৬. মহাধম্মসমাদানসুত্তৱণ্ণনা

৪৭৩. এৱং মে সুত্তন্তি মহাধম্মসমাদানসুত্তং. তত্থ এৱংকামাতি এৱংইচ্ছা. এৱংছন্দাতি এৱংঅজ্ঝাসযা. এৱংঅধিপ্পাযাতি এৱংলদ্ধিকা. তত্ৰাতি তস্মিং অনিট্ঠৱড্ঢনে চেৱ ইট্ঠপৰিহানে চ. ভগৱংমূলকাতি ভগৱা মূলং এতেসন্তি ভগৱংমূলকা. ইদং ৱুত্তং হোতি – ইমে, ভন্তে, অম্হাকং ধম্মা পুব্বে কস্সপসম্মাসম্বুদ্ধেন উপ্পাদিতা, তস্মিং পৰিনিব্বুতে একং বুদ্ধন্তৰং অঞ্ঞো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা ইমে ধম্মে উপ্পাদেতুং সমত্থো নাম নাহোসি, ভগৱতা পন নো ইমে ধম্মা উপ্পাদিতা. ভগৱন্তঞ্হি নিস্সায মযং ইমে ধম্মে আজানাম পটিৱিজ্ঝামাতি এৱং ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মাতি. ভগৱংনেত্তিকাতি ভগৱা হি ধম্মানং নেতা ৱিনেতা অনুনেতাতি. যথাসভাৱতো পাটিযেক্কং পাটিযেক্কং নামং গহেত্ৱা দস্সিতা ধম্মা ভগৱংনেত্তিকা নাম হোন্তি. ভগৱংপটিসৰণাতি চতুভূমকা ধম্মা সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণস্স আপাথং আগচ্ছমানা ভগৱতি পটিসৰন্তি নামাতি ভগৱংপটিসৰণা. পটিসৰন্তীতি ওসৰন্তি সমোসৰন্তি. অপিচ মহাবোধিমণ্ডে নিসিন্নস্স ভগৱতো পটিৱেধৱসেন ফস্সো আগচ্ছতি, অহং ভগৱা কিন্নামোতি? ত্ৱং ফুসনট্ঠেন ফস্সো নাম. ৱেদনা, সঞ্ঞা, সঙ্খাৰা, ৱিঞ্ঞাণং আগচ্ছতি. অহং ভগৱা কিন্নামন্তি? ত্ৱং ৱিজাননট্ঠেন ৱিঞ্ঞাণং নামাতি এৱং চতুভূমকধম্মানং যথাসভাৱতো পাটিযেক্কং পাটিযেক্কং নামং গণ্হন্তো ভগৱা ধম্মে পটিসৰতীতিপি ভগৱংপটিসৰণা. ভগৱন্তঞ্ঞেৱ পটিভাতূতি ভগৱতোযেৱ এতস্স ভাসিতস্স অত্থো উপট্ঠাতু, তুম্হেযেৱ নো কথেত্ৱা দেথাতি অত্থো.

৪৭৪. সেৱিতব্বেতি নিস্সযিতব্বে. ভজিতব্বেতি উপগন্তব্বে. যথা তং অৱিদ্দসুনোতি যথা অৱিদুনো বালস্স অন্ধপুথুজ্জনস্স. যথা তং ৱিদ্দসুনোতি যথা ৱিদুনো মেধাৱিনো পণ্ডিতস্স.

৪৭৫. অত্থি, ভিক্খৱে, ধম্মসমাদানন্তি পুৰিমসুত্তে উপ্পটিপাটিআকাৰেন মাতিকা ঠপিতা, ইধ পন যথাধম্মৰসেনেৱ সত্থা মাতিকং ঠপেসি. তত্থ ধম্মসমাদানন্তি পাণাতিপাতাদীনং ধম্মানং গহণং.

৪৭৬. অৱিজ্জাগতোতি অৱিজ্জায সমন্নাগতো.

৪৭৭. ৱিজ্জাগতোতি ৱিজ্জায সমন্নাগতো পঞ্ঞৱা.

৪৭৮. সহাপি দুক্খেনাতি এত্থ মিচ্ছাচাৰো অভিজ্ঝা মিচ্ছাদিট্ঠীতি ইমে তাৱ তযো পুব্বচেতনায চ অপৰচেতনায চাতি দ্ৱিন্নং চেতনানং ৱসেন দুক্খৱেদনা হোন্তি. সন্নিট্ঠাপকচেতনা পন সুখসম্পযুত্তা ৱা উপেক্খাসম্পযুত্তা ৱা হোতি. সেসা পাণাতিপাতাদযো সত্ত তিস্সন্নম্পি চেতনানং ৱসেন দুক্খৱেদনা হোন্তি. ইদং সন্ধায ৱুত্তং – ‘‘সহাপি দুক্খেন সহাপি দোমনস্সেনা’’তি. দোমনস্সমেৱ চেত্থ দুক্খন্তি ৱেদিতব্বং. পৰিযেট্ঠিং ৱা আপজ্জন্তস্স পুব্বভাগপৰভাগেসু কাযিকং দুক্খম্পি ৱট্টতিযেৱ.

