৯. ব্ৰহ্মনিমন্তনিকসুত্তৱণ্ণনা
৫০১. এৱং মে সুতন্তি ব্ৰহ্মনিমন্তনিকসুত্তং. তত্থ পাপকং দিট্ঠিগতন্তি লামকা সস্সতদিট্ঠি. ইদং নিচ্চন্তি ইদং সহ কাযেন ব্ৰহ্মট্ঠানং অনিচ্চং ‘‘নিচ্চ’’ন্তি ৱদতি. ধুৱাদীনি তস্সেৱ ৱেৱচনানি. তত্থ ধুৱন্তি থিৰং. সস্সতন্তি সদা ৱিজ্জমানং. কেৱলন্তি অখণ্ডং সকলং. অচৱনধম্মন্তি অচৱনসভাৱং. ইদঞ্হি ন জাযতীতিআদীসু ইমস্মিং ঠানে কোচি জাযনকো ৱা জীযনকো ৱা মীযনকো ৱা চৱনকো ৱা উপপজ্জনকো ৱা নত্থীতি সন্ধায ৱদতি. ইতো চ পনঞ্ঞন্তি ইতো সহ কাযকা ব্ৰহ্মট্ঠানা উত্তৰি অঞ্ঞং নিস্সৰণং নাম নত্থীতি এৱমস্স থামগতা সস্সতদিট্ঠি উপ্পন্না হোতি. এৱংৱাদী পন সো উপৰি তিস্সো ঝানভূমিযো চত্তাৰো মগ্গা চত্তাৰি ফলানি নিব্বানন্তি সব্বং পটিবাহতি. অৱিজ্জাগতোতি অৱিজ্জায গতো সমন্নাগতো অঞ্ঞাণী অন্ধীভূতো. যত্ৰ হি নামাতি যো নাম.
৫০২. অথ খো, ভিক্খৱে, মাৰো পাপিমাতি মাৰো কথং ভগৱন্তং অদ্দস? সো কিৰ অত্তনো ভৱনে নিসীদিত্ৱা কালেন কালং সত্থাৰং আৱজ্জেতি – ‘‘অজ্জ সমণো গোতমো কতৰস্মিং গামে ৱা নিগমে ৱা ৱসতী’’তি. ইমস্মিং পন কালে আৱজ্জন্তো, ‘‘উক্কট্ঠং নিস্সায সুভগৱনে ৱিহৰতী’’তি ঞত্ৱা, ‘‘কত্থ নু খো গতো’’তি ওলোকেন্তো ব্ৰহ্মলোকং গচ্ছন্তং দিস্ৱা, ‘‘সমণো গোতমো ব্ৰহ্মলোকং গচ্ছতি, যাৱ তত্থ ধম্মকথং কথেত্ৱা ব্ৰহ্মগণং মম ৱিসযা নাতিক্কমেতি, তাৱ গন্ত্ৱা ধম্মদেসনাযং ৱিছন্দং কৰিস্সামী’’তি সত্থু পদানুপদিকো গন্ত্ৱা ব্ৰহ্মগণস্স অন্তৰে অদিস্সমানেন কাযেন অট্ঠাসি. সো, ‘‘সত্থাৰা বকব্ৰহ্মা অপসাদিতো’’তি ঞত্ৱা ব্ৰহ্মুনো উপত্থম্ভো হুত্ৱা অট্ঠাসি. তেন ৱুত্তং – ‘‘অথ খো, ভিক্খৱে, মাৰো পাপিমা’’তি.
ব্ৰহ্মপাৰিসজ্জং অন্ৱাৱিসিত্ৱাতি একস্স ব্ৰহ্মপাৰিসজ্জস্স সৰীৰং পৱিসিত্ৱা. মহাব্ৰহ্মানং পন ব্ৰহ্মপুৰোহিতানং ৱা অন্ৱাৱিসিতুং ন সক্কোতি. মেতমাসদোতি মা এতং অপসাদযিত্থ. অভিভূতি অভিভৱিত্ৱা ঠিতো জেট্ঠকো. অনভিভূতোতি অঞ্ঞেহি অনভিভূতো. অঞ্ঞদত্থূতি একংসৱচনে নিপাতো. দস্সনৱসেন দসো, সব্বং পস্সতীতি দীপেতি. ৱসৱত্তীতি সব্বজনং ৱসে ৱত্তেতি. ইস্সৰোতি লোকে ইস্সৰো. কত্তা নিম্মাতাতি লোকস্স কত্তা চ নিম্মাতা চ, পথৱীহিমৱন্তসিনেৰুচক্কৱাড়মহাসমুদ্দচন্দিমসূৰিযা চ ইমিনা নিম্মিতাতি দীপেতি.
