৭. খজ্জনীযসুত্তৱণ্ণনা
৭৯. সত্তমে পুব্বেনিৱাসন্তি ন ইদং অভিঞ্ঞাৱসেন অনুস্সৰণং সন্ধায ৱুত্তং, ৱিপস্সনাৱসেন পন পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰন্তে সমণব্ৰাহ্মণে সন্ধাযেতং ৱুত্তং. তেনেৱাহ – ‘‘সব্বেতে পঞ্চুপাদানক্খন্ধে অনুস্সৰন্তি, এতেসং ৱা অঞ্ঞতৰ’’ন্তি. অভিঞ্ঞাৱসেন হি সমনুস্সৰন্তস্স খন্ধাপি উপাদানক্খন্ধাপি খন্ধপটিবদ্ধাপি পণ্ণত্তিপি আৰম্মণং হোতিযেৱ. ৰূপংযেৱ অনুস্সৰতীতি এৱঞ্হি অনুস্সৰন্তো ন অঞ্ঞং কিঞ্চি সত্তং ৱা পুগ্গলং ৱা অনুস্সৰতি, অতীতে পন নিৰুদ্ধং ৰূপক্খন্ধমেৱ অনুস্সৰতি. ৱেদনাদীসুপি এসেৱ নযোতি. সুঞ্ঞতাপব্বং নিট্ঠিতং.
ইদানি সুঞ্ঞতায লক্খণং দস্সেতুং কিঞ্চ, ভিক্খৱে, ৰূপং ৱদেথাতিআদিমাহ. যথা হি নট্ঠং গোণং পৰিযেসমানো পুৰিসো গোগণে চৰমানে ৰত্তং ৱা কাড়ং ৱা বলীবদ্দং দিস্ৱাপি ন এত্তকেনেৱ ‘‘অযং ময্হং গোণো’’তি সন্নিট্ঠানং কাতুং সক্কোতি. কস্মা? অঞ্ঞেসম্পি তাদিসানং অত্থিতায. সৰীৰপদেসে পনস্স সত্তিসূলাদিলক্খণং দিস্ৱা ‘‘অযং ময্হং সন্তকো’’তি সন্নিট্ঠানং হোতি, এৱমেৱ সুঞ্ঞতায কথিতাযপি যাৱ সুঞ্ঞতালক্খণং ন কথীযতি, তাৱ সা অকথিতাৱ হোতি, লক্খণে পন কথিতে কথিতা নাম হোতি. গোণো ৱিয হি সুঞ্ঞতা, গোণলক্খণং ৱিয সুঞ্ঞতালক্খণং. যথা গোণলক্খণে অসল্লক্খিতে গোণো ন সুট্ঠু সল্লক্খিতো হোতি, তস্মিং পন সল্লক্খিতে সো সল্লক্খিতো নাম হোতি, এৱমেৱ সুঞ্ঞতালক্খণে অকথিতে সুঞ্ঞতা অকথিতাৱ হোতি, তস্মিং পন কথিতে সা কথিতা নাম হোতীতি সুঞ্ঞতালক্খণং দস্সেতুং কিঞ্চ, ভিক্খৱে, ৰূপং ৱদেথাতিআদিমাহ.
