৮. মহাতণ্হাসঙ্খযসুত্তৱণ্ণনা
৩৯৬. এৱং মে সুতন্তি মহাতণ্হাসঙ্খযসুত্তং. তত্থ দিট্ঠিগতন্তি অলগদ্দূপমসুত্তে লদ্ধিমত্তং দিট্ঠিগতন্তি ৱুত্তং, ইধ সস্সতদিট্ঠি. সো চ ভিক্খু বহুস্সুতো, অযং অপ্পস্সুতো, জাতকভাণকো ভগৱন্তং জাতকং কথেত্ৱা, ‘‘অহং, ভিক্খৱে, তেন সমযেন ৱেস্সন্তৰো অহোসিং, মহোসধো, ৱিধুৰপণ্ডিতো, সেনকপণ্ডিতো, মহাজনকো ৰাজা অহোসি’’ন্তি সমোধানেন্তং সুণাতি. অথস্স এতদহোসি – ‘‘ইমে ৰূপৱেদনাসঞ্ঞাসঙ্খাৰা তত্থ তত্থেৱ নিৰুজ্ঝন্তি, ৱিঞ্ঞাণং পন ইধলোকতো পৰলোকং, পৰলোকতো ইমং লোকং সন্ধাৱতি সংসৰতী’’তি সস্সতদস্সনং উপ্পন্নং. তেনাহ – ‘‘তদেৱিদং ৱিঞ্ঞাণং সন্ধাৱতি সংসৰতি অনঞ্ঞ’’ন্তি.
সম্মাসম্বুদ্ধেন পন, ‘‘ৱিঞ্ঞাণং পচ্চযসম্ভৱং, সতি পচ্চযে উপ্পজ্জতি, ৱিনা পচ্চযং নত্থি ৱিঞ্ঞাণস্স সম্ভৱো’’তি ৱুত্তং. তস্মা অযং ভিক্খু বুদ্ধেন অকথিতং কথেতি, জিনচক্কে পহাৰং দেতি, ৱেসাৰজ্জঞাণং পটিবাহতি, সোতুকামং জনং ৱিসংৱাদেতি, অৰিযপথে তিৰিযং নিপতিত্ৱা মহাজনস্স অহিতায দুক্খায পটিপন্নো. যথা নাম ৰঞ্ঞো ৰজ্জে মহাচোৰো উপ্পজ্জমানো মহাজনস্স অহিতায দুক্খায উপ্পজ্জতি, এৱং জিনসাসনে চোৰো হুত্ৱা মহাজনস্স অহিতায দুক্খায উপ্পন্নোতি ৱেদিতব্বো. সম্বহুলা ভিক্খূতি জনপদৱাসিনো পিণ্ডপাতিকভিক্খূ. তেনুপসঙ্কমিংসূতি অযং পৰিসং লভিত্ৱা সাসনম্পি অন্তৰধাপেয্য, যাৱ পক্খং ন লভতি, তাৱদেৱ নং দিট্ঠিগতা ৱিৱেচেমাতি সুতসুতট্ঠানতোযেৱ অট্ঠত্ৱা অনিসীদিত্ৱা উপসঙ্কমিংসু.
৩৯৮. কতমং তং সাতি ৱিঞ্ঞাণন্তি সাতি যং ত্ৱং ৱিঞ্ঞাণং সন্ধায ৱদেসি, কতমং তং ৱিঞ্ঞাণন্তি? য্ৱাযং, ভন্তে, ৱদো ৱেদেয্যো তত্ৰ তত্ৰ কল্যাণপাপকানং কম্মানং ৱিপাকং পটিসংৱেদেতীতি, ভন্তে, যো অযং ৱদতি ৱেদযতি, যো চাযং তহিং তহিং কুসলাকুসলকম্মানং ৱিপাকং পচ্চনুভোতি. ইদং, ভন্তে, ৱিঞ্ঞাণং, যমহং সন্ধায ৱদেমীতি. কস্স নু খো নামাতি কস্স খত্তিযস্স ৱা ব্ৰাহ্মণস্স ৱা ৱেস্সসুদ্দগহট্ঠপব্বজিতদেৱমনুস্সানং ৱা অঞ্ঞতৰস্স.