৪৭৯. সহাপি সুখেনাতি এত্থ পাণাতিপাতো ফৰুসৱাচা ব্যাপাদোতি ইমে তাৱ তযো পুব্বচেতনায চ অপৰচেতনায চাতি দ্ৱিন্নং চেতনানং ৱসেন সুখৱেদনা হোন্তি. সন্নিট্ঠাপকচেতনা পন দুক্খসম্পযুত্তাৱ হোতি. সেসা সত্ত তিস্সন্নম্পি চেতনানং ৱসেন সুখৱেদনা হোন্তিযেৱ. সহাপি সোমনস্সেনাতি সোমনস্সমেৱ চেত্থ সুখন্তি ৱেদিতব্বং. ইট্ঠফোট্ঠব্বসমঙ্গিনো ৱা পুব্বভাগপৰভাগেসু কাযিকং সুখম্পি ৱট্টতিযেৱ.

৪৮০. ততিযধম্মসমাদানে ইধেকচ্চো মচ্ছবন্ধো ৱা হোতি, মাগৱিকো ৱা, পাণুপঘাতংযেৱ নিস্সায জীৱিকং কপ্পেতি. তস্স গৰুট্ঠানিযো ভিক্খু অকামকস্সেৱ পাণাতিপাতে আদীনৱং, পাণাতিপাতৱিৰতিযা চ আনিসংসং কথেত্ৱা সিক্খাপদং দেতি. সো গণ্হন্তোপি দুক্খিতো দোমনস্সিতোৱ হুত্ৱা গণ্হাতি. অপৰভাগে কতিপাহং ৱীতিনামেত্ৱা ৰক্খিতুং অসক্কোন্তোপি দুক্খিতোৱ হোতি, তস্স পুব্বাপৰচেতনা দুক্খসহগতাৱ হোন্তি. সন্নিট্ঠাপকচেতনা পন সুখসহগতা ৱা উপেক্খাসহগতা ৱাতি এৱং সব্বত্থ অত্থো ৱেদিতব্বো. ইতি পুব্বভাগপৰভাগচেতনাৱ সন্ধায ইদং ৱুত্তং – ‘‘সহাপি দুক্খেন সহাপি দোমনস্সেনা’’তি. দোমনস্সমেৱ চেত্থ দুক্খন্তি ৱেদিতব্বং.

৪৮১. চতুত্থধম্মসমাদানে দসসুপি পদেসু তিস্সোপি পুব্বভাগাপৰভাগসন্নিট্ঠাপকচেতনা সুখসম্পযুত্তা হোন্তিযেৱ, তং সন্ধায ইদং ৱুত্তং – ‘‘সহাপি সুখেন সহাপি সোমনস্সেনা’’তি. সোমনস্সমেৱ চেত্থ সুখন্তি ৱেদিতব্বং.

৪৮২. তিত্তকালাবূতি তিত্তকৰসঅলাবু. ৱিসেন সংসট্ঠোতি হলাহলৱিসেন সম্পযুত্তো মিস্সিতো লুড়িতো. নচ্ছাদেস্সতীতি ন ৰুচ্চিস্সতি ন তুট্ঠিং কৰিস্সতি. নিগচ্ছসীতি গমিস্সসি. অপ্পটিসঙ্খায পিৱেয্যাতি তং অপ্পচ্চৱেক্খিত্ৱা পিৱেয্য.

৪৮৩. আপানীযকংসোতি আপানীযস্স মধুৰপানকস্স ভৰিতকংসো. ৱণ্ণসম্পন্নোতি পানকৱণ্ণাদীহি সম্পন্নৱণ্ণো, কংসে পক্খিত্তপানকৱসেন পানককংসোপি এৱং ৱুত্তো. ছাদেস্সতীতি তঞ্হি হলাহলৱিসং যত্থ যত্থ পক্খিত্তং হোতি, তস্স তস্সেৱ ৰসং দেতি. তেন ৱুত্তং ‘‘ছাদেস্সতী’’তি.

