১২. ৰজ্জুমালাৱিমানৱণ্ণনা
অভিক্কন্তেন ৱণ্ণেনাতি ৰজ্জুমালাৱিমানং. তস্স কা উপ্পত্তি? ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে. তেন সমযেন গযাগামকে অঞ্ঞতৰস্স ব্ৰাহ্মণস্স ধীতা তস্মিংযেৱ গামে একস্স ব্ৰাহ্মণকুমাৰস্স দিন্না পতিকুলং গতা, তস্মিং গেহে ইস্সৰিযং ৱত্তেন্তী তিট্ঠতি. সা তস্মিং গেহে দাসিযা ধীতৰং দিস্ৱা ন সহতি. দিট্ঠকালতো পট্ঠায কোধেন তটতটাযমানা অক্কোসতি পৰিভাসতি, খটকঞ্চস্সা দেতি. যদা পন সা ৱযপ্পত্তিযা কিচ্চসমত্থা জাতা, তদা নং জণ্ণুকপ্পৰমুট্ঠীহি পহৰতেৱ যথা তং পুৰিমজাতীসু বদ্ধাঘাতা.
সা কিৰ দাসী কস্সপদসবলস্স কালে তস্সা সামিনী অহোসি, ইতৰা দাসী. সা তং লেড্ডুদণ্ডাদীহি মুট্ঠিআদীহি চ অভিণ্হং অভিহনতি. সা তেন নিব্বিন্না যথাবলং দানাদীনি পুঞ্ঞানি কত্ৱা ‘‘অনাগতে অহং সামিনী হুত্ৱা ইমিস্সা উপৰি ইস্সৰিযং ৱত্তেয্য’’ন্তি পত্থনং ঠপেসি. অথ সা দাসী ততো চুতা অপৰাপৰং সংসৰন্তী ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ৱুত্তনযেন গযাগামকে ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৱা পতিকুলং গতা, ইতৰাপি তস্সা দাসী অহোসি. এৱং বদ্ধাঘাততায সা তং ৱিহেঠেতি.
এৱং ৱিহেঠেন্তী অকাৰণেনেৱ কেসেসু গহেত্ৱা হত্থেহি চ পাদেহি চ সুহতং হনি. সা ন্হাপিতসালং গন্ত্ৱা খুৰমুণ্ডং কাৰেত্ৱা অগমাসি. সামিনী ‘‘কিং জে দুট্ঠদাসি মুণ্ডনমত্তেন তৱ ৱিপ্পমোক্খো’’তি ৰজ্জুং সীসে বন্ধিত্ৱা তত্থ নং গহেত্ৱা ওণমেত্ৱা ঘাতেতি, তস্সা তঞ্চ ৰজ্জুং অপনেতুং ন দেতি. ততো পট্ঠায দাসিযা ‘‘ৰজ্জুমালা’’তি নামং অহোসি.
অথেকদিৱসং সত্থা পচ্চূসসমযে মহাকৰুণাসমাপত্তিতো ৱুট্ঠায লোকং ৱোলোকেন্তো ৰজ্জুমালায সোতাপত্তিফলূপনিস্সযং, তস্সা চ ব্ৰাহ্মণিযা সৰণেসু সীলেসু চ পতিট্ঠানং দিস্ৱা অৰঞ্ঞং পৱিসিত্ৱা অঞ্ঞতৰস্মিং ৰুক্খমূলে নিসীদি ছব্বণ্ণা বুদ্ধৰস্মিযো ৱিস্সজ্জেন্তো. ৰজ্জুমালাপি খো দিৱসে দিৱসে তায তথা ৱিহেঠিযমানা ‘‘কিং মে ইমিনা দুজ্জীৱিতেনা’’তি নিব্বিন্নৰূপা জীৱিতে মৰিতুকামা ঘটং গহেত্ৱা উদকতিত্থং গচ্ছন্তী ৱিয গেহতো নিক্খন্তা অনুক্কমেন ৱনং পৱিসিত্ৱা ভগৱতো নিসিন্নৰুক্খস্স অৱিদূৰে অঞ্ঞতৰস্স ৰুক্খস্স সাখায ৰজ্জুং বন্ধিত্ৱা পাসং কত্ৱা উব্বন্ধিতুকামা ইতো চিতো চ ওলোকেন্তী অদ্দস ভগৱন্তং তত্থ নিসিন্নং পাসাদিকং পসাদনীযং উত্তমদমথসমথমনুপ্পত্তং ছব্বণ্ণবুদ্ধৰস্মিযো ৱিস্সজ্জেন্তং. দিস্ৱা বুদ্ধগাৰৱেন আকড্ঢিযমানহদযা ‘‘কিং নু খো ভগৱা মাদিসানম্পি ধম্মং দেসেতি, যমহং সুত্ৱা ইতো দুজ্জীৱিততো মুচ্চেয্য’’ন্তি চিন্তেসি.
