৮. কিংসুকোপমসুত্তৱণ্ণনা

২৪৫. অট্ঠমে দস্সনন্তি পঠমমগ্গস্সেতং অধিৱচনং. পঠমমগ্গো হি কিলেসপহানকিচ্চং সাধেন্তো পঠমং নিব্বানং পস্সতি, তস্মা দস্সনন্তি ৱুচ্চতি. গোত্ৰভুঞাণং পন কিঞ্চাপি মগ্গতো পঠমতৰং পস্সতি, পস্সিত্ৱা পন কত্তব্বকিচ্চস্স কিলেসপহানস্স অভাৱেন ন দস্সনন্তি ৱুচ্চতি. অপিচ চত্তাৰোপি মগ্গা দস্সনমেৱ. কস্মা? সোতাপত্তিমগ্গক্খণে দস্সনং ৱিসুজ্ঝতি, ফলক্খণে ৱিসুদ্ধং. সকদাগামিঅনাগামিঅৰহত্তমগ্গক্খণে ৱিসুজ্ঝতি, ফলক্খণে ৱিসুদ্ধন্তি এৱং কথেন্তানং ভিক্খূনং সুত্ৱা সো ভিক্খু ‘‘অহম্পি দস্সনং ৱিসোধেত্ৱা অৰহত্তফলে পতিট্ঠিতো দস্সনৱিসুদ্ধিকং নিব্বানং সচ্ছিকত্ৱা ৱিহৰিস্সামী’’তি তং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৱা এৱং পুচ্ছি. সো ফস্সাযতনকম্মট্ঠানিকো ছন্নং ফস্সাযতনানং ৱসেন ৰূপাৰূপধম্মে পৰিগ্গহেত্ৱা অৰহত্তং পত্তো. এত্থ হি পুৰিমানি পঞ্চ আযতনানি ৰূপং, মনাযতনং অৰূপং. ইতি সো অত্তনা অধিগতমগ্গমেৱ কথেসি.

অসন্তুট্ঠোতি পদেসসঙ্খাৰেসু ঠত্ৱা কথিতত্তা অসন্তুট্ঠো. এৱং কিৰস্স অহোসি – ‘‘অযং পদেসসঙ্খাৰেসু ঠত্ৱা কথেসি. সক্কা নু খো পদেসসঙ্খাৰেসু ঠত্ৱা দস্সনৱিসুদ্ধিকং নিব্বানং পাপুণিতু’’ন্তি? ততো নং পুচ্ছি – ‘‘আৱুসো, ত্ৱংযেৱ নু খো ইদং দস্সনৱিসুদ্ধিকং নিব্বানং জানাসি, উদাহু অঞ্ঞেপি জানন্তা অত্থী’’তি. অত্থাৱুসো, অসুকৱিহাৰে অসুকত্থেৰো নামাতি. সো তম্পি উপসঙ্কমিত্ৱা পুচ্ছি. এতেনুপাযেন অঞ্ঞম্পি অঞ্ঞম্পীতি.

এত্থ চ দুতিযো পঞ্চক্খন্ধকম্মট্ঠানিকো ৰূপক্খন্ধৱসেন ৰূপং, সেসক্খন্ধৱসেন নামন্তি নামৰূপং ৱৱত্থপেত্ৱা অনুক্কমেন অৰহত্তং পত্তো. তস্মা সোপি অত্তনা অধিগতমগ্গমেৱ কথেসি. অযং পন ‘‘ইমেসং অঞ্ঞমঞ্ঞং ন সমেতি, পঠমেন সপ্পদেসসঙ্খাৰেসু ঠত্ৱাৱ কথিতং, ইমিনা নিপ্পদেসেসূ’’তি অসন্তুট্ঠো হুত্ৱা তথেৱ তং পুচ্ছিত্ৱা পক্কামি.

ততিযো মহাভূতকম্মট্ঠানিকো চত্তাৰি মহাভূতানি সঙ্খেপতো চ ৱিত্থাৰতো চ পৰিগ্গহেত্ৱা অৰহত্তং পত্তো, তস্মা অযম্পি অত্তনা অধিগতমগ্গমেৱ কথেসি. অযং পন ‘‘ইমেসং অঞ্ঞমঞ্ঞং ন সমেতি, পঠমেন সপ্পদেসসঙ্খাৰেসু ঠত্ৱা কথিতং, দুতিযেন নিপ্পদেসেসু, ততিযেন অতিসপ্পদেসেসূ’’তি অসন্তুট্ঠো হুত্ৱা তথেৱ তং পুচ্ছিত্ৱা পক্কামি.