৩৯৯. অথ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসীতি কস্মা আমন্তেসি? সাতিস্স কিৰ এৱং অহোসি – ‘‘সত্থা মং ‘মোঘপুৰিসো’তি ৱদতি, ন চ মোঘপুৰিসোতি ৱুত্তমত্তেনেৱ মগ্গফলানং উপনিস্সযো ন হোতি. উপসেনম্পি হি ৱঙ্গন্তপুত্তং, ‘অতিলহুং খো ত্ৱং মোঘপুৰিস বাহুল্লায আৱত্তো’তি (মহাৱ. ৭৫) ভগৱা মোঘপুৰিসৱাদেন ওৱদি. থেৰো অপৰভাগে ঘটেন্তো ৱাযমন্তো ছ অভিঞ্ঞা সচ্ছাকাসি. অহম্পি তথাৰূপং ৱীৰিযং পগ্গণ্হিত্ৱা মগ্গফলানি নিব্বত্তেস্সামী’’তি. অথস্স ভগৱা ছিন্নপচ্চযো অযং সাসনে অৱিৰুড়্হধম্মোতি দস্সেন্তো ভিক্খূ আমন্তেসি. উস্মীকতোতিআদি হেট্ঠা ৱুত্তাধিপ্পাযমেৱ. অথ খো ভগৱাতি অযম্পি পাটিযেক্কো অনুসন্ধি. সাতিস্স কিৰ এতদহোসি – ‘‘ভগৱা ময্হং মগ্গফলানং উপনিস্সযো নত্থীতি ৱদতি, কিং সক্কা উপনিস্সযে অসতি কাতুং? ন হি তথাগতা সউপনিস্সযস্সেৱ ধম্মং দেসেন্তি, যস্স কস্সচি দেসেন্তিযেৱ. অহং বুদ্ধস্স সন্তিকা সুগতোৱাদং লভিত্ৱা সগ্গসম্পত্তূপগং কুসলং কৰিস্সামী’’তি. অথস্স ভগৱা, ‘‘নাহং, মোঘপুৰিস, তুয্হং ওৱাদং ৱা অনুসাসনিং ৱা দেমী’’তি সুগতোৱাদং পটিপ্পস্সম্ভেন্তো ইমং দেসনং আৰভি. তস্সত্থো হেট্ঠা ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বো. ইদানি পৰিসায লদ্ধিং সোধেন্তো, ‘‘ইধাহং ভিক্খূ পটিপুচ্ছিস্সামী’’তিআদিমাহ. তং সব্বম্পি হেট্ঠা ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং.
৪০০. ইদানি ৱিঞ্ঞাণস্স সপ্পচ্চযভাৱং দস্সেতুং যং যদেৱ, ভিক্খৱেতিআদিমাহ. তত্থ মনঞ্চ পটিচ্চ ধম্মে চাতি সহাৱজ্জনেন ভৱঙ্গমনঞ্চ তেভূমকধম্মে চ পটিচ্চ. কট্ঠঞ্চ পটিচ্চাতিআদি ওপম্মনিদস্সনত্থং ৱুত্তং. তেন কিং দীপেতি? দ্ৱাৰসঙ্কন্তিযা অভাৱং. যথা হি কট্ঠং পটিচ্চ জলমানো অগ্গি উপাদানপচ্চযে সতিযেৱ জলতি, তস্মিং অসতি পচ্চযৱেকল্লেন তত্থেৱ ৱূপসম্মতি, ন সকলিকাদীনি সঙ্কমিত্ৱা সকলিকগ্গীতিআদিসঙ্খ্যং গচ্ছতি, এৱমেৱ চক্খুঞ্চ পটিচ্চ ৰূপে চ উপ্পন্নং ৱিঞ্ঞাণং তস্মিং দ্ৱাৰে চক্খুৰূপআলোকমনসিকাৰসঙ্খাতে পচ্চযম্হি সতিযেৱ উপ্পজ্জতি, তস্মিং অসতি পচ্চযৱেকল্লেন তত্থেৱ নিৰুজ্ঝতি, ন সোতাদীনি সঙ্কমিত্ৱা সোতৱিঞ্ঞাণন্তিআদিসঙ্খ্যং গচ্ছতি. এস নযো সব্বৱাৰেসু. ইতি ভগৱা নাহং ৱিঞ্ঞাণপ্পৱত্তে দ্ৱাৰসঙ্কন্তিমত্তম্পি ৱদামি, অযং পন সাতি মোঘপুৰিসো ভৱসঙ্কন্তিং ৱদতীতি সাতিং নিগ্গহেসি.