সেট্ঠো সজিতাতি অযং লোকস্স উত্তমো চ সজিতা চ. ‘‘ত্ৱং খত্তিযো নাম হোহি, ত্ৱং ব্ৰাহ্মণো নাম, ৱেস্সো নাম, সুদ্দো নাম, গহট্ঠো নাম, পব্বজিতো নাম, অন্তমসো ওট্ঠো হোহি, গোণো হোহী’’তি এৱং সত্তানং ৱিসজ্জেতা অযন্তি দস্সেতি. ৱসী পিতা ভূতভব্যানন্তি অযং চিণ্ণৱসিতায ৱসী, অযং পিতা ভূতানঞ্চ ভব্যানঞ্চাতি ৱদতি. তত্থ অণ্ডজজলাবুজা সত্তা অন্তোঅণ্ডকোসে চেৱ অন্তোৱত্থিম্হি চ ভব্যা নাম, বহি নিক্খন্তকালতো পট্ঠায ভূতা. সংসেদজা পঠমচিত্তক্খণে ভব্যা, দুতিযতো পট্ঠায ভূতা. ওপপাতিকা পঠমইৰিযাপথে ভব্যা, দুতিযতো পট্ঠায ভূতাতি ৱেদিতব্বা. তে সব্বেপি এতস্স পুত্তাতি সঞ্ঞায, ‘‘পিতা ভূতভব্যান’’ন্তি আহ.
পথৱীগৰহকাতি যথা ত্ৱং এতৰহি, ‘‘অনিচ্চা দুক্খা অনত্তা’’তি পথৱিং গৰহসি জিগুচ্ছসি, এৱং তেপি পথৱীগৰহকা অহেসুং, ন কেৱলং ত্ৱংযেৱাতি দীপেতি. আপগৰহকাতিআদীসুপি এসেৱ নযো. হীনে কাযে পতিট্ঠিতাতি চতূসু অপাযেসু নিব্বত্তা. পথৱীপসংসকাতি যথা ত্ৱং গৰহসি, এৱং অগৰহিত্ৱা, ‘‘নিচ্চা ধুৱা সস্সতা অচ্ছেজ্জা অভেজ্জা অক্খযা’’তি এৱং পথৱীপসংসকা পথৱিযা ৱণ্ণৱাদিনো অহেসুন্তি ৱদতি. পথৱাভিনন্দিনোতি তণ্হাদিট্ঠিৱসেন পথৱিযা অভিনন্দিনো. সেসেসুপি এসেৱ নযো. পণীতে কাযে পতিট্ঠিতাতি ব্ৰহ্মলোকে নিব্বত্তা. তং তাহন্তি তেন কাৰণেন তং অহং. ইঙ্ঘাতি চোদনত্থে নিপাতো. উপাতিৱত্তিত্থোতি অতিক্কমিত্থ. ‘‘উপাতিৱত্তিতো’’তিপি পাঠো, অযমেৱত্থো. দণ্ডেন পটিপ্পণামেয্যাতি চতুহত্থেন মুগ্গৰদণ্ডেন পোথেত্ৱা পলাপেয্য. নৰকপপাতেতি সতপোৰিসে মহাসোব্ভে. ৱিৰাধেয্যাতি হত্থেন গহণযুত্তে ৱা পাদেন পতিট্ঠানযুত্তে ৱা ঠানে গহণপতিট্ঠানানি কাতুং ন সক্কুণেয্য. ননু ত্ৱং ভিক্খু পস্সসীতি ভিক্খু ননু ত্ৱং ইমং ব্ৰহ্মপৰিসং সন্নিপতিতং ওভাসমানং ৱিৰোচমানং জোতযমানং পস্সসীতি ব্ৰহ্মুনো ওৱাদে ঠিতানং ইদ্ধানুভাৱং দস্সেতি. ইতি খো মং, ভিক্খৱে, মাৰো পাপিমা ব্ৰহ্মপৰিসং উপনেসীতি, ভিক্খৱে, মাৰো পাপিমা ননু ত্ৱং ভিক্খু পস্সসি ব্ৰহ্মপৰিসং যসেন চ সিৰিযা চ ওভাসমানং ৱিৰোচমানং জোতযমানং, যদি ত্ৱম্পি মহাব্ৰহ্মুনো ৱচনং অনতিক্কমিত্ৱা যদেৱ তে ব্ৰহ্মা ৱদতি, তং কৰেয্যাসি, ত্ৱম্পি এৱমেৱং যসেন চ সিৰিযা চ ৱিৰোচেয্যাসীতি এৱং ৱদন্তো মং ব্ৰহ্মপৰিসং উপনেসি উপসংহৰি. মা ত্ৱং মঞ্ঞিত্থোতি মা ত্ৱং মঞ্ঞি. মাৰো ত্ৱমসি পাপিমাতি পাপিম ত্ৱং মহাজনস্স মাৰণতো মাৰো নাম, পাপকং লামকং মহাজনস্স অযসং কৰণতো পাপিমা নামাতি জানামি.
৫০৩. কসিণং আযুন্তি সকলং আযুং. তে খো এৱং জানেয্যুন্তি তে এৱং মহন্তেন তপোকম্মেন সমন্নাগতা, ত্ৱং পন পুৰিমদিৱসে জাতো, কিং জানিস্সসি, যস্স তে অজ্জাপি মুখে খীৰগন্ধো ৱাযতীতি ঘট্টেন্তো ৱদতি. পথৱিং অজ্ঝোসিস্সসীতি পথৱিং অজ্ঝোসায গিলিত্ৱা পৰিনিট্ঠপেত্ৱা তণ্হামানদিট্ঠীহি গণ্হিস্সসি. ওপসাযিকো মে ভৱিস্সসীতি ময্হং সমীপসযো ভৱিস্সসি, মং গচ্ছন্তং অনুগচ্ছিস্সসি, ঠিতং উপতিট্ঠিস্সসি, নিসিন্নং উপনিসীদিস্সসি, নিপন্নং উপনিপজ্জিস্সসীতি অত্থো. ৱত্থুসাযিকোতি মম ৱত্থুস্মিং সযনকো. যথাকামকৰণীযো বাহিতেয্যোতি মযা অত্তনো ৰুচিযা যং ইচ্ছামি, তং কত্তব্বো, বাহিত্ৱা চ পন জজ্ঝৰিকাগুম্বতোপি নীচতৰো লকুণ্ডটকতৰো কাতব্বো ভৱিস্সসীতি অত্থো.
