’তিপি ন জানাথ, অথ কস্মা নং উপট্ঠহন্তা ৱিহৰথা’’তি উপাৰম্ভং আৰোপেয্যুং, ততো মোচনত্থং এৱমাহ.
অথ কস্মা যথা অঞ্ঞত্থ ‘‘সতোৱ অস্সসতি, দীঘং ৱা অস্সসন্তো’’তি (দী. নি. ২.৩৭৪; ম. নি. ১.১০৭; সং. নি. ৫.৯৭৭) এৱ-ৱাকাৰো ৱুত্তো. এৱং ইধ ন ৱুত্তোতি? একন্তসন্তত্তা. অঞ্ঞেসঞ্হি অস্সাসো ৱা পাকটো হোতি পস্সাসো ৱা, ভগৱতো উভযম্পেতং পাকটমেৱ নিচ্চং উপট্ঠিতস্সতিতাযাতি একন্তসন্তত্তা ন ৱুত্তো. অথ ‘‘সিক্খামী’’তি অৱত্ৱা কস্মা ‘‘অস্সসামী’’তি এত্তকমেৱ ৱুত্তন্তি? সিক্খিতব্বাভাৱা. সত্ত হি সেখা সিক্খিতব্বভাৱা সেখা নাম, খীণাসৱা সিক্খিতব্বাভাৱা অসেখা নাম, তথাগতা অসিক্খিতব্বা অসেক্খা নাম নত্থি তেসং সিক্খিতব্বকিচ্চন্তি সিক্খিতব্বাভাৱা ন ৱুত্তং. দুতিযং উত্তানমেৱ.
৩-১০. পঠমআনন্দসুত্তাদিৱণ্ণনা
৯৮৯-৯৯৬. ততিযে পৱিচিনতীতি অনিচ্চাদিৱসেন পৱিচিনতি. ইতৰং পদদ্ৱযং এতস্সেৱ ৱেৱচনং. নিৰামিসাতি নিক্কিলেসা কাযিকচেতসিকদৰথপটিপস্সদ্ধিযা কাযোপি চিত্তম্পি পস্সম্ভতি. সমাধিযতীতি সম্মা ঠপিযতি, অপ্পনাচিত্তং ৱিয হোতি. অজ্ঝুপেক্খিতা হোতীতি সহজাতঅজ্ঝুপেক্খনায অজ্ঝুপেক্খিতা হোতি.
এৱং চুদ্দসৱিধেন কাযপৰিগ্গাহকস্স ভিক্খুনো তস্মিং কাযে সতি সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো, তায সতিযা সম্পযুত্তঞাণং ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো, তংসম্পযুত্তমেৱ কাযিকচেতসিকৱীৰিযং ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো, পীতিপস্সদ্ধিচিত্তেকগ্গতা পীতিপস্সদ্ধিসমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গা, ইমেসং ছন্নং বোজ্ঝঙ্গানং অনোসক্কনঅনতিৱত্তনসঙ্খাতো মজ্ঝত্তাকাৰো উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো. যথেৱ হি সমপ্পৱত্তেসু অস্সেসু সাৰথিনো ‘‘অযং ওলীযতী’’তি তুদনং ৱা, ‘‘অযং অতিধাৱতী’’তি আকড্ঢনং ৱা নত্থি, কেৱলং এৱং পস্সমানস্স ঠিতাকাৰোৱ হোতি, এৱমেৱ ইমেসং ছন্নং বোজ্ঝঙ্গানং অনোসক্কনঅনতিৱত্তনসঙ্খাতো মজ্ঝত্তাকাৰো উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো নাম হোতি. এত্তাৱতা কিং কথিতং? একচিত্তক্খণিকা নানাসৰসলক্খণা ৱিপস্সনাবোজ্ঝঙ্গা নাম কথিতা.
ৱিৱেকনিস্সিতন্তিআদীনি ৱুত্তত্থানেৱ. এত্থ পন সোড়সক্খত্তুকা আনাপানস্সতি মিস্সকা কথিতা, আনাপানমূলকা সতিপট্ঠানা পুব্বভাগা, তেসং মূলভূতা আনাপানস্সতি পুব্বভাগা. বোজ্ঝঙ্গমূলকা সতিপট্ঠানা পুব্বভাগা, তেপি বোজ্ঝঙ্গা পুব্বভাগাৱ. ৱিজ্জাৱিমুত্তিপূৰকা পন বোজ্ঝঙ্গা নিব্বত্তিতলোকুত্তৰা, ৱিজ্জাৱিমুত্তিযো অৰিযফলসম্পযুত্তা. ৱিজ্জা ৱা চতুত্থমগ্গসম্পযুত্তা, ৱিমুত্তি ফলসম্পযুত্তাতি. চতুত্থপঞ্চমছট্ঠানিপি ইমিনাৱ সমানপৰিচ্ছেদানি. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি.
আনাপানসংযুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.