১. চূড়গোসিঙ্গসুত্তৱণ্ণনা

৩২৫. এৱং মে সুতন্তি চূড়গোসিঙ্গসুত্তং. তত্থ নাতিকে ৱিহৰতীতি নাতিকা নাম একং তড়াকং নিস্সায দ্ৱিন্নং চূড়পিতিমহাপিতিপুত্তানং দ্ৱে গামা, তেসু একস্মিং গামে. গিঞ্জকাৱসথেতি ইট্ঠকামযে আৱসথে. একস্মিং কিৰ সমযে ভগৱা মহাজনসঙ্গহং কৰোন্তো ৱজ্জিৰট্ঠে চাৰিকং চৰমানো নাতিকং অনুপ্পত্তো. নাতিকৱাসিনো মনুস্সা ভগৱতো মহাদানং দত্ৱা ধম্মকথং সুত্ৱা পসন্নহদযা, ‘‘সত্থু ৱসনট্ঠানং কৰিস্সামা’’তি মন্তেত্ৱা ইট্ঠকাহেৱ ভিত্তিসোপানত্থম্ভে ৱাড়ৰূপাদীনি দস্সেন্তো পাসাদং কত্ৱা সুধায লিম্পিত্ৱা মালাকম্মলতাকম্মাদীনি নিট্ঠাপেত্ৱা ভুম্মত্থৰণমঞ্চপীঠাদীনি পঞ্ঞপেত্ৱা সত্থু নিয্যাতেসুং. অপৰাপৰং পনেত্থ মনুস্সা ভিক্খুসঙ্ঘস্স ৰত্তিট্ঠানদিৱাট্ঠানমণ্ডপচঙ্কমাদীনি কাৰযিংসু. ইতি সো ৱিহাৰো মহা অহোসি. তং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘গিঞ্জকাৱসথে’’তি.

গোসিঙ্গসালৱনদাযেতি তত্থ একস্স জেট্ঠকৰুক্খস্স খন্ধতো গোসিঙ্গসণ্ঠানং হুত্ৱা ৱিটপং উট্ঠহি, তং ৰুক্খং উপাদায সব্বম্পি তং ৱনং গোসিঙ্গসালৱনন্তি সঙ্খং গতং. দাযোতি অৱিসেসেন অৰঞ্ঞস্সেতং নামং. তস্মা গোসিঙ্গসালৱনদাযেতি গোসিঙ্গসালৱনঅৰঞ্ঞেতি অত্থো. ৱিহৰন্তীতি সামগ্গিৰসং অনুভৱমানা ৱিহৰন্তি. ইমেসঞ্হি কুলপুত্তানং উপৰিপণ্ণাসকে পুথুজ্জনকালো কথিতো, ইধ খীণাসৱকালো. তদা হি তে লদ্ধস্সাদা লদ্ধপতিট্ঠা অধিগতপটিসম্ভিদা খীণাসৱা হুত্ৱা সামগ্গিৰসং অনুভৱমানা তত্থ ৱিহৰিংসু. তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং.

যেন গোসিঙ্গসালৱনদাযো তেনুপসঙ্কমীতি ধম্মসেনাপতিমহামোগ্গল্লানত্থেৰেসু ৱা অসীতিমহাসাৱকেসু ৱা, অন্তমসো ধম্মভণ্ডাগাৰিকআনন্দত্থেৰম্পি কঞ্চি অনামন্তেত্ৱা সযমেৱ পত্তচীৱৰং আদায অনীকা নিস্সটো হত্থী ৱিয, যূথা নিস্সটো কাড়সীহো ৱিয, ৱাতচ্ছিন্নো ৱলাহকো ৱিয এককোৱ উপসঙ্কমি. কস্মা পনেত্থ ভগৱা সযং অগমাসীতি? তযো কুলপুত্তা সামগ্গিৰসং অনুভৱন্তা ৱিহৰন্তি, তেসং পগ্গণ্হনতো, পচ্ছিমজনতং অনুকম্পনতো ধম্মগৰুভাৱতো চ. এৱং কিৰস্স অহোসি – ‘‘অহং ইমে কুলপুত্তে পগ্গণ্হিত্ৱা উক্কংসিত্ৱা পটিসন্থাৰং কত্ৱা ধম্মং নেসং দেসেস্সামী’’তি. এৱং তাৱ পগ্গণ্হনতো অগমাসি. অপৰম্পিস্স অহোসি – ‘‘অনাগতে কুলপুত্তা সম্মাসম্বুদ্ধো সমগ্গৱাসং ৱসন্তানং সন্তিকং সযং গন্ত্ৱা পটিসন্থাৰং কত্ৱা ধম্মং কথেত্ৱা তযো কুলপুত্তে পগ্গণ্হি, কো নাম সমগ্গৱাসং ন ৱসেয্যাতি সমগ্গৱাসং ৱসিতব্বং মঞ্ঞমানা খিপ্পমেৱ দুক্খস্সন্তং কৰিস্সন্তী’’তি. এৱং পচ্ছিমজনতং অনুকম্পনতোপি অগমাসি. বুদ্ধা চ নাম ধম্মগৰুনো হোন্তি, সো চ নেসং ধম্মগৰুভাৱো ৰথৱিনীতে আৱিকতোৱ. ইতি ইমস্মা ধম্মগৰুভাৱতোপি ধম্মং পগ্গণ্হিস্সামীতি অগমাসি.