চতুত্থো তেভূমককম্মট্ঠানিকো. তস্স কিৰ সমপ্পৱত্তা ধাতুযো অহেসুং, কল্লসৰীৰং বলপত্তং, কম্মট্ঠানানিপিস্স সব্বানেৱ সপ্পাযানি, অতীতা ৱা সঙ্খাৰা হোন্তু অনাগতা ৱা পচ্চুপ্পন্না ৱা কামাৱচৰা ৱা ৰূপাৱচৰা ৱা অৰূপাৱচৰা ৱা, সব্বেপি সপ্পাযাৱ. অসপ্পাযকম্মট্ঠানং নাম নত্থি. কালেসুপি পুৰেভত্তং ৱা হোতু পচ্ছাভত্তং ৱা পঠমযামাদযো ৱা, অসপ্পাযো কালো নাম নত্থি. যথা নাম চাৰিভূমিং ওতিণ্ণো মহাহত্থী হত্থেন গহেতব্বং হত্থেনেৱ লুঞ্চিত্ৱা গণ্হাতি, পাদেহি পহৰিত্ৱা গহেতব্বং পাদেহি পহৰিত্ৱা গণ্হাতি, এৱমেৱ সকলে তেভূমকধম্মে কলাপগ্গাহেন গহেত্ৱা সম্মসন্তো অৰহত্তং পত্তো, তস্মা এসোপি অত্তনা অধিগতমগ্গমেৱ কথেসি. অযং পন ‘‘ইমেসং অঞ্ঞমঞ্ঞং ন সমেতি. পঠমেন সপ্পদেসসঙ্খাৰেসু ঠত্ৱা কথিতং, দুতিযেন নিপ্পদেসেসু, পুন ততিযেন সপ্পদেসেসু, চতুত্থেন নিপ্পদেসেসুযেৱা’’তি অসন্তুট্ঠো হুত্ৱা তং পুচ্ছি – ‘‘কিং নু খো, আৱুসো, ইদং দস্সনৱিসুদ্ধিকং নিব্বানং তুম্হেহি অত্তনোৱ ধম্মতায ঞাতং, উদাহু কেনচি ৱো অক্খাত’’ন্তি? আৱুসো, মযং কিং জানাম? অত্থি পন সদেৱকে লোকে সম্মাসম্বুদ্ধো, তং নিস্সাযেতং অম্হেহি ঞাতন্তি. সো চিন্তেসি – ‘‘ইমে ভিক্খূ ময্হং অজ্ঝাসযং গহেত্ৱা কথেতুং ন সক্কোন্তি, অহং সব্বঞ্ঞুবুদ্ধমেৱ পুচ্ছিত্ৱা নিক্কঙ্খো ভৱিস্সামী’’তি যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি.

ভগৱা তস্স ৱচনং সুত্ৱা ‘‘যেহি তে পঞ্হো কথিতো, তে চত্তাৰোপি খীণাসৱা, সুকথিতং তেহি, ত্ৱং পন অত্তনো অন্ধবালতায তং ন সল্লক্খেসী’’তি ন এৱং ৱিহেসেসি. কাৰকভাৱং পনস্স ঞত্ৱা ‘‘অত্থগৱেসকো এস, ধম্মদেসনায এৱ নং বুজ্ঝাপেস্সামী’’তি কিংসুকোপমং আহৰি. তত্থ ভূতং ৱত্থুং কত্ৱা এৱমত্থো ৱিভাৱেতব্বো – একস্মিং কিৰ মহানগৰে একো সব্বগন্থধৰো ব্ৰাহ্মণৱেজ্জো পণ্ডিতো পটিৱসতি. অথেকো নগৰস্স পাচীনদ্ৱাৰগামৱাসী পণ্ডুৰোগপুৰিসো তস্স সন্তিকং আগন্ত্ৱা তং ৱন্দিত্ৱা অট্ঠাসি. ৱেজ্জপণ্ডিতো তেন সদ্ধিং সম্মোদিত্ৱা ‘‘কেনত্থেন আগতোসি ভদ্ৰমুখা’’তি, পুচ্ছি. ৰোগেনম্হি, অয্য, উপদ্দুতো, ভেসজ্জং মে কথেহীতি. তেন হি, ভো, গচ্ছ, কিংসুকৰুক্খং ছিন্দিত্ৱা, সোসেত্ৱা ঝাপেত্ৱা, তস্স খাৰোদকং গহেত্ৱা ইমিনা চিমিনা চ ভেসজ্জেন যোজেত্ৱা, অৰিট্ঠং কত্ৱা পিৱ, তেন তে ফাসুকং ভৱিস্সতীতি. সো তথা কত্ৱা নিৰোগো বলৱা পাসাদিকো জাতো.

