৮. মধুপিণ্ডিকসুত্তৱণ্ণনা

১৯৯. এৱং মে সুতন্তি মধুপিণ্ডিকসুত্তং. তত্থ মহাৱনন্তি হিমৱন্তেন সদ্ধিং একাবদ্ধং অৰোপিমং জাতিৱনং, ন যথা ৱেসালিযং ৰোপিতাৰোপিতমিস্সকং. দিৱাৱিহাৰাযাতি দিৱা পটিসল্লানত্থায. বেলুৱলট্ঠিকাযাতি তৰুণবেলুৱৰুক্খস্স. দণ্ডপাণীতি ন জৰাদুব্বলতায দণ্ডহত্থো. অযঞ্হি তৰুণো পঠমৱযে ঠিতো, দণ্ডচিত্ততায পন সুৱণ্ণদণ্ডং গহেত্ৱা ৱিচৰতি, তস্মা দণ্ডপাণীতি ৱুত্তো. জঙ্ঘাৱিহাৰন্তি জঙ্ঘাকিলমথৱিনোদনত্থং জঙ্ঘাচাৰং. অনুচঙ্কমমানো অনুৱিচৰমানোতি আৰামদস্সন-ৱনদস্সন-পব্বতদস্সনাদীনং অত্থায ইতো চিতো চ ৱিচৰমানো. অধিচ্চনিক্খমনো কিৰেস কদাচি দেৱ নিক্খমিত্ৱা এৱং ৱিচৰতি. দণ্ডমোলুব্ভাতি দণ্ডং ওলুম্ভিত্ৱা গোপালকদাৰকো ৱিয দণ্ডং পুৰতো ঠপেত্ৱা দণ্ডমত্থকে দ্ৱে হত্থে পতিট্ঠাপেত্ৱা পিট্ঠিপাণিং হনুকেন উপ্পীড়েত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি.

২০০. কিংৱাদীতি কিংদিট্ঠিকো. কিমক্খাযীতি কিং কথেতি. অযং ৰাজা ভগৱন্তং অৱন্দিত্ৱা পটিসন্থাৰমত্তকমেৱ কত্ৱা পঞ্হং পুচ্ছতি. তম্পি ন অঞ্ঞাতুকামতায, অচিত্তীকাৰেন পুচ্ছতি. কস্মা? দেৱদত্তস্স পক্খিকো কিৰেস. দেৱদত্তো অত্তনো সন্তিকং আগচ্ছমানে তথাগতে ভিন্দতি. সো কিৰ এৱং ৱদেতি ‘‘সমণো গোতমো অম্হাকং কুলেন সদ্ধিং ৱেৰী, ন নো কুলস্স ৱুদ্ধিং ইচ্ছতি. ভগিনীপি মে চক্কৱত্তিপৰিভোগা, তং পহায ‘নস্সতেসা’তি নিক্খমিত্ৱা পব্বজি. ভাগিনেয্যোপি মে চক্কৱত্তিবীজন্তি ঞত্ৱা অম্হাকং কুলস্স ৱড্ঢিযা অতুস্সন্তো ‘নস্সতেত’ন্তি তম্পি দহৰকালেযেৱ পব্বাজেসি. অহং পন তেন ৱিনা ৱত্তিতুং অসক্কোন্তো অনুপব্বজিতো. এৱং পব্বজিতম্পি মং পব্বজিতদিৱসতো পট্ঠায ন উজুকেহি অক্খীহি ওলোকেতি. পৰিসমজ্ঝে ভাসন্তোপি মহাফৰসুনা পহৰন্তো ৱিয আপাযিকো দেৱদত্তোতিআদীনি ভাসতী’’তি. এৱং অযম্পি ৰাজা দেৱদত্তেন ভিন্নো, তস্মা এৱমকাসি.

অথ ভগৱা যথা অযং ৰাজা মযা পঞ্হে পুচ্ছিতে ন কথেতীতি ৱত্তুং ন লভতি, যথা চ ভাসিতস্স অত্থং ন জানাতি, এৱমস্স কথেস্সামীতি তস্সানুচ্ছৱিকং কথেন্তো যথাৱাদী খোতিআদিমাহ.

