৮. উপক্কিলেসসুত্তৱণ্ণনা
২৩৬. এৱং মে সুতন্তি উপক্কিলেসসুত্তং. তত্থ এতদৱোচাতি নেৱ ভেদাধিপ্পাযেন ন পিযকম্যতায, অথ খ্ৱাস্স এতদহোসি – ‘‘ইমে ভিক্খূ মম ৱচনং গহেত্ৱা ন ওৰমিস্সন্তি, বুদ্ধা চ নাম হিতানুকম্পকা, অদ্ধা নেসং ভগৱা একং কাৰণং কথেস্সতি, তং সুত্ৱা এতে ওৰমিস্সন্তি, ততো তেসং ফাসুৱিহাৰো ভৱিস্সতী’’তি. তস্মা এতং ‘‘ইধ, ভন্তে’’তিআদিৱচনমৱোচ. মা ভণ্ডনন্তিআদীসু ‘‘অকত্থা’’তি পাঠসেসং গহেত্ৱা ‘‘মা ভণ্ডনং অকত্থা’’তি এৱং অত্থো দট্ঠব্বো. অঞ্ঞতৰোতি সো কিৰ ভিক্খু ভগৱতো অত্থকামো, অযং কিৰস্স অধিপ্পাযো – ‘‘ইমে ভিক্খূ কোধাভিভূতা সত্থু ৱচনং ন গণ্হন্তি, মা ভগৱা এতে ওৱদন্তো কিলমী’’তি, তস্মা এৱমাহ.
পিণ্ডায পাৱিসীতি ন কেৱলং পাৱিসি, যেনপি জনেন ন দিট্ঠো, সো মং পস্সতূতিপি অধিট্ঠাসি. কিমত্থং অধিট্ঠাসীতি? তেসং ভিক্খূনং দমনত্থং. ভগৱা হি তদা পিণ্ডপাতপ্পটিক্কন্তো ‘‘পুথুসদ্দো সমজনো’’তিআদিগাথা ভাসিত্ৱা কোসম্বিতো বালকলোণকাৰগামং গতো. ততো পাচীনৱংসদাযং, ততো পালিলেয্যকৱনসণ্ডং গন্ত্ৱা পালিলেয্যহত্থিনাগেন উপট্ঠহিযমানো তেমাসং ৱসি. নগৰৱাসিনোপি – ‘‘সত্থা ৱিহাৰং গতো, গচ্ছাম ধম্মস্সৱনাযা’’তি গন্ধপুপ্ফহত্থা ৱিহাৰং গন্ত্ৱা ‘‘কহং, ভন্তে, সত্থা’’তি পুচ্ছিংসু. ‘‘কহং তুম্হে সত্থাৰং দক্খথ, সত্থা ‘ইমে ভিক্খূ সমগ্গে কৰিস্সামী’তি আগতো, সমগ্গে কাতুং অসক্কোন্তো নিক্খমিত্ৱা গতো’’তি. ‘‘মযং সতম্পি সহস্সম্পি দত্ৱা সত্থাৰং আনেতুং ন সক্কোম, সো নো অযাচিতো সযমেৱ আগতো, মযং ইমে ভিক্খূ নিস্সায সত্থু সম্মুখা ধম্মকথং সোতুং ন লভিম্হা. ইমে সত্থাৰং উদ্দিস্স পব্বজিতা, তস্মিম্পি সামগ্গিং কৰোন্তে সমগ্গা ন জাতা, কস্সাঞ্ঞস্স ৱচনং কৰিস্সন্তি. অলং ন ইমেসং ভিক্খা দাতব্বা’’তি সকলনগৰে দণ্ডং ঠপযিংসু. তে পুনদিৱসে সকলনগৰং পিণ্ডায চৰিত্ৱা কটচ্ছুমত্তম্পি ভিক্খং অলভিত্ৱা ৱিহাৰং আগমংসু. উপাসকাপি তে পুন আহংসু – ‘‘যাৱ সত্থাৰং ন খমাপেথ, তাৱ ৱো তমেৱ দণ্ডকম্ম’’ন্তি. তে ‘‘সত্থাৰং খমাপেস্সামা’’তি ভগৱতি সাৱত্থিযং অনুপ্পত্তে তত্থ অগমংসু. সত্থা তেসং অট্ঠাৰস ভেদকৰৱত্থূনি দেসেসীতি অযমেত্থ পাড়িমুত্তককথা.