তত্থ কিঞ্চাতি কাৰণপুচ্ছা, কেন কাৰণেন ৰূপং ৱদেথ, কেন কাৰণেনেতং ৰূপং নামাতি অত্থো. ৰুপ্পতীতি খোতি এত্থ ইতীতি কাৰণুদ্দেসো, যস্মা ৰুপ্পতি, তস্মা ৰূপন্তি ৱুচ্চতীতি অত্থো. ৰুপ্পতীতি কুপ্পতি ঘট্টীযতি পীড়ীযতি, ভিজ্জতীতি অত্থো. সীতেনপি ৰুপ্পতীতিআদীসু সীতেন তাৱ ৰুপ্পনং লোকন্তৰিকনিৰযে পাকটং. তিণ্ণং তিণ্ণঞ্হি চক্কৱাড়ানং অন্তৰে একেকো লোকন্তৰিকনিৰযো নাম হোতি অট্ঠযোজনসহস্সপ্পমাণো. যস্স নেৱ হেট্ঠা পথৱী অত্থি, ন উপৰি চন্দিমসূৰিযদীপমণিআলোকো, নিচ্চন্ধকাৰো. তত্থ নিব্বত্তসত্তানং তিগাৱুতো অত্তভাৱো হোতি, তে ৱগ্গুলিযো ৱিয পব্বতপাদে দীঘপুথুলেহি নখেহি লগ্গিত্ৱা অৱংসিৰা ওলম্বন্তি. যদা সংসপ্পন্তা অঞ্ঞমঞ্ঞস্স হত্থপাসাগতা হোন্তি, অথ ‘‘ভক্খো নো লদ্ধো’’তি? মঞ্ঞমানা তত্থ ব্যাৱটা ৱিপৰিৱত্তিত্ৱা লোকসন্ধাৰকে উদকে পতন্তি, ৱাতে পহৰন্তেপি মধুকফলানি ৱিয ছিজ্জিত্ৱা উদকে পতন্তি, পতিতমত্তাৱ অচ্চন্তখাৰে উদকে তত্ততেলে পতিতপিট্ঠপিণ্ডি ৱিয পটপটাযমানা ৱিলীযন্তি. এৱং সীতেন ৰুপ্পনং লোকন্তৰিকনিৰযে পাকটং. মহিংসকৰট্ঠাদীসুপি হিমপাতসীতলেসু পদেসেসু এতং পাকটমেৱ. তত্থ হি সত্তা সীতেন ভিন্নসৰীৰা জীৱিতক্খযম্পি পাপুণন্তি.
উণ্হেন ৰুপ্পনং অৱীচিমহানিৰযে পাকটং হোতি. জিঘচ্ছায ৰুপ্পনং পেত্তিৱিসযে চেৱ দুব্ভিক্খকালে চ পাকটং. পিপাসায ৰুপ্পনং কালকঞ্জিকাদীসু পাকটং. একো কিৰ কালকঞ্জিকঅসুৰো পিপাসং অধিৱাসেতুং অসক্কোন্তো যোজনগম্ভীৰৱিত্থাৰং মহাগঙ্গং ওতৰি, তস্স গতগতট্ঠানে উদকং ছিজ্জতি, ধূমো উগ্গচ্ছতি, তত্তে পিট্ঠিপাসাণে চঙ্কমনকালো ৱিয হোতি. তস্স উদকসদ্দং সুত্ৱা ইতো চিতো চ ৱিচৰন্তস্সেৱ ৰত্তি ৱিভাযি. অথ নং পাতোৱ ভিক্খাচাৰং গচ্ছন্তা তিংসমত্তা পিণ্ডচাৰিকভিক্খূ দিস্ৱা ‘‘কো নাম ত্ৱং সপ্পুৰিসা’’তি? পুচ্ছিংসু. ‘‘পেতোহমস্মি, ভন্তে’’তি. ‘‘কিং পৰিযেসসী’’তি? ‘‘পানীযং, ভন্তে’’তি. ‘‘অযং গঙ্গা পৰিপুণ্ণা, কিং ত্ৱং ন পস্সসী’’তি? ‘‘ন উপকপ্পতি, ভন্তে’’তি. তেন হি গঙ্গাপিট্ঠে নিপজ্জ, মুখে তে পানীযং আসিঞ্চিস্সামা’’তি. সো ৱালিকাপুড়িনে উত্তানো নিপজ্জি. ভিক্খূ তিংসমত্তে পত্তে নীহৰিত্ৱা উদকং আহৰিত্ৱা তস্স মুখে আসিঞ্চিংসু. তেসং তথা কৰোন্তানংযেৱ ৱেলা উপকট্ঠা জাতা. ততো ‘‘ভিক্খাচাৰকালো অম্হাকং সপ্পুৰিস, কচ্চি তে অস্সাদমত্তা লদ্ধা’’তি আহংসু. পেতো ‘‘সচে মে, ভন্তে, তিংসমত্তানং অয্যানং তিংসপত্তেহি আসিত্তউদকতো অড্ঢপসতমত্তম্পি পৰগলং গতং, পেতত্তভাৱতো মোক্খো মা হোতূ’’তি আহ. এৱং পিপাসায ৰুপ্পনং পেত্তিৱিসযে পাকটং.