তত্থ ন কেনচি লোকে ৱিগ্গয্হ তিট্ঠতীতি লোকে কেনচি সদ্ধিং ৱিগ্গাহিককথং ন কৰোতি ন ৱিৱদতি. তথাগতো হি লোকেন সদ্ধিং ন ৱিৱদতি; লোকো পন তথাগতেন সদ্ধিং অনিচ্চন্তি ৱুত্তে নিচ্চন্তি ৱদমানো, দুক্খং, অনত্তা, অসুভন্তি ৱুত্তে সুভন্তি ৱদমানো ৱিৱদতি. তেনেৱাহ ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, লোকেন ৱিৱদামি, লোকোৱ খো, ভিক্খৱে, মযা ৱিৱদতি, তথা ন, ভিক্খৱে, ধম্মৱাদী কেনচি লোকস্মিং ৱিৱদতি, অধম্মৱাদীৱ খো, ভিক্খৱে, ৱিৱদতী’’তি (সং. নি. ৩.৯৪). যথাতি যেন কাৰণেন. কামেহীতি ৱত্থুকামেহিপি কিলেসকামেহিপি. তং ব্ৰাহ্মণন্তি তং খীণাসৱং ব্ৰাহ্মণং. অকথংকথিন্তি নিব্বিচিকিচ্ছং. ছিন্নকুক্কুচ্চন্তি ৱিপ্পটিসাৰকুক্কুচ্চস্স চেৱ হত্থপাদকুক্কুচ্চস্স চ ছিন্নত্তা ছিন্নকুক্কুচ্চং. ভৱাভৱেতি পুনপ্পুনব্ভৱে, হীনপণীতে ৱা ভৱে, পণীতো হি ভৱো ৱুদ্ধিপ্পত্তো অভৱোতি ৱুচ্চতি. সঞ্ঞাতি কিলেসসঞ্ঞা. কিলেসাযেৱ ৱা ইধ সঞ্ঞানামেন ৱুত্তা, তস্মা যেন কাৰণেন কামেহি ৱিসংযুত্তং ৱিহৰন্তং তং লোকে নিন্নাৱাদিং খীণাসৱব্ৰাহ্মণং কিলেসসঞ্ঞা নানুসেন্তি, তঞ্চ কাৰণং অহং ৱদামীতি অযমেত্থ অত্থো. ইতি ভগৱা অত্তনো খীণাসৱভাৱং দীপেতি. নিল্লাড়েত্ৱাতি নীহৰিত্ৱা কীড়াপেত্ৱা. তিৱিসাখন্তি তিসাখং. নলাটিকন্তি ৱলিভঙ্গং নলাটে তিস্সো ৰাজিযো দস্সেন্তো ৱলিভঙ্গং ৱুট্ঠাপেত্ৱাতি অত্থো. দণ্ডমোলুব্ভাতি দণ্ডং উপ্পীড়েত্ৱা. ‘‘দণ্ডমালুব্ভা’’তিপি পাঠো, গহেত্ৱা পক্কামীতি অত্থো.

২০১. অঞ্ঞতৰোতি নামেন অপাকটো একো ভিক্খু. সো কিৰ অনুসন্ধিকুসলো, ভগৱতা যথা দণ্ডপাণী ন জানাতি, তথা মযা কথিতন্তি ৱুত্তে কিন্তি নু খো ভগৱতা অৱিঞ্ঞেয্যং কত্ৱা পঞ্হো কথিতোতি অনুসন্ধিং গহেত্ৱা দসবলং যাচিত্ৱা ইমং পঞ্হং ভিক্খুসঙ্ঘস্স পাকটং কৰিস্সামীতি উট্ঠাযাসনা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা দসনখসমুজ্জলং অঞ্জলিং পগ্গয্হ কিংৱাদী পন, ভন্তে ভগৱাতিআদিমাহ.