অথঞ্ঞো দক্খিণদ্ৱাৰগামৱাসী পুৰিসো তেনেৱ ৰোগেন আতুৰো ‘‘অসুকো কিৰ ভেসজ্জং কত্ৱা অৰোগো জাতো’’তি সুত্ৱা তং উপসঙ্কমিত্ৱা পুচ্ছি – ‘‘কেন তে, সম্ম, ফাসুকং জাত’’ন্তি. কিংসুকাৰিট্ঠেন নাম, গচ্ছ ত্ৱম্পি কৰোহীতি. সোপি তথা কত্ৱা তাদিসোৱ জাতো.

অথঞ্ঞো পচ্ছিমদ্ৱাৰগামৱাসী…পে… উত্তৰদ্ৱাৰগামৱাসী পুৰিসো তেনেৱ ৰোগেন আতুৰো ‘‘অসুকো কিৰ ভেসজ্জং কত্ৱা অৰোগো জাতো’’তি তং উপসঙ্কমিত্ৱা পুচ্ছি ‘‘কেন তে, সম্ম, ফাসুকং জাত’’ন্তি? কিংসুকাৰিট্ঠেন নাম, গচ্ছ ত্ৱম্পি কৰোহীতি. সোপি তথা কত্ৱা তাদিসোৱ জাতো.

অথঞ্ঞো পচ্চন্তৱাসী অদিট্ঠপুব্বকিংসুকো একো পুৰিসো তেনেৱ ৰোগেন আতুৰো চিৰং তানি তানি ভেসজ্জানি কত্ৱা ৰোগে অৱূপসমমানে ‘‘অসুকো কিৰ নগৰস্স পাচীনদ্ৱাৰগামৱাসী পুৰিসো ভেসজ্জং কত্ৱা অৰোগো জাতো’’তি সুত্ৱা ‘‘গচ্ছামহম্পি, তেন কতভেসজ্জং কৰিস্সামী’’তি দণ্ডমোলুব্ভ অনুপুব্বেন তস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা, ‘‘কেন তে, সম্ম, ফাসুকং জাত’’ন্তি পুচ্ছি. কিংসুকাৰিট্ঠেন সম্মাতি. কীদিসো পন সো কিংসুকোতি. ঝাপিতগামে ঠিতঝামথূণো ৱিযাতি. ইতি সো পুৰিসো অত্তনা দিট্ঠাকাৰেনৱ কিংসুকং আচিক্খি. তেন হি দিট্ঠকালে কিংসুকো পতিতপত্তো খাণুককালে দিট্ঠত্তা তাদিসোৱ হোতি.

