৩. গোধিকসুত্তৱণ্ণনা
১৫৯. ততিযে ইসিগিলিপস্সেতি ইসিগিলিস্স নাম পব্বতস্স পস্সে. কাড়সিলাযন্তি কাড়ৱণ্ণায সিলাযং. সামযিকং চেতোৱিমুত্তিন্তি অপ্পিতপ্পিতক্খণে পচ্চনীকধম্মেহি ৱিমুচ্চতি, আৰম্মণে চ অধিমুচ্চতীতি লোকিযসমাপত্তি সামযিকা চেতোৱিমুত্তি নাম. ফুসীতি পটিলভি. পৰিহাযীতি কস্মা যাৱ ছট্ঠং পৰিহাযি? সাবাধত্তা. থেৰস্স কিৰ ৱাতপিত্তসেম্হৱসেন অনুসাযিকো আবাধো অত্থি, তেন সমাধিস্স সপ্পাযে উপকাৰকধম্মে পূৰেতুং ন সক্কোতি, অপ্পিতপ্পিতায সমাপত্তিযা পৰিহাযতি.
যংনূনাহং সত্থং আহৰেয্যন্তি সো কিৰ চিন্তেসি, যস্মা পৰিহীনজ্ঝানস্স কালঙ্কৰোতো অনিবদ্ধা গতি হোতি, অপৰিহীনজ্ঝানস্স নিবদ্ধা গতি হোতি, ব্ৰহ্মলোকে নিব্বত্ততি, তস্মা সত্থং আহৰিতুকামো অহোসি. উপসঙ্কমীতি – ‘‘অযং সমণো সত্থং আহৰিতুকামো, সত্থাহৰণঞ্চ নামেতং কাযে চ জীৱিতে চ অনপেক্খস্স হোতি. যো এৱং কাযে চ জীৱিতে চ অনপেক্খো হোতি, সো মূলকম্মট্ঠানং সম্মসিত্ৱা অৰহত্তম্পি গহেতুং সমত্থো হোতি, মযা পন পটিবাহিতোপি এস ন ওৰমিস্সতি, সত্থাৰা পটিবাহিতো ওৰমিস্সতী’’তি থেৰস্স অত্থকামো ৱিয হুত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি.
জলাতি জলমানা. পাদে ৱন্দামি চক্খুমাতি পঞ্চহি চক্খূহি চক্খুমা তৱ পাদে ৱন্দামি. জুতিন্ধৰাতি আনুভাৱধৰা. অপ্পত্তমানসোতি অপ্পত্তঅৰহত্তো. সেখোতি সীলাদীনি সিক্খমানো সকৰণীযো. জনে সুতাতি জনে ৱিস্সুতা. সত্থং আহৰিতং হোতীতি থেৰো কিৰ ‘‘কিং ময্হং ইমিনা জীৱিতেনা’’তি? উত্তানো নিপজ্জিত্ৱা সত্থেন গলনাড়িং ছিন্দি, দুক্খা ৱেদনা উপ্পজ্জিংসু. থেৰো ৱেদনং ৱিক্খম্ভেত্ৱা তংযেৱ ৱেদনং পৰিগ্গহেত্ৱা সতিং উপট্ঠপেত্ৱা মূলকম্মট্ঠানং সম্মসন্তো অৰহত্তং পত্ৱা সমসীসী হুত্ৱা পৰিনিব্বাযি. সমসীসী নাম তিৱিধো হোতি ইৰিযাপথসমসীসী, ৰোগসমসীসী, জীৱিতসমসীসীতি.
