৭. চূড়তণ্হাসঙ্খযসুত্তৱণ্ণনা
৩৯০. এৱং মে সুতন্তি চূড়তণ্হাসঙ্খযসুত্তং. তত্থ পুব্বাৰামে মিগাৰমাতুপাসাদেতি পুব্বাৰামসঙ্খাতে ৱিহাৰে মিগাৰমাতুযা পাসাদে. তত্ৰাযং অনুপুব্বীকথাঅতীতে সতসহস্সকপ্পমত্থকে একা উপাসিকা পদুমুত্তৰং ভগৱন্তং নিমন্তেত্ৱা বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স সতসহস্সং দানং দত্ৱা ভগৱতো পাদমূলে নিপজ্জিত্ৱা, ‘‘অনাগতে তুম্হাদিসস্স বুদ্ধস্স অগ্গুপট্ঠাযিকা হোমী’’তি পত্থনমকাসি. সা কপ্পসতসহস্সং দেৱেসু চেৱ মনুস্সেসু চ সংসৰিত্ৱা অম্হাকং ভগৱতো কালে ভদ্দিযনগৰে মেণ্ডকসেট্ঠিপুত্তস্স ধনঞ্জযস্স সেট্ঠিনো গহে সুমনদেৱিযা কুচ্ছিম্হি পটিসন্ধিং গণ্হি. জাতকালে চস্সা ৱিসাখাতি নামং অকংসু. সা যদা ভগৱা ভদ্দিযনগৰং অগমাসি, তদা পঞ্চহি দাৰিকাসতেহি সদ্ধিং ভগৱতো পচ্চুগ্গমনং কত্ৱা পঠমদস্সনম্হিযেৱ সোতাপন্না অহোসি. অপৰভাগে সাৱত্থিযং মিগাৰসেট্ঠিপুত্তস্স পুণ্ণৱড্ঢনকুমাৰস্স গেহং গতা, তত্থ নং মিগাৰসেট্ঠি মাতিট্ঠানে ঠপেসি, তস্মা মিগাৰমাতাতি ৱুচ্চতি.
পতিকুলং গচ্ছন্তিযা চস্সা পিতা মহালতাপিড়ন্ধনং নাম কাৰাপেসি. তস্মিং পিড়ন্ধনে চতস্সো ৱজিৰনাড়িযো উপযোগং অগমংসু, মুত্তানং একাদস নাড়িযো, পৱাড়ানং দ্ৱাৱীসতি নাড়িযো, মণীনং তেত্তিংস নাড়িযো, ইতি এতেহি চ অঞ্ঞেহি চ সত্তৱণ্ণেহি ৰতনেহি নিট্ঠানং অগমাসি. তং সীসে পটিমুক্কং যাৱ পাদপিট্ঠিযা ভস্সতি, পঞ্চন্নং হত্থীনং বলং ধাৰযমানাৱ নং ইত্থী ধাৰেতুং সক্কোতি. সা অপৰভাগে দসবলস্স অগ্গুপট্ঠাযিকা হুত্ৱা তং পসাধনং ৱিস্সজ্জেত্ৱা নৱহি কোটীহি ভগৱতো ৱিহাৰং কাৰযমানা কৰীসমত্তে ভূমিভাগে পাসাদং কাৰেসি. তস্স উপৰিভূমিযং পঞ্চ গব্ভসতানি হোন্তি, হেট্ঠাভূমিযং পঞ্চাতি গব্ভসহস্সপ্পটিমণ্ডিতো অহোসি. সা ‘‘সুদ্ধপাসাদোৱ ন সোভতী’’তি তং পৰিৱাৰেত্ৱা পঞ্চ দ্ৱিকূটগেহসতানি, পঞ্চ চূড়পাসাদসতানি, পঞ্চ দীঘসালসতানি চ কাৰাপেসি. ৱিহাৰমহো চতূহি মাসেহি নিট্ঠানং অগমাসি.
মাতুগামত্তভাৱে ঠিতায ৱিসাখায ৱিয অঞ্ঞিস্সা বুদ্ধসাসনে ধনপৰিচ্চাগো নাম নত্থি, পুৰিসত্তভাৱে ঠিতস্স চ অনাথপিণ্ডিকস্স ৱিয অঞ্ঞস্স বুদ্ধসাসনে ধনপৰিচ্চাগো নাম নত্থি. সো হি চতুপঞ্ঞাসকোটিযো ৱিস্সজ্জেত্ৱা সাৱত্থিযা দক্খিণভাগে অনুৰাধপুৰস্স মহাৱিহাৰসদিসে ঠানে জেতৱনমহাৱিহাৰং নাম কাৰেসি. ৱিসাখা, সাৱত্থিযা পাচীনভাগে উত্তমদেৱীৱিহাৰসদিসে ঠানে পুব্বাৰামং নাম কাৰেসি. ভগৱা ইমেসং দ্ৱিন্নং কুলানং অনুকম্পায সাৱত্থিং নিস্সায ৱিহৰন্তো ইমেসু দ্ৱীসু ৱিহাৰেসু নিবদ্ধৱাসং ৱসি. একং অন্তোৱস্সং জেতৱনে ৱসতি, একং পুব্বাৰামে, এতস্মিং পন সমযে ভগৱা পুব্বাৰামে ৱিহৰতি. তেন ৱুত্তং – ‘‘পুব্বাৰামে মিগাৰমাতুপাসাদে’’তি.
কিত্তাৱতা নু খো, ভন্তেতি কিত্তকেন নু খো, ভন্তে. সংখিত্তেন তণ্হাসঙ্খযৱিমুত্তো হোতীতি তণ্হাসঙ্খযে নিব্বানে তং আৰম্মণং কত্ৱা ৱিমুত্তচিত্ততায তণ্হাসঙ্খযৱিমুত্তো নাম সংখিত্তেন কিত্তাৱতা হোতি? যায পটিপত্তিযা তণ্হাসঙ্খযৱিমুত্তো হোতি, তং মে খীণাসৱস্স ভিক্খুনো পুব্বভাগপ্পটিপদং সংখিত্তেন দেসেথাতি পুচ্ছতি. অচ্চন্তনিট্ঠোতি খযৱযসঙ্খাতং অন্তং অতীতাতি অচ্চন্তা. অচ্চন্তা নিট্ঠা অস্সাতি অচ্চন্তনিট্ঠো, একন্তনিট্ঠো সততনিট্ঠোতি অত্থো. অচ্চন্তং যোগক্খেমীতি অচ্চন্তযোগক্খেমী, নিচ্চযোগক্খেমীতি অত্থো. অচ্চন্তং ব্ৰহ্মচাৰীতি অচ্চন্তব্ৰহ্মচাৰী, নিচ্চব্ৰহ্মচাৰীতি অত্থো. অচ্চন্তং পৰিযোসানমস্সাতি পুৰিমনযেনেৱ অচ্চন্তপৰিযোসানো. সেট্ঠো দেৱমনুস্সানন্তি দেৱানঞ্চ মনুস্সানঞ্চ সেট্ঠো উত্তমো. এৱৰূপো ভিক্খু কিত্তাৱতা হোতি, খিপ্পমেতস্স সঙ্খেপেনেৱ পটিপত্তিং কথেথাতি ভগৱন্তং যাচতি. কস্মা পনেস এৱং ৱেগাযতীতি? কীড়ং অনুভৱিতুকামতায.
অযং কিৰ উয্যানকীড়ং আণাপেত্ৱা চতূহি মহাৰাজূহি চতূসু দিসাসু আৰক্খং গাহাপেত্ৱা দ্ৱীসু দেৱলোকেসু দেৱসঙ্ঘেন পৰিৱুতো অড্ঢতিযাহি নাটককোটীহি সদ্ধিং এৰাৱণং আৰুয্হ উয্যানদ্ৱাৰে ঠিতো ইমং পঞ্হং সল্লক্খেসি – ‘‘কিত্তকেন নু খো তণ্হাসঙ্খযৱিমুত্তস্স খীণাসৱস্স সঙ্খেপতো আগমনিযপুব্বভাগপটিপদা হোতী’’তি. অথস্স এতদহোসি – ‘‘অযং পঞ্হো অতিৱিয সস্সিৰিকো, সচাহং ইমং পঞ্হং অনুগ্গণ্হিত্ৱাৱ উয্যানং পৱিসিস্সামি, ছদ্ৱাৰিকেহি আৰম্মণেহি নিম্মথিতো ন পুন ইমং পঞ্হং সল্লক্খেস্সামি, তিট্ঠতু তাৱ উয্যানকীড়া, সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা ইমং পঞ্হং পুচ্ছিত্ৱা উগ্গহিতপঞ্হো উয্যানে কীড়িস্সামী’’তি হত্থিক্খন্ধে অন্তৰহিতো ভগৱতো সন্তিকে পাতুৰহোসি. তেপি চত্তাৰো মহাৰাজানো আৰক্খং গহেত্ৱা ঠিতট্ঠানেযেৱ ঠিতা, পৰিচাৰিকদেৱসঙ্ঘাপি নাটকানিপি এৰাৱণোপি নাগৰাজা তত্থেৱ উয্যানদ্ৱাৰে অট্ঠাসি, এৱমেস কীড়ং অনুভৱিতুকামতায ৱেগাযন্তো এৱমাহ.
সব্বে ধম্মা নালং অভিনিৱেসাযাতি এত্থ সব্বে ধম্মা নাম পঞ্চক্খন্ধা দ্ৱাদসাযতনানি অট্ঠাৰস ধাতুযো. তে সব্বেপি তণ্হাদিট্ঠিৱসেন অভিনিৱেসায নালং ন পৰিযত্তা ন সমত্থা ন যুত্তা, কস্মা? গহিতাকাৰেন অতিট্ঠনতো. তে হি নিচ্চাতি গহিতাপি অনিচ্চাৱ সম্পজ্জন্তি, সুখাতি গহিতাপি দুক্খাৱ সম্পজ্জন্তি, অত্তাতি গহিতাপি অনত্তাৱ সম্পজ্জন্তি, তস্মা নালং অভিনিৱেসায. অভিজানাতীতি অনিচ্চং দুক্খং অনত্তাতি ঞাতপৰিঞ্ঞায অভিজানাতি. পৰিজানাতীতি তথেৱ তীৰণপৰিঞ্ঞায পৰিজানাতি. যংকিঞ্চি ৱেদনন্তি অন্তমসো পঞ্চৱিঞ্ঞাণসম্পযুত্তম্পি যংকিঞ্চি অপ্পমত্তকম্পি ৱেদনং অনুভৱতি. ইমিনা ভগৱা সক্কস্স দেৱানমিন্দস্স ৱেদনাৱসেন নিব্বত্তেত্ৱা অৰূপপৰিগ্গহং দস্সেতি. সচে পন ৱেদনাকম্মট্ঠানং হেট্ঠা ন কথিতং ভৱেয্য, ইমস্মিং ঠানে কথেতব্বং সিযা. হেট্ঠা পন কথিতং, তস্মা সতিপট্ঠানে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. অনিচ্চানুপস্সীতি এত্থ অনিচ্চং ৱেদিতব্বং, অনিচ্চানুপস্সনা ৱেদিতব্বা, অনিচ্চানুপস্সী ৱেদিতব্বো. তত্থ অনিচ্চন্তি পঞ্চক্খন্ধা, তে হি উপ্পাদৱযট্ঠেন অনিচ্চা. অনিচ্চানুপস্সনাতি পঞ্চক্খন্ধানং খযতো ৱযতো দস্সনঞাণং. অনিচ্চানুপস্সীতি তেন ঞাণেন সমন্নাগতো পুগ্গলো. তস্মা ‘‘অনিচ্চানুপস্সী ৱিহৰতী’’তি অনিচ্চতো অনুপস্সন্তো ৱিহৰতীতি অযমেত্থ অত্থো.
ৱিৰাগানুপস্সীতি এত্থ দ্ৱে ৱিৰাগা খযৱিৰাগো চ অচ্চন্তৱিৰাগো চ. তত্থ সঙ্খাৰানং খযৱযতো অনুপস্সনাপি, অচ্চন্তৱিৰাগং নিব্বানং ৱিৰাগতো দস্সনমগ্গঞাণম্পি ৱিৰাগানুপস্সনা. তদুভযসমাঙ্গীপুগ্গলো ৱিৰাগানুপস্সী নাম, তং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘ৱিৰাগানুপস্সী’’তি, ৱিৰাগতো অনুপস্সন্তোতি অত্থো. নিৰোধানুপস্সিম্হিপি এসেৱ নযো, নিৰোধোপি হি খযনিৰোধো চ অচ্চন্তনিৰোধো চাতি দুৱিধোযেৱ. পটিনিস্সগ্গানুপস্সীতি এত্থ পটিনিস্সগ্গো ৱুচ্চতি ৱোস্সগ্গো, সো চ পৰিচ্চাগৱোস্সগ্গো পক্খন্দনৱোস্সগ্গোতি দুৱিধো হোতি. তত্থ পৰিচ্চাগৱোস্সগ্গোতি ৱিপস্সনা, সা হি তদঙ্গৱসেন কিলেসে চ খন্ধে চ ৱোস্সজ্জতি. পক্খন্দনৱোস্সগ্গোতি মগ্গো, সো হি নিব্বানং আৰম্মণং আৰম্মণতো পক্খন্দতি. দ্ৱীহিপি ৱা কাৰণেহি ৱোস্সগ্গোযেৱ, সমুচ্ছেদৱসেন খন্ধানং কিলেসানঞ্চ ৱোস্সজ্জনতো, নিব্বানঞ্চ পক্খন্দনতো. তস্মা কিলেসে চ খন্ধে চ পৰিচ্চজতীতি পৰিচ্চাগৱোস্সগ্গো, নিৰোধে নিব্বানধাতুযা চিত্তং পক্খন্দতীতি পক্খন্দনৱোস্সগ্গোতি উভযম্পেতং মগ্গে সমেতি. তদুভযসমঙ্গীপুগ্গলো ইমায পটিনিস্সগ্গানুপস্সনায সমন্নাগতত্তা পটিনিস্সগ্গানুপস্সী নাম হোতি. তং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘পটিনিস্সগ্গানুপস্সী’’তি. ন কিঞ্চি লোকে উপাদিযতীতি কিঞ্চি একম্পি সঙ্খাৰগতং তণ্হাৱসেন ন উপাদিযতি ন গণ্হাতি ন পৰামসতি. অনুপাদিযং ন পৰিতস্সতীতি অগ্গণ্হন্তো তণ্হাপৰিতস্সনায ন পৰিতস্সতি. পচ্চত্তঞ্ঞেৱ পৰিনিব্বাযতীতি সযমেৱ কিলেসপৰিনিব্বানেন পৰিনিব্বাযতি. খীণা জাতীতিআদিনা পনস্স পচ্চৱেক্খণাৱ দস্সিতা. ইতি ভগৱা সক্কস্স দেৱানমিন্দস্স সংখিত্তেন খীণাসৱস্স পুব্বভাগপ্পটিপদং পুচ্ছিতো সল্লহুকং কত্ৱা সংখিত্তেনেৱ খিপ্পং কথেসি.
৩৯১. অৱিদূৰে নিসিন্নো হোতীতি অনন্তৰে কূটাগাৰে নিসিন্নো হোতি. অভিসমেচ্চাতি ঞাণেন অভিসমাগন্ত্ৱা, জানিত্ৱাতি অত্থো. ইদং ৱুত্তং হোতি – কিং নু খো এস জানিত্ৱা অনুমোদি, উদাহু অজানিত্ৱা ৱাতি. কস্মা পনস্স এৱমহোসীতি? থেৰো কিৰ ন ভগৱতো পঞ্হৱিস্সজ্জনসদ্দং অস্সোসি, সক্কস্স পন দেৱৰঞ্ঞো, ‘‘এৱমেতং ভগৱা এৱমেতং সুগতা’’তি অনুমোদনসদ্দং অস্সোসি. সক্কো কিৰ দেৱৰাজা মহতা সদ্দেন অনুমোদি. অথ কস্মা ন ভগৱতো সদ্দং অস্সোসীতি? যথাপৰিসৱিঞ্ঞাপকত্তা. বুদ্ধানঞ্হি ধম্মং কথেন্তানং একাবদ্ধায চক্কৱাড়পৰিযন্তাযপি পৰিসায সদ্দো সুয্যতি, পৰিযন্তং পন মুঞ্চিত্ৱা অঙ্গুলিমত্তম্পি বহিদ্ধা ন নিচ্ছৰতি. কস্মা? এৱৰূপা মধুৰকথা মা নিৰত্থকা অগমাসীতি. তদা ভগৱা মিগাৰমাতুপাসাদে সত্তৰতনমযে কূটাগাৰে সিৰিগব্ভম্হি নিসিন্নো হোতি, তস্স দক্খিণপস্সে সাৰিপুত্তত্থেৰস্স ৱসনকূটাগাৰং, ৱামপস্সে মহামোগ্গল্লানস্স, অন্তৰে ছিদ্দৱিৱৰোকাসো নত্থি, তস্মা থেৰো ন ভগৱতো সদ্দং অস্সোসি, সক্কস্সেৱ অস্সোসীতি.