২৩৭. ইদানি পুথুসদ্দোতিআদিগাথাসু পুথু মহাসদ্দো অস্সাতি পুথুসদ্দো. সমজনোতি সমানো একসদিসো জনো, সব্বোৱাযং ভণ্ডনকাৰকজনো সমন্ততো সদ্দনিচ্ছৰণেন পুথুসদ্দো চেৱ সদিসো চাতি ৱুত্তং হোতি. ন বালো কোচি মঞ্ঞথাতি তত্ৰ কোচি একোপি অহং বালোতি ন মঞ্ঞতি, সব্বেপি পণ্ডিতমানিনোযেৱ. নাঞ্ঞং ভিয্যো অমঞ্ঞৰুন্তি কোচি একোপি অহং বালোতি ন চ মঞ্ঞি, ভিয্যো চ সঙ্ঘস্মিং ভিজ্জমানে অঞ্ঞম্পি একং ‘‘ময্হং কাৰণা সঙ্ঘো ভিজ্জতী’’তি ইদং কাৰণং ন মঞ্ঞীতি অত্থো.
পৰিমুট্ঠাতি মুট্ঠস্সতিনো. ৱাচাগোচৰভাণিনোতি ৰাকাৰস্স ৰস্সাদেসো কতো; ৱাচাগোচৰাৱ, ন সতিপট্ঠানগোচৰা, ভাণিনো চ, কথং ভাণিনো? যাৱিচ্ছন্তি মুখাযামং, যাৱ মুখং পসাৰেতুং ইচ্ছন্তি, তাৱ পসাৰেত্ৱা ভাণিনো, একোপি সঙ্ঘগাৰৱেন মুখসঙ্কোচনং ন কৰোতীতি অত্থো. যেন নীতাতি যেন কলহেন ইমং নিল্লজ্জভাৱং নীতা. ন তং ৱিদূ ন তং জানন্তি ‘‘এৱং সাদীনৱো অয’’ন্তি.
যে চ তং উপনয্হন্তীতি তং অক্কোচ্ছি মন্তিআদিকং আকাৰং যে উপনয্হন্তি. সনন্তনোতি পোৰাণো.
পৰেতি পণ্ডিতে ঠপেত্ৱা ততো অঞ্ঞে ভণ্ডনকাৰকা পৰে নাম. তে এত্থ সঙ্ঘমজ্ঝে কলহং কৰোন্তা ‘‘মযং যমামসে উপযমাম নস্সাম সততং সমিতং মচ্চুসন্তিকং গচ্ছামা’’তি ন জানন্তি. যে চ তত্থ ৱিজানন্তীতি যে চ তত্থ পণ্ডিতা ‘‘মযং মচ্চুনো সমীপং গচ্ছামা’’তি ৱিজানন্তি. ততো সম্মন্তি মেধগাতি এৱঞ্হি তে জানন্তা যোনিসোমনসিকাৰং উপ্পাদেত্ৱা মেধগানং কলহানং ৱূপসমায পটিপজ্জন্তি.
অট্ঠিচ্ছিন্নাতি অযং গাথা জাতকে (জা. ১.৯.১৬) আগতা, ব্ৰহ্মদত্তঞ্চ দীঘাৱুকুমাৰঞ্চ সন্ধায ৱুত্তা. অযঞ্হেত্থ অত্থো – তেসম্পি তথা পৱত্তৱেৰানং হোতি সঙ্গতি, কস্মা তুম্হাকং ন হোতি, যেসং ৱো নেৱ মাতাপিতূনং অট্ঠীনি ছিন্নানি, ন পাণা হটা ন গৱাস্সধনানি হটানীতি.
সচে লভেথাতিআদিগাথা পণ্ডিতসহাযস্স চ বালসহাযস্স চ ৱণ্ণাৱণ্ণদীপনত্থং ৱুত্তা. অভিভুয্য সব্বানি পৰিস্সযানীতি পাকটপৰিস্সযে চ পটিচ্ছন্নপৰিস্সযে চ অভিভৱিত্ৱা তেন সদ্ধিং অত্তমনো সতিমা চৰেয্যাতি.
ৰাজাৱ ৰট্ঠং ৱিজিতন্তি যথা অত্তনো ৱিজিতৰট্ঠং মহাজনকৰাজা চ অৰিন্দমমহাৰাজা চ পহায এককা ৱিচৰিংসু, এৱং ৱিচৰেয্যাতি অত্থো. মাতঙ্গৰঞ্ঞেৱ নাগোতি মাতঙ্গো অৰঞ্ঞে নাগোৱ. মাতঙ্গোতি হত্থি ৱুচ্চতি. নাগোতি মহন্তাধিৱচনমেতং. যথা হি মাতুপোসকো মাতঙ্গনাগো অৰঞ্ঞে একো চৰি, ন চ পাপানি অকাসি, যথা চ পালিলেয্যকো, এৱং একো চৰে, ন চ পাপানি কযিৰাতি ৱুত্তং হোতি.
২৩৮. বালকলোণকাৰগামোতি উপালিগহপতিস্স ভোগগামো. তেনুপসঙ্কমীতি কস্মা উপসঙ্কমি? গণে কিৰস্স আদীনৱং দিস্ৱা একৱিহাৰিং ভিক্খুং পস্সিতুকামতা উদপাদি, তস্মা সীতাদীহি পীড়িতো উণ্হাদীনি পত্থযমানো ৱিয উপসঙ্কমি. ধম্মিযা কথাযাতি একীভাৱে আনিসংসপ্পটিসংযুত্তায. যেন পাচীনৱংসদাযো, তত্থ কস্মা উপসঙ্কমি? কলহকাৰকে কিৰস্স দিট্ঠাদীনৱত্তা সমগ্গৱাসিনো ভিক্খূ পস্সিতুকামতা উদপাদি, তস্মা সীতাদীহি পীড়িতো উণ্হাদীনি পত্থযমানো ৱিয তত্থ উপসঙ্কমি. আযস্মা চ অনুৰুদ্ধোতিআদি ৱুত্তনযমেৱ.
২৪১. অত্থি পন ৱোতি পচ্ছিমপুচ্ছায লোকুত্তৰধম্মং পুচ্ছেয্য. সো পন থেৰানং নত্থি, তস্মা তং পুচ্ছিতুং ন যুত্তন্তি পৰিকম্মোভাসং পুচ্ছতি. ওভাসঞ্চেৱ সঞ্জানামাতি পৰিকম্মোভাসং সঞ্জানাম. দস্সনঞ্চ ৰূপানন্তি দিব্বচক্খুনা ৰূপদস্সনঞ্চ সঞ্জানাম. তঞ্চ নিমিত্তং নপ্পটিৱিজ্ঝামাতি তঞ্চ কাৰণং ন জানাম, যেন নো ওভাসো চ ৰূপদস্সনঞ্চ অন্তৰধাযতি.
তং খো পন ৱো অনুৰুদ্ধা নিমিত্তং পটিৱিজ্ঝিতব্বন্তি তং ৱো কাৰণং জানিতব্বং. অহম্পি সুদন্তি অনুৰুদ্ধা তুম্হে কিং ন আড়ুলেস্সন্তি, অহম্পি ইমেহি একাদসহি উপক্কিলেসেহি আড়ুলিতপুব্বোতি দস্সেতুং ইমং দেসনং আৰভি. ৱিচিকিচ্ছা খো মেতিআদীসু মহাসত্তস্স আলোকং ৱড্ঢেত্ৱা দিব্বচক্খুনা নানাৱিধানি ৰূপানি দিস্ৱা ‘‘ইদং খো কি’’ন্তি ৱিচিকিচ্ছা উদপাদি. সমাধি চৱীতি পৰিকম্মসমাধি চৱি. ওভাসোতি পৰিকম্মোভাসোপি অন্তৰধাযি, দিব্বচক্খুনাপি ৰূপং ন পস্সি. অমনসিকাৰোতি ৰূপানি পস্সতো ৱিচিকিচ্ছা উপ্পজ্জতি, ইদানি কিঞ্চি ন মনসিকৰিস্সামীতি অমনসিকাৰো উদপাদি.
থিনমিদ্ধন্তি কিঞ্চি অমনসিকৰোন্তস্স থিনমিদ্ধং উদপাদি.
ছম্ভিতত্তন্তি হিমৱন্তাভিমুখং আলোকং ৱড্ঢেত্ৱা দানৱৰক্খসঅজগৰাদযো অদ্দস, অথস্স ছম্ভিতত্তং উদপাদি.
উপ্পিলন্তি ‘‘মযা দিট্ঠভযং পকতিযা ওলোকিযমানং নত্থি. অদিট্ঠে কিং নাম ভয’’ন্তি চিন্তযতো উপ্পিলাৱিতত্তং উদপাদি. সকিদেৱাতি একপযোগেনেৱ পঞ্চ নিধিকুম্ভিযোপি পস্সেয্য.