ডংসাদীহি ৰুপ্পনং ডংসমক্খিকাদিবহুলেসু পদেসেসু পাকটং. এত্থ চ ডংসাতি পিঙ্গলমক্খিকা. মকসাতি মকসাৱ. ৱাতাতি কুচ্ছিৱাতপিট্ঠিৱাতাদিৱসেন ৱেদিতব্বা. সৰীৰস্মিঞ্হি ৱাতৰোগো উপ্পজ্জিত্ৱা হত্থপাদপিট্ঠিআদীনি ভিন্দতি, কাণং কৰোতি, খুজ্জং কৰোতি, পীঠসপ্পিং কৰোতি. আতপোতি সূৰিযাতপো. তেন ৰুপ্পনং মৰুকন্তাৰাদীসু পাকটং. একা কিৰ ইত্থী মৰুকন্তাৰে ৰত্তিং সত্থতো ওহীনা দিৱা সূৰিযে উগ্গচ্ছন্তে ৱালিকায তপ্পমানায পাদে ঠপেতুং অসক্কোন্তী সীসতো পচ্ছিং ওতাৰেত্ৱা অক্কমি. কমেন পচ্ছিযা উণ্হাভিতত্তায ঠাতুং অসক্কোন্তী তস্সা উপৰি সাটকং ঠপেত্ৱা অক্কমি. তস্মিম্পি সন্তত্তে অত্তনো অঙ্কেন গহিতপুত্তকং অধোমুখং নিপজ্জাপেত্ৱা কন্দন্তংযেৱ অক্কমিত্ৱা সদ্ধিং তেন তস্মিংযেৱ ঠানে উণ্হাভিতত্তা কালমকাসি.
সৰীসপাতি যে কেচি দীঘজাতিকা সৰন্তা গচ্ছন্তি. তেসং সম্ফস্সেন ৰুপ্পনং আসীৱিসদট্ঠকাদীনং ৱসেন ৱেদিতব্বং. ইতি ভগৱতা যানি ইমানি সামঞ্ঞপচ্চত্তৱসেন ধম্মানং দ্ৱে লক্খণানি, তেসু ৰূপক্খন্ধস্স তাৱ পচ্চত্তলক্খণং দস্সিতং. ৰূপক্খন্ধস্সেৱ হি এতং, ন ৱেদনাদীনং, তস্মা পচ্চত্তলক্খণন্তি ৱুচ্চতি. অনিচ্চদুক্খানত্তলক্খণং পন ৱেদনাদীনম্পি হোতি, তস্মা তং সামঞ্ঞলক্খণন্তি ৱুচ্চতি.
কিঞ্চ, ভিক্খৱে, ৱেদনং ৱদেথাতিআদীসু পুৰিমসদিসং ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. যং পন পুৰিমেন অসদিসং, তস্সাযং ৱিভাৱনা – সুখম্পি ৱেদযতীতি সুখং আৰম্মণং ৱেদেতি অনুভৱতি. পৰতো পদদ্ৱযেপি এসেৱ নযো. কথং পনেতং আৰম্মণং সুখং দুক্খং অদুক্খমসুখং নাম জাতন্তি? সুখাদীনং পচ্চযতো. স্ৱাযমত্থো ‘‘যস্মা চ খো, মহালি, ৰূপং সুখং সুখানুপতিতং সুখাৱক্কন্ত’’ন্তি ইমস্মিং মহালিসুত্তে (সং. নি. ৩.৬০) আগতোযেৱ. ৱেদযতীতি এত্থ চ ৱেদনাৱ ৱেদযতি, ন অঞ্ঞো সত্তো ৱা পুগ্গলো ৱা. ৱেদনা হি ৱেদযিতলক্খণা, তস্মা ৱত্থাৰম্মণং পটিচ্চ ৱেদনাৱ ৱেদযতীতি. এৱমিধ ভগৱা ৱেদনাযপি পচ্চত্তলক্খণমেৱ ভাজেত্ৱা দস্সেসি.