সো পন পুৰিসো সুতমঙ্গলিকত্তা ‘‘অযং ‘ঝাপিতগামে ঝামথূণো ৱিযা’তি আহ, অমঙ্গলমেতং. এতস্মিঞ্হি মে ভেসজ্জে কতেপি ৰোগো ন ৱূপসমিস্সতী’’তি তস্স ৱেয্যাকৰণেন অসন্তুট্ঠো তং পুচ্ছি – ‘‘কিং নু খো, ভো, ত্ৱঞ্ঞেৱ কিংসুকং জানাসি, উদাহু অঞ্ঞোপি অত্থী’’তি. অত্থি, ভো, দক্খিণদ্ৱাৰগামে অসুকো নামাতি. সো তং উপসঙ্কমিত্ৱা পুচ্ছি, স্ৱাস্স পুপ্ফিতকালে দিট্ঠত্তা অত্তনো দস্সনানুৰূপেন ‘‘লোহিতকো কিংসুকো’’তি আহ. সো ‘‘অযং পুৰিমেন ৱিৰুদ্ধং আহ, কাড়কো লোহিতকতো সুৱিদূৰদূৰে’’তি তস্সপি ৱেয্যাকৰণেন অসন্তুট্ঠো ‘‘অত্থি পন, ভো, অঞ্ঞোপি কোচি কিংসুকদস্সাৱী, যেন কিংসুকো দিট্ঠপুব্বো’’তি? পুচ্ছিত্ৱা, ‘‘অত্থি পচ্ছিমদ্ৱাৰগামে অসুকো নামা’’তি ৱুত্তে তম্পি উপসঙ্কমিত্ৱা পুচ্ছি. স্ৱাস্স ফলিতকালে দিট্ঠত্তা অত্তনো দস্সনানুৰূপেন ‘‘ওচিৰকজাতো আদিন্নসিপাটিকো’’তি আহ. ফলিতকালস্মিঞ্হি কিংসুকো ওলম্বমানচীৰকো ৱিয অধোমুখং কত্ৱা গহিতঅসিকোসো ৱিয চ সিৰীসৰুক্খো ৱিয চ লম্বমানফলো হোতি. সো ‘‘অযং পুৰিমেহি ৱিৰুদ্ধং আহ, ন সক্কা ইমস্স ৱচনং গহেতু’’ন্তি তস্সপি ৱেয্যাকৰণেন অসন্তুট্ঠো ‘‘অত্থি পন, ভো, অঞ্ঞোপি কোচি কিংসুকদস্সাৱী, যেন কিংসুকো দিট্ঠপুব্বো’’তি? পুচ্ছিত্ৱা, ‘‘অত্থি উত্তৰদ্ৱাৰগামে অসুকো নামা’’তি ৱুত্তে তম্পি উপসঙ্কমিত্ৱা পুচ্ছি. সো অস্স সঞ্ছন্নপত্তকালে দিট্ঠত্তা অত্তনো দস্সনানুৰূপেন ‘‘বহলপত্তপলাসো সন্দচ্ছাযো’’তি আহ. সন্দচ্ছাযো নাম সংসন্দিত্ৱা ঠিতচ্ছাযো.

সো ‘‘অযম্পি পুৰিমেহি ৱিৰুদ্ধং আহ, ন সক্কা ইমস্স ৱচনং গহেতু’’ন্তি তস্সপি ৱেয্যাকৰণেন অসন্তুট্ঠো তং আহ, ‘‘কিং নু খো, ভো, তুম্হে অত্তনোৱ ধম্মতায কিংসুকং জানাথ, উদাহু কেনচি ৱো অক্খাতো’’তি? কিং, ভো, মযং জানাম? অত্থি পন মহানগৰস্স মজ্ঝে অম্হাকং আচৰিযো ৱেজ্জপণ্ডিতো, তং নিস্সায অম্হেহি ঞাতন্তি. ‘‘তেন হি অহম্পি আচৰিযমেৱ উপসঙ্কমিত্ৱা নিক্কঙ্খো ভৱিস্সামী’’তি তস্স সন্তিকং উপসঙ্কমিত্ৱা তং ৱন্দিত্ৱা অট্ঠাসি. ৱেজ্জপণ্ডিতো তেন সদ্ধিং সম্মোদিত্ৱা, ‘‘কেনত্থেন আগতোসি ভদ্ৰমুখা’’তি পুচ্ছি. ৰোগেনম্হি, অয্য, উপদ্দুতো, ভেসজ্জং মে কথেথাতি. তেন হি, ভো, গচ্ছ, কিংসুকৰুক্খং ছিন্দিত্ৱা সোসেত্ৱা ঝাপেত্ৱা তস্স খাৰোদকং গহেত্ৱা ইমিনা চিমিনা চ ভেসজ্জেন যোজেত্ৱা অৰিট্ঠং কত্ৱা পিৱ, এতেন তে ফাসুকং ভৱিস্সতীতি. সো তথা কত্ৱা নিৰোগো বলৱা পাসাদিকো জাতো.