যতোনিদানন্তি ভাৱনপুংসকং এতং, যেন কাৰণেন যস্মিং কাৰণে সতীতি অত্থো. পপঞ্চসঞ্ঞাসঙ্খাতি এত্থ সঙ্খাতি কোট্ঠাসো. পপঞ্চসঞ্ঞাতি তণ্হামানদিট্ঠিপপঞ্চসম্পযুত্তা সঞ্ঞা, সঞ্ঞানামেন ৱা পপঞ্চাযেৱ ৱুত্তা. তস্মা পপঞ্চকোট্ঠাসাতি অযমেত্থ অত্থো. সমুদাচৰন্তীতি পৱত্তন্তি. এত্থ চে নত্থি অভিনন্দিতব্বন্তি যস্মিং দ্ৱাদসাযতনসঙ্খাতে কাৰণে সতি পপঞ্চসঞ্ঞাসঙ্খা সমুদাচৰন্তি, এত্থ একাযতনম্পি চে অভিনন্দিতব্বং অভিৱদিতব্বং অজ্ঝোসিতব্বং নত্থীতি অত্থো. তত্থ অভিনিন্দিতব্বন্তি অহং মমন্তি অভিনন্দিতব্বং. অভিৱদিতব্বন্তি অহং মমাতি ৱত্তব্বং. অজ্ঝোসিতব্বন্তি অজ্ঝোসিত্ৱা গিলিত্ৱা পৰিনিট্ঠপেত্ৱা গহেতব্বযুত্তং. এতেনেত্থ তণ্হাদীনংযেৱ অপ্পৱত্তিং কথেতি. এসেৱন্তোতি অযং অভিনন্দনাদীনং নত্থিভাৱোৱ ৰাগানুসযাদীনং অন্তো. এসেৱ নযো সব্বত্থ.

দণ্ডাদানাদীসু পন যায চেতনায দণ্ডং আদিযতি, সা দণ্ডাদানং. যায সত্থং আদিযতি পৰামসতি, সা সত্থাদানং. মত্থকপ্পত্তং কলহং. নানাগাহমত্তং ৱিগ্গহং. নানাৱাদমত্তং ৱিৱাদং. তুৱং তুৱন্তি এৱং পৱত্তং তুৱং তুৱং. পিযসুঞ্ঞকৰণং পেসুঞ্ঞং. অযথাসভাৱং মুসাৱাদং কৰোতি, সা মুসাৱাদোতি ৱেদিতব্বা. এত্থেতেতি এত্থ দ্ৱাদসসু আযতনেসু এতে কিলেসা. কিলেসা হি উপ্পজ্জমানাপি দ্ৱাদসাযতনানি নিস্সায উপ্পজ্জন্তি, নিৰুজ্ঝমানাপি দ্ৱাদসসু আযতনেসুযেৱ নিৰুজ্ঝন্তি. এৱং যত্থুপ্পন্না, তত্থেৱ নিৰুদ্ধা হোন্তি. স্ৱাযমত্থো সমুদযসচ্চপঞ্হেন দীপেতব্বো –