অথ ভগৱা তস্সা চিত্তাচাৰং ওলোকেত্ৱা ‘‘ৰজ্জুমালে’’তি আহ. সা তং সুত্ৱা অমতেন ৱিয অভিসিত্তা পীতিযা নিৰন্তৰং ফুট্ঠা ভগৱন্তং উপসঙ্কমিত্ৱা ৱন্দিত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. তস্সা ভগৱা অনুপুব্বিকথানুপুব্বকং চতুসচ্চকথং কথেসি, সা সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি. সত্থা ‘‘ৱট্টতি এত্তকো ৰজ্জুমালায অনুগ্গহো, ইদানেসা কেনচি অপ্পধংসিযা জাতা’’তি অৰঞ্ঞতো নিক্খমিত্ৱা গামস্স অৱিদূৰে অঞ্ঞতৰস্মিং ৰুক্খমূলে নিসীদি. ৰজ্জুমালাপি অত্তানং ৱিনিপাতেতুং অভব্বতায খন্তিমেত্তানুদ্দযসম্পন্নতায চ ‘‘ব্ৰাহ্মণী মং হনতু ৱা ৱিহেঠেতু ৱা যং ৱা তং ৱা কৰোতূ’’তি ঘটেন উদকং গহেত্ৱা গেহং অগমাসি. সামিকো গেহদ্ৱাৰে ঠিতো তং দিস্ৱা ‘‘ত্ৱং অজ্জ উদকতিত্থং গতা চিৰাযিত্ৱা আগতা, মুখৱণ্ণো চ তে অতিৱিয ৱিপ্পসন্নো, ত্ৱঞ্চ অঞ্ঞেন আকাৰেন উপট্ঠাসি, কিং এত’’ন্তি পুচ্ছি. সা তস্স তং পৱত্তিং আচিক্খি.
ব্ৰাহ্মণো তস্সা ৱচনং সুত্ৱা তুস্সিত্ৱা গেহং গন্ত্ৱা ৰজ্জুমালায উপৰি ‘‘তযা ন কিঞ্চি কাতব্ব’’ন্তি সুণিসায ৱত্ৱা তুট্ঠমানসো সীঘতৰং সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা সাদৰেন কতপটিসন্থাৰো সত্থাৰং নিমন্তেত্ৱা অত্তনো গেহং আনেত্ৱা পণীতেন খাদনীযেন ভোজনীযেন পৰিৱিসিত্ৱা ভগৱন্তং ভুত্তাৱিং ওনীতপত্তপাণিং উপসঙ্কমিত্ৱা একমন্তং নিসীদি, সুণিসাপিস্স উপসঙ্কমিত্ৱা ৱন্দিত্ৱা একমন্তং নিসীদি. গযাগামৱাসিনোপি ব্ৰাহ্মণগহপতিকা তং পৱত্তিং সুত্ৱা ভগৱন্তং উপসঙ্কমিত্ৱা অপ্পেকচ্চে অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু, অপ্পেকচ্চে সম্মোদনীযং কত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু.