তত্থ মহানগৰং ৱিয নিব্বাননগৰং দট্ঠব্বং. ৱেজ্জপণ্ডিতো ৱিয সম্মাসম্বুদ্ধো. ৱুত্তম্পি চে তং ‘‘ভিসক্কো সল্লকত্তোতি খো, সুনক্খত্ত, তথাগতস্সেতং অধিৱচনং অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্সা’’তি (ম. নি. ৩.৬৫) চতূসু দ্ৱাৰগামেসু চত্তাৰো ৱেজ্জন্তেৱাসিকা ৱিয চত্তাৰো দস্সনৱিসুদ্ধিপত্তা খীণাসৱা. পচ্চন্তৱাসী পঠমপুৰিসো ৱিয পঞ্হপুচ্ছকো ভিক্খু. পচ্চন্তৱাসিনো চতুন্নং ৱেজ্জন্তেৱাসিকানং কথায অসন্তুট্ঠস্স আচৰিযমেৱ উপসঙ্কমিত্ৱা পুচ্ছনকালো ৱিয ইমস্স ভিক্খুনো চতুন্নং দস্সনৱিসুদ্ধিপত্তানং খীণাসৱানং কথায অসন্তুট্ঠস্স সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা পুচ্ছনকালো.

যথা যথা অধিমুত্তানন্তি যেন যেনাকাৰেন অধিমুত্তানং. দস্সনং সুৱিসুদ্ধন্তি নিব্বানদস্সনং সুট্ঠু ৱিসুদ্ধং. তথা তথা খো তেহি সপ্পুৰিসেহি ব্যাকতন্তি তেন তেনেৱাকাৰেন তুয্হং তেহি সপ্পুৰিসেহি কথিতং. যথা হি ‘‘কাড়কো কিংসুকো’’তি কথেন্তো ন অঞ্ঞং কথেসি, অত্তনা দিট্ঠনযেন কিংসুকমেৱ কথেসি, এৱমেৱ ছফস্সাযতনানং ৱসেন দস্সনৱিসুদ্ধিপত্তখীণাসৱোপি ইমং পঞ্হং কথেন্তো ন অঞ্ঞং কথেসি, অত্তনা অধিগতমগ্গেন দস্সনৱিসুদ্ধিকং নিব্বানমেৱ কথেসি.

যথা চ ‘‘লোহিতকো ওচিৰকজাতো বহলপত্তপলাসো কিংসুকো’’তি কথেন্তোপি ন অঞ্ঞং কথেসি, অত্তনা দিট্ঠনযেন কিংসুকমেৱ কথেসি, এৱমেৱ পঞ্চুপাদানক্খন্ধৱসেন চতুমহাভূতৱসেন তেভূমকধম্মৱসেন দস্সনৱিসুদ্ধিপত্তখীণাসৱোপি ইমং পঞ্হং কথেন্তো ন অঞ্ঞং কথেসি, অত্তনা অধিগতমগ্গেন দস্সনৱিসুদ্ধিকং নিব্বানমেৱ কথেসি.

তত্থ যথা কাড়ককালে কিংসুকদস্সাৱিনোপি তং দস্সনং ভূতং তচ্ছং ন তেন অঞ্ঞং দিট্ঠং, কিংসুকোৱ দিট্ঠো, এৱমেৱ ছফস্সাযতনৱসেন দস্সনৱিসুদ্ধিপত্তস্সাপি খীণাসৱস্স দস্সনং ভূতং তচ্ছং, ন তেন অঞ্ঞং কথিতং, অত্তনা অধিগতমগ্গেন দস্সনৱিসুদ্ধিকং নিব্বানমেৱ কথিতং. যথা চ লোহিতকালে ওচিৰকজাতকালে বহলপত্তপলাসকালে কিংসুকদস্সাৱিনোপি তং দস্সনং ভূতং তচ্ছং, ন তেন অঞ্ঞং দিট্ঠং, কিংসুকোৱ দিট্ঠো, এৱমেৱ পঞ্চুপাদানক্খন্ধৱসেন চতুমহাভূতৱসেন তেভূমকধম্মৱসেন দস্সনৱিসুদ্ধিপত্তস্সাপি খীণাসৱস্স দস্সনং ভূতং তচ্ছং, ন তেন অঞ্ঞং কথিতং, অত্তনা অধিগতমগ্গেন দস্সনৱিসুদ্ধিকং নিব্বানমেৱ কথিতং.