নীলম্পি সঞ্জানাতীতি নীলপুপ্ফে ৱা ৱত্থে ৱা পৰিকম্মং কত্ৱা উপচাৰং ৱা অপ্পনং ৱা পাপেন্তো সঞ্জানাতি. অযঞ্হি সঞ্ঞা নাম পৰিকম্মসঞ্ঞাপি উপচাৰসঞ্ঞাপি অপ্পনাসঞ্ঞাপি ৱট্টতি, নীলং নীলন্তি উপ্পজ্জনসঞ্ঞাপি ৱট্টতিযেৱ. পীতকাদীসুপি এসেৱ নযো. ইধাপি ভগৱা সঞ্জাননলক্খণায সঞ্ঞায পচ্চত্তলক্খণমেৱ ভাজেত্ৱা দস্সেসি.
ৰূপং ৰূপত্তায সঙ্খতমভিসঙ্খৰোন্তীতি যথা যাগুমেৱ যাগুত্তায, পূৱমেৱ পূৱত্তায পচতি নাম, এৱং পচ্চযেহি সমাগন্ত্ৱা কতভাৱেন সঙ্খতন্তি লদ্ধনামং ৰূপমেৱ ৰূপত্তায যথা অভিসঙ্খতং ৰূপং নাম হোতি, তথত্তায ৰূপভাৱায অভিসঙ্খৰোতি আযূহতি সম্পিণ্ডেতি, নিপ্ফাদেতীতি অত্থো. ৱেদনাদীসুপি এসেৱ নযো. অযং পনেত্থ সঙ্খেপো – অত্তনা সহ জাযমানং ৰূপং সম্পযুত্তে চ ৱেদনাদযো ধম্মে অভিসঙ্খৰোতি নিব্বত্তেতীতি. ইধাপি ভগৱা চেতযিতলক্খণস্স সঙ্খাৰস্স পচ্চত্তলক্খণমেৱ ভাজেত্ৱা দস্সেসি.
অম্বিলম্পি ৱিজানাতীতি অম্বঅম্বাটকমাতুলুঙ্গাদিঅম্বিলং ‘‘অম্বিল’’ন্তি ৱিজানাতি. এসেৱ নযো সব্বপদেসু. অপি চেত্থ তিত্তকন্তি নিম্বপটোলাদিনানপ্পকাৰং কটুকন্তি পিপ্পলিমৰিচাদিনানপ্পকাৰং. মধুৰন্তি সপ্পিফাণিতাদিনানপ্পকাৰং. খাৰিকন্তি ৱাতিঙ্গণনাড়িকেৰ চতুৰস্সৱল্লিৱেত্তঙ্কুৰাদিনানপ্পকাৰং. অখাৰিকন্তি যং ৱা তং ৱা ফলজাতং কাৰপণ্ণাদিমিস্সকপণ্ণং. লোণিকন্তি লোণযাগুলোণমচ্ছলোণভত্তাদিনানপ্পকাৰং. অলোণিকন্তিঅলোণযাগুঅলোণমচ্ছঅলোণভত্তাদিনানপ্পকাৰং. তস্মা ৱিঞ্ঞাণন্তি ৱুচ্চতীতি যস্মা ইমং অম্বিলাদিভেদং অঞ্ঞমঞ্ঞৱিসিট্ঠেন অম্বিলাদিভাৱেন জানাতি, তস্মা ৱিঞ্ঞাণন্তি ৱুচ্চতীতি. এৱমিধাপি ভগৱা ৱিজাননলক্খণস্স ৱিঞ্ঞাণস্স পচ্চত্তলক্খণমেৱ ভাজেত্ৱা দস্সেসি.