সত্থা ৰজ্জুমালায তস্সা চ ব্ৰাহ্মণিযা পুৰিমজাতীসু কতকম্মং ৱিত্থাৰতো কথেত্ৱা সম্পত্তপৰিসায অনুৰূপং ধম্মং দেসেসি. তং সুত্ৱা ব্ৰাহ্মণী চ মহাজনো চ তত্থ সন্নিপতিতো সৰণেসু চ সীলেসু চ পতিট্ঠহি. সত্থা আসনা উট্ঠহিত্ৱা সাৱত্থিমেৱ অগমাসি. ব্ৰাহ্মণো ৰজ্জুমালং ধীতুট্ঠানে ঠপেসি. তস্স সুণিসা ৰজ্জুমালং পিযচক্খূহি ওলোকেন্তী যাৱজীৱং মনাপেনেৱ সিনেহেন পৰিহৰি. ৰজ্জুমালা অপৰভাগে কালং কত্ৱা তাৱতিংসেসু নিব্বত্তি, অচ্ছৰাসহস্সঞ্চস্সা পৰিৱাৰো অহোসি. সা সট্ঠিসকটভাৰপ্পমাণেহি দিব্বাভৰণেহি পটিমণ্ডিতত্তভাৱা অচ্ছৰাসহস্সপৰিৱুত্তা নন্দনৱনাদীসু মহতিং দিব্বসম্পত্তিং অনুভৱমানা পমুদিতমনা ৱিচৰতি. অথাযস্মা মহামোগ্গল্লানো দেৱচাৰিকং গতো তং মহন্তেন দিব্বানুভাৱেন মহতিযা দেৱিদ্ধিযা ৱিজ্জোতমানং দিস্ৱা তায কতকম্মং ইমাহি গাথাহি পুচ্ছি.
৮২৬. ‘‘অভিক্কন্তেন ৱণ্ণেন, যা ত্ৱং তিট্ঠসি দেৱতে;
হত্থে পাদে চ ৱিগ্গয্হ, নচ্চসি সুপ্পৱাদিতে.
৮২৭. ‘‘তস্সা তে নচ্চমানায, অঙ্গমঙ্গেহি সব্বসো;
দিব্বা সদ্দা নিচ্ছৰন্তি, সৱনীযা মনোৰমা.
৮২৮. ‘‘তস্সা তে নচ্চমানায, অঙ্গমঙ্গেহি সব্বসো;
দিব্বা গন্ধা পৱাযন্তি, সুচিগন্ধা মনোৰমা.
৮২৯. ‘‘ৱিৱত্তমানা কাযেন, যা ৱেণীসু পিড়ন্ধনা;
তেসং সুয্যতি নিগ্ঘোসো, তূৰিযে পঞ্চঙ্গিকে যথা.
৮৩০. ‘‘ৱটংসকা ৱাতধুতা, ৱাতেন সম্পকম্পিতা;
তেসং সুয্যতি নিগ্ঘোসো, তূৰিযে পঞ্চঙ্গিকে যথা.
৮৩১. ‘‘যাপি তে সিৰস্মিং মালা, সুচিগন্ধা মনোৰমা;
ৱাতি গন্ধো দিসা সব্বা, ৰুক্খো মঞ্জূসকো যথা.
৮৩২. ‘‘ঘাযসে তং সুচিগন্ধং, ৰূপং পস্সসি অমানুসং;
দেৱতে পুচ্ছিতাচিক্খ, কিস্স কম্মস্সিদং ফল’’ন্তি.
৮২৬. তত্থ হত্থে পাদে চ ৱিগ্গয্হাতি হত্থে চ পাদে চ ৱিৱিধেহি আকাৰেহি গহেত্ৱা, পুপ্ফমুট্ঠিপুপ্ফঞ্জলিআদিভেদস্স সাখাভিনযস্স দস্সনৱসেন ৱিৱিধেহি আকাৰেহি হত্থে, চ, সমপাদাদীনম্পি ঠানৱিসেসানং দস্সনৱসেন ৱিৱিধেহি আকাৰেহি পাদে চ উপাদিযিত্ৱাতি অত্থো. চ-সদ্দেন সাখাভিনযং সঙ্গণ্হাতি. নচ্চসীতি নটসি. যা ত্ৱন্তি যা ৱুত্তনযৱসেন নচ্চং কৰোসীতি অত্থো. সুপ্পৱাদিতেতি সুন্দৰে পৱজ্জনে সতি তৱ নচ্চস্স অনুৰূপৱসেন ৱীণাৱংসমুদিঙ্গতাড়াদিকে ৱাদিযমানে, পঞ্চঙ্গিকে তূৰিযে পগ্গয্হমানেতি অত্থো. সেসং হেট্ঠাৱিমানে ৱুত্তনযমেৱ.
এৱং থেৰেন পুচ্ছিতা সা দেৱতা অত্তনো পুৰিমজাতিআদিং ইমাহি গাথাহি ব্যাকাসি –
৮৩৩. ‘‘দাসী অহং পুৰে আসিং, গযাযং ব্ৰাহ্মণস্সহং;
অপ্পপুঞ্ঞা অলক্খিকা, ৰজ্জুমালাতি মং ৱিদুং.
৮৩৪. ‘‘অক্কোসানং ৱধানঞ্চ, তজ্জনায চ উগ্গতা;
কুটং গহেত্ৱা নিক্খম্ম, অগঞ্ছিং উদহাৰিযা.
৮৩৫. ‘‘ৱিপথে কুটং নিক্খিপিত্ৱা, ৱনসণ্ডং উপাগমিং;
‘ইধেৱাহং মৰিস্সামি, কো অত্থো জীৱিতেন মে’.
৮৩৬. ‘‘দড়্হং পাসং কৰিত্ৱান, আসুম্ভিত্ৱান পাদপে;
ততো দিসা ৱিলোকেসিং, ‘কো নু খো ৱনমস্সিতো’.
৮৩৭. ‘‘তত্থদ্দসাসিং সম্বুদ্ধং, সব্বলোকহিতং মুনিং;
নিসিন্নং ৰুক্খমূলস্মিং, ঝাযন্তং অকুতোভযং.
৮৩৮. ‘‘তস্সা মে অহু সংৱেগো, অব্ভুতো লোমহংসনো;
‘কো নু খো ৱনমস্সিতো, মনুস্সো উদাহু দেৱতা’.
৮৩৯. ‘‘পাসাদিকং পসাদনীযং, ৱনা নিব্বনমাগতং;
দিস্ৱা মনো মে পসীদি, নাযং যাদিসকীদিসো.
৮৪০. ‘‘গুত্তিন্দ্ৰিযো ঝানৰতো, অবহিগ্গতমানসো;
হিতো সব্বস্স লোকস্স, বুদ্ধো অযং ভৱিস্সতি.
৮৪১. ‘‘ভযভেৰৱো দুৰাসদো, সীহোৱ গুহমস্সিতো;
দুল্লভাযং দস্সনায, পুপ্ফং ওদুম্বৰং যথা.
৮৪২. ‘‘সো মং মুদূহি ৱাচাহি, আলপিত্ৱা তথাগতো;
ৰজ্জুমালেতি মংৱোচ, সৰণং গচ্ছ তথাগতং.
৮৪৩. ‘‘তাহং গিৰং সুণিত্ৱান, নেলং অত্থৱতিং সুচিং;
সণ্হং মুদুঞ্চ ৱগ্গুঞ্চ, সব্বসোকাপনূদনং.
৮৪৪. ‘‘কল্লচিত্তঞ্চ মং ঞত্ৱা, পসন্নং সুদ্ধমানসং;
হিতো সব্বস্স লোকস্স, অনুসাসি তথাগতো.
৮৪৫. ‘‘ইদং দুক্খন্তি মংৱোচ, অযং দুক্খস্স সম্ভৱো;
দুক্খনিৰোধো মগ্গো চ, অঞ্জসো অমতোগধো.
৮৪৬. ‘‘অনুকম্পকস্স কুসলস্স, ওৱাদম্হি অহং ঠিতা;
অজ্ঝগা অমতং সন্তিং, নিব্বানং পদমচ্চুতং.
৮৪৭. ‘‘সাহং অৱট্ঠিতাপেমা, দস্সনে অৱিকম্পিনী;
মূলজাতায সদ্ধায, ধীতা বুদ্ধস্স ওৰসা.
৮৪৮. ‘‘সাহং ৰমামি কীড়ামি, মোদামি অকুতোভযা;
দিব্বমালং ধাৰযামি, পিৱামি মধুমদ্দৱং.
৮৪৯. ‘‘সট্ঠিতূৰিযসহস্সানি, পটিবোধং কৰোন্তি মে;
আড়ম্বো গগ্গৰো ভীমো, সাধুৱাদী চ সংসযো.