সেয্যথাপি, ভিক্খু ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমং নগৰন্তি ইদং কস্মা আৰদ্ধং? সচে তেন ভিক্খুনা তং সল্লক্খিতং, অথস্স ধম্মদেসনত্থং আৰদ্ধং. সচে ন সল্লক্খিতং, অথস্স ইমিনা নগৰোপমেন তস্সেৱত্থস্স দীপনত্থায আৱিভাৱনত্থায আৰদ্ধং. তত্থ যস্মা মজ্ঝিমপদেসে নগৰস্স পাকাৰাদীনি থিৰানি ৱা হোন্তু দুব্বলানি ৱা, সব্বসো ৱা মা হোন্তু, চোৰাসঙ্কা ন হোন্তি, তস্মা তং অগ্গহেত্ৱা ‘‘পচ্চন্তিমং নগৰ’’ন্তি আহ. দড়্হুদ্ধাপন্তি থিৰপাকাৰং. দড়্হপাকাৰতোৰণন্তি থিৰপাকাৰঞ্চেৱ থিৰতোৰণঞ্চ. তোৰণানি নাম হি পুৰিসুব্বেধানি নগৰস্স অলঙ্কাৰত্থং কৰীযন্তি, চোৰনিৱাৰণত্থানিপি হোন্তিযেৱ. অথ ৱা তোৰণন্তি পিট্ঠসঙ্ঘাটস্সেতং নামং, থিৰপিট্ঠসঙ্ঘাটন্তিপি অত্থো. ছদ্ৱাৰন্তি নগৰদ্ৱাৰং নাম একম্পি হোতি দ্ৱেপি সতম্পি সহস্সম্পি, ইধ পন সত্থা ছদ্ৱাৰিকনগৰং দস্সেন্তো এৱমাহ. পণ্ডিতোতি পণ্ডিচ্চেন সমন্নাগতো. ব্যত্তোতি ৱেয্যত্তিযেন সমন্নাগতো ৱিসদঞাণো. মেধাৱীতি ঠানুপ্পত্তিকপঞ্ঞাসঙ্খাতায মেধায সমন্নাগতো.

পুৰত্থিমায দিসাযাতিআদিম্হি ভূতমত্থং কত্ৱা এৱমত্থো ৱেদিতব্বো – সমিদ্ধে কিৰ মহানগৰে সত্তৰতনসম্পন্নো ৰাজা চক্কৱত্তি ৰজ্জং অনুসাসতি, তস্সেতং পচ্চন্তনগৰং ৰাজাযুত্তৱিৰহিতং, অথ পুৰিসা আগন্ত্ৱা ‘‘অম্হাকং, দেৱ, নগৰে আযুত্তকো নত্থি, দেহি নো কিঞ্চি আযুত্তক’’ন্তি আহংসু. ৰাজা একং পুত্তং দত্ৱা ‘‘গচ্ছথ, এতং আদায তত্থ অভিসিঞ্চিত্ৱা ৱিনিচ্ছযট্ঠানাদীনি কত্ৱা ৱসথা’’তি. তে তথা অকংসু. ৰাজপুত্তো পাপমিত্তসংসগ্গেন কতিপাহেযেৱ সুৰাসোণ্ডো হুত্ৱা, সব্বানি ৱিনিচ্ছযট্ঠানাদীনি হাৰেত্ৱা, নগৰমজ্ঝে ধুত্তেহি পৰিৱাৰিতো সুৰং পিৱন্তো নচ্চগীতাদিৰতিযা ৱীতিনামেতি. অথ ৰঞ্ঞো আগন্ত্ৱা আৰোচযিংসু.