যস্মা পন আৰম্মণস্স আকাৰসণ্ঠানগহণৱসেন সঞ্ঞা পাকটা হোতি, তস্মা সা চক্খুদ্ৱাৰে ৱিভত্তা. যস্মা ৱিনাপি আকাৰসণ্ঠানা আৰম্মণস্স পচ্চত্তভেদগহণৱসেন ৱিঞ্ঞাণং পাকটং হোতি, তস্মা তং জিৱ্হাদ্ৱাৰে ৱিভত্তং. ইমেসং পন সঞ্ঞাৱিঞ্ঞাণপঞ্ঞানং অসম্মোহতো সভাৱসল্লক্খণত্থং সঞ্জানাতি, ৱিজানাতি, পজানাতীতি এত্থ ৱিসেসা ৱেদিতব্বা. তত্থ উপসগ্গমত্তমেৱ ৱিসেসো, জানাতীতি পদং পন অৱিসেসো. তস্সপি জাননট্ঠেন ৱিসেসো ৱেদিতব্বো. সঞ্ঞা হি নীলাদিৱসেন আৰম্মণসঞ্জাননমত্তমেৱ, অনিচ্চং দুক্খমনত্তাতি লক্খণপটিৱেধং পাপেতুং ন সক্কোতি. ৱিঞ্ঞাণং নীলাদিৱসেন আৰম্মণঞ্চেৱ জানাতি, অনিচ্চাদিৱসেন লক্খণপটিৱেধঞ্চ পাপেতি, উস্সক্কিত্ৱা পন মগ্গপাতুভাৱং পাপেতুং ন সক্কোতি. পঞ্ঞা নীলাদিৱসেন আৰম্মণম্পি জানাতি, অনিচ্চাদিৱসেন লক্খণপটিৱেধম্পি পাপেতি, উস্সক্কিত্ৱা মগ্গপাতুভাৱম্পি পাপেতি.
যথা হি হেৰঞ্ঞিকফলকে কহাপণৰাসিম্হি কতে অজাতবুদ্ধিদাৰকো গামিকপুৰিসো মহাহেৰঞ্ঞিকোতি তীসু জনেসু ওলোকেত্ৱা ঠিতেসু অজাতবুদ্ধিদাৰকো কহাপণানং চিত্তৱিচিত্তচতুৰস্সমণ্ডলাদিভাৱমেৱ জানাতি, ‘‘ইদং মনুস্সানং উপভোগপৰিভোগং ৰতনসম্মত’’ন্তি ন জানাতি. গামিকপুৰিসো চিত্তাদিভাৱঞ্চ জানাতি, মনুস্সানং উপভোগপৰিভোগৰতনসম্মতভাৱঞ্চ, ‘‘অযং কূটো, অযং ছেকো, অযং কৰটো, অযং সণ্হো’’তি ন জানাতি. মহাহেৰঞ্ঞিকো চিত্তাদিভাৱম্পি ৰতনসম্মতভাৱম্পি কূটাদিভাৱম্পি জানাতি. জানন্তো চ পন ৰূপং দিস্ৱাপি সদ্দং সুত্ৱাপি গন্ধং ঘাযিত্ৱাপি ৰসং সাযিত্ৱাপি হত্থেন গৰুলহুভাৱং উপধাৰেত্ৱাপি ‘‘অসুকগামে কতো’’তিপি জানাতি, ‘‘অসুকনিগমে অসুকনগৰে অসুকপব্বতচ্ছাযায অসুকনদীতীৰে কতো’’তিপি, ‘‘অসুকাচৰিযেন কতো’’তিপি জানাতি. এৱমেৱ সঞ্ঞা অজাতবুদ্ধিদাৰকস্স কহাপণদস্সনং ৱিয নীলাদিৱসেন আৰম্মণমত্তমেৱ জানাতি. ৱিঞ্ঞাণং গামিকপুৰিসস্স কহাপণদস্সনং ৱিয নীলাদিৱসেন আৰম্মণম্পি জানাতি, অনিচ্চাদিৱসেন লক্খণপটিৱেধম্পি পাপেতি. পঞ্ঞা মহাহেৰঞ্ঞিকস্স কহাপণদস্সনং ৱিয নীলাদিৱসেন আৰম্মণম্পি জানাতি, অনিচ্চাদিৱসেন লক্খণপটিৱেধম্পি পাপেতি, উস্সক্কিত্ৱা মগ্গপাতুভাৱম্পি পাপেতি.
