৫. নিৱাপসুত্তৱণ্ণনা
২৬১. এৱং মে সুতন্তি নিৱাপসুত্তং. তত্থ নেৱাপিকোতি যো মিগানং গহণত্থায অৰঞ্ঞে তিণবীজানি ৱপতি ‘‘ইদং তিণং খাদিতুং আগতে মিগে সুখং গণ্হিস্সামী’’তি. নিৱাপন্তি ৱপ্পং. নিৱুত্তন্তি ৱপিতং. মিগজাতাতি মিগঘটা. অনুপখজ্জাতি অনুপৱিসিত্ৱা. মুচ্ছিতাতি তণ্হামুচ্ছনায মুচ্ছিতা, তণ্হায হদযং পৱিসিত্ৱা মুচ্ছনাকাৰং পাপিতাতি অত্থো. মদং আপজ্জিস্সন্তীতি মানমদং আপজ্জিস্সন্তি. পমাদন্তি ৱিস্সট্ঠসতিভাৱং. যথাকামকৰণীযা ভৱিস্সন্তীতি যথা ইচ্ছিস্সাম, তথা কাতব্বা ভৱিস্সন্তি. ইমস্মিং নিৱাপেতি ইমস্মিং নিৱাপট্ঠানে. একং কিৰ নিৱাপতিণং নাম অত্থি নিদাঘভদ্দকং, তং যথা যথা নিদাঘো হোতি, তথা তথা নীৱাৰৱনং ৱিয মেঘমালা ৱিয চ একগ্ঘনং হোতি, তং লুদ্দকা একস্মিং উদকফাসুকট্ঠানে কসিত্ৱা ৱপিত্ৱা ৱতিং কত্ৱা দ্ৱাৰং যোজেত্ৱা ৰক্খন্তি. অথ যদা মহানিদাঘে সব্বতিণানি সুক্খানি হোন্তি, জিৱ্হাতেমনমত্তম্পি উদকং দুল্লভং হোতি, তদা মিগজাতা সুক্খতিণানি চেৱ পুৰাণপণ্ণানি চ খাদন্তা কম্পমানা ৱিয ৱিচৰন্তা নিৱাপতিণস্স গন্ধং ঘাযিত্ৱা ৱধবন্ধনাদীনি অগণযিত্ৱা ৱতিং অজ্ঝোত্থৰন্তা পৱিসন্তি. তেসঞ্হি নিৱাপতিণং অতিৱিয পিযং হোতি মনাপং. নেৱাপিকো তে দিস্ৱা দ্ৱে তীণি দিৱসানি পমত্তো ৱিয হোতি, দ্ৱাৰং ৱিৱৰিত্ৱা তিট্ঠতি. অন্তোনিৱাপট্ঠানে তহিং তহিং উদকআৱাটকাপি হোন্তি, মিগা ৱিৱটদ্ৱাৰেন পৱিসিত্ৱা খাদিতমত্তকং পিৱিতমত্তকমেৱ কত্ৱা পক্কমন্তি, পুনদিৱসে কিঞ্চি ন কৰোন্তীতি কণ্ণে চালযমানা খাদিত্ৱা পিৱিত্ৱা অতৰমানা গচ্ছন্তি, পুনদিৱসে কোচি কিঞ্চি কত্তা নত্থীতি যাৱদত্থং খাদিত্ৱা পিৱিত্ৱা মণ্ডলগুম্বং পৱিসিত্ৱা নিপজ্জন্তি. লুদ্দকা তেসং পমত্তভাৱং জানিত্ৱা দ্ৱাৰং পিধায সম্পৰিৱাৰেত্ৱা কোটিতো পট্ঠায কোট্টেত্ৱা গচ্ছন্তি, এৱং তে তস্মিং নিৱাপে নেৱাপিকস্স যথাকামকৰণীযা ভৱন্তি.