৮৫০. ‘‘পোক্খৰো চ সুফস্সো চ, ৱিণামোক্খা চ নাৰিযো;
নন্দা চেৱ সুনন্দা চ, সোণদিন্না সুচিম্হিতা.
৮৫১. ‘‘অলম্বুসা মিস্সকেসী চ, পুণ্ডৰীকাতিদাৰুণী;
এণীফস্সা সুফস্সা চ, সুভদ্দা মুদুৱাদিনী.
৮৫২. ‘‘এতা চঞ্ঞা চ সেয্যাসে, অচ্ছৰানং পবোধিকা;
তা মং কালেনুপাগন্ত্ৱা, অভিভাসন্তি দেৱতা.
৮৫৩. ‘‘হন্দ নচ্চাম গাযাম, হন্দ তং ৰমযামসে;
নযিদং অকতপুঞ্ঞানং, কতপুঞ্ঞানমেৱিদং.
৮৫৪. ‘‘অসোকং নন্দনং ৰম্মং, তিদসানং মহাৱনং;
সুখং অকতপুঞ্ঞানং, ইধ নত্থি পৰত্থ চ.
৮৫৫. ‘‘সুখঞ্চ কতপুঞ্ঞানং, ইধ চেৱ পৰত্থ চ;
তেসং সহব্যকামানং, কত্তব্বং কুসলং বহুং;
কতপুঞ্ঞা হি মোদন্তি, সগ্গে ভোগসমঙ্গিনো.
৮৫৬. ‘‘বহূনং ৱত অত্থায, উপ্পজ্জন্তি তথাগতা;
দক্খিণেয্যা মনুস্সানং, পুঞ্ঞক্খেত্তানমাকৰা;
যত্থ কাৰং কৰিত্ৱান, সগ্গে মোদন্তি দাযকা’’তি.
৮৩৩. তত্থ দাসী অহং পুৰে আসিন্তি পুৰে পুৰিমজাতিযং অহং অন্তোজাতা দাসী অহোসিং. তত্থ কস্সাতি আহ ‘‘গযাযং ব্ৰাহ্মণস্সহ’’ন্তি, গযানামকে গামে অঞ্ঞতৰস্স ব্ৰাহ্মণস্স. হন্তি নিপাতমত্তং. অপ্পপুঞ্ঞাতি মন্দভাগ্যা অপুঞ্ঞা. অলক্খিকাতি নিস্সিৰিকা কালকণ্ণী. ৰজ্জুমালাতি মং ৱিদুন্তি, কেসে গহেত্ৱা আকড্ঢনপৰিকড্ঢনদুক্খেন মুণ্ডকে কতে পুনপি তদত্থমেৱ সীসে দড়্হং বন্ধিত্ৱা ঠপিতৰজ্জুকুণ্ডলকৱসেন ‘‘ৰজ্জুমালা’’তি মং মনুস্সা জানিংসু.
৮৩৪. ৱধানন্তি তাড়নানং. তজ্জনাযাতি ভযসংতজ্জনেন. উগ্গতাতি উগ্গতায দোমনস্সুপ্পত্তিযা. উদহাৰিযাতি উদকহাৰিকা, উদকং আহৰন্তী ৱিয হুত্ৱাতি অধিপ্পাযো.
৮৩৫. ৱিপথেতি অপথে, মগ্গতো অপক্কমিত্ৱাতি অত্থো. ক্ৱত্থোতি কো অত্থো. সোযেৱ ৱা পাঠো.
৮৩৬. দড়্হং পাসং কৰিত্ৱানাতি বন্ধনপাসং থিৰং অচ্ছিজ্জনকং কত্ৱা. আসুম্ভিত্ৱান পাদপেতি ৱিটপে লগ্গনৱসেন পাদপে ৰুক্খে খিপিত্ৱা. ততো দিসা ৱিলোকেসিং, কো নু খো ৱনমস্সিতোতি ইমং ৱনং পৱিসনৱসেন অস্সিতো নু খো কোচি অত্থি, যতো মে মৰণন্তৰাযো সিযাতি অধিপ্পাযো.