দাযপালোতি অৰঞ্ঞপালো. সো তং অৰঞ্ঞং যথা ইচ্ছিতিচ্ছিতপ্পদেসেন মনুস্সা পৱিসিত্ৱা তত্থ পুপ্ফং ৱা ফলং ৱা নিয্যাসং ৱা দব্বসম্ভাৰং ৱা ন হৰন্তি, এৱং ৱতিযা পৰিক্খিত্তস্স তস্স অৰঞ্ঞস্স যোজিতে দ্ৱাৰে নিসীদিত্ৱা তং অৰঞ্ঞং ৰক্খতি, পালেতি. তস্মা ‘‘দাযপালো’’তি ৱুত্তো. অত্তকামৰূপাতি অত্তনো হিতং কামযমানসভাৱা হুত্ৱা ৱিহৰন্তি. যো হি ইমস্মিং সাসনে পব্বজিত্ৱাপি ৱেজ্জকম্মদূতকম্মপহিণগমনাদীনং ৱসেন একৱীসতিঅনেসনাহি জীৱিকং কপ্পেতি, অযং ন অত্তকামৰূপো নাম. যো পন ইমস্মিং সাসনে পব্বজিত্ৱা একৱীসতিঅনেসনং পহায চতুপাৰিসুদ্ধিসীলে পতিট্ঠায বুদ্ধৱচনং উগ্গণ্হিত্ৱা সপ্পাযধুতঙ্গং অধিট্ঠায অট্ঠতিংসায আৰম্মণেসু চিত্তৰুচিযং কম্মট্ঠানং গহেত্ৱা গামন্তং পহায অৰঞ্ঞং পৱিসিত্ৱা সমাপত্তিযো নিব্বত্তেত্ৱা ৱিপস্সনায কম্মং কুৰুমানো ৱিহৰতি, অযং অত্তকামো নাম. তেপি তযো কুলপুত্তা এৱৰূপা অহেসুং. তেন ৱুত্তং – ‘‘অত্তকামৰূপা ৱিহৰন্তী’’তি.

মা তেসং অফাসুমকাসীতি তেসং মা অফাসুকং অকাসীতি ভগৱন্তং ৱাৰেসি. এৱং কিৰস্স অহোসি – ‘‘ইমে কুলপুত্তা সমগ্গা ৱিহৰন্তি, একচ্চস্স চ গতট্ঠানে ভণ্ডনকলহৱিৱাদা ৱত্তন্তি, তিখিণসিঙ্গো চণ্ডগোণো ৱিয ওৱিজ্ঝন্তো ৱিচৰতি, অথেকমগ্গেন দ্ৱিন্নং গমনং ন হোতি, কদাচি অযম্পি এৱং কৰোন্তো ইমেসং কুলপুত্তানং সমগ্গৱাসং ভিন্দেয্য. পাসাদিকো চ পনেস সুৱণ্ণৱণ্ণো সুৰসগিদ্ধো মঞ্ঞে, গতকালতো পট্ঠায পণীতদাযকানং অত্তনো উপট্ঠাকানঞ্চ ৱণ্ণকথনাদীহি ইমেসং কুলপুত্তানং অপ্পমাদৱিহাৰং ভিন্দেয্য. ৱসনট্ঠানানি চাপি এতেসং কুলপুত্তানং নিবদ্ধানি পৰিচ্ছিন্নানি তিস্সো চ পণ্ণসালা তযো চঙ্কমা তীণি দিৱাট্ঠানানি তীণি মঞ্চপীঠানি. অযং পন সমণো মহাকাযো ৱুড্ঢতৰো মঞ্ঞে ভৱিস্সতি. সো অকালে ইমে কুলপুত্তে সেনাসনা ৱুট্ঠাপেস্সতি. এৱং সব্বথাপি এতেসং অফাসু ভৱিস্সতী’’তি. তং অনিচ্ছন্তো, ‘‘মা তেসং অফাসুকমকাসী’’তি ভগৱন্তং ৱাৰেসি.

কিং পনেস জানন্তো ৱাৰেসি, অজানন্তোতি? অজানন্তো. কিঞ্চাপি হি তথাগতস্স পটিসন্ধিগ্গহণতো পট্ঠায দসসহস্সচক্কৱাড়কম্পনাদীনি পাটিহাৰিযানি পৱত্তিংসু, অৰঞ্ঞৱাসিনো পন দুব্বলমনুস্সা সকম্মপ্পসুতা তানি সল্লক্খেতুং ন সক্কোন্তি. সম্মাসম্বুদ্ধো চ নাম যদা অনেকভিক্খুসহস্সপৰিৱাৰো ব্যামপ্পভায অসীতিঅনুব্যঞ্জনেহি দ্ৱত্তিংসমহাপুৰিসলক্খণসিৰিযা চ বুদ্ধানুভাৱং দস্সেন্তো ৱিচৰতি, তদা কো এসোতি অপুচ্ছিত্ৱাৱ জানিতব্বো হোতি. তদা পন ভগৱা সব্বম্পি তং বুদ্ধানুভাৱং চীৱৰগব্ভেন পটিচ্ছাদেত্ৱা ৱলাহকগব্ভেন পটিচ্ছন্নো পুণ্ণচন্দো ৱিয সযমেৱ পত্তচীৱৰমাদায অঞ্ঞাতকৱেসেন অগমাসি. ইতি নং অজানন্তোৱ দাযপালো নিৱাৰেসি.