পঞ্চহি তূৰিযসতেহীতি পঞ্চঙ্গিকানং তূৰিযানং পঞ্চহি সতেহি. পঞ্চঙ্গিকং তূৰিযং নাম আততং ৱিততং আততৱিততং সুসিৰং ঘনন্তি ইমেহি পঞ্চহি অঙ্গেহি সমন্নাগতং. তত্থ আততং নাম চম্মপৰিযোনদ্ধেসু ভেৰিআদীসু একতলতূৰিযং. ৱিততং নাম উভযতলং. আততৱিততং নাম তন্তিবদ্ধপণৱাদি. সুসিৰং ৱংসাদি. ঘনং সম্মাদি. সমপ্পিতোতি উপগতো. সমঙ্গীভূতোতি তস্সেৱ ৱেৱচনং. পৰিচাৰেতীতি তং সম্পত্তিং অনুভৱন্তো ততো ততো ইন্দ্ৰিযানি চাৰেতি. ইদং ৱুত্তং হোতি – পৰিৱাৰেত্ৱা ৱজ্জমানেহি পঞ্চহি তূৰিযসতেহি সমন্নাগতো হুত্ৱা দিব্বসম্পত্তিং অনুভৱতী. পটিপণামেত্ৱাতি অপনেত্ৱা, নিস্সদ্দানি কাৰাপেত্ৱাতি অত্থো. যথেৱ হি ইদানি সদ্ধা ৰাজানো গৰুভাৱনিযং ভিক্খুং দিস্ৱা – ‘‘অসুকো নাম অয্যো আগচ্ছতি, মা, তাতা, গাযথ, মা ৱাদেথ, মা নচ্চথা’’তি নাটকানি পটিৱিনেন্তি, সক্কোপি থেৰং দিস্ৱা এৱমকাসি. চিৰস্সং খো, মাৰিস মোগ্গল্লান, ইমং পৰিযাযমকাসীতি এৱৰূপং লোকে পকতিযা পিযসমুদাহাৰৱচনং হোতি, লোকিযা হি চিৰস্সং আগতম্পি অনাগতপুব্বম্পি মনাপজাতিযং আগতং দিস্ৱা, – ‘‘কুতো ভৱং আগতো, চিৰস্সং ভৱং আগতো, কথং তে ইধাগমনমগ্গো ঞাতো মগ্গমূড়্হোসী’’তিআদীনি ৱদন্তি. অযং পন আগতপুব্বত্তাযেৱ এৱমাহ. থেৰো হি কালেন কালং দেৱচাৰিকং গচ্ছতিযেৱ. তত্থ পৰিযাযমকাসীতি ৱাৰমকাসি. যদিদং ইধাগমনাযাতি যো অযং ইধাগমনায ৱাৰো, তং, ভন্তে, চিৰস্সমকাসীতি ৱুত্তং হোতি. ইদমাসনং পঞ্ঞত্তন্তি যোজনিকং মণিপল্লঙ্কং পঞ্ঞপাপেত্ৱা এৱমাহ.
৩৯২. বহুকিচ্চা বহুকৰণীযাতি এত্থ যেসং বহূনি কিচ্চানি, তে বহুকিচ্চা. বহুকৰণীযাতি তস্সেৱ ৱেৱচনং. অপ্পেৱ সকেন কৰণীযেনাতি সকৰণীযমেৱ অপ্পং মন্দং, ন বহু, দেৱানং কৰণীযং পন বহু, পথৱিতো পট্ঠায হি কপ্পৰুক্খমাতুগামাদীনং অত্থায অট্টা সক্কস্স সন্তিকে ছিজ্জন্তি, তস্মা নিযমেন্তো আহ – অপিচ দেৱানংযেৱ তাৱতিংসানং কৰণীযেনাতি. দেৱানঞ্হি ধীতা চ পুত্তা চ অঙ্কে নিব্বত্তন্তি, পাদপৰিচাৰিকা ইত্থিযো সযনে নিব্বত্তন্তি, তাসং মণ্ডনপসাধনকাৰিকা দেৱধীতা সযনং পৰিৱাৰেত্ৱা নিব্বত্তন্তি, ৱেয্যাৱচ্চকৰা অন্তোৱিমানে নিব্বত্তন্তি, এতেসং অত্থায অট্টকৰণং নত্থি. যে পন সীমন্তৰে নিব্বত্তন্তি, তে ‘‘মম সন্তকা তৱ সন্তকা’’তি নিচ্ছেতুং অসক্কোন্তা অট্টং কৰোন্তি, সক্কং দেৱৰাজানং পুচ্ছন্তি, সো যস্স ৱিমানং আসন্নতৰং, তস্স সন্তকোতি ৱদতি. সচে দ্ৱেপি সমট্ঠানে হোন্তি, যস্স ৱিমানং ওলোকেন্তো ঠিতো, তস্স সন্তকোতি ৱদতি. সচে একম্পি ন ওলোকেতি, তং উভিন্নং কলহুপচ্ছেদনত্থং অত্তনো সন্তকং কৰোতি. তং সন্ধায, ‘‘দেৱানংযেৱ তাৱতিংসানং কৰণীযেনা’’তি আহ. অপিচস্স এৱৰূপং কীড়াকিচ্চম্পি কৰণীযমেৱ.
যং নো খিপ্পমেৱ অন্তৰধাযতীতি যং অম্হাকং সীঘমেৱ অন্ধকাৰে ৰূপগতং ৱিয ন দিস্সতি. ইমিনা – ‘‘অহং, ভন্তে, তং পঞ্হৱিস্সজ্জনং ন সল্লক্খেমী’’তি দীপেতি. থেৰো – ‘‘কস্মা নু খো অযং যক্খো অসল্লক্খণভাৱং দীপেতি, পস্সেন পৰিহৰতী’’তি আৱজ্জন্তো – ‘‘দেৱা নাম মহামূড়্হা হোন্তি. ছদ্ৱাৰিকেহি আৰম্মণেহি নিম্মথীযমানা অত্তনো ভুত্তাভুত্তভাৱম্পি পীতাপীতভাৱম্পি ন জানন্তি, ইধ কতমেত্থ পমুস্সন্তী’’তি অঞ্ঞাসি. কেচি পনাহু – ‘‘থেৰো এতস্স গৰু ভাৱনিযো, তস্মা ‘ইদানেৱ লোকে অগ্গপুগ্গলস্স সন্তিকে পঞ্হং উগ্গহেত্ৱা আগতো, ইদানেৱ নাটকানং অন্তৰং পৱিট্ঠোতি এৱং মং থেৰো তজ্জেয্যা’তি ভযেন এৱমাহা’’তি. এতং পন কোহঞ্ঞং নাম হোতি, ন অৰিযসাৱকস্স এৱৰূপং কোহঞ্ঞং নাম হোতি, তস্মা মূড়্হভাৱেনেৱ ন সল্লক্খেসীতি ৱেদিতব্বং. উপৰি কস্মা সল্লক্খেসীতি? থেৰো তস্স সোমনস্সসংৱেগং জনযিত্ৱা তমং নীহৰি, তস্মা সল্লক্খেসীতি.
ইদানি সক্কো পুব্বে অত্তনো এৱং ভূতকাৰণং থেৰস্স আৰোচেতুং ভূতপুব্বন্তিআদিমাহ. তত্থ সমুপব্যূড়্হোতি সন্নিপতিতো ৰাসিভূতো. অসুৰা পৰাজিনিংসূতি অসুৰা পৰাজযং পাপুণিংসু. কদা পনেতে পৰাজিতাতি? সক্কস্স নিব্বত্তকালে. সক্কো কিৰ অনন্তৰে অত্তভাৱে মগধৰট্ঠে মচলগামে মঘো নাম মাণৱো অহোসি, পণ্ডিতো ব্যত্তো, বোধিসত্তচৰিযা ৱিযস্স চৰিযা অহোসি. সো তেত্তিংস পুৰিসে গহেত্ৱা কল্যাণমকাসি. একদিৱসং অত্তনোৱ পঞ্ঞায উপপৰিক্খিত্ৱা গামমজ্ঝে মহাজনস্স সন্নিপতিতট্ঠানে কচৱৰং উভযতো অপব্বহিত্ৱা তং ঠানং অতিৰমণীযমকাসি, পুন তত্থেৱ মণ্ডপং কাৰেসি, পুন গচ্ছন্তে কালে সালং কাৰেসি. গামতো চ নিক্খমিত্ৱা গাৱুতম্পি অড্ঢযোজনম্পি তিগাৱুতম্পি যোজনম্পি ৱিচৰিত্ৱা তেহি সহাযেহি সদ্ধিং ৱিসমং সমং অকাসি. তে সব্বেপি একচ্ছন্দা তত্থ তত্থ সেতুযুত্তট্ঠানেসু সেতুং, মণ্ডপসালাপোক্খৰণীমালাগচ্ছৰোপনাদীনং যুত্তট্ঠানেসু মণ্ডপাদীনি কৰোন্তা বহুং পুঞ্ঞমকংসু. মঘো সত্ত ৱতপদানি পূৰেত্ৱা কাযস্স ভেদা সদ্ধিং সহাযেহি তাৱতিংসভৱনে নিব্বত্তি.
তস্মিং কালে অসুৰগণা তাৱতিংসদেৱলোকে পটিৱসন্তি. সব্বে তে দেৱানং সমানাযুকা সমানৱণ্ণা চ হোন্তি, তে সক্কং সপৰিসং দিস্ৱা অধুনা নিব্বত্তা নৱকদেৱপুত্তা আগতাতি মহাপানং সজ্জযিংসু. সক্কো দেৱপুত্তানং সঞ্ঞং অদাসি – ‘‘অম্হেহি কুসলং কৰোন্তেহি ন পৰেহি সদ্ধিং সাধাৰণং কতং, তুম্হে গণ্ডপানং মা পিৱিত্থ পীতমত্তমেৱ কৰোথা’’তি. তে তথা অকংসু. বালঅসুৰা গণ্ডপানং পিৱিত্ৱা মত্তা নিদ্দং ওক্কমিংসু. সক্কো দেৱানং সঞ্ঞং দত্ৱা তে পাদেসু গাহাপেত্ৱা সিনেৰুপাদে খিপাপেসি, সিনেৰুস্স হেট্ঠিমতলে অসুৰভৱনং নাম অত্থি, তাৱতিংসদেৱলোকপ্পমাণমেৱ. তত্থ অসুৰা ৱসন্তি. তেসম্পি চিত্তপাটলি নাম ৰুক্খো অত্থি. তে তস্স পুপ্ফনকালে জানন্তি – ‘‘নাযং তাৱতিংসা, সক্কেন ৱঞ্চিতা ময’’ন্তি. তে গণ্হথ নন্তি ৱত্ৱা সিনেৰুং পৰিহৰমানা দেৱে ৱুট্ঠে ৱম্মিকপাদতো ৱম্মিকমক্খিকা ৱিয অভিৰুহিংসু. তত্থ কালেন দেৱা জিনন্তি, কালেন অসুৰা. যদা দেৱানং জযো হোতি, অসুৰে যাৱ সমুদ্দপিট্ঠা অনুবন্ধন্তি. যদা অসুৰানং জযো হোতি, দেৱে যাৱ ৱেদিকপাদা অনুবন্ধন্তি. তস্মিং পন সঙ্গামে দেৱানং জযো অহোসি, দেৱা অসুৰে যাৱ সমুদ্দপিট্ঠা অনুবন্ধিংসু. সক্কো অসুৰে পলাপেত্ৱা পঞ্চসু ঠানেসু আৰক্খং ঠপেসি. এৱং আৰক্খং দত্ৱা ৱেদিকপাদে ৱজিৰহত্থা ইন্দপটিমাযো ঠপেসি. অসুৰা কালেন কালং উট্ঠহিত্ৱা তা পটিমাযো দিস্ৱা, ‘‘সক্কো অপ্পমত্তো তিট্ঠতী’’তি ততোৱ নিৱত্তন্তি. ততো পটিনিৱত্তিত্ৱাতি ৱিজিতট্ঠানতো নিৱত্তিত্ৱা. পৰিচাৰিকাযোতি মালাগন্ধাদিকম্মকাৰিকাযো.
৩৯৩. ৱেস্সৱণো চ মহাৰাজাতি সো কিৰ সক্কস্স ৱল্লভো, বলৱৱিস্সাসিকো, তস্মা সক্কেন সদ্ধিং অগমাসি. পুৰক্খত্ৱাতি পুৰতো কত্ৱা. পৱিসিংসূতি পৱিসিত্ৱা পন উপড্ঢপিহিতানি দ্ৱাৰানি কত্ৱা ওলোকযমানা অট্ঠংসু. ইদম্পি, মাৰিস মোগ্গল্লান, পস্স ৱেজযন্তস্স পাসাদস্স ৰামণেয্যকন্তি, মাৰিস মোগ্গল্লান, ইদম্পি ৱেজযন্তস্স পাসাদস্স ৰামণেয্যকং পস্স, সুৱণ্ণত্থম্ভে পস্স, ৰজতত্থম্ভে মণিত্থম্ভে পৱাড়ত্থম্ভে লোহিতঙ্গত্থম্ভে মসাৰগল্লত্থম্ভে মুত্তত্থম্ভে সত্তৰতনত্থম্ভে, তেসংযেৱ সুৱণ্ণাদিমযে ঘটকে ৱাড়ৰূপকানি চ পস্সাতি এৱং থম্ভপন্তিযো আদিং কত্ৱা ৰামণেয্যকং দস্সেন্তো এৱমাহ. যথা তং পুব্বেকতপুঞ্ঞস্সাতি যথা পুব্বে কতপুঞ্ঞস্স উপভোগট্ঠানেন সোভিতব্বং, এৱমেৱং সোভতীতি অত্থো. অতিবাড়্হং খো অযং যক্খো পমত্তো ৱিহৰতীতি অত্তনো পাসাদে নাটকপৰিৱাৰেন সম্পত্তিযা ৱসেন অতিৱিয মত্তো.
ইদ্ধাভিসঙ্খাৰং অভিসঙ্খাসীতি ইদ্ধিমকাসি. আপোকসিণং সমাপজ্জিত্ৱা পাসাদপতিট্ঠিতোকাসং উদকং হোতূতি ইদ্ধিং অধিট্ঠায পাসাদকণ্ণিকে পাদঙ্গুট্ঠকেন পহৰি. সো পাসাদো যথা নাম উদকপিট্ঠে ঠপিতপত্তং মুখৱট্টিযং অঙ্গুলিযা পহটং অপৰাপৰং কম্পতি চলতি ন সন্তিট্ঠতি. এৱমেৱং সংকম্পি সম্পকম্পি সম্পৱেধি, থম্ভপিট্ঠসঙ্ঘাটকণ্ণিকগোপানসিআদীনি কৰকৰাতি সদ্দং মুঞ্চন্তানি পতিতুং ৱিয আৰদ্ধানি. তেন ৱুত্তং – ‘‘সঙ্কম্পেসি সম্পকম্পেসি সম্পৱেধেসী’’তি. অচ্ছৰিযব্ভুতচিত্তজাতাতি অহো অচ্ছৰিযং, অহো অব্ভুতন্তি এৱং সঞ্জাতঅচ্ছৰিযঅব্ভুতা চেৱ সঞ্জাততুট্ঠিনো চ অহেসুং উপ্পন্নবলৱসোমনস্সা. সংৱিগ্গন্তি উব্বিগ্গং. লোমহট্ঠজাতন্তি জাতলোমহংসং, কঞ্চনভিত্তিযং ঠপিতমণিনাগদন্তেহি ৱিয উদ্ধগ্গেহি লোমেহি আকিণ্ণসৰীৰন্তি অত্থো. লোমহংসো চ নামেস সোমনস্সেনপি হোতি দোমনস্সেনপি, ইধ পন সোমনস্সেন জাতো. থেৰো হি সক্কস্স সোমনস্সৱেগেন সংৱেজেতুং তং পাটিহাৰিযমকাসি. তস্মা সোমনস্সৱেগেন সংৱিগ্গলোমহট্ঠং ৱিদিত্ৱাতি অত্থো.
৩৯৪. ইধাহং, মাৰিসাতি ইদানিস্স যস্মা থেৰেন সোমনস্সসংৱেগং জনযিত্ৱা তমং ৱিনোদিতং, তস্মা সল্লক্খেত্ৱা এৱমাহ. এসো নু তে, মাৰিস, সো ভগৱা সত্থাতি, মাৰিস, ত্ৱং কুহিং গতোসীতি ৱুত্তে ময্হং সত্থু সন্তিকন্তি ৱদেসি, ইমস্মিং দেৱলোকে একপাদকেন ৱিয তিট্ঠসি, যং ত্ৱং এৱং ৱদেসি, এসো নু তে, মাৰিস, সো ভগৱা সত্থাতি পুচ্ছিংসু. সব্ৰহ্মচাৰী মে এসোতি এত্থ কিঞ্চাপি থেৰো অনগাৰিযো অভিনীহাৰসম্পন্নো অগ্গসাৱকো, সক্কো অগাৰিযো, মগ্গব্ৰহ্মচৰিযৱসেন পনেতে সব্ৰহ্মচাৰিনো হোন্তি, তস্মা এৱমাহ. অহো নূন তে সো ভগৱা সত্থাতি সব্ৰহ্মচাৰী তাৱ তে এৱংমহিদ্ধিকো, সো পন তে ভগৱা সত্থা অহো নূন মহিদ্ধিকোতি সত্থু ইদ্ধিপাটিহাৰিযদস্সনে জাতাভিলাপা হুত্ৱা এৱমাহংসু.
৩৯৫. ঞাতঞ্ঞতৰস্সাতি পঞ্ঞাতঞ্ঞতৰস্স, সক্কো হি পঞ্ঞাতানং অঞ্ঞতৰো. সেসং সব্বত্থ পাকটমেৱ, দেসনং পন ভগৱা যথানুসন্ধিনাৱ নিট্ঠাপেসীতি.
পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায
চূড়তণ্হাসঙ্খযসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.