৮৩৭. সম্বুদ্ধন্তিআদি তদা তস্সা তাদিসে নিচ্ছযে অসতিপি সভাৱৱসেন ৱুত্তং. তস্সত্থো – সযমেৱ সম্মদেৱ চ সব্বস্সাপি বুজ্ঝিতব্বস্স বুদ্ধত্তা সম্বুদ্ধং, মহাকৰুণাযোগেন হীনাদিভেদভিন্নস্স সব্বস্সাপি লোকস্স একন্তহিতত্তা সব্বলোকহিতং, উভযলোকং মুননতো মুনিং, নিসজ্জাৱসেন কিলেসাভিসঙ্খাৰেহি ঠানা চাৱনাভাৱেন চ নিসিন্নং, আৰম্মণূপনিজ্ঝানেন লক্খণূপনিজ্ঝানেন চ ঝাযন্তং, বোধিমূলেযেৱ ভযহেতূনং সমুচ্ছিন্নত্তা কুতোচিপি ভযাভাৱতো অকুতোভযন্তি ৱেদিতব্বং.
৮৩৮. সংৱেগো নাম সহোত্তপ্পং ঞাণং, সো তস্সা ভগৱতো দস্সনেন উপ্পজ্জি. তেনাহ ‘‘তস্সা মে অহু সংৱেগো’’তি.
৮৩৯. পাসাদিকন্তি পসাদাৱহং, দ্ৱত্তিংসমহাপুৰিসলক্খণঅসীতিঅনুব্যঞ্জনব্যামপ্পভাকেতুমালালঙ্কতায সমন্তপাসাদিকায অত্তনো সৰীৰসোভাসম্পত্তিযা ৰূপকাযদস্সনব্যাৱটস্স জনস্স সাধুভাৱতো পসাদসংৱড্ঢনন্তি অত্থো. পসাদনীযন্তি দসবল-চতুৱেসাৰজ্জছঅসাধাৰণঞাণ-অট্ঠাৰসাৱেণিক-বুদ্ধধম্মপভুতিঅপৰিমাণগুণসমন্নাগতায ধম্মকাযসম্পত্তিযা সৰিক্খকজনস্স পসীদিতব্বযুত্তং, পাসাদিকন্তি অত্থো. ৱনাতি কিলেসৱনতো অপক্কমিত্ৱা. নিব্বনমাগতন্তি নিত্তণ্হভাৱং নিব্বানমেৱ উপগতং অধিগতং. যাদিসকীদিসোতি যো ৱা সো ৱা, পচুৰজনোতি অত্থো.
৮৪০-৪১. মনচ্ছট্ঠানং ইন্দ্ৰিযানং অগ্গমগ্গগোপনায গোপিতত্তা গুত্তিন্দ্ৰিযো. অগ্গফলজ্ঝানাভিৰতিযা ঝানৰতো. ততো এৱ বহিভূতেহি ৰূপাদিআৰম্মণেহি অপক্কমিত্ৱা ৱিসযজ্ঝত্তে নিব্বানে চ ওগাড়্হচিত্ততায অবহিগ্গতমানসো. মিচ্ছাগাহমোচনভযেন ৱিপল্লাসৱন্তেহি মিচ্ছাদিট্ঠিকেহি ভাযিতব্বতো তেসঞ্চ ভযজননতো ভযভেৰৱো. পযোগাসযৱিপন্নেহি অনুপগমনীযতো চ কেনচিপি অনাসাদনীযতো চ দুৰাসদো. দুল্লভাযন্তি দুল্লভো অযং. দস্সনাযাতি দট্ঠুম্পি. পুপ্ফং ওদুম্বৰং যথাতি যথা নাম উদুম্বৰে ভৱং পুপ্ফং দুল্লভদস্সনং, কদাচিদেৱ ভৱেয্য, ন ৱা ভৱেয্য, এৱং ঈদিসস্স উত্তমপুগ্গলস্সাতি অত্থো.
৮৪২. সো তথাগতো মুদূহি ৱাচাহি সণ্হায ৱাচায ‘‘ৰজ্জুমালে’’তি মং আলপিত্ৱা আমন্তেত্ৱা সৰণং গচ্ছ তথাগতন্তি ‘‘তথা আগতো’’তিআদিনা তথাগতং সম্মাসম্বুদ্ধং সৰণং গচ্ছাতি মং অৱোচ অভাসীতি যোজনা.