এতদৱোচাতি থেৰো কিৰ মা সমণাতি দাযপালস্স কথং সুত্ৱাৱ চিন্তেসি – ‘‘মযং তযো জনা ইধ ৱিহৰাম, অঞ্ঞে পব্বজিতা নাম নত্থি, অযঞ্চ দাযপালো পব্বজিতেন ৱিয সদ্ধিং কথেতি, কো নু খো ভৱিস্সতী’’তি দিৱাট্ঠানতো ৱুট্ঠায দ্ৱাৰে ঠত্ৱা মগ্গং ওলোকেন্তো ভগৱন্তং অদ্দস. ভগৱাপি থেৰস্স সহ দস্সনেনেৱ সৰীৰোভাসং মুঞ্চি, অসীতিঅনুব্যঞ্জনৱিৰাজিতা ব্যামপ্পভা পসাৰিতসুৱণ্ণপটো ৱিয ৱিৰোচিত্থ. থেৰো, ‘‘অযং দাযপালো ফণকতং আসিৱিসং গীৱায গহেতুং হত্থং পসাৰেন্তো ৱিয লোকে অগ্গপুগ্গলেন সদ্ধিং কথেন্তোৱ ন জানাতি, অঞ্ঞতৰভিক্খুনা ৱিয সদ্ধিং কথেতী’’তি নিৱাৰেন্তো এতং, ‘‘মা, আৱুসো দাযপালা’’তিআদিৱচনং অৱোচ.

তেনুপসঙ্কমীতি কস্মা ভগৱতো পচ্চুগ্গমনং অকত্ৱা উপসঙ্কমি? এৱং কিৰস্স অহোসি – ‘‘মযং তযো জনা সমগ্গৱাসং ৱসাম, সচাহং এককোৱ পচ্চুগ্গমনং কৰিস্সামি, সমগ্গৱাসো নাম ন ভৱিস্সতী’’তি পিযমিত্তে গহেত্ৱাৱ পচ্চুগ্গমনং কৰিস্সামি. যথা চ ভগৱা ময্হং পিযো, এৱং সহাযানম্পি মে পিযোতি, তেহি সদ্ধিং পচ্চুগ্গমনং কাতুকামো সযং অকত্ৱাৱ উপসঙ্কমি. কেচি পন তেসং থেৰানং পণ্ণসালদ্ৱাৰে চঙ্কমনকোটিযা ভগৱতো আগমনমগ্গো হোতি, তস্মা থেৰো তেসং সঞ্ঞং দদমানোৱ গতোতি. অভিক্কমথাতি ইতো আগচ্ছথ. পাদে পক্খালেসীতি ৱিকসিতপদুমসন্নিভেহি জালহত্থেহি মণিৱণ্ণং উদকং গহেত্ৱা সুৱণ্ণৱণ্ণেসু পিট্ঠিপাদেসু উদকমভিসিঞ্চিত্ৱা পাদেন পাদং ঘংসন্তো পক্খালেসি. বুদ্ধানং কাযে ৰজোজল্লং নাম ন উপলিম্পতি, কস্মা পক্খালেসীতি? সৰীৰস্স উতুগ্গহণত্থং, তেসঞ্চ চিত্তসম্পহংসনত্থং. অম্হেহি অভিহটেন উদকেন ভগৱা পাদে পক্খালেসি, পৰিভোগং অকাসীতি তেসং ভিক্খূনং বলৱসোমনস্সৱসেন চিত্তং পীণিতং হোতি, তস্মা পক্খালেসি. আযস্মন্তং অনুৰুদ্ধং ভগৱা এতদৱোচাতি সো কিৰ তেসং ৱুড্ঢতৰো.

