১. মণ্ডূকদেৱপুত্তৱিমানৱণ্ণনা

মহাৰথৱগ্গে কো মে ৱন্দতি পাদানীতি মণ্ডূকদেৱপুত্তৱিমানং. তস্স কা উপ্পত্তি? ভগৱা চম্পাযং ৱিহৰতি গগ্গৰায পোক্খৰণিযা তীৰে. সো পচ্চূসৱেলাযং বুদ্ধাচিণ্ণং মহাকৰুণাসমাপত্তিং সমাপজ্জিত্ৱা ততো ৱুট্ঠায ৱেনেয্যবন্ধৱে সত্তে ৱোলোকেন্তো অদ্দস ‘‘অজ্জ মযি সাযন্হসমযে ধম্মং দেসেন্তে একো মণ্ডূকো মম সৰে নিমিত্তং গণ্হন্তো পৰূপক্কমেন মৰিত্ৱা দেৱলোকে নিব্বত্তিত্ৱা মহতা দেৱপৰিৱাৰেন মহাজনস্স পস্সন্তস্সেৱ আগমিস্সতি, তত্থ বহূনং ধম্মাভিসমযো ভৱিস্সতী’’তি দিস্ৱা পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং চম্পানগৰং পিণ্ডায পৱিসিত্ৱা, ভিক্খূনং সুলভপিণ্ডপাতং কত্ৱা কতভত্তকিচ্চো ৱিহাৰং পৱিসিত্ৱা ভিক্খূসু ৱত্তং দস্সেত্ৱা, অত্তনো অত্তনো দিৱাট্ঠানং গতেসু গন্ধকুটিং পৱিসিত্ৱা ফলসমাপত্তিসুখেন দিৱসভাগং খেপেত্ৱা, সাযন্হসমযে চতূসু পৰিসাসু সন্নিপতিতাসু সুৰভিগন্ধকুটিতো নিক্খমিত্ৱা তঙ্খণানুৰূপেন পাটিহাৰিযেন পোক্খৰণিতীৰে ধম্মসভামণ্ডপং পৱিসিত্ৱা অলঙ্কতৱৰবুদ্ধাসনে নিসিন্নো মনোসিলাতলে সীহনাদং নদন্তো অছম্ভীতকেসৰসীহো ৱিয অট্ঠঙ্গসমন্নাগতং ব্ৰহ্মস্সৰং নিচ্ছাৰেন্তো অচিন্তেয্যেন বুদ্ধানুভাৱেন অনুপমায বুদ্ধলীলায ধম্মং দেসেতুং আৰভি.

তস্মিঞ্চ খণে একো মণ্ডূকো পোক্খৰণিতো আগন্ত্ৱা ‘‘ধম্মো এসো ৱুচ্চতী’’তি ধম্মসঞ্ঞায সৰে নিমিত্তং গণ্হন্তো পৰিসপৰিযন্তে নিপজ্জি. অথেকো ৱচ্ছপালো তং পদেসং আগতো সত্থাৰং ধম্মং দেসেন্তং পৰিসঞ্চ পৰমেন উপসমেন ধম্মং সুণন্তং দিস্ৱা তগ্গতমানসো দণ্ডমোলুব্ভ তিট্ঠন্তো মণ্ডূকং অনোলোকেত্ৱা তস্স সীসে সন্নিৰুম্ভিত্ৱা অট্ঠাসি. সো ধম্মসঞ্ঞায পসন্নচিত্তো তাৱদেৱ কালং কত্ৱা তাৱতিংসভৱনে দ্ৱাদসযোজনিকে কনকৱিমানে নিব্বত্তিত্ৱা সুত্তপ্পবুদ্ধো ৱিয তত্থ অচ্ছৰাসঙ্ঘপৰিৱুতং অত্তানং দিস্ৱা ‘‘কুতো নু খো ইধ অহং নিব্বত্তো’’তি আৱজ্জেন্তো পুৰিমজাতিং দিস্ৱা ‘‘অহম্পি নাম ইধ উপ্পজ্জিং, ঈদিসঞ্চ সম্পত্তিং পটিলভিং, কিং নু খো কম্মং অকাসি’’ন্তি উপধাৰেন্তো অঞ্ঞং ন অদ্দস অঞ্ঞত্ৰ ভগৱতো সৰে নিমিত্তগ্গাহা. সো তাৱদেৱ সহ ৱিমানেন আগন্ত্ৱা ৱিমানতো ওতৰিত্ৱা, মহাজনস্স পস্সন্তস্সেৱ মহতা পৰিৱাৰেন মহন্তেন দিব্বানুভাৱেন উপসঙ্কমিত্ৱা, ভগৱতো পাদে সিৰসা ৱন্দিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গয্হ নমস্সমানো অট্ঠাসি. অথ নং ভগৱা জানন্তোৱ মহাজনস্স কম্মফলং বুদ্ধানুভাৱঞ্চ পচ্চক্খং কাতুং –

৮৫৭. ‘‘কো মে ৱন্দতি পাদানি, ইদ্ধিযা যসসা জলং;

অভিক্কন্তেন ৱণ্ণেন, সব্বা ওভাসযং দিসা’’তি. –

পুচ্ছি. তত্থ কোতি দেৱনাগযক্খমনুস্সাদীসু কো, কতমোতি অত্থো. মেতি মম. পাদানীতি পাদে. ইদ্ধিযাতি ইমায ঈদিসায দেৱিদ্ধিযা. যসসাতি ইমিনা ঈদিসেন পৰিৱাৰেন পৰিচ্ছেদেন চ. জলন্তি ৱিজ্জোতমানো. অভিক্কন্তেনাতি অতিৱিয কন্তেন কমনীযেন সুন্দৰেন. ৱণ্ণেনাতি ছৱিৱণ্ণেন, সৰীৰৱণ্ণনিভাযাতি অত্থো.