২৬২. তত্ৰ, ভিক্খৱেতি, ভিক্খৱে, তেসু মিগজাতেসু. পঠমা মিগজাতাতি, মিগজাতা পঠমদুতিযা নাম নত্থি. ভগৱা পন আগতপটিপাটিৱসেন কপ্পেত্ৱা পঠমা, দুতিযা, ততিযা, চতুত্থাতি নামং আৰোপেত্ৱা দস্সেসি. ইদ্ধানুভাৱাতি যথাকামং কত্তব্বভাৱতো; ৱসীভাৱোযেৱ হি এত্থ ইদ্ধীতি চ আনুভাৱোতি চ অধিপ্পেতো.
২৬৩. ভযভোগাতি ভযেন ভোগতো. বলৱীৰিযন্তি অপৰাপৰং সঞ্চৰণৱাযোধাতু, সা পৰিহাযীতি অত্থো.
২৬৪. উপনিস্সায আসযং কপ্পেয্যামাতি অন্তো নিপজ্জিত্ৱা খাদন্তানম্পি ভযমেৱ, বাহিৰতো আগন্ত্ৱা খাদন্তানম্পি ভযমেৱ, মযং পন অমুং নিৱাপট্ঠানং নিস্সায একমন্তে আসযং কপ্পেয্যামাতি চিন্তযিংসু. উপনিস্সায আসযং কপ্পযিংসূতি লুদ্দকা নাম ন সব্বকালং অপ্পমত্তা হোন্তি. মযং তত্থ তত্থ মণ্ডলগুম্বেসু চেৱ ৱতিপাদেসু চ নিপজ্জিত্ৱা এতেসু মুখধোৱনত্থং ৱা আহাৰকিচ্চকৰণত্থং ৱা পক্কন্তেসু নিৱাপৱত্থুং পৱিসিত্ৱা খাদিতমত্তং কত্ৱা অম্হাকং ৱসনট্ঠানং পৱিসিস্সামাতি নিৱাপৱত্থুং উপনিস্সায গহনেসু গুম্বৱতিপাদাদীসু আসযং কপ্পযিংসু. ভুঞ্জিংসূতি ৱুত্তনযেন লুদ্দকানং পমাদকালং ঞত্ৱা সীঘং সীঘং পৱিসিত্ৱা ভুঞ্জিংসু. কেতবিনোতি সিক্খিতকেৰাটিকা. ইদ্ধিমন্তাতি ইদ্ধিমন্তো ৱিয. পৰজনাতি যক্খা. ইমে ন মিগজাতাতি. আগতিং ৱা গতিং ৱাতি ইমিনা নাম ঠানেন আগচ্ছন্তি, অমুত্ৰ গচ্ছন্তীতি ইদং নেসং ন জানাম. দণ্ডৱাকৰাহীতি দণ্ডৱাকৰজালেহি. সমন্তা সপ্পদেসং অনুপৰিৱাৰেসুন্তি অতিমাযাৱিনো এতে, ন দূৰং গমিস্সন্তি, সন্তিকেযেৱ নিপন্না ভৱিস্সন্তীতি নিৱাপক্খেত্তস্স সমন্তা সপ্পদেসং মহন্তং ওকাসং অনুপৰিৱাৰেসুং. অদ্দসংসূতি এৱং পৰিৱাৰেত্ৱা ৱাকৰজালং সমন্ততো চালেত্ৱা ওলোকেন্তা অদ্দসংসু. যত্থ তেতি যস্মিং ঠানে তে গাহং অগমংসু, তং ঠানং অদ্দসংসূতি অত্থো.
২৬৫. যংনূন মযং যত্থ অগতীতি তে কিৰ এৱং চিন্তযিংসু – ‘‘অন্তো নিপজ্জিত্ৱা অন্তো খাদন্তানম্পি ভযমেৱ, বাহিৰতো আগন্ত্ৱা খাদন্তানম্পি সন্তিকে ৱসিত্ৱা খাদন্তানম্পি ভযমেৱ, তেপি হি ৱাকৰজালেন পৰিক্খিপিত্ৱা গহিতাযেৱা’’তি, তেন তেসং এতদহোসি – ‘‘যংনূন মযং যত্থ নেৱাপিকস্স চ নেৱাপিকপৰিসায চ অগতি অৱিসযো, তত্থ তত্থ সেয্যং কপ্পেয্যামা’’তি. অঞ্ঞে ঘট্টেস্সন্তীতি ততো ততো দূৰতৰৱাসিনো অঞ্ঞে ঘট্টেস্সন্তি. তে ঘট্টিতা অঞ্ঞেতি তেপি ঘট্টিতা অঞ্ঞে ততো দূৰতৰৱাসিনো ঘট্টেস্সন্তি. এৱং ইমং নিৱাপং নিৱুত্তং সব্বসো মিগজাতা পৰিমুচ্চিস্সন্তীতি এৱং ইমং অম্হেহি নিৱুত্তং নিৱাপং সব্বে মিগঘটা মিগসঙ্ঘা ৱিস্সজ্জেস্সন্তি পৰিচ্চজিস্সন্তি. অজ্ঝুপেক্খেয্যামাতি তেসং গহণে অব্যাৱটা ভৱেয্যামাতি; যথা তথা আগচ্ছন্তেসু হি তৰুণপোতকো ৱা মহল্লকো ৱা দুব্বলো ৱা যূথপৰিহীনো ৱা সক্কা হোন্তি লদ্ধুং, অনাগচ্ছন্তেসু কিঞ্চি নত্থি. অজ্ঝুপেক্খিংসু খো, ভিক্খৱেতি এৱং চিন্তেত্ৱা অব্যাৱটাৱ অহেসুং.
২৬৭. অমুং নিৱাপং নিৱুত্তং মাৰস্স অমূনি চ লোকামিসানীতি এত্থ নিৱাপোতি ৱা লোকামিসানীতি ৱা ৱট্টামিসভূতানং পঞ্চন্নং কামগুণানমেতং অধিৱচনং. মাৰো ন চ বীজানি ৱিয কামগুণে ৱপেন্তো আহিণ্ডতি, কামগুণগিদ্ধানং পন উপৰি ৱসং ৱত্তেতি, তস্মা কামগুণা মাৰস্স নিৱাপা নাম হোন্তি. তেন ৱুত্তং – ‘‘অমুং নিৱাপং নিৱুত্তং মাৰস্সা’’তি. ন পৰিমুচ্চিংসু মাৰস্স ইদ্ধানুভাৱাতি মাৰস্স ৱসং গতা অহেসুং, যথাকামকৰণীযা. অযং সপুত্তভৰিযপব্বজ্জায আগতউপমা.
২৬৮. চেতোৱিমুত্তি পৰিহাযীতি এত্থ চেতোৱিমুত্তি নাম অৰঞ্ঞে ৱসিস্সামাতি উপ্পন্নঅজ্ঝাসযো; সো পৰিহাযীতি অত্থো. তথূপমে অহং ইমে দুতিযেতি অযং ব্ৰাহ্মণধম্মিকপব্বজ্জায উপমা. ব্ৰাহ্মণা হি অট্ঠচত্তালীসৱস্সানি কোমাৰব্ৰহ্মচৰিযং চৰিত্ৱা ৱট্টুপচ্ছেদভযেন পৱেণিং ঘটযিস্সামাতি ধনং পৰিযেসিত্ৱা ভৰিযং গহেত্ৱা অগাৰমজ্ঝে ৱসন্তা একস্মিং পুত্তে জাতে ‘‘অম্হাকং পুত্তো জাতো ৱট্টং ন উচ্ছিন্নং পৱেণি ঘটিতা’’তি পুন নিক্খমিত্ৱা পব্বজন্তি ৱা তমেৱ ৱা স’কলত্তৱাসং ৱসন্তি.
২৬৯. এৱঞ্হি তে, ভিক্খৱে, ততিযাপি সমণব্ৰাহ্মণা ন পৰিমুচ্চিংসূতি পুৰিমা ৱিয তেপি মাৰস্স ইদ্ধানুভাৱা ন মুচ্চিংসু; যথাকামকৰণীযাৱ অহেসুং. কিং পন তে অকংসূতি? গামনিগমৰাজধানিযো ওসৰিত্ৱা তেসু তেসু আৰামউয্যানট্ঠানেসু অস্সমং মাপেত্ৱা নিৱসন্তা কুলদাৰকে হত্থিঅস্সৰথসিপ্পাদীনি নানপ্পকাৰানি সিপ্পানি সিক্খাপেসুং. ইতি তে ৱাকৰজালেন ততিযা মিগজাতা ৱিয মাৰস্স পাপিমতো দিট্ঠিজালেন পৰিক্খিপিত্ৱা যথাকামকৰণীযা অহেসুং.
২৭০. তথূপমে অহং ইমে চতুত্থেতি অযং ইমস্স সাসনস্স উপমা আহটা.
২৭১. অন্ধমকাসি মাৰন্তি ন মাৰস্স অক্খীনি ভিন্দি. ৱিপস্সনাপাদকজ্ঝানং সমাপন্নস্স পন ভিক্খুনো ইমং নাম আৰম্মণং নিস্সায চিত্তং ৱত্ততীতি মাৰো পস্সিতুং ন সক্কোতি. তেন ৱুত্তং – ‘‘অন্ধমকাসি মাৰ’’ন্তি. অপদং ৱধিত্ৱা মাৰচক্খুন্তি তেনেৱ পৰিযাযেন যথা মাৰস্স চক্খু অপদং হোতি নিপ্পদং, অপ্পতিট্ঠং, নিৰাৰম্মণং, এৱং ৱধিত্ৱাতি অত্থো. অদস্সনং গতো পাপিমতোতি তেনেৱ পৰিযাযেন মাৰস্স পাপিমতো অদস্সনং গতো. ন হি সো অত্তনো মংসচক্খুনা তস্স ৱিপস্সনাপাদকজ্ঝানং সমাপন্নস্স ভিক্খুনো ঞাণসৰীৰং দট্ঠুং সক্কোতি. পঞ্ঞায চস্স দিস্ৱা আসৱা পৰিক্খীণা হোন্তীতি মগ্গপঞ্ঞায চত্তাৰি অৰিযসচ্চানি দিস্ৱা চত্তাৰো আসৱা পৰিক্খীণা হোন্তি. তিণ্ণো লোকে ৱিসত্তিকন্তি লোকে সত্তৱিসত্তভাৱেন ৱিসত্তিকাতি এৱং সঙ্খং গতং. অথ ৱা ‘‘ৱিসত্তিকাতি কেনট্ঠেন ৱিসত্তিকা? ৱিসতাতি ৱিসত্তিকা ৱিসটাতি ৱিসত্তিকা, ৱিপুলাতি ৱিসত্তিকা, ৱিসালাতি ৱিসত্তিকা, ৱিসমাতি ৱিসত্তিকা, ৱিসক্কতীতি ৱিসত্তিকা, ৱিসং হৰতীতি ৱিসত্তিকা, ৱিসংৱাদিকাতি ৱিসত্তিকা, ৱিসমূলাতি ৱিসত্তিকা, ৱিসফলাতি ৱিসত্তিকা, ৱিসপৰিভোগাতি ৱিসত্তিকা, ৱিসালা ৱা পন সা তণ্হা ৰূপে সদ্দে গন্ধে ৰসে ফোট্ঠব্বে’’তি (মহানি. ৩; চূড়নি. মেত্তগূমাণৱপুচ্ছানিদ্দেস ২২, খগ্গৱিসাণসুত্তনিদ্দেস ১২৪) ৱিসত্তিকা. এৱং ৱিসত্তিকাতি সঙ্খং গতং তণ্হং তিণ্ণো নিত্তিণ্ণো উত্তিণ্ণো. তেন ৱুচ্চতি – ‘‘তিণ্ণো লোকে ৱিসত্তিক’’ন্তি.
পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায
নিৱাপসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.