৪৮৪. পূতিমুত্তন্তি মুত্তমেৱ. যথা হি মনুস্সভাৱো সুৱণ্ণৱণ্ণো পূতিকাযোত্ৱেৱ, তদহুজাতাপি গলোচিলতা পূতিলতাত্ৱেৱ ৱুচ্চতি. এৱং তঙ্খণং গহিতং তৰুণম্পি মুত্তং পূতিমুত্তমেৱ. নানাভেসজ্জেহীতি হৰীতকামলকাদীহি নানোসধেহি. সুখী অস্সাতি অৰোগো সুৱণ্ণৱণ্ণো সুখী ভৱেয্য.

৪৮৫. দধি চ মধু চাতি সুপৰিসুদ্ধং দধি চ সুমধুৰং মধু চ. একজ্ঝং সংসট্ঠন্তি একতো কত্ৱা মিস্সিতং আলুড়িতং. তস্স তন্তি তস্স তং চতুমধুৰভেসজ্জং পিৱতো ৰুচ্চেয্য. ইদঞ্চ যং ভগন্দৰসংসট্ঠং লোহিতং পক্খন্দতি, ন তস্স ভেসজ্জং, আহাৰং থম্ভেত্ৱা মগ্গং অৱলঞ্জং কৰোতি. যং পন পিত্তসংসট্ঠং লোহিতং, তস্সেতং ভেসজ্জং সীতলকিৰিযায পৰিযত্তভূতং.

৪৮৬. ৱিদ্ধেতি উব্বিদ্ধে. মেঘৱিগমেন দূৰীভূতেতি অত্থো. ৱিগতৱলাহকেতি অপগতমেঘে, দেৱেতি আকাসে. আকাসগতং তমগতন্তি আকাসগতং তমং. পুথুসমণব্ৰাহ্মণপৰপ্পৱাদেতি পুথূনং সমণব্ৰাহ্মণসঙ্খাতানং পৰেসং ৱাদে. অভিৱিহচ্চাতি অভিহন্ত্ৱা. ভাসতে চ তপতে চ ৱিৰোচতে চাতি সৰদকালে মজ্ঝন্হিকসমযে আদিচ্চোৱ ওভাসং মুঞ্চতি তপতি ৱিজ্জোততীতি.

ইদং পন সুত্তং দেৱতানং অতিৱিয পিযং মনাপং. তত্ৰিদং ৱত্থু – দক্খিণদিসাযং কিৰ হত্থিভোগজনপদে সঙ্গৰৱিহাৰো নাম অত্থি. তস্স ভোজনসালদ্ৱাৰে সঙ্গৰৰুক্খে অধিৱত্থা দেৱতা ৰত্তিভাগে একস্স দহৰস্স সৰভঞ্ঞৱসেন ইদং সুত্তং ওসাৰেন্তস্স সুত্ৱা সাধুকাৰং অদাসি. দহৰো কিং এসোতি আহ. অহং, ভন্তে, ইমস্মিং ৰুক্খে অধিৱত্থা দেৱতাতি. কস্মিং দেৱতে পসন্নাসি, কিং সদ্দে, উদাহু সুত্তেতি? সদ্দো নাম, ভন্তে, যস্স কস্সচি হোতিযেৱ, সুত্তে পসন্নাম্হি. সত্থাৰা জেতৱনে নিসীদিত্ৱা কথিতদিৱসে চ অজ্জ চ একব্যঞ্জনেপি নানং নত্থীতি. অস্সোসি ত্ৱং দেৱতে সত্থাৰা কথিতদিৱসেতি? আম, ভন্তে. কত্থ ঠিতা অস্সোসীতি? জেতৱনং, ভন্তে, গতাম্হি, মহেসক্খাসু পন দেৱতাসু আগচ্ছন্তীসু তত্থ ওকাসং অলভিত্ৱা ইধেৱ ঠত্ৱা অস্সোসিন্তি. এত্থ ঠিতায সক্কা সুত্থু সদ্দো সোতুন্তি? ত্ৱং পন, ভন্তে, ময্হং সদ্দং সুণসীতি? আম দেৱতেতি. দক্খিণকণ্ণপস্সে নিসীদিত্ৱা কথনকালো ৱিয, ভন্তে, হোতীতি. কিং পন দেৱতে সত্থু ৰূপং পস্সসীতি? সত্থা মমেৱ ওলোকেতীতি মঞ্ঞমানা সণ্ঠাতুং ন সক্কোমি, ভন্তেতি. ৱিসেসং পন নিব্বত্তেতুং অসক্খিত্থ দেৱতেতি. দেৱতা তত্থেৱ অন্তৰধাযি. তং দিৱসং কিৰেস দেৱপুত্তো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠিতো. এৱমিদং সুত্তং দেৱতানং পিযং মনাপং. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৱাতি.

পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায

মহাধম্মসমাদানসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.