ইমিনা এস ভগৱন্তং উপলাপেতি ৱা অপসাদেতি ৱা. উপলাপেতি নাম সচে খো ত্ৱং, ভিক্খু, তণ্হাদীহি পথৱিং অজ্ঝোসিস্সসি, ওপসাযিকো মে ভৱিস্সসি, মযি গচ্ছন্তে গমিস্সসি, তিট্ঠন্তে ঠস্সসি, নিসিন্নে নিসীদিস্সসি, নিপন্নে নিপজ্জিস্সসি, অহং তং সেসজনং পটিবাহিত্ৱা ৱিস্সাসিকং অব্ভন্তৰিকং কৰিস্সামীতি এৱং তাৱ উপলাপেতি নাম. সেসপদেহি পন অপসাদেতি নাম. অযঞ্হেত্থ অধিপ্পাযো – সচে ত্ৱং পথৱিং অজ্ঝোসিস্সসি, ৱত্থুসাযিকো মে ভৱিস্সসি, মম গমনাদীনি আগমেত্ৱা গমিস্সসি ৱা ঠস্সসি ৱা নিসীদিস্সসি ৱা নিপজ্জিস্সসি ৱা, মম ৱত্থুস্মিং ময্হং আৰক্খং গণ্হিস্সসি, অহং পন তং যথাকামং কৰিস্সামি বাহিত্ৱা চ জজ্ঝৰিকাগুম্বতোপি লকুণ্ডকতৰন্তি এৱং অপসাদেতি নাম. অযং পন ব্ৰহ্মা মাননিস্সিতো, তস্মা ইধ অপসাদনাৱ অধিপ্পেতা. আপাদীসুপি এসেৱ নযো.
অপিচ তে অহং ব্ৰহ্মেতি ইদানি ভগৱা, ‘‘অযং ব্ৰহ্মা মাননিস্সিতো ‘অহং জানামী’তি মঞ্ঞতি, অত্তনো যসেন সম্মত্তো সৰীৰং ফুসিতুম্পি সমত্থং কিঞ্চি ন পস্সতি, থোকং নিগ্গহেতুং ৱট্টতী’’তি চিন্তেত্ৱা ইমং দেসনং আৰভি. তত্থ গতিঞ্চ পজানামীতি নিপ্ফত্তিঞ্চ পজানামি. জুতিঞ্চাতি আনুভাৱঞ্চ পজানামি. এৱং মহেসক্খোতি এৱং মহাযসো মহাপৰিৱাৰো.
যাৱতা চন্দিমসূৰিযা পৰিহৰন্তীতি যত্তকে ঠানে চন্দিমসূৰিযা ৱিচৰন্তি. দিসা ভন্তি ৱিৰোচনাতি দিসাসু ৱিৰোচমানা ওভাসন্তি, দিসা ৱা তেহি ৱিৰোচমানা ওভাসন্তি. তাৱ সহস্সধা লোকোতি তত্তকেন পমাণেন সহস্সধা লোকো, ইমিনা চক্কৱাড়েন সদ্ধিং চক্কৱাড়সহস্সন্তি অত্থো. এত্থ তে ৱত্ততে ৱসোতি এত্থ চক্কৱাড়সহস্সে তুয্হং ৱসো ৱত্ততি. পৰোপৰঞ্চ জানাসীতি এত্থ চক্কৱাড়সহস্সে পৰোপৰে উচ্চনীচে হীনপ্পণীতে সত্তে জানাসি. অথো ৰাগৱিৰাগিনন্তি ন কেৱলং, ‘‘অযং ইদ্ধো অযং পকতিমনুস্সো’’তি পৰোপৰং, ‘‘অযং পন সৰাগো অযং ৱীতৰাগো’’তি এৱং ৰাগৱিৰাগিনম্পি জনং জানাসি. ইত্থংভাৱঞ্ঞথাভাৱন্তি ইত্থংভাৱোতি ইদং চক্কৱাড়ং. অঞ্ঞথাভাৱোতি ইতো সেসং একূনসহস্সং. সত্তানং আগতিং গতিন্তি এত্থ চক্কৱাড়সহস্সে পটিসন্ধিৱসেন সত্তানং আগতিং, চুতিৱসেন গতিং চ জানাসি. তুয্হং পন অতিমহন্তোহমস্মীতি সঞ্ঞা হোতি, সহস্সিব্ৰহ্মা নাম ত্ৱং, অঞ্ঞেসং পন তযা উত্তৰি দ্ৱিসহস্সানং তিসহস্সানং চতুসহস্সানং পঞ্চসহস্সানং দসসহস্সানং সতসহস্সানঞ্চ ব্ৰহ্মানং পমাণং নত্থি, চতুহত্থায পিলোতিকায পটপ্পমাণং কাতুং ৱাযমন্তো ৱিয মহন্তোস্মীতি সঞ্ঞং কৰোসীতি নিগ্গণ্হাতি.
৫০৪. ইধূপপন্নোতি ইধ পঠমজ্ঝানভূমিযং উপপন্নো. তেন তং ত্ৱং ন জানাসীতি তেন কাৰণেন তং কাযং ত্ৱং ন জানাসি. নেৱ তে সমসমোতি জানিতব্বট্ঠানং পত্ৱাপি তযা সমসমো ন হোমি. অভিঞ্ঞাযাতি অঞ্ঞায. কুতো নীচেয্যন্তি তযা নীচতৰভাৱো পন ময্হং কুতো.
হেট্ঠূপপত্তিকো কিৰেস ব্ৰহ্মা অনুপ্পন্নে বুদ্ধুপ্পাদে ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা কসিণপৰিকম্মং কত্ৱা সমাপত্তিযো নিব্বত্তেত্ৱা অপৰিহীনজ্ঝানো কালং কত্ৱা চতুত্থজ্ঝানভূমিযং ৱেহপ্ফলব্ৰহ্মলোকে পঞ্চকপ্পসতিকং আযুং গহেত্ৱা নিব্বত্তি. তত্থ যাৱতাযুকং ঠত্ৱা হেট্টূপপত্তিকং কত্ৱা ততিযজ্ঝানং পণীতং ভাৱেত্ৱা সুভকিণ্হব্ৰহ্মলোকে চতুসট্ঠিকপ্পং আযুং গহেত্ৱা নিব্বত্তি. তত্থ দুতিযজ্ঝানং ভাৱেত্ৱা আভস্সৰেসু অট্ঠকপ্পং আযুং গহেত্ৱা নিব্বত্তি. তত্থ পঠমজ্ঝানং ভাৱেত্ৱা পঠমজ্ঝানভূমিযং কপ্পাযুকো হুত্ৱা নিব্বত্তি, সো পঠমকালে অত্তনা কতকম্মঞ্চ নিব্বত্তট্ঠানঞ্চ অঞ্ঞাসি, কালে পন গচ্ছন্তে উভযং পমুস্সিত্ৱা সস্সতদিট্ঠিং উপ্পাদেসি. তেন নং ভগৱা, ‘‘তেন তং ত্ৱং ন জানাসি…পে… কুতো নীচেয্য’’ন্তি আহ.
অথ ব্ৰহ্মা চিন্তেসি – ‘‘সমণো গোতমো ময্হং আযুঞ্চ নিব্বত্তট্ঠানঞ্চ পুব্বেকতকম্মঞ্চ জানাতি, হন্দ নং পুব্বে কতকম্মং পুচ্ছামী’’তি সত্থাৰং অত্তনো পুব্বেকতকম্মং পুচ্ছি. সত্থা কথেসি.
পুব্বে কিৰেস কুলঘৰে নিব্বত্তিত্ৱা কামেসু আদীনৱং দিস্ৱা, ‘‘জাতিজৰাব্যাধিমৰণস্স অন্তং কৰিস্সামী’’তি নিক্খম্ম ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা সমাপত্তিযো নিব্বত্তেত্ৱা অভিঞ্ঞাপাদকজ্ঝানলাভী হুত্ৱা গঙ্গাতীৰে পণ্ণসালং কাৰেত্ৱা ঝানৰতিযা ৱীতিনামেতি. তদা চ কালেন কালং সত্থৱাহা পঞ্চহি সকটসতেহি মৰুকন্তাৰং পটিপজ্জন্তি. মৰুকন্তাৰে পন দিৱা ন সক্কা গন্তুং, ৰত্তিং গমনং হোতি. অথ পুৰিমসকটস্স অগ্গযুগে যুত্তবলিবদ্দা গচ্ছন্তা নিৱত্তিত্ৱা আগতমগ্গাভিমুখাৱ অহেসুং. ইতৰসকটানি তথেৱ নিৱত্তিত্ৱা অৰুণে উগ্গতে নিৱত্তিতভাৱং জানিংসু. তেসঞ্চ তদা কন্তাৰং অতিক্কমনদিৱসো অহোসি. সব্বং দাৰুদকং পৰিক্খীণং, তস্মা, ‘‘নত্থি দানি অম্হাকং জীৱিত’’ন্তি চিন্তেত্ৱা গোণে চক্কেসু বন্ধিত্ৱা মনুস্সা সকটপচ্ছাযাযং পৱিসিত্ৱা নিপজ্জিংসু. তাপসোপি কালস্সেৱ পণ্ণসালতো নিক্খমিত্ৱা পণ্ণসালদ্ৱাৰে নিসিন্নো গঙ্গং ওলোকযমানো অদ্দস গঙ্গং মহতা উদকোঘেন ৱুয্হমানং পৱত্তিতমণিক্খন্ধং ৱিয আগচ্ছন্তিং. দিস্ৱা চিন্তেসি – ‘‘অত্থি নু খো ইমস্মিং লোকে এৱৰূপস্স মধুৰোদকস্স অলাভেন কিলিস্সমানা সত্তা’’তি. সো এৱং আৱজ্জন্তো মৰুকন্তাৰে তং সত্থং দিস্ৱা, ‘‘ইমে সত্তা মা নস্সন্তূ’’তি, ‘‘ইতো মহা উদকক্খন্ধো ছিজ্জিত্ৱা মৰুকন্তাৰে সত্থাভিমুখো গচ্ছতূ’’তি অভিঞ্ঞাচিত্তেন অধিট্ঠাসি. সহচিত্তুপ্পাদেন মাতিকাৰুড়্হং ৱিয উদকং তত্থ অগমাসি. মনুস্সা উদকসদ্দেন ৱুট্ঠায উদকং দিস্ৱা হত্থতুট্ঠা ন্হাযিত্ৱা পিৱিত্ৱা গোণেপি পাযেত্ৱা সোত্থিনা ইচ্ছিতট্ঠানং অগমংসু. সত্থা তং ব্ৰহ্মুনো পুব্বকম্মং দস্সেন্তো –
‘‘যং ত্ৱং অপাযেসি বহূ মনুস্সে,
পিপাসিতে ঘম্মনি সম্পৰেতে;
তং তে পুৰাণং ৱতসীলৱত্তং,
সুত্তপ্পবুদ্ধোৱ অনুস্সৰামী’’তি. (জা. ১.৭.৭১) –
ইমং গাথমাহ.