ৰাজা একং পণ্ডিতং অমচ্চং আণাপেসি – ‘‘গচ্ছ কুমাৰং ওৱদিত্ৱা, ৱিনিচ্ছযট্ঠানাদীনি কাৰেত্ৱা, পুন অভিসেকং কত্ৱা, এহী’’তি. ন সক্কা, দেৱ, কুমাৰং ওৱদিতুং, চণ্ডো কুমাৰো ঘাতেয্যাপি মন্তি. অথেকং বলসম্পন্নং যোধং আণাপেসি – ‘‘ত্ৱং ইমিনা সদ্ধিং গন্ত্ৱা সচে সো ওৱাদে ন তিট্ঠতি, সীসমস্স ছিন্দাহী’’তি. ইতি সো অমচ্চো যোধো চাতি ইদং সীঘং দূতযুগং তত্থ গন্ত্ৱা দোৱাৰিকং পুচ্ছি – ‘‘কহং, ভো, নগৰস্স সামি কুমাৰো’’তি. এস মজ্ঝেসিঙ্ঘাটকে সুৰং পিৱন্তো ধুত্তপৰিৱাৰিতো গীতাদিৰতিং অনুভোন্তো নিসিন্নোতি. অথ তং দূতযুগং গন্ত্ৱা অমচ্চো তাৱেত্থ, ‘‘সামি, ৱিনিচ্ছযট্ঠানাদীনি কিৰ কাৰেত্ৱা সাধুকং ৰজ্জং অনুসাসা’’তি আহ. কুমাৰো অসুণন্তো ৱিয নিসীদি. অথ নং যোধো সীসে গহেত্ৱা, ‘‘সচে ৰঞ্ঞো আণং কৰোসি, কৰ, নো চে, এত্থেৱ তে সীসং পাতেস্সামী’’তি খগ্গং অব্বাহি. পৰিচাৰকা ধুত্তা তাৱদেৱ দিসাসু পলাযিংসু. কুমাৰো ভীতো সাসনং সম্পটিচ্ছি. অথস্স তে তত্থেৱ অভিসেকং কত্ৱা সেতচ্ছত্তং উস্সাপেত্ৱা ‘‘সম্মা ৰজ্জং অনুসাসাহী’’তি ৰঞ্ঞা ৱুত্তং যথাভূতৱচনং নিয্যাতেত্ৱা যথাগতমগ্গমেৱ পটিপজ্জিংসু. ইমমত্থং আৱিকৰোন্তো ভগৱা ‘‘পুৰত্থিমায দিসাযা’’তি আহ.

তত্ৰিদং ওপম্মসংসন্দনং – সমিদ্ধমহানগৰং ৱিয হি নিব্বাননগৰং দট্ঠব্বং, সত্তৰতনসমন্নাগতো ৰাজা চক্কৱত্তি ৱিয সত্তবোজ্ঝঙ্গৰতনসমন্নাগতো ধম্মৰাজা সম্মাসম্বুদ্ধো, পচ্চন্তিমনগৰং ৱিয সক্কাযনগৰং, তস্মিং নগৰে কূটৰাজপুত্তো ৱিয ইমস্স ভিক্খুনো কূটচিত্তুপ্পাদো, কূটৰাজপুত্তস্স ধুত্তেহি পৰিৱাৰিতকালো ৱিয ইমস্স ভিক্খুনো পঞ্চহি নীৱৰণেহি সমঙ্গিকালো, দ্ৱে সীঘদূতা ৱিয সমথকম্মট্ঠানঞ্চ ৱিপস্সনাকম্মট্ঠানঞ্চ, মহাযোধেন সীসে গহিতকালো ৱিয উপ্পন্নপঠমজ্ঝানসমাধিনা নিচ্চলং কত্ৱা চিত্তগ্গহিতকালো, যোধেন সীসে গহিতমত্তে ধুত্তানং দিসাসু পলাযিত্ৱা দূৰীভাৱো ৱিয পঠমজ্ঝানম্হি উপ্পন্নমত্তে নীৱৰণানং দূৰীভাৱো, ‘‘কৰিস্সামি ৰঞ্ঞো সাসন’’ন্তি সম্পটিচ্ছিতমত্তে ৱিস্সট্ঠকালো ৱিয ঝানতো ৱুট্ঠিতকালো, অমচ্চেন ৰঞ্ঞো সাসনং আৰোচিতকালো ৱিয সমাধিনা চিত্তং কম্মনিযং কত্ৱা ৱিপস্সনাকম্মট্ঠানস্স ৱড্ঢিতকালো, তত্থেৱস্স তেহি দ্ৱীহি দূতেহি কতাভিসেকস্স সেতচ্ছত্তউস্সাপনং ৱিয সমথৱিপস্সনাকম্মট্ঠানং নিস্সায অৰহত্তপ্পত্তস্স ৱিমুত্তিসেতচ্ছত্তুস্সাপনং ৱেদিতব্বং.