সো পন নেসং ৱিসেসো দুপ্পটিৱিজ্ঝো. তেনাহ আযস্মা নাগসেনো –
‘‘দুক্কৰং, মহাৰাজ, ভগৱতা কতন্তি. কিং, ভন্তে নাগসেন, ভগৱতা দুক্কৰং কতন্তি? দুক্কৰং, মহাৰাজ, ভগৱতা কতং, ইমেসং অৰূপীনং চিত্তচেতসিকানং ধম্মানং একাৰম্মণে ৱত্তমানানং ৱৱত্থানং অক্খাতং ‘অযং ফস্সো, অযং ৱেদনা, অযং সঞ্ঞা, অযং চেতনা, ইদং চিত্ত’’’ন্তি (মি. প. ২.৭.১৬).
যথা হি তিলতেলং সাসপতেলং মধুকতেলং এৰণ্ডকতেলং ৱসাতেলন্তি ইমানি পঞ্চ তেলানি একচাটিযং পক্খিপিত্ৱা দিৱসং যমকমন্থে হি মন্থেত্ৱা ততো ‘‘ইদং তিলতেলং, ইদং সাসপতেল’’ন্তি একেকস্স পাটিযেক্কং উদ্ধৰণং নাম দুক্কৰং, ইদং ততো দুক্কৰতৰং. ভগৱা পন সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণস্স সুপ্পটিৱিদ্ধত্তা ধম্মিস্সৰো ধম্মৰাজা ইমেসং অৰূপীনং ধম্মানং একাৰম্মণে ৱত্তমানানং ৱৱত্থানং অকাসি. পঞ্চন্নং মহানদীনং সমুদ্দং পৱিট্ঠট্ঠানে ‘‘ইদং গঙ্গায উদকং, ইদং যমুনাযা’’তি এৱং পাটিযেক্কং উদকুদ্ধৰণেনাপি অযমত্থো ৱেদিতব্বো.
ইতি পঠমপব্বেন সুঞ্ঞতং, দুতিযেন সুঞ্ঞতালক্খণন্তি দ্ৱীহি পব্বেহি অনত্তলক্খণং কথেত্ৱা ইদানি দুক্খলক্খণং দস্সেতুং তত্ৰ, ভিক্খৱেতিআদিমাহ. তত্থ খজ্জামীতি ন ৰূপং সুনখো ৱিয মংসং লুঞ্চিত্ৱা লুঞ্চিত্ৱা খাদতি, যথা পন কিলিট্ঠৱত্থনিৱত্থো ততোনিদানং পীড়ং সন্ধায ‘‘খাদতি মং ৱত্থ’’ন্তি ভণতি, এৱমিদম্পি পীড়ং উপ্পাদেন্তং খাদতি নামাতি ৱেদিতব্বং. পটিপন্নো হোতীতি সীলং আদিং কত্ৱা যাৱ অৰহত্তমগ্গা পটিপন্নো হোতি. যো পনেত্থ বলৱঞাণো তিক্খবুদ্ধি ঞাণুত্তৰো যোগাৱচৰো পধানভূমিযং ৱাযমন্তো খাণুনা ৱা কণ্টকেন ৱা ৱিদ্ধো আৱুধেন ৱা পহটো ব্যগ্ঘাদীহি ৱা গহেত্ৱা খজ্জমানো তং ৱেদনং অব্বোহাৰিকং কত্ৱা মূলকম্মট্ঠানং সম্মসন্তো অৰহত্তমেৱ গণ্হাতি, অযং ৱেদনায নিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায পটিপন্নো নাম ৱুচ্চতি পীতমল্লত্থেৰো ৱিয কুটুম্বিযপুত্তমহাতিস্সত্থেৰো ৱিয ৱত্তনিঅটৱিযং তিংসমত্তানং ভিক্খূনং অঞ্ঞতৰো ব্যগ্ঘমুখে নিপন্নভিক্খু ৱিয কণ্টকেন ৱিদ্ধত্থেৰো ৱিয চ.