অপৰস্মিং সমযে তাপসো গঙ্গাতীৰে পণ্ণসালং মাপেত্ৱা আৰঞ্ঞকং গামং নিস্সায ৱসতি. তেন চ সমযেন চোৰা তং গামং পহৰিত্ৱা হত্থসাৰং গহেত্ৱা গাৱিযো চ কৰমৰে চ গহেত্ৱা গচ্ছন্তি. গাৱোপি সুনখাপি মনুস্সাপি মহাৱিৰৱং ৱিৰৱন্তি. তাপসো তং সদ্দং সুত্ৱা ‘‘কিং নু খো এত’’ন্তি আৱজ্জন্তো, ‘‘মনুস্সানং ভযং উপ্পন্ন’’ন্তি ঞত্ৱা, ‘‘মযি পস্সন্তে ইমে সত্তা মা নস্সন্তূ’’তি অভিঞ্ঞাপাদকজ্ঝানং সমাপজ্জিত্ৱা ৱুট্ঠায অভিঞ্ঞাচিত্তেন চোৰানং পটিপথে চতুৰঙ্গিনিসেনং মাপেসি কম্মসজ্জং আগচ্ছন্তিং. চোৰা দিস্ৱা, ‘‘ৰাজা’’তি তে মঞ্ঞমানা ৱিলোপং ছড্ডেত্ৱা পক্কমিংসু. তাপসো ‘‘যং যস্স সন্তকং, তং তস্সেৱ হোতূ’’তি অধিট্ঠাসি, তং তথেৱ অহোসি. মহাজনো সোত্থিভাৱং পাপুণি. সত্থা ইদম্পি তস্স পুব্বকম্মং দস্সেন্তো –
‘‘যং এণিকূলস্মিং জনং গহীতং,
অমোচযী গয্হক নীযমানং;
তং তে পুৰাণং ৱতসীলৱত্তং,
সুত্তপ্পবুদ্ধোৱ অনুস্সৰামী’’তি. (জা. ১.৭.৭২) –
ইমং গাথমাহ. এত্থ এণিকূলস্মিন্তি গঙ্গাতীৰে.
পুন একস্মিং সমযে উপৰিগঙ্গাৱাসিকং কুলং হেট্ঠাগঙ্গাৱাসিকেন কুলেন সদ্ধিং মিত্তসন্থৱং কত্ৱা নাৱাসঙ্ঘাটং বন্ধিত্ৱা বহুং খাদনীযভোজনীযঞ্চেৱ গন্ধমালাদীনি চ আৰোপেত্ৱা গঙ্গাসোতেন আগচ্ছতি. মনুস্সা খাদমানা ভুঞ্জমানা নচ্চন্তা গাযন্তা দেৱৱিমানেন গচ্ছন্তা ৱিয বলৱসোমনস্সা অহেসুং. গঙ্গেয্যকো নাগো দিস্ৱা কুপিতো, ‘‘ইমে মযি সঞ্ঞম্পি ন কৰোন্তি, ইদানি নে সমুদ্দমেৱ পাপেস্সামী’’তি মহন্তং অত্তভাৱং মাপেত্ৱা উদকং দ্ৱিধা ভিন্দিত্ৱা উট্ঠায ফণং কত্ৱা সুস্সূকাৰং কৰোন্তো অট্ঠাসি. মহাজনো দিস্ৱা ভীতো ৱিস্সৰমকাসি. তাপসো পণ্ণসালায নিসিন্নো সুত্ৱা, ‘‘ইমে গাযন্তা নচ্চন্তা সোমনস্সজাতা আগচ্ছন্তি, ইদানি পন ভযৰৱং ৰৱিংসু, কিং নু খো’’তি আৱজ্জন্তো নাগৰাজং দিস্ৱা, ‘‘মযি পস্সন্তে ইমে সত্তা মা নস্সন্তূ’’তি অভিঞ্ঞাপাদকজ্ঝানং সমাপজ্জিত্ৱা অত্তভাৱং ৱিজহিত্ৱা সুপণ্ণৱণ্ণং মাপেত্ৱা নাগৰাজস্স দস্সেসি. নাগৰাজা ভীতো ফণং সংহৰিত্ৱা উদকং পৱিট্ঠো. মহাজনো সোত্থিভাৱং পাপুণি. সত্থা ইদম্পি তস্স পুব্বকম্মং দস্সেন্তো –
‘‘গঙ্গায সোতস্মিং গহীতনাৱং,
লুদ্দেন নাগেন মনুস্সকপ্পা;
অমোচযিত্থ বলসা পসয্হ,
তং তে পুৰাণং ৱতসীলৱত্তং;
সুত্তপ্পবুদ্ধোৱ অনুস্সৰামী’’তি. (জা. ১.৭.৭৩) –
ইমং গাথমাহ.
অপৰস্মিং সমযে এস ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা কেসৱো নাম তাপসো অহোসি. তেন সমযেন অম্হাকং বোধিসত্তো কপ্পো নাম মাণৱো কেসৱস্স বদ্ধচৰো অন্তেৱাসিকো হুত্ৱা আচৰিযস্স কিংকাৰপটিস্সাৱী মনাপচাৰী বুদ্ধিসম্পন্নো অত্থচৰো অহোসি. কেসৱো তং ৱিনা ৱত্তিতুং নাসক্খি, তং নিস্সাযেৱ জীৱিকং কপ্পেসি. সত্থা ইদম্পি তস্স পুব্বকম্মং দস্সেন্তো –
‘‘কপ্পো চ তে বদ্ধচৰো অহোসি,
সম্বুদ্ধিমন্তং ৱতিনং অমঞ্ঞি;
তং তে পুৰাণং ৱতসীলৱত্তং,
সুত্তপ্পবুদ্ধোৱ অনুস্সৰামী’’তি. (জা. ১.৭.৭৪) –
ইমং গাথমাহ.
এৱং ব্ৰহ্মুনো নানত্তভাৱেসু কতকম্মং সত্থা পকাসেসি. সত্থৰি কথেন্তেযেৱ ব্ৰহ্মা সল্লক্খেসি, দীপসহস্সে উজ্জলিতে ৰূপানি ৱিয সব্বকম্মানিস্স পাকটানি অহেসুং. সো পসন্নচিত্তো ইমং গাথমাহ –
‘‘অদ্ধা পজানাসি মমেতমাযুং,
অঞ্ঞম্পি জানাসি তথা হি বুদ্ধো;
তথা হি তাযং জলিতানুভাৱো,
ওভাসযং তিট্ঠতি ব্ৰহ্মলোক’’ন্তি. (জা. ১.৭.৭৫);
অথস্স ভগৱা উত্তৰি অসমসমতং পকাসেন্তো পথৱিং খো অহং ব্ৰহ্মেতিআদিমাহ. তত্থ পথৱিযা পথৱত্তেন অননুভূতন্তি পথৱিযা পথৱিসভাৱেন অননুভূতং অপ্পত্তং. কিং পন তন্তি? নিব্বানং. তঞ্হি সব্বস্মা সঙ্খতা নিস্সটত্তা পথৱিসভাৱেন অপ্পত্তং নাম. তদভিঞ্ঞাযাতি তং নিব্বানং জানিত্ৱা সচ্ছিকত্ৱা. পথৱিং নাপহোসিন্তি পথৱিং তণ্হাদিট্ঠিমানগাহেহি ন গণ্হিং. আপাদীসুপি এসেৱ নযো. ৱিত্থাৰো পন মূলপৰিযাযে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বো.
সচে খো তে, মাৰিস, সব্বস্স সব্বত্তেনাতি ইদমেৱ ব্ৰহ্মা অত্তনো ৱাদিতায সব্বন্তি অক্খৰং নিদ্দিসিত্ৱা অক্খৰে দোসং গণ্হন্তো আহ. সত্থা পন সক্কাযং সন্ধায ‘‘সব্ব’’ন্তি ৱদতি, ব্ৰহ্মা সব্বসব্বং সন্ধায. ত্ৱং ‘‘সব্ব’’ন্তি ৱদসি, ‘‘সব্বস্স সব্বত্তেন অননুভূত’’ন্তি ৱদসি, যদি সব্বং অননুভূতং নত্থি, অথস্স অননুভূতং অত্থি. মা হেৱ তে ৰিত্তকমেৱ অহোসি তুচ্ছকমেৱ অহোসীতি তুয্হং ৱচনং ৰিত্তকং মা হোতু, তুচ্ছকং মা হোতূতি সত্থাৰং মুসাৱাদেন নিগ্গণ্হাতি.