৪০১. এৱং ৱিঞ্ঞাণস্স সপ্পচ্চযভাৱং দস্সেত্ৱা ইদানি পন পঞ্চন্নম্পি খন্ধানং সপ্পচ্চযভাৱং দস্সেন্তো, ভূতমিদন্তিআদিমাহ. তত্থ ভূতমিদন্তি ইদং খন্ধপঞ্চকং জাতং ভূতং নিব্বত্তং, তুম্হেপি তং ভূতমিদন্তি, ভিক্খৱে, পস্সথাতি. তদাহাৰসম্ভৱন্তি তং পনেতং খন্ধপঞ্চকং আহাৰসম্ভৱং পচ্চযসম্ভৱং, সতি পচ্চযে উপ্পজ্জতি এৱং পস্সথাতি পুচ্ছতি. তদাহাৰনিৰোধাতি তস্স পচ্চযস্স নিৰোধা. ভূতমিদং নোস্সূতি ভূতং নু খো ইদং, ন নু খো ভূতন্তি. তদাহাৰসম্ভৱং নোস্সূতি তং ভূতং খন্ধপঞ্চকং পচ্চযসম্ভৱং নু খো, ন নু খোতি. তদাহাৰনিৰোধাতি তস্স পচ্চযস্স নিৰোধা. নিৰোধধম্মং নোস্সূতি তং ধম্মং নিৰোধধম্মং নু খো, ন নু খোতি. সম্মপ্পঞ্ঞায পস্সতোতি ইদং খন্ধপঞ্চকং জাতং ভূতং নিব্বত্তন্তি যাথাৱসৰসলক্খণতো ৱিপস্সনাপঞ্ঞায সম্মা পস্সন্তস্স. পঞ্ঞায সুদিট্ঠন্তি ৱুত্তনযেনেৱ ৱিপস্সনাপঞ্ঞায সুট্ঠু দিট্ঠং. এৱং যে যে তং পুচ্ছং সল্লক্খেসুং, তেসং তেসং পটিঞ্ঞং গণ্হন্তো পঞ্চন্নং খন্ধানং সপ্পচ্চযভাৱং দস্সেতি.
ইদানি যায পঞ্ঞায তেহি তং সপ্পচ্চযং সনিৰোধং খন্ধপঞ্চকং সুদিট্ঠং, তত্থ নিত্তণ্হভাৱং পুচ্ছন্তো ইমং চে তুম্হেতিআদিমাহ. তত্থ দিট্ঠিন্তি ৱিপস্সনাসম্মাদিট্ঠিং. সভাৱদস্সনেন পৰিসুদ্ধং. পচ্চযদস্সনেন পৰিযোদাতং. অল্লীযেথাতি তণ্হাদিট্ঠীহি অল্লীযিত্ৱা ৱিহৰেয্যাথ. কেলাযেথাতি তণ্হাদিট্ঠীহি কীড়মানা ৱিহৰেয্যাথ. ধনাযেথাতি ধনং ৱিয ইচ্ছন্তা গেধং আপজ্জেয্যাথ. মমাযেথাতি তণ্হাদিট্ঠীহি মমত্তং উপ্পাদেয্যাথ. নিত্থৰণত্থায নো গহণত্থাযাতি যো সো মযা চতুৰোঘনিত্থৰণত্থায কুল্লূপমো ধম্মো দেসিতো, নো নিকন্তিৱসেন গহণত্থায. অপি নু তং তুম্হে আজানেয্যাথাতি. ৱিপৰিযাযেন সুক্কপক্খো ৱেদিতব্বো.
৪০২. ইদানি তেসং খন্ধানং পচ্চযং দস্সেন্তো, চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, আহাৰাতিআদিমাহ, তম্পি ৱুত্তত্থমেৱ. যথা পন একো ইমং জানাসীতি ৱুত্তো, ‘‘ন কেৱলং ইমং, মাতৰম্পিস্স জানামি, মাতু মাতৰম্পী’’তি এৱং পৱেণিৱসেন জানন্তো সুট্ঠু জানাতি নাম. এৱমেৱং ভগৱা ন কেৱলং খন্ধমত্তমেৱ জানাতি, খন্ধানং পচ্চযম্পি তেসম্পি পচ্চযানং পচ্চযন্তি এৱং সব্বপচ্চযপৰম্পৰং জানাতি. সো তং, বুদ্ধবলং দীপেন্তো ইদানি পচ্চযপৰম্পৰং দস্সেতুং, ইমে চ, ভিক্খৱে, চত্তাৰো আহাৰাতিআদিমাহ. তং ৱুত্তত্থমেৱ. ইতি খো, ভিক্খৱে, অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰা…পে… দুক্খক্খন্ধস্স সমুদযো হোতীতি এত্থ পন পটিচ্চসমুপ্পাদকথা ৱিত্থাৰেতব্বা ভৱেয্য, সা ৱিসুদ্ধিমগ্গে ৱিত্থাৰিতাৱ.
৪০৪. ইমস্মিং সতি ইদং হোতীতি ইমস্মিং অৱিজ্জাদিকে পচ্চযে সতি ইদং সঙ্খাৰাদিকং ফলং হোতি. ইমস্সুপ্পাদা ইদং উপ্পজ্জতীতি ইমস্স অৱিজ্জাদিকস্স পচ্চযস্স উপ্পাদা ইদং সঙ্খাৰাদিকং ফলং উপ্পজ্জতি, তেনেৱাহ – ‘‘যদিদং অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰা…পে… সমুদযো হোতী’’তি. এৱং ৱট্টং দস্সেত্ৱা ইদানি ৱিৱট্টং দস্সেন্তো, অৱিজ্জায ত্ৱেৱ অসেসৱিৰাগনিৰোধাতিআদিমাহ. তত্থ অৱিজ্জায ত্ৱেৱাতি অৱিজ্জায এৱ তু. অসেসৱিৰাগনিৰোধাতি ৱিৰাগসঙ্খাতেন মগ্গেন অসেসনিৰোধা অনুপ্পাদনিৰোধা. সঙ্খাৰনিৰোধোতি সঙ্খাৰানং অনুপ্পাদনিৰোধো হোতি, এৱং নিৰুদ্ধানং পন সঙ্খাৰানং নিৰোধা ৱিঞ্ঞাণনিৰোধো হোতি, ৱিঞ্ঞাণাদীনঞ্চ নিৰোধা নামৰূপাদীনি নিৰুদ্ধানিযেৱ হোন্তীতি দস্সেতুং সঙ্খাৰনিৰোধা ৱিঞ্ঞাণনিৰোধোতিআদিং ৱত্ৱা এৱমেতস্স কেৱলস্স দুক্খক্খন্ধস্স নিৰোধো হোতীতি ৱুত্তং. তত্থ কেৱলস্সাতি সকলস্স, সুদ্ধস্স ৱা, সত্তৱিৰহিতস্সাতি অত্থো. দুক্খক্খন্ধস্সাতি দুক্খৰাসিস্স. নিৰোধো হোতীতি অনুপ্পাদো হোতি.