তত্থ যো ঠানাদীসু ইৰিযাপথেসু অঞ্ঞতৰং অধিট্ঠায – ‘‘ইমং অকোপেত্ৱাৱ অৰহত্তং পাপুণিস্সামী’’তি ৱিপস্সনং পট্ঠপেতি, অথস্স অৰহত্তপ্পত্তি চ ইৰিযাপথকোপনঞ্চ একপ্পহাৰেনেৱ হোতি. অযং ইৰিযাপথসমসীসী নাম. যো পন চক্খুৰোগাদীসু অঞ্ঞতৰস্মিং সতি – ‘‘ইতো অনুট্ঠিতোৱ অৰহত্তং পাপুণিস্সামী’’তি ৱিপস্সনং পট্ঠপেতি, অথস্স অৰহত্তপ্পত্তি চ ৰোগতো ৱুট্ঠানঞ্চ একপ্পহাৰেনেৱ হোতি. অযং ৰোগসমসীসী নাম. কেচি পন তস্মিংযেৱ ইৰিযাপথে তস্মিঞ্চ ৰোগে পৰিনিব্বানৱসেনেত্থ সমসীসিতং পঞ্ঞাপেন্তি. যস্স পন আসৱক্খযো চ জীৱিতক্খযো চ একপ্পহাৰেনেৱ হোতি. অযং জীৱিতসমসীসী নাম. ৱুত্তম্পি চেতং – ‘‘যস্স পুগ্গলস্স অপুব্বং অচৰিমং আসৱপৰিযাদানঞ্চ হোতি জীৱিতপৰিযাদানঞ্চ, অযং ৱুচ্চতি পুগ্গলো সমসীসী’’তি (পু. প. ১৬).
এত্থ চ পৱত্তিসীসং কিলেসসীসন্তি দ্ৱে সীসানি. তত্থ পৱত্তিসীসং নাম জীৱিতিন্দ্ৰিযং, কিলেসসীসং নাম অৱিজ্জা. তেসু জীৱিতিন্দ্ৰিযং চুতিচিত্তং খেপেতি, অৱিজ্জা মগ্গচিত্তং. দ্ৱিন্নং চিত্তানং একতো উপ্পাদো নত্থি. মগ্গানন্তৰং পন ফলং, ফলানন্তৰং ভৱঙ্গং, ভৱঙ্গতো ৱুট্ঠায পচ্চৱেক্খণং, তং পৰিপুণ্ণং ৱা হোতি অপৰিপুণ্ণং ৱা. তিখিণেন অসিনা সীসে ছিজ্জন্তেপি হি একো ৱা দ্ৱে ৱা পচ্চৱেক্খণৱাৰা অৱস্সং উপ্পজ্জন্তিযেৱ, চিত্তানং পন লহুপৰিৱত্তিতায আসৱক্খযো চ জীৱিতপৰিযাদানঞ্চ একক্খণে ৱিয পঞ্ঞাযতি.
সমূলং তণ্হমব্বুয্হাতি অৱিজ্জামূলেন সমূলকং তণ্হং অৰহত্তমগ্গেন উপ্পাটেত্ৱা. পৰিনিব্বুতোতি অনুপাদিসেসনিব্বানেন পৰিনিব্বুতো.
ৱিৱত্তক্খন্ধন্তি পৰিৱত্তক্খন্ধং. সেমানন্তি উত্তানং হুত্ৱা সযিতং হোতি. থেৰো পন কিঞ্চাপি উত্তানকো সযিতো, তথাপিস্স দক্খিণেন পস্সেন পৰিচিতসযনত্তা সীসং দক্খিণতোৱ পৰিৱত্তিত্ৱা ঠিতং. ধূমাযিতত্তন্তি ধূমাযিতভাৱং. তস্মিং হি খণে ধূমৱলাহকা ৱিয তিমিৰৱলাহকা ৱিয চ উট্ঠহিংসু. ৱিঞ্ঞাণং সমন্ৱেসতীতি পটিসন্ধিচিত্তং পৰিযেসতি. অপ্পতিট্ঠিতেনাতি পটিসন্ধিৱিঞ্ঞাণেন অপ্পতিট্ঠিতেন, অপ্পতিট্ঠিতকাৰণাতি অত্থো. বেলুৱপণ্ডুৱীণন্তি বেলুৱপক্কং ৱিয পণ্ডুৱণ্ণং সুৱণ্ণমহাৱীণং. আদাযাতি কচ্ছে ঠপেত্ৱা. উপসঙ্কমীতি ‘‘গোধিকত্থেৰস্স নিব্বত্তট্ঠানং ন জানামি, সমণং গোতমং পুচ্ছিত্ৱা নিক্কঙ্খো ভৱিস্সামী’’তি খুদ্দকদাৰকৱণ্ণী হুত্ৱা উপসঙ্কমি. নাধিগচ্ছামীতি ন পস্সামি. সোকপৰেতস্সাতি সোকেন ফুট্ঠস্স. অভস্সথাতি পাদপিট্ঠিযং পতিতা. ততিযং.