সত্থা পন এতস্মা ব্ৰহ্মুনা সতগুণেন সহস্সগুণেন সতসহস্সগুণেন ৱাদীতৰো, তস্মা অহং সব্বঞ্চ ৱক্খামি, অননুভূতঞ্চ ৱক্খামি, সুণাহি মেতি তস্স ৱাদমদ্দনত্থং কাৰণং আহৰন্তো ৱিঞ্ঞাণন্তিআদিমাহ. তত্থ ৱিঞ্ঞাণন্তি ৱিজানিতব্বং. অনিদস্সনন্তি চক্খুৱিঞ্ঞাণস্স আপাথং অনুপগমনতো অনিদস্সনং নাম, পদদ্ৱযেনপি নিব্বানমেৱ ৱুত্তং. অনন্তন্তি তযিদং উপ্পাদৱযঅন্তৰহিতত্তা অনন্তং নাম. ৱুত্তম্পি হেতং –
‘‘অন্তৱন্তানি ভূতানি, অসম্ভূতং অনন্তকং;
ভূতে অন্তানি দিস্সন্তি, ভূতে অন্তা পকাসিতা’’তি.
সব্বতোপভন্তি সব্বসো পভাসম্পন্নং. নিব্বানতো হি অঞ্ঞো ধম্মো সপভতৰো ৱা জোতিৱন্ততৰো ৱা পৰিসুদ্ধতৰো ৱা পণ্ডৰতৰো ৱা নত্থি. সব্বতো ৱা তথা পভূতমেৱ, ন কত্থচি নত্থীতি সব্বতোপভং. পুৰত্থিমদিসাদীসু হি অসুকদিসায নাম নিব্বানং নত্থীতি ন ৱত্তব্বং. অথ ৱা পভন্তি তিত্থস্স নামং, সব্বতো পভমস্সাতি সব্বতোপভং. নিব্বানস্স কিৰ যথা মহাসমুদ্দস্স যতো যতো ওতৰিতুকামা হোন্তি, তং তদেৱ তিত্থং, অতিত্থং নাম নত্থি. এৱমেৱং অট্ঠতিংসায কম্মট্ঠানেসু যেন যেন মুখেন নিব্বানং ওতৰিতুকামা হোন্তি, তং তদেৱ তিত্থং. নিব্বানস্স অতিত্থং নাম কম্মট্ঠানং নত্থি. তেন ৱুত্তং সব্বতোপভন্তি. তং পথৱিযা পথৱত্তেনাতি তং নিব্বানং পথৱিযা পথৱীসভাৱেন ততো পৰেসং আপাদীনং আপাদিসভাৱেন চ অননুভূতং. ইতি যং তুম্হাদিসানং ৱিসযভূতং সব্বতেভূমকধম্মজাতং তস্স সব্বত্তেন তং ৱিঞ্ঞাণং অনিদস্সনং অনন্তং সব্বতোপতং অননুভূতন্তি ৱাদং পতিট্ঠপেসি.
ততো ব্ৰহ্মা গহিতগহিতং সত্থাৰা ৱিস্সজ্জাপিতো কিঞ্চি গহেতব্বং অদিস্ৱা লড়িতকং কাতুকামো হন্দ চৰহি তে, মাৰিস, অন্তৰধাযামীতি আহ. তত্থ অন্তৰধাযামীতি অদিস্সমানকপাটিহাৰিযং কৰোমীতি আহ. সচে ৱিসহসীতি যদি সক্কোসি ময্হং অন্তৰধাযিতুং, অন্তৰধাযসি, পাটিহাৰিযং কৰোহীতি. নেৱস্সু মে সক্কোতি অন্তৰধাযিতুন্তি ময্হং অন্তৰধাযিতুং নেৱ সক্কোতি. কিং পনেস কাতুকামো অহোসীতি? মূলপটিসন্ধিং গন্তুকামো অহোসি. ব্ৰহ্মানঞ্হি মূলপটিসন্ধিকঅত্তভাৱো সুখুমো, অঞ্ঞেসং অনাপাথো, অভিসঙ্খতকাযেনেৱ তিট্ঠন্তি. সত্থা তস্স মূলপটিসন্ধিং গন্তুং ন অদাসি. মূলপটিসন্ধিং ৱা অগন্ত্ৱাপি যেন তমেন অত্তানং অন্তৰধাপেত্ৱা অদিস্সমানকো ভৱেয্য, সত্থা তং তমং ৱিনোদেসি, তস্মা অন্তৰধাযিতুং নাসক্খি. সো অসক্কোন্তো ৱিমানে নিলীযতি, কপ্পৰুক্খে নিলীযতি, উক্কুটিকো নিসীদতি. ব্ৰহ্মগণো কেড়িমকাসি – ‘‘এস খো বকো ব্ৰহ্মা ৱিমানে নিলীযতি, কপ্পৰুক্খে নিলীযতি, উক্কুটিকো নিসীদতি, ব্ৰহ্মে ত্ৱং অন্তৰহিতোম্হী’’তি সঞ্ঞং উপ্পাদেসি নামাতি. সো ব্ৰহ্মগণেন উপ্পণ্ডিতো মঙ্কু অহোসি.