অথ দেৱপুত্তো অত্তনো পুৰিমজাতিআদিং আৱি কৰোন্তো ইমাহি গাথাহি ব্যাকাসি –

৮৫৮. ‘‘মণ্ডূকোহং পুৰে আসিং, উদকে ৱাৰিগোচৰো;

তৱ ধম্মং সুণন্তস্স, অৱধী ৱচ্ছপালকো.

৮৫৯. ‘‘মুহুত্তং চিত্তপসাদস্স, ইদ্ধিং পস্স যসঞ্চ মে;

আনুভাৱঞ্চ মে পস্স, ৱণ্ণং পস্স জুতিঞ্চ মে.

৮৬০. ‘‘যে চ তে দীঘমদ্ধানং, ধম্মং অস্সোসুং গোতম;

পত্তা তে অচলট্ঠানং, যত্থ গন্ত্ৱা ন সোচৰে’’তি.

৮৫৮. তত্থ পুৰেতি পুৰিমজাতিযং. উদকেতি ইদং তদা অত্তনো উপ্পত্তিট্ঠানদস্সনং. উদকে মণ্ডূকোতি এতেন উদ্ধুমাযিকাদিকস্স থলে মণ্ডূকস্স নিৱত্তনং কতং হোতি. গাৱো চৰন্তি এত্থাতি গোচৰো, গোচৰো ৱিযাতি গোচৰো, ঘাসেসনট্ঠানং. ৱাৰি উদকং গোচৰো এতস্সাতি ৱাৰিগোচৰো. উদকচাৰীপি হি কোচি কচ্ছপাদি অৱাৰিগোচৰোপি হোতীতি ‘‘ৱাৰিগোচৰো’’তি ৱিসেসেত্ৱা ৱুত্তং. তৱ ধম্মং সুণন্তস্সাতি ব্ৰহ্মস্সৰেন কৰৱীকৰুতমঞ্জুনা দেসেন্তস্স তৱ ধম্মং ‘‘ধম্মো এসো ৱুচ্চতী’’তি সৰে নিমিত্তগ্গাহৱসেন সুণন্তস্স, অনাদৰে চেতং সামিৱচনং ৱেদিতব্বং. অৱধী ৱচ্ছপালকোতি ৱচ্ছে ৰক্খন্তো গোপালদাৰকো মম সমীপং আগন্ত্ৱা দণ্ডমোলুব্ভিত্ৱা তিট্ঠন্তো মম সীসে দণ্ডং সন্নিৰুম্ভিত্ৱা মং মাৰেসি.

৮৫৯. মুহুত্তং চিত্তপসাদস্সাতি তৱ ধম্মে মুহুত্তমত্তং উপ্পন্নস্স চিত্তপসাদস্স হেতুভূতস্স ইদ্ধিন্তি সমিদ্ধিং, দিব্বৱিভূতিন্তি অত্থো. যসন্তি পৰিৱাৰং. আনুভাৱন্তি কামৱণ্ণিতাদিদিব্বানুভাৱং. ৱণ্ণন্তি সৰীৰৱণ্ণসম্পত্তিং. জুতিন্তি দ্ৱাদসযোজনানি ফৰণসমত্থং পভাৱিসেসং.

৮৬০. যেতি যে সত্তা. চ-সদ্দো ব্যতিৰেকে. তেতি তৱ. দীঘমদ্ধানন্তি বহুৱেলং. অস্সোসুন্তি সুণিংসু. গোতমাতি ভগৱন্তং গোত্তেন আলপতি. অচলট্ঠানন্তি নিব্বানং. অযঞ্হেত্থ অত্থো – গোতম ভগৱা অহং ৱিয ইত্তৰমেৱ কালং অসুণিত্ৱা যে পন কতপুঞ্ঞা চিৰং কালং তৱ ধম্মং অস্সোসুং সোতুং লভিংসু, তে দীঘৰত্তং সংসাৰব্যসনাভিভূতা ইমে সত্তা যত্থ গন্ত্ৱা ন সোচেয্যুং, তং অসোকং সস্সতভাৱেন অচলং সন্তিপদং পত্তা এৱ, ন তেসং তস্স পত্তিযা অন্তৰাযোতি.

অথস্স ভগৱা সম্পত্তপৰিসায চ উপনিস্সযসম্পত্তিং ওলোকেত্ৱা ৱিত্থাৰেন ধম্মং দেসেসি. দেসনাপৰিযোসানে সো দেৱপুত্তো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি, চতুৰাসীতিযা পাণসহস্সানং ধম্মাভিসমযো অহোসি. দেৱপুত্তো ভগৱন্তং ৱন্দিত্ৱা তিক্খত্তুং পদক্খিণং কত্ৱা ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ অঞ্জলিং কত্ৱা সহ পৰিৱাৰেন দেৱলোকমেৱ গতোতি.

মণ্ডূকদেৱপুত্তৱিমানৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.