‘‘সা খো পনেসা তণ্হা কত্থ উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, কত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতী’’তি ৱত্ৱা – ‘‘যং লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং, এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি. কিঞ্চ লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং? চক্খু লোকে পিযৰূপং সাতৰূপ’’ন্তিআদিনা (ৱিভ. ২০৩) নযেন দ্ৱাদসসুযেৱ আযতনেসু তস্সা উপ্পত্তি চ নিৰোধো চ ৱুত্তো. যথেৱ চ তণ্হা দ্ৱাদসসু আযতনেসু উপ্পজ্জিত্ৱা নিব্বানং আগম্ম নিৰুদ্ধাপি আযতনেসু পুন সমুদাচাৰস্স অভাৱতো আযতনেসুযেৱ নিৰুদ্ধাতি ৱুত্তা, এৱমিমেপি পাপকা অকুসলা ধম্মা আযতনেসু নিৰুজ্ঝন্তীতি ৱেদিতব্বা. অথ ৱা য্ৱাযং অভিনন্দনাদীনং অভাৱোৱ ৰাগানুসযাদীনং অন্তোতি ৱুত্তো. এত্থেতে ৰাগানুসযাদীনং অন্তোতি লদ্ধৱোহাৰে নিব্বানে পাপকা অকুসলা ধম্মা অপৰিসেসা নিৰুজ্ঝন্তি. যঞ্হি যত্থ নত্থি, তং তত্থ নিৰুদ্ধং নাম হোতি, স্ৱাযমত্থো নিৰোধপঞ্হেন দীপেতব্বো. ৱুত্তঞ্হেতং ‘‘দুতিযং ঝানং সমাপন্নস্স ৱিতক্কৱিচাৰা ৱচীসঙ্খাৰা পটিপ্পস্সদ্ধা হোন্তী’’তিআদি (পটি. ম. ১.৮৩).

২০২. সত্থু চেৱ সংৱণ্ণিতোতি সত্থাৰা চ পসংসিতো. ৱিঞ্ঞূনন্তি ইদম্পি কৰণত্থে সামিৱচনং, পণ্ডিতেহি সব্ৰহ্মচাৰীহি চ সম্ভাৱিতোতি অত্থো. পহোতীতি সক্কোতি.

২০৩. অতিক্কম্মেৱ মূলং অতিক্কম্ম খন্ধন্তি সাৰো নাম মূলে ৱা খন্ধে ৱা ভৱেয্য, তম্পি অতিক্কমিত্ৱাতি অত্থো. এৱংসম্পদন্তি এৱংসম্পত্তিকং, ঈদিসন্তি অত্থো. অতিসিত্ৱাতি অতিক্কমিত্ৱা. জানং জানাতীতি জানিতব্বমেৱ জানাতি. পস্সং পস্সতীতি পস্সিতব্বমেৱ পস্সতি. যথা ৱা একচ্চো ৱিপৰীতং গণ্হন্তো জানন্তোপি ন জানাতি, পস্সন্তোপি ন পস্সতি, ন এৱং ভগৱা. ভগৱা পন জানন্তো জানাতিযেৱ, পস্সন্তো পস্সতিযেৱ. স্ৱাযং দস্সনপৰিণাযকট্ঠেন চক্খুভূতো. ৱিদিতকৰণট্ঠেন ঞাণভূতো. অৱিপৰীতসভাৱট্ঠেন পৰিযত্তিধম্মপ্পৱত্তনতো ৱা হদযেন চিন্তেত্ৱা ৱাচায নিচ্ছাৰিতধম্মমযোতি ধম্মভূতো. সেট্ঠট্ঠেন ব্ৰহ্মভূতো. অথ ৱা চক্খু ৱিয ভূতোতি চক্খুভূতোতি এৱমেতেসু পদেসু অত্থো ৱেদিতব্বো. স্ৱাযং ধম্মস্স ৱত্তনতো ৱত্তা. পৱত্তাপনতো পৱত্তা. অত্থং নীহৰিত্ৱা দস্সনসমত্থতায অত্থস্স নিন্নেতা. অমতাধিগমায পটিপত্তিং দদাতীতি অমতস্স দাতা. অগৰুং কত্ৱাতি পুনপ্পুনং আযাচাপেন্তোপি হি গৰুং কৰোতি নাম, অত্তনো সাৱকপাৰমীঞাণে ঠত্ৱা সিনেৰূপাদতো ৱালুকং উদ্ধৰমানো ৱিয দুব্বিঞ্ঞেয্যং কত্ৱা কথেন্তোপি গৰুং কৰোতিযেৱ নাম. এৱং অকত্ৱা অম্হে পুনপ্পুনং অযাচাপেত্ৱা সুৱিঞ্ঞেয্যম্পি নো কত্ৱা কথেহীতি ৱুত্তং হোতি.