এৱং ৱুত্তে অহং, ভিক্খৱেতি, ভিক্খৱে, এতেন ব্ৰহ্মুনা, ‘‘হন্দ চৰহি তে, মাৰিস, অন্তৰধাযামী’’তি এৱং ৱুত্তে তং অন্তৰধাযিতুং অসক্কোন্তং দিস্ৱা অহং এতদৱোচং. ইমং গাথমভাসিন্তি কস্মা ভগৱা গাথমভাসীতি? সমণস্স গোতমস্স ইমস্মিং ঠানে অত্থিভাৱো ৱা নত্থিভাৱো ৱা কথং সক্কা জানিতুন্তি এৱং ব্ৰহ্মগণস্স ৱচনোকাসো মা হোতূতি অন্তৰহিতোৱ গাথমভাসি.
তত্থ ভৱেৱাহং ভযং দিস্ৱাতি অহং ভৱে ভযং দিস্ৱাযেৱ. ভৱঞ্চ ৱিভৱেসিনন্তি ইমঞ্চ কামভৱাদিতিৱিধম্পি সত্তভৱং ৱিভৱেসিনং ৱিভৱং গৱেসমানং পৰিযেসমানম্পি পুনপ্পুনং ভৱেযেৱ দিস্ৱা. ভৱং নাভিৱদিন্তি তণ্হাদিট্ঠিৱসেন কিঞ্চি ভৱং ন অভিৱদিং, ন গৱেসিন্তি অত্থো. নন্দিঞ্চ ন উপাদিযিন্তি ভৱতণ্হং ন উপগঞ্ছিং, ন অগ্গহেসিন্তি অত্থো. ইতি চত্তাৰি সচ্চানি পকাসেন্তো সত্থা ধম্মং দেসেসি. দেসনাপৰিযোসানে দেসনানুসাৰেন ৱিপস্সনাগব্ভং গাহাপেত্ৱা দসমত্তানি ব্ৰহ্মসহস্সানি মগ্গফলামতপানং পিৱিংসু.
অচ্ছৰিযব্ভুতচিত্তজাতাতি অচ্ছৰিযজাতা অব্ভুতজাতা তুট্ঠিজাতা চ অহেসুং. সমূলং ভৱং উদব্বহীতি বোধিমণ্ডে অত্তনো তায তায দেসনায অঞ্ঞেসম্পি বহূনং দেৱমনুস্সানং সমূলকং ভৱং উদব্বহি, উদ্ধৰি উপ্পাটেসীতি অত্থো.
৫০৫. তস্মিং পন সমযে মাৰো পাপিমা কোধাভিভূতো হুত্ৱা, ‘‘মযি ৱিচৰন্তেযেৱ সমণেন গোতমেন ধম্মকথং কথেত্ৱা দসমত্তানি ব্ৰহ্মসহস্সানি মম ৱসং অতিৱত্তিতানী’’তি কোধাভিভূততায অঞ্ঞতৰস্স ব্ৰহ্মপাৰিসজ্জস্স সৰীৰে অধিমুচ্চি, তং দস্সেতুং অথ খো, ভিক্খৱেতিআদিমাহ. তত্থ সচে ত্ৱং এৱং অনুবুদ্ধোতি সচে ত্ৱং এৱং অত্তনাৱ চত্তাৰি সচ্চানি অনুবুদ্ধো. মা সাৱকে উপনেসীতি গিহিসাৱকে ৱা পব্বজিতসাৱকে ৱা তং ধম্মং মা উপনযসি. হীনে কাযে পতিট্ঠিতাতি চতূসু অপাযেসু পতিট্ঠিতা. পণীতে কাযে পতিট্ঠিতাতি ব্ৰহ্মলোকে পতিট্ঠিতা. ইদং কে সন্ধায ৱদতি? বাহিৰপব্বজ্জং পব্বজিতে তাপসপৰিব্বাজকে. অনুপ্পন্নে হি বুদ্ধুপ্পাদে কুলপুত্তা তাপসপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা কস্সচি কিঞ্চি অৱিচাৰেত্ৱা একচৰা হুত্ৱা সমাপত্তিযো নিব্বত্তেত্ৱা ব্ৰহ্মলোকে উপ্পজ্জিংসু, তে সন্ধায এৱমাহ. অনক্খাতং কুসলঞ্হি মাৰিসাতি পৰেসং অনক্খাতং অনোৱদনং ধম্মকথায অকথনং কুসলং এতং সেয্যো. মা পৰং ওৱদাহীতি কালেন মনুস্সলোকং, কালেন দেৱলোকং, কালেন ব্ৰহ্মলোকং, কালেন নাগলোকং আহিণ্ডন্তো মা ৱিচৰি, একস্মিং ঠানে নিসিন্নো ঝানমগ্গফলসুখেন ৱীতিনামেহীতি. অনালপনতাযাতি অনুল্লপনতায. ব্ৰহ্মুনো চ অভিনিমন্তনতাযাতি বকব্ৰহ্মুনো চ ইদঞ্হি, মাৰিস, নিচ্চন্তিআদিনা নযেন সহ কাযকেন ব্ৰহ্মট্ঠানেন নিমন্তনৱচনেন. তস্মাতি তেন কাৰণেন. ইমস্স ৱেয্যাকৰণস্স ব্ৰহ্মনিমন্তনিকংত্ৱেৱ অধিৱচনং সঙ্খা সমঞ্ঞা পঞ্ঞত্তি জাতা. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৱাতি.
পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায
ব্ৰহ্মনিমন্তনিকসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.