৩২৬. তস্স সঙ্গহে কতে সেসানং কতোৱ হোতীতি থেৰঞ্ঞেৱ এতং কচ্চি ৱো অনুৰুদ্ধাতিআদিৱচনং অৱোচ. তত্থ কচ্চীতি পুচ্ছনত্থে নিপাতো. ৱোতি সামিৱচনং. ইদং ৱুত্তং হোতি – কচ্চি অনুৰুদ্ধা তুম্হাকং খমনীযং, ইৰিযাপথো ৱো খমতি? কচ্চি যাপনীযং, কচ্চি ৱো জীৱিতং যাপেতি ঘটিযতি? কচ্চি পিণ্ডকেন ন কিলমথ, কচ্চি তুম্হাকং সুলভপিণ্ডং, সম্পত্তে ৱো দিস্ৱা মনুস্সা উড়ুঙ্কযাগুং ৱা কটচ্ছুভিক্খং ৱা দাতব্বং মঞ্ঞন্তীতি ভিক্খাচাৰৱত্তং পুচ্ছতি. কস্মা? পচ্চযেন অকিলমন্তেন হি সক্কা সমণধম্মো কাতুং, ৱত্তমেৱ ৱা এতং পব্বজিতানং. অথ তেন পটিৱচনে দিন্নে, ‘‘অনুৰুদ্ধা, তুম্হে ৰাজপব্বজিতা মহাপুঞ্ঞা, মনুস্সা তুম্হাকং অৰঞ্ঞে ৱসন্তানং অদত্ৱা কস্স অঞ্ঞস্স দাতব্বং মঞ্ঞিস্সন্তি, তুম্হে পন এতং ভুঞ্জিত্ৱা কিং নু খো মিগপোতকা ৱিয অঞ্ঞমঞ্ঞং সঙ্ঘট্টেন্তা ৱিহৰথ, উদাহু সামগ্গিভাৱো ৱো অত্থী’’তি সামগ্গিৰসং পুচ্ছন্তো, কচ্চি পন ৱো, অনুৰুদ্ধা, সমগ্গাতিআদিমাহ.

তত্থ খীৰোদকীভূতাতি যথা খীৰঞ্চ উদকঞ্চ অঞ্ঞমঞ্ঞং সংসন্দতি, ৱিসুং ন হোতি, একত্তং ৱিয উপেতি, কচ্চি এৱং সামগ্গিৱসেন একত্তূপগতচিত্তুপ্পাদা ৱিহৰথাতি পুচ্ছতি. পিযচক্খূহীতি মেত্তচিত্তং পচ্চুপট্ঠপেত্ৱা ওলোকনচক্খূনি পিযচক্খূনি নাম. কচ্চি তথাৰূপেহি চক্খূহি অঞ্ঞমঞ্ঞং সম্পস্সন্তা ৱিহৰথাতি পুচ্ছতি. তগ্ঘাতি একংসত্থে নিপাতো. একংসেন মযং, ভন্তেতি ৱুত্তং হোতি. যথা কথং পনাতি এত্থ যথাতি নিপাতমত্তং. কথন্তি কাৰণপুচ্ছা. কথং পন তুম্হে এৱং ৱিহৰথ, কেন কাৰণেন ৱিহৰথ, তং মে কাৰণং ব্ৰূথাতি ৱুত্তং হোতি. মেত্তং কাযকম্মন্তি মেত্তচিত্তৱসেন পৱত্তং কাযকম্মং. আৱি চেৱ ৰহো চাতি সম্মুখা চেৱ পৰম্মুখা চ. ইতৰেসুপি এসেৱ নযো.

তত্থ সম্মুখা কাযৱচীকম্মানি সহৱাসে লব্ভন্তি, ইতৰানি ৱিপ্পৱাসে. মনোকম্মং সব্বত্থ লব্ভতি. যঞ্হি সহৱসন্তেসু একেন মঞ্চপীঠং ৱা দাৰুভণ্ডং ৱা মত্তিকাভণ্ডং ৱা বহি দুন্নিক্খিত্তং হোতি, তং দিস্ৱা কেনিদং ৱড়ঞ্জিতন্তি অৱঞ্ঞং অকত্ৱা অত্তনা দুন্নিক্খিত্তং ৱিয গহেত্ৱা পটিসামেন্তস্স পটিজগ্গিতব্বযুত্তং ৱা পন ঠানং পটিজগ্গন্তস্স সম্মুখা মেত্তং কাযকম্মং নাম হোতি. একস্মিং পক্কন্তে তেন দুন্নিক্খিত্তং সেনাসনপৰিক্খাৰং তথেৱ নিক্খিপন্তস্স পটিজগ্গিতব্বযুত্তট্ঠানং ৱা পন পটিজগ্গন্তস্স পৰম্মুখা মেত্তং কাযকম্মং নাম হোতি. সহৱসন্তস্স পন তেহি সদ্ধিং মধুৰং সম্মোদনীযং কথং পটিসন্থাৰকথং সাৰণীযকথং ধম্মীকথং সৰভঞ্ঞং সাকচ্ছং পঞ্হপুচ্ছনং পঞ্হৱিস্সজ্জনন্তি এৱমাদিকৰণে সম্মুখা মেত্তং ৱচীকম্মং নাম হোতি. থেৰেসু পন পক্কন্তেসু ময্হং পিযসহাযো নন্দিযত্থেৰো কিমিলত্থেৰো এৱং সীলসম্পন্নো, এৱং আচাৰসম্পন্নোতিআদিগুণকথনং পৰম্মুখা মেত্তং ৱচীকম্মং নাম হোতি. ময্হং পিযমিত্তো নন্দিযত্থেৰো কিমিলত্থেৰো অৱেৰো হোতু, অব্যাপজ্জো সুখী হোতূতি এৱং সমন্নাহৰতো পন সম্মুখাপি পৰম্মুখাপি মেত্তং মনোকম্মং হোতিযেৱ.