২০৪. যং খো নো আৱুসোতি এত্থ কিঞ্চাপি ‘‘যং খো ৱো’’তি ৱত্তব্বং সিযা, তে পন ভিক্খূ অত্তনা সদ্ধিং সঙ্গণ্হন্তো ‘‘যং খো নো’’তি আহ. যস্মা ৱা উদ্দেসোৱ তেসং উদ্দিট্ঠোৱ. ভগৱা পন থেৰস্সাপি তেসম্পি ভগৱাৱ. তস্মা ভগৱাতি পদং সন্ধাযপি এৱমাহ, যং খো অম্হাকং ভগৱা তুম্হাকং সংখিত্তেন উদ্দেসং উদ্দিসিত্ৱাতি অত্থো.

চক্খুঞ্চাৱুসোতিআদীসু অযমত্থো, আৱুসো, নিস্সযভাৱেন চক্খুপসাদঞ্চ আৰম্মণভাৱেন চতুসমুট্ঠানিকৰূপে চ পটিচ্চ চক্খুৱিঞ্ঞাণং নাম উপ্পজ্জতি. তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সোতি তেসং তিণ্ণং সঙ্গতিযা ফস্সো নাম উপ্পজ্জতি. তং ফস্সং পটিচ্চ সহজাতাদিৱসেন ফস্সপচ্চযা ৱেদনা উপ্পজ্জতি. তায ৱেদনায যং আৰম্মণং ৱেদেতি, তদেৱ সঞ্ঞা সঞ্জানাতি, যং সঞ্ঞা সঞ্জানাতি, তদেৱ আৰম্মণং ৱিতক্কো ৱিতক্কেতি. যং ৱিতক্কো ৱিতক্কেতি, তদেৱাৰম্মণং পপঞ্চো পপঞ্চেতি. ততোনিদানন্তি এতেহি চক্খুৰূপাদীহি কাৰণেহি. পুৰিসং পপঞ্চসঞ্ঞাসঙ্খা সমুদাচৰন্তীতি তং অপৰিঞ্ঞাতকাৰণং পুৰিসং পপঞ্চকোট্ঠাসা অভিভৱন্তি, তস্স পৱত্তন্তীতি অত্থো. তত্থ ফস্সৱেদনাসঞ্ঞা চক্খুৱিঞ্ঞাণেন সহজাতা হোন্তি. ৱিতক্কো চক্খুৱিঞ্ঞাণানন্তৰাদীসু সৱিতক্কচিত্তেসু দট্ঠব্বো. পপঞ্চসঙ্খা জৱনেন সহজাতা হোন্তি. যদি এৱং কস্মা অতীতানাগতগ্গহণং কতন্তি? তথা উপ্পজ্জনতো. যথেৱ হি এতৰহি চক্খুদ্ৱাৰিকো পপঞ্চো চক্খুঞ্চ ৰূপে চ ফস্সৱেদনাসঞ্ঞাৱিতক্কে চ পটিচ্চ উপ্পন্নো, এৱমেৱং অতীতানাগতেসুপি চক্খুৱিঞ্ঞেয্যেসু ৰূপেসু তস্সুপ্পত্তিং দস্সেন্তো এৱমাহ.

সোতঞ্চাৱুসোতিআদীসুপি এসেৱ নযো. ছট্ঠদ্ৱাৰে পন মনন্তি ভৱঙ্গচিত্তং. ধম্মেতি তেভূমকধম্মাৰম্মণং. মনোৱিঞ্ঞাণন্তি আৱজ্জনং ৱা জৱনং ৱা. আৱজ্জনে গহিতে ফস্সৱেদনাসঞ্ঞাৱিতক্কা আৱজ্জনসহজাতা হোন্তি. পপঞ্চো জৱনসহজাতো. জৱনে গহিতে সহাৱজ্জনকং ভৱঙ্গ মনো নাম হোতি, ততো ফস্সাদযো সব্বেপি জৱনেন সহজাতাৱ. মনোদ্ৱাৰে পন যস্মা অতীতাদিভেদং সব্বম্পি আৰম্মণং হোতি, তস্মা অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নেসূতি ইদং যুত্তমেৱ.