৮৪৩-৪. তাহন্তি তং অহং. গিৰন্তি ৱাচং. নেলন্তি নিদ্দোসং. অত্থৱতিন্তি অত্থযুত্তং সাত্থং, একন্তহিতং ৱা. ৱচীসোচেয্যতায সুচিং. অকক্খড়তায সণ্হং. ৱেনেয্যানং মুদুভাৱকৰত্তা মুদু. সৱনীযভাৱেন ৱগ্গুং. সব্বসোকাপনূদনন্তি ঞাতিব্যসনাদিৱসেন উপ্পজ্জনকস্স সব্বস্সাপি সোকস্স ৱিনোদনং গিৰং সুত্ৱান পসন্নচিত্তা অহোসিন্তি সম্বন্ধো. সব্বমেতং দানকথং আদিং কত্ৱা উস্সক্কিত্ৱা নেক্খম্মে আনিসংসং ৱিভাৱনৱসেন পৱত্তিতং ভগৱতো অনুপুব্বিকথং সন্ধায ৱদতি. তেনেৱাহ ‘‘কল্লচিত্তঞ্চ মং ঞত্ৱা’’তিআদি.
তত্থ কল্লচিত্তন্তি কম্মনিযচিত্তং, হেট্ঠা পৱত্তিতদেসনায অস্সদ্ধিযাদীনং চিত্তদোসানং ৱিগতত্তা উপৰিদেসনায ভাজনভাৱূপগমনেন কম্মক্খমচিত্তং, ভাৱনাকম্মস্স যোগ্গচিত্তন্তি অত্থো. তেনেৱাহ ‘‘পসন্নং সুদ্ধমানস’’ন্তি. তত্থ ‘‘পসন্ন’’ন্তি ইমিনা অস্সদ্ধিযাপগমমাহ, ‘‘সুদ্ধমানস’’ন্তি ইমিনা কামচ্ছন্দাদিঅপগমনেন মুদুচিত্ততং উদগ্গচিত্ততঞ্চ দস্সেতি. অনুসাসীতি ওৱদি, সামুক্কংসিকায ধম্মদেসনায সহ উপাযেন পৱত্তিনিৱত্তিযো উপদিসীতি অত্থো. তেনেৱাহ ‘‘ইদং দুক্খ’’ন্তিআদি. অনুসাসিতাকাৰদস্সনঞ্হেতং.
৮৪৫. তত্থ ইদং দুক্খন্তি মংৱোচাতি ইদং তণ্হাৱজ্জং তেভূমকং ধম্মজাতং বাধকসভাৱত্তা কুচ্ছিকং হুত্ৱা তুচ্ছসভাৱত্তা তথত্তা চ দুক্খং অৰিযসচ্চন্তি ময্হং অভাসি. অযং দুক্খস্স সম্ভৱোতি অযং আমতণ্হাদিভেদা তণ্হা যথাৱুত্তস্স দুক্খস্স সম্ভৱো পভৱো উপ্পত্তি হেতু সমুদযো অৰিযসচ্চন্তি. দুক্খনিৰোধোতি দুক্খস্স সন্তিভাৱো অসঙ্খতধাতু নিৰোধো অৰিযসচ্চন্তি. অন্তদ্ৱযস্স পৰিৱজ্জনতো অঞ্জসো নিব্বানগামিনিপটিপদাভাৱতো অমতোগধো মগ্গো অৰিযসচ্চন্তি মং অৱোচাতি সম্বন্ধো.
৮৪৬. কুসলস্সাতি ওৱাদদানে ৱেনেয্যদমনে ছেকস্স, অপ্পমাদপটিপত্তিযা ৱা মত্থকপ্পত্তিযা অনৱজ্জস্স. ওৱাদম্হি অহং ঠিতাতি যথাৱুত্তে ওৱাদে অনুসিট্ঠিযং সিক্খাত্তযপাৰিপূৰিযা সচ্চপটিৱেধেন অহং পতিট্ঠিতা. তেনাহ ‘‘অজ্ঝগা অমতং সন্তিং, নিব্বানং পদমচ্চুত’’ন্তি, ইদং ওৱাদে পতিট্ঠানস্স কাৰণৱচনং. যা নিচ্চতায মৰণাভাৱতো অমতং, সব্বদুক্খৱূপসমতায সন্তিং, অধিগতানং অচৱনহেতুতায অচ্চুতং নিব্বানং পদং অজ্ঝগা অধিগঞ্ছি, সা একংসেন সত্থু ওৱাদে পতিট্ঠিতা নামাতি.