দুট্ঠুল্লন্তি মযা ৱীৰিযং গাড়্হং পগ্গহিতং, তেন মে উপ্পিলং উপ্পন্নন্তি ৱীৰিযং সিথিলমকাসি, ততো কাযদৰথো কাযদুট্ঠুল্লং কাযালসিযং উদপাদি.
অচ্চাৰদ্ধৱীৰিযন্তি মম ৱীৰিযং সিথিলং কৰোতো দুট্ঠুল্লং উপ্পন্নন্তি পুন ৱীৰিযং পগ্গণ্হতো অচ্চাৰদ্ধৱীৰিযং উদপাদি. পতমেয্যাতি মৰেয্য.
অতিলীনৱীৰিযন্তি মম ৱীৰিযং পগ্গণ্হতো এৱং জাতন্তি পুন ৱীৰিযং সিথিলং কৰোতো অতিলীনৱীৰিযং উদপাদি.
অভিজপ্পাতি দেৱলোকাভিমুখং আলোকং ৱড্ঢেত্ৱা দেৱসঙ্ঘং পস্সতো তণ্হা উদপাদি.
নানত্তসঞ্ঞাতি ময্হং একজাতিকং ৰূপং মনসিকৰোন্তস্স অভিজপ্পা উপ্পন্না, নানাৱিধৰূপং মনসি কৰিস্সামীতি কালেন দেৱলোকাভিমুখং কালেন মনুস্সলোকাভিমুখং ৱড্ঢেত্ৱা নানাৱিধানি ৰূপানি মনসিকৰোতো নানত্তসঞ্ঞা উদপাদি.
অতিনিজ্ঝাযিতত্তন্তি ময্হং নানাৱিধানি ৰূপানি মনসিকৰোন্তস্স নানত্তসঞ্ঞা উদপাদি, ইট্ঠং ৱা অনিট্ঠং ৱা একজাতিকমেৱ মনসি কৰিস্সামীতি তথা মনসিকৰোতো অতিনিজ্ঝাযিতত্তং ৰূপানং উদপাদি.
২৪৩. ওভাসনিমিত্তং মনসি কৰোমীতি পৰিকম্মোভাসমেৱ মনসি কৰোমি. ন চ ৰূপানি পস্সামীতি দিব্বচক্খুনা ৰূপানি ন পস্সামি. ৰূপনিমিত্তং মনসি কৰোমীতি দিব্বচক্খুনা ৱিসযৰূপমেৱ মনসি কৰোমি.
পৰিত্তঞ্চেৱ ওভাসন্তি পৰিত্তকট্ঠানে ওভাসং. পৰিত্তানি চ ৰূপানীতি পৰিত্তকট্ঠানে ৰূপানি. ৱিপৰিযাযেন দুতিযৱাৰো ৱেদিতব্বো. পৰিত্তো সমাধীতি পৰিত্তকো পৰিকম্মোভাসো, ওভাসপৰিত্ততঞ্হি সন্ধায ইধ পৰিকম্মসমাধি ‘‘পৰিত্তো’’তি ৱুত্তো. পৰিত্তং মে তস্মিং সমযেতি তস্মিং সমযে দিব্বচক্খুপি পৰিত্তকং হোতি. অপ্পমাণৱাৰেপি এসেৱ নযো.
২৪৫. অৱিতক্কম্পি ৱিচাৰমত্তন্তি পঞ্চকনযে দুতিযজ্ঝানসমাধিং. অৱিতক্কম্পি অৱিচাৰন্তি চতুক্কনযেপি পঞ্চকনযেপি ঝানত্তযসমাধিং. সপ্পীতিকন্তি দুকতিকজ্ঝানসমাধিং. নিপ্পীতিকন্তি দুকজ্ঝানসমাধিং. সাতসহগতন্তি তিকচতুক্কজ্ঝানসমাধিং. উপেক্খাসহগতন্তি চতুক্কনযে চতুত্থজ্ঝানসমাধিং পঞ্চকনযে পঞ্চমজ্ঝানসমাধিং.
কদা পন ভগৱা ইমং তিৱিধং সমাধিং ভাৱেতি? মহাবোধিমূলে নিসিন্নো পচ্ছিমযামে. ভগৱতো হি পঠমমগ্গো পঠমজ্ঝানিকো অহোসি, দুতিযাদযো দুতিযততিযচতুত্থজ্ঝানিকা. পঞ্চকনযে পঞ্চমজ্ঝানস্স মগ্গো নত্থীতি সো লোকিযো অহোসীতি লোকিযলোকুত্তৰমিস্সকং সন্ধাযেতং ৱুত্তং. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি.
পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায
উপক্কিলেসসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.