ইদানি ৱট্টং দস্সেন্তো সো ৱতাৱুসোতি দেসনং আৰভি. ফস্সপঞ্ঞত্তিং পঞ্ঞপেস্সতীতি ফস্সো নাম একো ধম্মো উপ্পজ্জতীতি এৱং ফস্সপঞ্ঞত্তিং পঞ্ঞপেস্সতি, দস্সেস্সতীতি অত্থো. এস নযো সব্বত্থ. এৱং ইমস্মিং সতি ইদং হোতীতি দ্ৱাদসাযতনৱসেন সকলং ৱট্টং দস্সেত্ৱা ইদানি দ্ৱাদসাযতনপটিক্খেপৱসেন ৱিৱট্টং দস্সেন্তো সো ৱতাৱুসো চক্খুস্মিং অসতীতি দেসনং আৰভি. তত্থ ৱুত্তনযেনেৱ অত্থো ৱেদিতব্বো.

এৱং পঞ্হং ৱিস্সজ্জেত্ৱা ইদানি সাৱকেন পঞ্হো কথিতোতি মা নিক্কঙ্খা অহুৱত্থ, অযং ভগৱা সব্বঞ্ঞুতঞাণতুলং গহেত্ৱা নিসিন্নো, ইচ্ছমানা তমেৱ উপসঙ্কমিত্ৱা নিক্কঙ্খা হোথাতি উয্যোজেন্তো আকঙ্খমানা চ পনাতিআদিমাহ.

২০৫. ইমেহি আকাৰেহীতি ইমেহি কাৰণেহি পপঞ্চুপ্পত্তিযা পাটিযেক্ককাৰণেহি চেৱ ৱট্টৱিৱট্টকাৰণেহি চ. ইমেহি পদেহীতি ইমেহি অক্খৰসম্পিণ্ডনেহি. ব্যঞ্জনেহীতি পাটিযেক্কঅক্খৰেহি. পণ্ডিতোতি পণ্ডিচ্চেন সমন্নাগতো. চতূহি ৱা কাৰণেহি পণ্ডিতো ধাতুকুসলো আযতনকুসলো পচ্চযাকাৰকুসলো কাৰণাকাৰণকুসলোতি. মহাপঞ্ঞোতি মহন্তে অত্থে মহন্তে ধম্মে মহন্তা নিৰুত্তিযো মহন্তানি পটিভানানি পৰিগ্গহণসমত্থায মহাপঞ্ঞায সমন্নাগতো. যথা তং মহাকচ্চানেনাতি যথা মহাকচ্চানেন ব্যাকতং, তং সন্ধায তন্তি ৱুত্তং. যথা মহাকচ্চানেন ব্যাকতং, অহম্পি তং এৱমেৱং ব্যাকৰেয্যেন্তি অত্থো.

মধুপিণ্ডিকন্তি মহন্তং গুড়পূৱং বদ্ধসত্তুগুড়কং ৱা. অসেচনকন্তি অসেচিতব্বকং. সপ্পিফাণিতমধুসক্কৰাদীসু ইদং নামেত্থ মন্দং ইদং বহুকন্তি ন ৱত্তব্বং সমযোজিতৰসং. চেতসোতি চিন্তকজাতিকো. দব্বজাতিকোতি পণ্ডিতসভাৱো. কো নামো অযন্তি ইদং থেৰো অতিভদ্দকো অযং ধম্মপৰিযাযো, দসবলস্স সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণেনেৱস্স নামং গণ্হাপেস্সামীতি চিন্তেত্ৱা আহ. তস্মাতি যস্মা মধুপিণ্ডিকো ৱিয মধুৰো, তস্মা মধুপিণ্ডিকপৰিযাযোত্ৱেৱ নং ধাৰেহীতি ৱদতি. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৱাতি.

পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায

মধুপিণ্ডিকসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.