৪০৬. ইমস্মিং অসতীতিআদি ৱুত্তপটিপক্খনযেন ৱেদিতব্বং.
৪০৭. এৱং ৱট্টৱিৱট্টং কথেত্ৱা ইদানি ইমং দ্ৱাদসঙ্গপচ্চযৱট্টং সহ ৱিপস্সনায মগ্গেন জানন্তস্স যা পটিধাৱনা পহীযতি, তস্সা অভাৱং পুচ্ছন্তো অপি নু তুম্হে, ভিক্খৱেতিআদিমাহ. তত্থ এৱং জানন্তাতি এৱং সহৱিপস্সনায মগ্গেন জানন্তা. এৱং পস্সন্তাতি তস্সেৱ ৱেৱচনং. পুব্বন্তন্তি পুৰিমকোট্ঠাসং, অতীতখন্ধধাতুআযতনানীতি অত্থো. পটিধাৱেয্যাথাতি তণ্হাদিট্ঠিৱসেন পটিধাৱেয্যাথ. সেসং সব্বাসৱসুত্তে ৱিত্থাৰিতমেৱ.
ইদানি নেসং তত্থ নিচ্চলভাৱং পুচ্ছন্তো, অপি নু তুম্হে, ভিক্খৱে, এৱং জানন্তা এৱং পস্সন্তা এৱং ৱদেয্যাথ, সত্থা নো গৰূতিআদিমাহ. তত্থ গৰূতি ভাৰিকো অকামা অনুৱত্তিতব্বো. সমণোতি বুদ্ধসমণো. অঞ্ঞং সত্থাৰং উদ্দিসেয্যাথাতি অযং সত্থা অম্হাকং কিচ্চং সাধেতুং ন সক্কোতীতি অপি নু এৱংসঞ্ঞিনো হুত্ৱা অঞ্ঞং বাহিৰকং সত্থাৰং উদ্দিসেয্যাথ. পুথুসমণব্ৰাহ্মণানন্তি এৱংসঞ্ঞিনো হুত্ৱা পুথূনং তিত্থিযসমণানং চেৱ ব্ৰাহ্মণানঞ্চ. ৱতকোতূহলমঙ্গলানীতি ৱতসমাদানানি চ দিট্ঠিকুতূহলানি চ দিট্ঠসুতমুতমঙ্গলানি চ. তানি সাৰতো পচ্চাগচ্ছেয্যাথাতি এতানি সাৰন্তি এৱংসঞ্ঞিনো হুত্ৱা পটিআগচ্ছেয্যাথ. এৱং নিস্সট্ঠানি চ পুন গণ্হেয্যাথাতি অত্থো. সামং ঞাতন্তি সযং ঞাণেন ঞাতং. সামং দিট্ঠন্তি সযং পঞ্ঞাচক্খুনা দিট্ঠং. সামং ৱিদিতন্তি সযং ৱিভাৱিতং পাকটং কতং. উপনীতা খো মে তুম্হেতি মযা, ভিক্খৱে, তুম্হে ইমিনা সন্দিট্ঠিকাদিসভাৱেন ধম্মেন নিব্বানং উপনীতা, পাপিতাতি অত্থো. সন্দিট্ঠিকোতিআদীনমত্থো ৱিসুদ্ধিমগ্গে ৱিত্থাৰিতো. ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তন্তি এতং ৱচনমিদং তুম্হেহি সামং ঞাতাদিভাৱং পটিচ্চ ৱুত্তং.
৪০৮. তিণ্ণং খো পন, ভিক্খৱেতি কস্মা আৰভি? ননু হেট্ঠা ৱট্টৱিৱট্টৱসেন দেসনা মত্থকং পাপিতাতি? আম পাপিতা. অযং পন পাটিএক্কো অনুসন্ধি, ‘‘অযঞ্হি লোকসন্নিৱাসো পটিসন্ধিসম্মূড়্হো, তস্স সম্মোহট্ঠানং ৱিদ্ধংসেত্ৱা পাকটং কৰিস্সামী’’তি ইমং দেসনং আৰভি. অপিচ ৱট্টমূলং অৱিজ্জা, ৱিৱট্টমূলং বুদ্ধুপ্পাদো, ইতি ৱট্টমূলং অৱিজ্জং ৱিৱট্টমূলঞ্চ বুদ্ধুপ্পাদং দস্সেত্ৱাপি, ‘‘পুন একৱাৰং ৱট্টৱিৱট্টৱসেন দেসনং মত্থকং পাপেস্সামী’’তি ইমং দেসনং আৰভি. তত্থ সন্নিপাতাতি সমোধানেন পিণ্ডভাৱেন. গব্ভস্সাতি গব্ভে নিব্বত্তনকসত্তস্স. অৱক্কন্তি হোতীতি নিব্বত্তি হোতি. কত্থচি হি গব্ভোতি মাতুকুচ্ছি ৱুত্তো. যথাহ –
‘‘যমেকৰত্তিং পঠমং, গব্ভে ৱসতি মাণৱো;
অব্ভুট্ঠিতোৱ সো যাতি, স গচ্ছং ন নিৱত্ততী’’তি. (জা. ১.১৫.৩৬৩);
কত্থচি গব্ভে নিব্বত্তনসত্তো. যথাহ – ‘‘যথা খো, পনানন্দ, অঞ্ঞা ইত্থিকা নৱ ৱা দস ৱা মাসে গব্ভং কুচ্ছিনা পৰিহৰিত্ৱা ৱিজাযন্তী’’তি (ম. নি. ৩.২০৫). ইধ সত্তো অধিপ্পেতো, তং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘গব্ভস্স অৱক্কন্তি হোতী’’তি.
ইধাতি ইমস্মিং সত্তলোকে. মাতা চ উতুনী হোতীতি ইদং উতুসমযং সন্ধায ৱুত্তং. মাতুগামস্স কিৰ যস্মিং ওকাসে দাৰকো নিব্বত্ততি, তত্থ মহতী লোহিতপীড়কা সণ্ঠহিত্ৱা ভিজ্জিত্ৱা পগ্ঘৰতি, ৱত্থু সুদ্ধং হোতি, সুদ্ধে ৱত্থুম্হি মাতাপিতূসু একৱাৰং সন্নিপতিতেসু যাৱ সত্ত দিৱসানি খেত্তমেৱ হোতি. তস্মিং সমযে হত্থগ্গাহৱেণিগ্গাহাদিনা অঙ্গপৰামসনেনপি দাৰকো নিব্বত্ততিযেৱ. গন্ধব্বোতি তত্ৰূপগসত্তো. পচ্চুপট্ঠিতো হোতীতি ন মাতাপিতূনং সন্নিপাতং ওলোকযমানো সমীপে ঠিতো পচ্চুপট্ঠিতো নাম হোতি. কম্মযন্তযন্তিতো পন একো সত্তো তস্মিং ওকাসে নিব্বত্তনকো হোতীতি অযমেত্থ অধিপ্পাযো. সংসযেনাতি ‘‘অৰোগো নু খো ভৱিস্সামি অহং ৱা, পুত্তো ৱা মে’’তি এৱং মহন্তেন জীৱিতসংসযেন. লোহিতঞ্হেতং, ভিক্খৱেতি তদা কিৰ মাতুলোহিতং তং ঠানং সম্পত্তং পুত্তসিনেহেন পণ্ডৰং হোতি. তস্মা এৱমাহ. ৱঙ্ককন্তি গামদাৰকানং কীড়নকং খুদ্দকনঙ্গলং. ঘটিকা ৱুচ্চতি দীঘদণ্ডেন ৰস্সদণ্ডকং পহৰণকীড়া. মোক্খচিকন্তি সম্পৰিৱত্তককীড়া, আকাসে ৱা দণ্ডকং গহেত্ৱা ভূমিযং ৱা সীসং ঠপেত্ৱা হেট্ঠুপৰিযভাৱেন পৰিৱত্তনকীড়নন্তি ৱুত্তং হোতি. চিঙ্গুলকং ৱুচ্চতি তালপণ্ণাদীহি কতং ৱাতপ্পহাৰেন পৰিব্ভমনচক্কং. পত্তাড়্হকং ৱুচ্চতি পণ্ণনাড়িকা, তায ৱালিকাদীনি মিনন্তা কীড়ন্তি. ৰথকন্তি খুদ্দকৰথং. ধনুকম্পি খুদ্দকধনুমেৱ.
৪০৯. সাৰজ্জতীতি ৰাগং উপ্পাদেতি. ব্যাপজ্জতীতি ব্যাপাদং উপ্পাদেতি. অনুপট্ঠিতকাযসতীতি কাযে সতি কাযসতি, তং অনুপট্ঠপেত্ৱাতি অত্থো. পৰিত্তচেতসোতি অকুসলচিত্তো. যত্থস্স তে পাপকাতি যস্সং ফলসমাপত্তিযং এতে নিৰুজ্ঝন্তি, তং ন জানাতি নাধিগচ্ছতীতি অত্থো. অনুৰোধৱিৰোধন্তি ৰাগঞ্চেৱ দোসঞ্চ. অভিনন্দতীতি তণ্হাৱসেন অভিনন্দতি, তণ্হাৱসেনেৱ অহো সুখন্তিআদীনি ৱদন্তো অভিৱদতি. অজ্ঝোসায তিট্ঠতীতি তণ্হাঅজ্ঝোসানগহণেন গিলিত্ৱা পৰিনিট্ঠপেত্ৱা গণ্হাতি. সুখং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা অভিনন্দতু, দুক্খং কথং অভিনন্দতীতি? ‘‘অহং দুক্খিতো মম দুক্খ’’ন্তি গণ্হন্তো অভিনন্দতি নাম. উপ্পজ্জতি নন্দীতি তণ্হা উপ্পজ্জতি. তদুপাদানন্তি সাৱ তণ্হা গহণট্ঠেন উপাদানং নাম. তস্স উপাদানপচ্চযা ভৱো…পে… সমুদযো হোতীতি, ইদঞ্হি ভগৱতা পুন একৱাৰং দ্ৱিসন্ধি তিসঙ্খেপং পচ্চযাকাৰৱট্টং দস্সিতং.
৪১০-৪. ইদানি ৱিৱট্টং দস্সেতুং ইধ, ভিক্খৱে, তথাগতো লোকে উপ্পজ্জতীতিআদিমাহ. তত্থ অপ্পমাণচেতসোতি অপ্পমাণং লোকুত্তৰং চেতো অস্সাতি অপ্পমাণচেতসো, মগ্গচিত্তসমঙ্গীতি অত্থো. ইমং খো মে তুম্হে, ভিক্খৱে, সংখিত্তেন তণ্হাসঙ্খযৱিমুত্তিং ধাৰেথাতি, ভিক্খৱে, ইমং সংখিত্তেন দেসিতং ময্হং, তণ্হাসঙ্খযৱিমুত্তিদেসনং তুম্হে নিচ্চকালং ধাৰেয্যাথ মা পমজ্জেয্যাথ. দেসনা হি এত্থ ৱিমুত্তিপটিলাভহেতুতো ৱিমুত্তীতি ৱুত্তা. মহাতণ্হাজালতণ্হাসঙ্ঘাটপটিমুক্কন্তি তণ্হাৱ সংসিব্বিতট্ঠেন মহাতণ্হাজালং, সঙ্ঘটিতট্ঠেন সঙ্ঘাটন্তি ৱুচ্চতি; ইতি ইমস্মিং মহাতণ্হাজালে তণ্হাসঙ্ঘাটে চ ইমং সাতিং ভিক্খুং কেৱট্টপুত্তং পটিমুক্কং ধাৰেথ. অনুপৱিট্ঠো অন্তোগধোতি নং ধাৰেথাতি অত্থো. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৱাতি.
পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায
মহাতণ্হাসঙ্খযসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.