নগৰন্তি খো ভিক্খু ইমস্সেতং চাতুমহাভূতিকস্স কাযস্স অধিৱচনন্তিআদীসু পন চাতুমহাভূতিকস্সাতিআদীনং পদানং অত্থো হেট্ঠা ৱিত্থাৰিতোৱ. কেৱলং পন ৱিঞ্ঞাণৰাজপুত্তস্স নিৱাসট্ঠানত্তা এত্থ কাযো ‘‘নগৰ’’ন্তি ৱুত্তো, তস্সেৱ দ্ৱাৰভূতত্তা ছ আযতনানি ‘‘দ্ৱাৰানী’’তি, তেসু দ্ৱাৰেসু নিচ্চং সুপ্পতিট্ঠিতত্তা সতি ‘‘দোৱাৰিকো’’তি, কম্মট্ঠানং আচিক্খন্তেন ধম্মৰাজেন পেসিতত্তা সমথৱিপস্সনা ‘‘সীঘং দূতযুগ’’ন্তি. এত্থ মহাযোধো ৱিয সমথো, পণ্ডিতামচ্চো ৱিয ৱিপস্সনা ৱেদিতব্বা.

মজ্ঝে সিঙ্ঘাটকোতি নগৰমজ্ঝে সিঙ্ঘাটকো. মহাভূতানন্তি হদযৱত্থুস্স নিস্সযভূতানং মহাভূতানং. ৱত্থুৰূপস্স হি পচ্চযদস্সনত্থমেৱেতং চতুমহাভূতগ্গহণং কতং. নগৰমজ্ঝে পন সো ৰাজকুমাৰো ৱিয সৰীৰমজ্ঝে হদযৰূপসিঙ্ঘাটকে নিসিন্নো সমথৱিপস্সনাদূতেহি অৰহত্তাভিসেকেন অভিসিঞ্চিতব্বো ৱিপস্সনাৱিঞ্ঞাণৰাজপুত্তো দট্ঠব্বো. নিব্বানং পন যথাভূতসভাৱং অকুপ্পং অধিকাৰীতি কত্ৱা যথাভূতং ৱচনন্তি ৱুত্তং. অৰিযমগ্গো পন যাদিসোৱ পুব্বভাগৱিপস্সনামগ্গো, অযম্পি অট্ঠঙ্গসমন্নাগতত্তা তাদিসোযেৱাতি কত্ৱা যথাগতমগ্গোতি ৱুত্তো. ইদং তাৱেত্থ ধম্মদেসনত্থং আভতায উপমায সংসন্দনং.

তস্সেৱত্থস্স পাকটীকৰণত্থং আভতপক্খে পন ইদং সংসন্দনং – এত্থ হি ছদ্ৱাৰূপমা ছফস্সাযতনৱসেন দস্সনৱিসুদ্ধিপত্তং খীণাসৱং দস্সেতুং আভতা, নগৰসামিউপমা পঞ্চক্খন্ধৱসেন, সিঙ্ঘাটকূপমা চতুমহাভূতৱসেন, নগৰূপমা তেভূমকধম্মৱসেন দস্সনৱিসুদ্ধিপত্তং খীণাসৱং দস্সেতুং আভতা. সঙ্খেপতো পনিমস্মিং সুত্তে চতুসচ্চমেৱ কথিতং. সকলেনপি হি নগৰসম্ভাৰেন দুক্খসচ্চমেৱ কথিতং, যথাভূতৱচনেন নিৰোধসচ্চং, যথাগতমগ্গেন মগ্গসচ্চং, দুক্খস্স পন পভাৱিকা তণ্হা সমুদযসচ্চং. দেসনাপৰিযোসানে পঞ্হপুচ্ছকো ভিক্খু সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠিতোতি.