৩. ততিযৱগ্গো

১. সম্বহুলসুত্তৱণ্ণনা

১৫৭. ততিযৱগ্গস্স পঠমে জটণ্ডুৱেনাতি জটাচুম্বটকেন. অজিনক্খিপনিৱত্থোতি সখুৰং অজিনচম্মং একং নিৱত্থো একং পাৰুতো. উদুম্বৰদণ্ডন্তি অপ্পিচ্ছভাৱপ্পকাসনত্থং ঈসকং ৱঙ্কং উদুম্বৰদণ্ডং গহেত্ৱা. এতদৱোচাতি লোকে ব্ৰাহ্মণস্স ৱচনং নাম সুস্সূসন্তি, ব্ৰাহ্মণেসুপি পব্বজিতস্স, পব্বজিতেসুপি মহল্লকস্সাতি মহল্লকব্ৰাহ্মণস্স পব্বজিতৱেসং গহেত্ৱা পধানভূমিযং কম্মং কৰোন্তে তে ভিক্খূ উপসঙ্কমিত্ৱা হত্থং উক্খিপিত্ৱা এতং ‘‘দহৰা ভৱন্তো’’তিআদিৱচনং অৱোচ. ওকম্পেত্ৱাতি হনুকেন উৰং পহৰন্তো অধোনতং কত্ৱা. জিৱ্হং নিল্লালেত্ৱাতি কবৰমহাজিৱ্হং নীহৰিত্ৱা উদ্ধমধো উভযপস্সেসু চ লালেত্ৱা. তিৱিসাখন্তি তিসাখং. নলাটিকন্তি ভকুটিং, নলাটে উট্ঠিতং ৱলিত্তযন্তি অত্থো. পক্কামীতি তুম্হে জানন্তানং ৱচনং অকত্ৱা অত্তনোৱ তেলে পচ্চিস্সথাতি ৱত্ৱা একং মগ্গং গহেত্ৱা গতো. পঠমং.

২. সমিদ্ধিসুত্তৱণ্ণনা

১৫৮. দুতিযে লাভা ৱত মে, সুলদ্ধং ৱত মেতি এৱৰূপস্স সত্থু চেৱ ধম্মস্স চ সব্ৰহ্মচাৰীনঞ্চ লদ্ধত্তা ময্হং লাভা ময্হং সুলদ্ধন্তি. সো কিৰাযস্মা পচ্ছা মূলকম্মট্ঠানং সম্মসিত্ৱা ‘‘অৰহত্তং গহেস্সামী’’তি পাসাদিকং তাৱ কম্মট্ঠানং গহেত্ৱা বুদ্ধধম্মসঙ্ঘগুণে আৱজ্জেত্ৱা চিত্তকল্লতং উপ্পাদেত্ৱা চিত্তং হাসেত্ৱা তোসেত্ৱা নিসিন্নো. তেনস্স এৱমহোসি. উপসঙ্কমীতি ‘‘অযং সমিদ্ধি ভিক্খু পাসাদিকং কম্মট্ঠানং গহেত্ৱা নিসিন্নসদিসো, যাৱ মূলকম্মট্ঠানং গহেত্ৱা অৰহত্তং ন গণ্হাতি, তাৱস্স অন্তৰাযং কৰিস্সামী’’তি উপসঙ্কমি. গচ্ছ ত্ৱন্তি সত্থা সকলজম্বুদীপং ওলোকেন্তো ‘‘তস্মিংযেৱ ঠানে তস্স কম্মট্ঠানং সপ্পাযং ভৱিস্সতী’’তি অদ্দস, তস্মা এৱমাহ. সতিপঞ্ঞা চ মে বুদ্ধাতি মযা সতি চ পঞ্ঞা চ ঞাতা. কৰস্সু ৰূপানীতি বহূনিপি ৱিভিংসকাৰহানি ৰূপানি কৰস্সু. নেৱ মং ব্যাধযিস্সসীতি মং নেৱ ৱেধযিস্সসি ন কম্পস্সেসি. দুতিযং.

৩. গোধিকসুত্তৱণ্ণনা

১৫৯. ততিযে ইসিগিলিপস্সেতি ইসিগিলিস্স নাম পব্বতস্স পস্সে. কাড়সিলাযন্তি কাড়ৱণ্ণায সিলাযং. সামযিকং চেতোৱিমুত্তিন্তি অপ্পিতপ্পিতক্খণে পচ্চনীকধম্মেহি ৱিমুচ্চতি, আৰম্মণে চ অধিমুচ্চতীতি লোকিযসমাপত্তি সামযিকা চেতোৱিমুত্তি নাম. ফুসীতি পটিলভি. পৰিহাযীতি কস্মা যাৱ ছট্ঠং পৰিহাযি? সাবাধত্তা. থেৰস্স কিৰ ৱাতপিত্তসেম্হৱসেন অনুসাযিকো আবাধো অত্থি, তেন সমাধিস্স সপ্পাযে উপকাৰকধম্মে পূৰেতুং ন সক্কোতি, অপ্পিতপ্পিতায সমাপত্তিযা পৰিহাযতি.

যংনূনাহং সত্থং আহৰেয্যন্তি সো কিৰ চিন্তেসি, যস্মা পৰিহীনজ্ঝানস্স কালঙ্কৰোতো অনিবদ্ধা গতি হোতি, অপৰিহীনজ্ঝানস্স নিবদ্ধা গতি হোতি, ব্ৰহ্মলোকে নিব্বত্ততি, তস্মা সত্থং আহৰিতুকামো অহোসি. উপসঙ্কমীতি – ‘‘অযং সমণো সত্থং আহৰিতুকামো, সত্থাহৰণঞ্চ নামেতং কাযে চ জীৱিতে চ অনপেক্খস্স হোতি. যো এৱং কাযে চ জীৱিতে চ অনপেক্খো হোতি, সো মূলকম্মট্ঠানং সম্মসিত্ৱা অৰহত্তম্পি গহেতুং সমত্থো হোতি, মযা পন পটিবাহিতোপি এস ন ওৰমিস্সতি, সত্থাৰা পটিবাহিতো ওৰমিস্সতী’’তি থেৰস্স অত্থকামো ৱিয হুত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি.

জলাতি জলমানা. পাদে ৱন্দামি চক্খুমাতি পঞ্চহি চক্খূহি চক্খুমা তৱ পাদে ৱন্দামি. জুতিন্ধৰাতি আনুভাৱধৰা. অপ্পত্তমানসোতি অপ্পত্তঅৰহত্তো. সেখোতি সীলাদীনি সিক্খমানো সকৰণীযো. জনে সুতাতি জনে ৱিস্সুতা. সত্থং আহৰিতং হোতীতি থেৰো কিৰ ‘‘কিং ময্হং ইমিনা জীৱিতেনা’’তি? উত্তানো নিপজ্জিত্ৱা সত্থেন গলনাড়িং ছিন্দি, দুক্খা ৱেদনা উপ্পজ্জিংসু. থেৰো ৱেদনং ৱিক্খম্ভেত্ৱা তংযেৱ ৱেদনং পৰিগ্গহেত্ৱা সতিং উপট্ঠপেত্ৱা মূলকম্মট্ঠানং সম্মসন্তো অৰহত্তং পত্ৱা সমসীসী হুত্ৱা পৰিনিব্বাযি. সমসীসী নাম তিৱিধো হোতি ইৰিযাপথসমসীসী, ৰোগসমসীসী, জীৱিতসমসীসীতি.

তত্থ যো ঠানাদীসু ইৰিযাপথেসু অঞ্ঞতৰং অধিট্ঠায – ‘‘ইমং অকোপেত্ৱাৱ অৰহত্তং পাপুণিস্সামী’’তি ৱিপস্সনং পট্ঠপেতি, অথস্স অৰহত্তপ্পত্তি চ ইৰিযাপথকোপনঞ্চ একপ্পহাৰেনেৱ হোতি. অযং ইৰিযাপথসমসীসী নাম. যো পন চক্খুৰোগাদীসু অঞ্ঞতৰস্মিং সতি – ‘‘ইতো অনুট্ঠিতোৱ অৰহত্তং পাপুণিস্সামী’’তি ৱিপস্সনং পট্ঠপেতি, অথস্স অৰহত্তপ্পত্তি চ ৰোগতো ৱুট্ঠানঞ্চ একপ্পহাৰেনেৱ হোতি. অযং ৰোগসমসীসী নাম. কেচি পন তস্মিংযেৱ ইৰিযাপথে তস্মিঞ্চ ৰোগে পৰিনিব্বানৱসেনেত্থ সমসীসিতং পঞ্ঞাপেন্তি. যস্স পন আসৱক্খযো চ জীৱিতক্খযো চ একপ্পহাৰেনেৱ হোতি. অযং জীৱিতসমসীসী নাম. ৱুত্তম্পি চেতং – ‘‘যস্স পুগ্গলস্স অপুব্বং অচৰিমং আসৱপৰিযাদানঞ্চ হোতি জীৱিতপৰিযাদানঞ্চ, অযং ৱুচ্চতি পুগ্গলো সমসীসী’’তি (পু. প. ১৬).

এত্থ চ পৱত্তিসীসং কিলেসসীসন্তি দ্ৱে সীসানি. তত্থ পৱত্তিসীসং নাম জীৱিতিন্দ্ৰিযং, কিলেসসীসং নাম অৱিজ্জা. তেসু জীৱিতিন্দ্ৰিযং চুতিচিত্তং খেপেতি, অৱিজ্জা মগ্গচিত্তং. দ্ৱিন্নং চিত্তানং একতো উপ্পাদো নত্থি. মগ্গানন্তৰং পন ফলং, ফলানন্তৰং ভৱঙ্গং, ভৱঙ্গতো ৱুট্ঠায পচ্চৱেক্খণং, তং পৰিপুণ্ণং ৱা হোতি অপৰিপুণ্ণং ৱা. তিখিণেন অসিনা সীসে ছিজ্জন্তেপি হি একো ৱা দ্ৱে ৱা পচ্চৱেক্খণৱাৰা অৱস্সং উপ্পজ্জন্তিযেৱ, চিত্তানং পন লহুপৰিৱত্তিতায আসৱক্খযো চ জীৱিতপৰিযাদানঞ্চ একক্খণে ৱিয পঞ্ঞাযতি.

সমূলং তণ্হমব্বুয্হাতি অৱিজ্জামূলেন সমূলকং তণ্হং অৰহত্তমগ্গেন উপ্পাটেত্ৱা. পৰিনিব্বুতোতি অনুপাদিসেসনিব্বানেন পৰিনিব্বুতো.

ৱিৱত্তক্খন্ধন্তি পৰিৱত্তক্খন্ধং. সেমানন্তি উত্তানং হুত্ৱা সযিতং হোতি. থেৰো পন কিঞ্চাপি উত্তানকো সযিতো, তথাপিস্স দক্খিণেন পস্সেন পৰিচিতসযনত্তা সীসং দক্খিণতোৱ পৰিৱত্তিত্ৱা ঠিতং. ধূমাযিতত্তন্তি ধূমাযিতভাৱং. তস্মিং হি খণে ধূমৱলাহকা ৱিয তিমিৰৱলাহকা ৱিয চ উট্ঠহিংসু. ৱিঞ্ঞাণং সমন্ৱেসতীতি পটিসন্ধিচিত্তং পৰিযেসতি. অপ্পতিট্ঠিতেনাতি পটিসন্ধিৱিঞ্ঞাণেন অপ্পতিট্ঠিতেন, অপ্পতিট্ঠিতকাৰণাতি অত্থো. বেলুৱপণ্ডুৱীণন্তি বেলুৱপক্কং ৱিয পণ্ডুৱণ্ণং সুৱণ্ণমহাৱীণং. আদাযাতি কচ্ছে ঠপেত্ৱা. উপসঙ্কমীতি ‘‘গোধিকত্থেৰস্স নিব্বত্তট্ঠানং ন জানামি, সমণং গোতমং পুচ্ছিত্ৱা নিক্কঙ্খো ভৱিস্সামী’’তি খুদ্দকদাৰকৱণ্ণী হুত্ৱা উপসঙ্কমি. নাধিগচ্ছামীতি ন পস্সামি. সোকপৰেতস্সাতি সোকেন ফুট্ঠস্স. অভস্সথাতি পাদপিট্ঠিযং পতিতা. ততিযং.

৪. সত্তৱস্সানুবন্ধসুত্তৱণ্ণনা

১৬০. চতুত্থে সত্ত ৱস্সানীতি পুৰে বোধিযা ছব্বস্সানি, বোধিতো পচ্ছা একং ৱস্সং. ওতাৰাপেক্খোতি ‘‘সচে সমণস্স গোতমস্স কাযদ্ৱাৰাদীসু কিঞ্চিদেৱ অননুচ্ছৱিকং পস্সামি, চোদেস্সামি ন’’ন্তি এৱং ৱিৱৰং অপেক্খমানো. অলভমানোতি ৰথৰেণুমত্তম্পি অৱক্খলিতং অপস্সন্তো. তেনাহ –

‘‘সত্ত ৱস্সানি ভগৱন্তং, অনুবন্ধিং পদাপদং;

ওতাৰং নাধিগচ্ছিস্সং, সম্বুদ্ধস্স সতীমতো’’তি. (সু. নি. ৪৪৮);

উপসঙ্কমীতি ‘‘অজ্জ সমণং গোতমং অতিগহেত্ৱা গমিস্সামী’’তি উপসঙ্কমি.

ঝাযসীতি ঝাযন্তো অৱজ্ঝাযন্তো নিসিন্নোসীতি ৱদতি. ৱিত্তং নু জীনোতি সতং ৱা সহস্সং ৱা জিতোসি নু. আগুং নু গামস্মিন্তি, কিং নু অন্তোগামে পমাণাতিক্কন্তং পাপকম্মং অকাসি, যেন অঞ্ঞেসং মুখং ওলোকেতুং অৱিসহন্তো অৰঞ্ঞে ৱিচৰসি? সক্খিন্তি মিত্তভাৱং.

পলিখাযাতি খণিত্ৱা. ভৱলোভজপ্পন্তি ভৱলোভসঙ্খাতং তণ্হং. অনাসৱো ঝাযামীতি নিত্তণ্হো হুত্ৱা দ্ৱীহি ঝানেহি ঝাযামি. পমত্তবন্ধূতি মাৰং আলপতি. সো হি যেকেচি লোকে পমত্তা, তেসং বন্ধু.

সচে মগ্গং অনুবুদ্ধন্তি যদি তযা মগ্গো অনুবুদ্ধো. অপেহীতি অপযাহি. অমচ্চুধেয্যন্তি মচ্চুনো অনোকাসভূতং নিব্বানং. পাৰগামিনোতি যেপি পাৰং গতা, তেপি পাৰগামিনো. যেপি পাৰং গচ্ছিস্সন্তি, যেপি পাৰং গন্তুকামা, তেপি পাৰগামিনো.

ৱিসূকাযিকানীতি মাৰৱিসূকানি. ৱিসেৱিতানীতি ৱিৰুদ্ধসেৱিতানি, ‘‘অপ্পমাযু মনুস্সানং, অচ্চযন্তি অহোৰত্তা’’তি ৱুত্তে. ‘‘দীঘমাযু মনুস্সানং, নাচ্চযন্তি অহোৰত্তা’’তিআদীনি পটিলোমকাৰণানি. ৱিপ্ফন্দিতানীতি, তম্হি তম্হি কালে হত্থিৰাজৱণ্ণসপ্পৱণ্ণাদিদস্সনানি. নিব্বেজনীযাতি উক্কণ্ঠনীযা.

অনুপৰিযগাতিআদীসু কিঞ্চাপি অতীতৱচনং কতং, অত্থো পন ৱিকপ্পৱসেন ৱেদিতব্বো. ইদং ৱুত্তং হোতি – যথা মেদৱণ্ণং পাসাণং ৱাযসো দিস্ৱা – ‘‘অপি নামেত্থ মুদুং ৱিন্দেয্যাম, অপি অস্সাদো সিযা’’তি অনুপৰিগচ্ছেয্য, অথ সো তত্থ অস্সাদং অলভিত্ৱাৱ ৱাযসো এত্তো অপক্কমেয্য, ততো পাসাণা অপগচ্ছেয্য, এৱং মযম্পি সো কাকো ৱিয সেলং গোতমং আসজ্জ অস্সাদং ৱা সন্থৱং ৱা অলভন্তা গোতমা নিব্বিন্দিত্ৱা অপগচ্ছাম. চতুত্থং.

৫. মাৰধীতুসুত্তৱণ্ণনা

১৬১. পঞ্চমে অভাসিত্ৱাতি এত্থ অ-কাৰো নিপাতমত্তং, ভাসিত্ৱাতি অত্থো. অভাসযিত্ৱাতিপি পাঠো. উপসঙ্কমিংসূতি ‘‘গোপালকদাৰকং ৱিয দণ্ডকেন ভূমিং লেখং দত্ৱা অতিৱিয দুম্মনো হুত্ৱা নিসিন্নো. ‘কিন্নু খো কাৰণ’ন্তি? পুচ্ছিত্ৱা, জানিস্সামা’’তি উপসঙ্কমিংসু.

সোচসীতি চিন্তেসি. আৰঞ্ঞমিৱ কুঞ্জৰন্তি যথা অৰঞ্ঞতো পেসিতগণিকাৰহত্থিনিযো আৰঞ্ঞকং কুঞ্জৰং ইত্থিকুত্তদস্সনেন পলোভেত্ৱা বন্ধিত্ৱা আনযন্তি, এৱং আনযিস্সাম. মাৰধেয্যন্তি তেভূমকৱট্টং.

উপসঙ্কমিংসূতি – ‘‘তুম্হে থোকং অধিৱাসেথ, মযং তং আনেস্সামা’’তি পিতৰং সমস্সাসেত্ৱা উপসঙ্কমিংসু. উচ্চাৱচাতি নানাৱিধা. একসতং একসতন্তি একেকং সতং সতং কত্ৱা. কুমাৰিৱণ্ণসতন্তি ইমিনা নযেন কুমাৰিঅত্তভাৱানং সতং.

অত্থস্স পত্তিং হদযস্স সন্তিন্তি, দ্ৱীহিপি পদেহি অৰহত্তমেৱ কথেসি. সেনন্তি কিলেসসেনং. সা হি পিযৰূপসাতৰূপা নাম. একাহং ঝাযন্তি একো অহং ঝাযন্তো. সুখমনুবোধিন্তি অৰহত্তসুখং অনুবুজ্ঝিং. ইদং ৱুত্তং হোতি – পিযৰূপং সাতৰূপং সেনং জিনিত্ৱা অহং একো ঝাযন্তো ‘‘অত্থস্স পত্তিং হদযস্স সন্তি’’ন্তি সঙ্খং গতং অৰহত্তসুখং অনুবুজ্ঝিং. তস্মা জনেন মিত্তসন্থৱং ন কৰোমি, তেনেৱ চ মে কাৰণেন কেনচি সদ্ধিং সক্খী ন সম্পজ্জতীতি.

কথংৱিহাৰীবহুলোতি কতমেন ৱিহাৰেন বহুলং ৱিহৰন্তো. অলদ্ধাতি অলভিত্ৱা. যোতি নিপাতমত্তং. ইদং ৱুত্তং হোতি – কতমেন ঝানেন বহুলং ঝাযন্তং তং পুগ্গলং কামসঞ্ঞা অলভিত্ৱাৱ পৰিবাহিৰা হোন্তীতি.

পস্সদ্ধকাযোতি চতুত্থজ্ঝানেন অস্সাসপস্সাসকাযস্স পস্সদ্ধত্তা পস্সদ্ধকাযো. সুৱিমুত্তচিত্তোতি অৰহত্তফলৱিমুত্তিযা সুট্ঠু ৱিমুত্তচিত্তো. অসঙ্খৰানোতি তযো কম্মাভিসঙ্খাৰে অনভিসঙ্খৰোন্তো. অনোকোতি অনালযো. অঞ্ঞায ধম্মন্তি চতুসচ্চধম্মং জানিত্ৱা. অৱিতক্কঝাযীতি অৱিতক্কেন চতুত্থজ্ঝানেন ঝাযন্তো. ন কুপ্পতীতিআদীসু দোসেন ন কুপ্পতি, ৰাগেন ন সৰতি, মোহেন ন থীনো. ইমেসু তীসু মূলকিলেসেসু গহিতেসু দিযড্ঢকিলেসসহস্সং গহিতমেৱ হোতি. পঠমপদেন ৱা ব্যাপাদনীৱৰণং গহিতং, দুতিযেন কামচ্ছন্দনীৱৰণং, ততিযেন থিনং আদিং কত্ৱা সেসনীৱৰণানি. ইতি ইমিনা নীৱৰণপ্পহানেন খীণাসৱং দস্সেতি.

পঞ্চোঘতিণ্ণোতি পঞ্চদ্ৱাৰিকং কিলেসোঘং তিণ্ণো. ছট্ঠন্তি মনোদ্ৱাৰিকম্পি ছট্ঠং কিলেসোঘং অতৰি. পঞ্চোঘগ্গহণেন ৱা পঞ্চোৰম্ভাগিযানি সংযোজনানি, ছট্ঠগ্গহণেন পঞ্চুদ্ধম্ভাগিযানি ৱেদিতব্বানি. গণসঙ্ঘচাৰীতি গণে চ সঙ্ঘে চ চৰতীতি সত্থা গণসঙ্ঘচাৰী নাম. অদ্ধা চৰিস্সন্তীতি অঞ্ঞেপি সদ্ধা বহুজনা একংসেন চৰিস্সন্তি. অযন্তি অযং সত্থা. অনোকোতি অনালযো.

অচ্ছেজ্জ নেস্সতীতি অচ্ছিন্দিত্ৱা নযিস্সতি, মচ্চুৰাজস্স হত্থতো অচ্ছিন্দিত্ৱা নিব্বানপাৰং নযিস্সতীতি ৱুত্তং হোতি. নযমানানন্তি নযমানেসু.

সেলংৱ সিৰসূহচ্চ, পাতালে গাধমেসথাতি মহন্তং কূটাগাৰপ্পমাণং সিলং সীসে ঠপেত্ৱা পাতালে পতিট্ঠগৱেসনং ৱিয. খাণুংৱ উৰসাসজ্জাতি উৰসি খাণুং পহৰিত্ৱা ৱিয. অপেথাতি অপগচ্ছথ. ইমস্মিং ঠানে সঙ্গীতিকাৰা ‘‘ইদমৱোচা’’তি দেসনং নিট্ঠপেত্ৱা দদ্দল্লমানাতি গাথং আহংসু. তত্থ দদ্দল্লমানাতি অতিৱিয জলমানা সোভমানা. আগঞ্ছুন্তি আগতা. পনুদীতি নীহৰি. তূলং ভট্ঠংৱ মালুতোতি যথা ফলতো ভট্ঠং সিম্বলিতূলং ৱা পোটকিতূলং ৱা ৱাতো পনুদতি নীহৰতি, এৱং পনুদীতি. পঞ্চমং.

ততিযো ৱগ্গো.

ইতি সাৰত্থপ্পকাসিনিযা

সংযুত্তনিকায-অট্ঠকথায

মাৰসংযুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.