৮৪৭. অৱট্ঠিতাপেমাতি দড়্হভত্তী ৰতনত্তযে নিচ্চলপসাদসিনেহা. কস্মা? যস্মা দস্সনে অৱিকম্পিনী, ‘‘সম্মাসম্বুদ্ধো ভগৱা, স্ৱাক্খাতো ধম্মো, সুপ্পটিপন্নো সঙ্ঘো’’তি এতস্মিং সম্মাদস্সনে অচলা কেনচি অচালনীযা. কেন পনেতং অৱিকম্পনন্তি আহ ‘‘মূলজাতায সদ্ধাযা’’তি. অযং ‘‘ইতিপি সো ভগৱা অৰহ’’ন্তিআদিনা (ম. নি. ১.৭৪; সং. নি. ৫.৯৯৭; অ. নি. ৯.২৭) সম্মাসম্বুদ্ধে, ‘‘স্ৱাক্খাতো ভগৱতা ধম্মা’তিআদিনা তস্স ধম্মে, ‘‘সুপ্পটিপন্নো ভগৱতো সাৱকসঙ্ঘো’’তিআদিনা তস্স সঙ্ঘে চ সচ্চাভিসমযসঙ্খাতেন মূলেন জাতমূলা সদ্ধা, তায অহং অৱিকম্পিনীতি দস্সেতি. ততো এৱ ধীতা বুদ্ধস্স ওৰসাতি সম্মাসম্বুদ্ধস্স উৰে ৱাযামজনিতাভিজাতিতায ওৰসপুত্তী.
৮৪৮. সাহং ৰমামীতি সা অহং তদা অৰিযায জাতিযা ইদানি দেৱূপপত্তিযা আগতা মগ্গৰতিযা ফলৰতিযা চ ৰমামি, কামগুণৰতিযা কীড়ামি, উভযেনাপি মোদামি. অত্তানুৱাদভযাদীনং অপগতত্তা অকুতোভযা. মধুমদ্দৱন্তি মধুসঙ্খাতং মদ্দৱকৰং, নচ্চনগাযনকালেসু সৰীৰস্স সৰস্স চ মুদুভাৱাৱহং গন্ধপানং সন্ধায ৱদতি.‘‘মধুমাদৱ’’ন্তিপি পঠন্তি, আদৱং যাৱদৱং যাৱদেৱ দৱত্থং মধুৰং পিৱামীতি অত্থো.
৮৪৯. পুঞ্ঞক্খেত্তানমাকৰাতি সদেৱকস্স লোকস্স পুঞ্ঞক্খেত্তভূতানং অৰিযানং মগ্গফলট্ঠানং অৰিযসঙ্ঘস্স আকৰা উপ্পত্তিট্ঠানং তথাগতা. যথাতি যস্মিং পুঞ্ঞক্খেত্তে. সেসং ৱুত্তনযমেৱ.
অথাযস্মা মহামোগ্গল্লানো অত্তনা চ দেৱতায চ পৱত্তিতং ইমং কথাসল্লাপং মনুস্সলোকং আগন্ত্ৱা ভগৱতো আৰোচেসি. ভগৱা তমত্থং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৱা সম্পত্তপৰিসায ধম্মং দেসেসি. সা দেসনা মহাজনস্স সাত্থিকা অহোসীতি.
ৰজ্জুমালাৱিমানৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
ইতি পৰমত্থদীপনিযা খুদ্দক-অট্ঠকথায ৱিমানৱত্থুস্মিং
দ্ৱাদসৱত্থুপটিমণ্ডিতস্স চতুত্থস্স মঞ্জিট্ঠকৱগ্গস্স
অত্থৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
নিট্ঠিতা চ ইত্থিৱিমানৱণ্ণনা.