দ্ৱাদসসু কিৰ ভিক্খূসু ঘণ্টিং পহৰিত্ৱা অৰঞ্ঞে পধানমনুযুঞ্জন্তেসু একো সূৰিযে অত্থঙ্গতমত্তেযেৱ ঘণ্টিং পহৰিত্ৱা চঙ্কমং ওৰুয্হ চঙ্কমন্তো তিৰিযং নিম্মথেন্তো তিণপটিচ্ছন্নং কণ্টকং অক্কমি. কণ্টকো পিট্ঠিপাদেন নিক্খন্তো. তত্তফালেন ৱিনিৱিদ্ধকালো ৱিয ৱেদনা ৱত্ততি. থেৰো চিন্তেসি – ‘‘কিং ইমং কণ্টকং উদ্ধৰামি, উদাহু পকতিযা ৱিজ্ঝিত্ৱা ঠিতকণ্টক’’ন্তি? তস্স এৱমহোসি – ‘‘ইমিনা কণ্টকেন ৱিদ্ধত্তা নিৰযাদীসু ভযং নাম নত্থি, পকতিযা ৱিজ্ঝিত্ৱা ঠিতকণ্টকংযেৱা’’তি. সো তং ৱেদনং অব্বোহাৰিকং কত্ৱা সব্বৰত্তিং চঙ্কমিত্ৱা ৱিভাতায ৰত্তিযা অঞ্ঞস্স সঞ্ঞং অদাসি. সো আগন্ত্ৱা ‘‘কিং, ভন্তে’’তি পুচ্ছি? ‘‘কণ্টকেনম্হি, আৱুসো, ৱিদ্ধো’’তি. ‘‘কায ৱেলায, ভন্তে’’তি? ‘‘সাযমেৱ, আৱুসো’’তি. ‘‘কস্মা ন অম্হে পক্কোসিত্থ, কণ্টকং উদ্ধৰিত্ৱা তত্থ তেলম্পি সিঞ্চেয্যামা’’তি? ‘‘পকতিযা ৱিজ্ঝিত্ৱা ঠিতকণ্টকমেৱ উদ্ধৰিতুং ৱাযমিম্হা, আৱুসো’’তি. ‘‘সক্কুণিত্থ, ভন্তে, উদ্ধৰিতু’’ন্তি. ‘‘একদেসমত্তেন মে, আৱুসো, উদ্ধটো’’তি. সেসৱত্থূনি দীঘমজ্ঝিমট্ঠকথাসু (দী. নি. অট্ঠ. ২.৩৭৩; ম. নি. অট্ঠ. ১.১০৬) সতিপট্ঠানসুত্তনিদ্দেসে ৱিত্থাৰিতানেৱ.
তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱেতি কস্মা আৰদ্ধং? ইমস্মিং পব্বে দুক্খলক্খণমেৱ কথিতং, ন অনিচ্চলক্খণং. তং দস্সেতুং ইদমাৰদ্ধং. তীণি লক্খণানি সমোধানেত্ৱা দস্সেতুম্পি আৰদ্ধমেৱ. অপচিনাতি নো আচিনাতীতি ৱট্টং ৱিনাসেতি, নেৱ চিনাতি. পজহতি ন উপাদিযতীতি তদেৱ ৱিস্সজ্জেতি, ন গণ্হাতি. ৱিসিনেতি ন উস্সিনেতীতি ৱিকিৰতি ন সম্পিণ্ডেতি. ৱিধূপেতি ন সন্ধূপেতীতি নিব্বাপেতি ন জালাপেতি.