নানা হি খো নো, ভন্তে, কাযাতি কাযঞ্হি পিট্ঠং ৱিয মত্তিকা ৱিয চ ওমদ্দিত্ৱা একতো কাতুং ন সক্কা. একঞ্চ পন মঞ্ঞে চিত্তন্তি চিত্তং পন নো হিতট্ঠেন নিৰন্তৰট্ঠেন অৱিগ্গহট্ঠেন সমগ্গট্ঠেন একমেৱাতি দস্সেতি. কথং পনেতং সকং চিত্তং নিক্খিপিত্ৱা ইতৰেসং চিত্তৱসেন ৱত্তিংসূতি? একস্স পত্তে মলং উট্ঠহতি, একস্স চীৱৰং কিলিট্ঠং হোতি, একস্স পৰিভণ্ডকম্মং হোতি. তত্থ যস্স পত্তে মলং উট্ঠিতং, তেন মমাৱুসো, পত্তে মলং উট্ঠিতং পচিতুং ৱট্টতীতি ৱুত্তে ইতৰে ময্হং চীৱৰং কিলিট্ঠং ধোৱিতব্বং, ময্হং পৰিভণ্ডং কাতব্বন্তি অৱত্ৱা অৰঞ্ঞং পৱিসিত্ৱা দাৰূনি আহৰিত্ৱা ছিন্দিত্ৱা পত্তকটাহে পৰিভণ্ডং কত্ৱা ততো পৰং চীৱৰং ৱা ধোৱন্তি, পৰিভণ্ডং ৱা কৰোন্তি. মমাৱুসো, চীৱৰং কিলিট্ঠং ধোৱিতুং ৱট্টতি, মম পণ্ণসালা উক্লাপা পৰিভণ্ডং কাতুং ৱট্টতীতি পঠমতৰং আৰোচিতেপি এসেৱ নযো.

৩২৭. সাধু সাধু, অনুৰুদ্ধাতি ভগৱা হেট্ঠা ন চ মযং, ভন্তে, পিণ্ডকেন কিলমিম্হাতি ৱুত্তে ন সাধুকাৰমদাসি. কস্মা? অযঞ্হি কবড়ীকাৰো আহাৰো নাম ইমেসং সত্তানং অপাযলোকেপি দেৱমনুস্সলোকেপি আচিণ্ণসমাচিণ্ণোৱ. অযং পন লোকসন্নিৱাসো যেভুয্যেন ৱিৱাদপক্খন্দো, অপাযলোকে দেৱমনুস্সলোকেপি ইমে সত্তা পটিৱিৰুদ্ধা এৱ, এতেসং সামগ্গিকালো দুল্লভো, কদাচিদেৱ হোতীতি সমগ্গৱাসস্স দুল্লভত্তা ইধ ভগৱা সাধুকাৰমদাসি. ইদানি তেসং অপ্পমাদলক্খণং পুচ্ছন্তো কচ্চি পন ৱো, অনুৰুদ্ধাতিআদিমাহ. তত্থ ৱোতি নিপাতমত্তং পচ্চত্তৱচনং ৱা, কচ্চি তুম্হেতি অত্থো. অম্হাকন্তি অম্হেসু তীসু জনেসু. পিণ্ডায পটিক্কমতীতি গামে পিণ্ডায চৰিত্ৱা পচ্চাগচ্ছতি. অৱক্কাৰপাতিন্তি অতিৰেকপিণ্ডপাতং অপনেত্ৱা ঠপনত্থায একং সমুগ্গপাতিং ধোৱিত্ৱা ঠপেতি.

যো পচ্ছাতি তে কিৰ থেৰা ন একতোৱ ভিক্খাচাৰং পৱিসন্তি, ফলসমাপত্তিৰতা হেতে. পাতোৱ সৰীৰপ্পটিজগ্গনং কত্ৱা ৱত্তপ্পটিপত্তিং পূৰেত্ৱা সেনাসনং পৱিসিত্ৱা কালপৰিচ্ছেদং কত্ৱা ফলসমাপত্তিং অপ্পেত্ৱা নিসীদন্তি. তেসু যো পঠমতৰং নিসিন্নো অত্তনো কালপৰিচ্ছেদৱসেন পঠমতৰং উট্ঠাতি; সো পিণ্ডায চৰিত্ৱা পটিনিৱত্তো ভত্তকিচ্চট্ঠানং আগন্ত্ৱা জানাতি – ‘‘দ্ৱে ভিক্খূ পচ্ছা, অহং পঠমতৰং আগতো’’তি. অথ পত্তং পিদহিত্ৱা আসনপঞ্ঞাপনাদীনি কত্ৱা যদি পত্তে পটিৱিসমত্তমেৱ হোতি, নিসীদিত্ৱা ভুঞ্জতি. যদি অতিৰেকং হোতি, অৱক্কাৰপাতিযং পক্খিপিত্ৱা পাতিং পিধায ভুঞ্জতি. কতভত্তকিচ্চো পত্তং ধোৱিত্ৱা ৱোদকং কত্ৱা থৱিকায ওসাপেত্ৱা পত্তচীৱৰং গহেত্ৱা অত্তনো ৱসনট্ঠানং পৱিসতি. দুতিযোপি আগন্ত্ৱাৱ জানাতি – ‘‘একো পঠমং আগতো, একো পচ্ছতো’’তি. সো সচে পত্তে ভত্তং পমাণমেৱ হোতি, ভুঞ্জতি. সচে মন্দং, অৱক্কাৰপাতিতো গহেত্ৱা ভুঞ্জতি. সচে অতিৰেকং হোতি, অৱক্কাৰপাতিযং পক্খিপিত্ৱা পমাণমেৱ ভুঞ্জিত্ৱা পুৰিমত্থেৰো ৱিয ৱসনট্ঠানং পৱিসতি. ততিযোপি আগন্ত্ৱাৱ জানাতি – ‘‘দ্ৱে পঠমং আগতা, অহং পচ্ছতো’’তি. সোপি দুতিযত্থেৰো ৱিয ভুঞ্জিত্ৱা কতভত্তকিচ্চো পত্তং ধোৱিত্ৱা ৱোদকং কত্ৱা থৱিকায ওসাপেত্ৱা আসনানি উক্খিপিত্ৱা পটিসামেতি; পানীযঘটে ৱা পৰিভোজনীযঘটে ৱা অৱসেসং উদকং ছড্ডেত্ৱা ঘটে নিকুজ্জিত্ৱা অৱক্কাৰপাতিযং সচে অৱসেসভত্তং হোতি, তং ৱুত্তনযেন জহিত্ৱা পাতিং ধোৱিত্ৱা পটিসামেতি; ভত্তগ্গং সম্মজ্জতি. ততো কচৱৰং ছড্ডেত্ৱা সম্মজ্জনিং উক্খিপিত্ৱা উপচিকাহি মুত্তট্ঠানে ঠপেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায ৱসনট্ঠানং পৱিসতি. ইদং থেৰানং বহিৱিহাৰে অৰঞ্ঞে ভত্তকিচ্চকৰণট্ঠানে ভোজনসালাযং ৱত্তং. ইদং সন্ধায, ‘‘যো পচ্ছা’’তিআদি ৱুত্তং.

যো পস্সতীতিআদি পন নেসং অন্তোৱিহাৰে ৱত্তন্তি ৱেদিতব্বং. তত্থ ৱচ্চঘটন্তি আচমনকুম্ভিং. ৰিত্তন্তি ৰিত্তকং. তুচ্ছন্তি তস্সেৱ ৱেৱচনং. অৱিসয্হন্তি উক্খিপিতুং অসক্কুণেয্যং, অতিভাৰিযং. হত্থৱিকাৰেনাতি হত্থসঞ্ঞায. তে কিৰ পানীযঘটাদীসু যংকিঞ্চি তুচ্ছকং গহেত্ৱা পোক্খৰণিং গন্ত্ৱা অন্তো চ বহি চ ধোৱিত্ৱা উদকং পৰিস্সাৱেত্ৱা তীৰে ঠপেত্ৱা অঞ্ঞং ভিক্খুং হত্থৱিকাৰেন আমন্তেন্তি, ওদিস্স ৱা অনোদিস্স ৱা সদ্দং ন কৰোন্তি. কস্মা ওদিস্স সদ্দং ন কৰোন্তি? তং ভিক্খুং সদ্দো বাধেয্যাতি. কস্মা অনোদিস্স সদ্দং ন কৰোন্তি? অনোদিস্স সদ্দে দিন্নে, ‘‘অহং পুৰে, অহং পুৰে’’তি দ্ৱেপি নিক্খমেয্যুং, ততো দ্ৱীহি কত্তব্বকম্মে ততিযস্স কম্মচ্ছেদো ভৱেয্য. সংযতপদসদ্দো পন হুত্ৱা অপৰস্স ভিক্খুনো দিৱাট্ঠানসন্তিকং গন্ত্ৱা তেন দিট্ঠভাৱং ঞত্ৱা হত্থসঞ্ঞং কৰোতি, তায সঞ্ঞায ইতৰো আগচ্ছতি, ততো দ্ৱে জনা হত্থেন হত্থং সংসিব্বন্তা দ্ৱীসু হত্থেসু ঠপেত্ৱা উপট্ঠপেন্তি. তং সন্ধাযাহ – ‘‘হত্থৱিকাৰেন দুতিযং আমন্তেত্ৱা হত্থৱিলঙ্ঘকেন উপট্ঠপেমা’’তি.

পঞ্চাহিকং খো পনাতি চাতুদ্দসে পন্নৰসে অট্ঠমিযন্তি ইদং তাৱ পকতিধম্মস্সৱনমেৱ, তং অখণ্ডং কত্ৱা পঞ্চমে পঞ্চমে দিৱসে দ্ৱে থেৰা নাতিৱিকালে ন্হাযিত্ৱা অনুৰুদ্ধত্থেৰস্স ৱসনট্ঠানং গচ্ছন্তি. তত্থ তযোপি নিসীদিত্ৱা তিণ্ণং পিটকানং অঞ্ঞতৰস্মিং অঞ্ঞমঞ্ঞং পঞ্হং পুচ্ছন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞং ৱিস্সজ্জেন্তি, তেসং এৱং কৰোন্তানংযেৱ অৰুণং উগ্গচ্ছতি. তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং. এত্তাৱতা থেৰেন ভগৱতা অপ্পমাদলক্খণং পুচ্ছিতেন পমাদট্ঠানেসুযেৱ অপ্পমাদলক্খণং ৱিস্সজ্জিতং হোতি. অঞ্ঞেসঞ্হি ভিক্খূনং ভিক্খাচাৰং পৱিসনকালো, নিক্খমনকালো, নিৱাসনপৰিৱত্তনং, চীৱৰপাৰুপনং, অন্তোগামে পিণ্ডায চৰণং ধম্মকথনং, অনুমোদনং, গামতো নিক্খমিত্ৱা ভত্তকিচ্চকৰণং, পত্তধোৱনং, পত্তওসাপনং, পত্তচীৱৰপটিসামনন্তি পপঞ্চকৰণট্ঠানানি এতানি. তস্মা থেৰো অম্হাকং এত্তকং ঠানং মুঞ্চিত্ৱা পমাদকালো নাম নত্থীতি দস্সেন্তো পমাদট্ঠানেসুযেৱ অপ্পমাদলক্খণং ৱিস্সজ্জেসি.

৩২৮. অথস্স ভগৱা সাধুকাৰং দত্ৱা পঠমজ্ঝানং পুচ্ছন্তো পুন অত্থি পন ৱোতিআদিমাহ. তত্থ উত্তৰি মনুস্সধম্মাতি মনুস্সধম্মতো উত্তৰি. অলমৰিযঞাণদস্সনৱিসেসোতি অৰিযভাৱকৰণসমত্থো ঞাণৱিসেসো. কিঞ্হি নো সিযা, ভন্তেতি কস্মা, ভন্তে, নাধিগতো ভৱিস্সতি, অধিগতোযেৱাতি. যাৱ দেৱাতি যাৱ এৱ.

৩২৯. এৱং পঠমজ্ঝানাধিগমে ব্যাকতে দুতিযজ্ঝানাদীনি পুচ্ছন্তো এতস্স পন ৱোতিআদিমাহ. তত্থ সমতিক্কমাযাতি সমতিক্কমত্থায. পটিপ্পস্সদ্ধিযাতি পটিপ্পস্সদ্ধত্থায. সেসং সব্বত্থ ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. পচ্ছিমপঞ্হে পন লোকুত্তৰঞাণদস্সনৱসেন অধিগতং নিৰোধসমাপত্তিং পুচ্ছন্তো অলমৰিযঞাণদস্সনৱিসেসোতি আহ. থেৰোপি পুচ্ছানুৰূপেনেৱ ব্যাকাসি. তত্থ যস্মা ৱেদযিতসুখতো অৱেদযিতসুখং সন্ততৰং পণীততৰং হোতি, তস্মা অঞ্ঞং ফাসুৱিহাৰং উত্তৰিতৰং ৱা পণীততৰং ৱা ন সমনুপস্সামাতি আহ.

৩৩০. ধম্মিযা কথাযাতি সামগ্গিৰসানিসংসপ্পটিসংযুত্তায ধম্মিযা কথায. সব্বেপি তে চতূসু সচ্চেসু পৰিনিট্ঠিতকিচ্চা, তেন তেসং পটিৱেধত্থায কিঞ্চি কথেতব্বং নত্থি. সামগ্গিৰসেন পন অযঞ্চ অযঞ্চ আনিসংসোতি সামগ্গিৰসানিসংসমেৱ নেসং ভগৱা কথেসি. ভগৱন্তং অনুসংযাযিত্ৱাতি অনুগন্ত্ৱা. তে কিৰ ভগৱতো পত্তচীৱৰং গহেত্ৱা থোকং অগমংসু, অথ ভগৱা ৱিহাৰস্স পৰিৱেণপৰিযন্তং গতকালে, ‘‘আহৰথ মে পত্তচীৱৰং, তুম্হে ইধেৱ তিট্ঠথা’’তি পক্কামি. ততো পটিনিৱত্তিত্ৱাতি ততো ঠিতট্ঠানতো নিৱত্তিত্ৱা. কিং নু খো মযং আযস্মতোতি ভগৱন্তং নিস্সায পব্বজ্জাদীনি অধিগন্ত্ৱাপি অত্তনো গুণকথায অট্টিযমানা অধিগমপ্পিচ্ছতায আহংসু. ইমাসঞ্চ ইমাসঞ্চাতি পঠমজ্ঝানাদীনং লোকিযলোকুত্তৰানং. চেতসা চেতো পৰিচ্চ ৱিদিতোতি অজ্জ মে আযস্মন্তো লোকিযসমাপত্তিযা ৱীতিনামেসুং, অজ্জ লোকুত্তৰাযাতি এৱং চিত্তেন চিত্তং পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা ৱিদিতং. দেৱতাপি মেতি, ভন্তে অনুৰুদ্ধ, অজ্জ অয্যো নন্দিযত্থেৰো, অজ্জ অয্যো কিমিলত্থেৰো ইমায চ ইমায চ সমাপত্তিযা ৱীতিনামেসীতি এৱমাৰোচেসুন্তি অত্থো. পঞ্হাভিপুট্ঠেনাতি তম্পি মযা সযং ৱিদিতন্তি ৱা দেৱতাহি আৰোচিতন্তি ৱা এত্তকেনেৱ মুখং মে সজ্জন্তি কথং সমুট্ঠাপেত্ৱা অপুট্ঠেনেৱ মে ন কথিতং. ভগৱতা পন পঞ্হাভিপুট্ঠেন পঞ্হং অভিপুচ্ছিতেন সতা ব্যাকতং, তত্ৰ মে কিং ন ৰোচথাতি আহ.

৩৩১. দীঘোতি ‘‘মণি মাণিৱৰো দীঘো, অথো সেৰীসকো সহা’’তি (দী. নি. ৩.২৯৩) এৱং আগতো অট্ঠৱীসতিযা যক্খসেনাপতীনং অব্ভন্তৰো একো দেৱৰাজা. পৰজনোতি তস্সেৱ যক্খস্স নামং. যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমীতি সো কিৰ ৱেস্সৱণেন পেসিতো এতং ঠানং গচ্ছন্তো ভগৱন্তং সযং পত্তচীৱৰং গহেত্ৱা গিঞ্জকাৱসথতো গোসিঙ্গসালৱনস্স অন্তৰে দিস্ৱা ভগৱা অত্তনা পত্তচীৱৰং গহেত্ৱা গোসিঙ্গসালৱনে তিণ্ণং কুলপুত্তানং সন্তিকং গচ্ছতি. অজ্জ মহতী ধম্মদেসনা ভৱিস্সতি. মযাপি তস্সা দেসনায ভাগিনা ভৱিতব্বন্তি অদিস্সমানেন কাযেন সত্থু পদানুপদিকো গন্ত্ৱা অৱিদূৰে ঠত্ৱা ধম্মং সুত্ৱা সত্থৰি গচ্ছন্তেপি ন গতো, – ‘‘ইমে থেৰা কিং কৰিস্সন্তী’’তি দস্সনত্থং পন তত্থেৱ ঠিতো. অথ তে দ্ৱে থেৰে অনুৰুদ্ধত্থেৰং পলিৱেঠেন্তে দিস্ৱা, – ‘‘ইমে থেৰা ভগৱন্তং নিস্সায পব্বজ্জাদযো সব্বগুণে অধিগন্ত্ৱাপি ভগৱতোৱ মচ্ছৰাযন্তি, ন সহন্তি, অতিৱিয নিলীযন্তি পটিচ্ছাদেন্তি, ন দানি তেসং পটিচ্ছাদেতুং দস্সামি, পথৱিতো যাৱ ব্ৰহ্মলোকা এতেসং গুণে পকাসেস্সামী’’তি চিন্তেত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি.

লাভা ৱত, ভন্তেতি যে, ভন্তে, ৱজ্জিৰট্ঠৱাসিনো ভগৱন্তঞ্চ ইমে চ তযো কুলপুত্তে পস্সিতুং লভন্তি, ৱন্দিতুং লভন্তি, দেয্যধম্মং দাতুং লভন্তি, ধম্মং সোতুং লভন্তি, তেসং লাভা, ভন্তে, ৱজ্জীনন্তি অত্থো. সদ্দং সুত্ৱাতি সো কিৰ অত্তনো যক্খানুভাৱেন মহন্তং সদ্দং কত্ৱা সকলং ৱজ্জিৰট্ঠং অজ্ঝোত্থৰন্তো তং ৱাচং নিচ্ছাৰেসি. তেন চস্স তেসু ৰুক্খপব্বতাদীসু অধিৱত্থা ভুম্মা দেৱতা সদ্দং অস্সোসুং. তং সন্ধায ৱুত্তং – ‘‘সদ্দং সুত্ৱা’’তি. অনুস্সাৱেসুন্তি মহন্তং সদ্দং সুত্ৱা সাৱেসুং. এস নযো সব্বত্থ. যাৱ ব্ৰহ্মলোকাতি যাৱ অকনিট্ঠব্ৰহ্মলোকা. তঞ্চেপি কুলন্তি, ‘‘অম্হাকং কুলতো নিক্খমিত্ৱা ইমে কুলপুত্তা পব্বজিতা এৱং সীলৱন্তো গুণৱন্তো আচাৰসম্পন্না কল্যাণধম্মা’’তি এৱং তঞ্চেপি কুলং এতে তযো কুলপুত্তে পসন্নচিত্তং অনুস্সৰেয্যাতি এৱং সব্বত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. ইতি ভগৱা যথানুসন্ধিনাৱ দেসনং নিট্ঠপেসীতি.

পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায

চূড়গোসিঙ্গসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.