এৱং পস্সং, ভিক্খৱেতি ইদং কস্মা আৰদ্ধং? ৱট্টং ৱিনাসেত্ৱা ঠিতং মহাখীণাসৱং দস্সেস্সামীতি আৰদ্ধং. এত্তকেন ৱা ঠানেন ৱিপস্সনা কথিতা, ইদানি সহ ৱিপস্সনায চত্তাৰো মগ্গে দস্সেতুং ইদং আৰদ্ধং. অথ ৱা এত্তকেন ঠানেন পঠমমগ্গো কথিতো, ইদানি সহ ৱিপস্সনায তযো মগ্গে দস্সেতুং ইদমাৰদ্ধং. এত্তকেন ৱা ঠানেন তীণি মগ্গানি কথিতানি, ইদানি সহ ৱিপস্সনায অৰহত্তমগ্গং দস্সেতুম্পি ইদং আৰদ্ধমেৱ.
সপজাপতিকাতি সদ্ধিং পজাপতিনা দেৱৰাজেন. আৰকাৱ নমস্সন্তীতি দূৰতোৱ নমস্সন্তি, দূৰেপি ঠিতং নমস্সন্তিযেৱ আযস্মন্তং নীতত্থেৰং ৱিয.
থেৰো কিৰ পুপ্ফচ্ছড্ডককুলতো নিক্খম্ম পব্বজিতো, খুৰগ্গেযেৱ অৰহত্তং পত্ৱা চিন্তেসি – ‘‘অহং অজ্জেৱ পব্বজিতো অজ্জেৱ মে পব্বজিতকিচ্চং মত্থকং পত্তং, চতুপচ্চযসন্তোসভাৱনাৰামমণ্ডিতং মহাঅৰিযৱংসপটিপদং পূৰেস্সামী’’তি. সো পংসুকূলত্থায সাৱত্থিং পৱিসিত্ৱা চোড়কং পৰিযেসন্তো ৱিচৰি. অথেকো মহাব্ৰহ্মা সমাপত্তিতো ৱুট্ঠায মনুস্সপথং ওলোকেন্তো থেৰং দিস্ৱা – ‘‘অজ্জেৱ পব্বজিত্ৱা অজ্জেৱ খুৰগ্গে অৰহত্তং পত্ৱা মহাঅৰিযৱংসপটিপদং পূৰেতুং চোড়কং পৰিযেসতী’’তি অঞ্জলিং পগ্গয্হ নমস্সমানো অট্ঠাসি. তমঞ্ঞো মহাব্ৰহ্মা দিস্ৱা ‘‘কং নমস্সসী’’তি? পুচ্ছি. নীতত্থেৰং নমস্সামীতি. কিং কাৰণাতি? অজ্জেৱ পব্বজিত্ৱা অজ্জেৱ খুৰগ্গে অৰহত্তং পত্ৱা মহাঅৰিযৱংসপটিপদং পূৰেতুং চোড়কং পৰিযেসতীতি. সোপি নং নমস্সমানো অট্ঠাসি. অথঞ্ঞো, অথঞ্ঞোতি সত্তসতা মহাব্ৰহ্মানো নমস্সমানা অট্ঠংসু. তেন ৱুত্তং –
‘‘তা দেৱতা সত্তসতা উড়াৰা,
ব্ৰহ্মা ৱিমানা অভিনিক্খমিত্ৱা;
নীতং নমস্সন্তি পসন্নচিত্তা,
‘খীণাসৱো গণ্হতি পংসুকূলং’’’.
‘‘তা দেৱতা সত্তসতা উড়াৰা,
ব্ৰহ্মা ৱিমানা অভিনিক্খমিত্ৱা;
নীতং নমস্সন্তি পসন্নচিত্তা,
‘খীণাসৱো কযিৰতি পংসুকূলং’’’.
‘‘‘খীণাসৱো ধোৱতি পংসুকূলং’;
‘খীণাসৱো ৰজতি পংসুকূলং’;
‘খীণাসৱো পাৰুপতি পংসকূল’’’ন্তি.
ইতি ভগৱা ইমস্মিং সুত্তে দেসনং তীহি ভৱেহি ৱিনিৱত্তেত্ৱা অৰহত্তস্স কূটং গণ্হি. দেসনাপৰিযোসানে পঞ্চসতা ভিক্খূ অৰহত্তে পতিট্ঠহিংসু. সত্তমং.