৮. মল্লিকাৱিমানৱণ্ণনা

পীতৱত্থে পীতধজেতি মল্লিকাৱিমানং. তস্স কা উপ্পত্তি? ধম্মচক্কপ্পৱত্তনমাদিং কত্ৱা যাৱ সুভদ্দপৰিব্বাজকৱিনযনা কতবুদ্ধকিচ্চে কুসিনাৰাযং উপৱত্তনে মল্লৰাজূনং সালৱনে যমকসালানমন্তৰে ৱিসাখপুণ্ণমাযং পচ্চূসৱেলাযং অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা পৰিনিব্বুতে ভগৱতি লোকনাথে দেৱমনুস্সেহি তস্স সৰীৰপূজায কযিৰমানায তদা কুসিনাৰাযং ৱসমানা বন্ধুলমল্লস্স ভৰিযা মল্লৰাজপুত্তী মল্লিকা নাম উপাসিকা সদ্ধা পসন্না ৱিসাখায মহাউপাসিকায পসাধনসদিসং অত্তনো মহালতাপসাধনং গন্ধোদকেন ধোৱিত্ৱা দুকূলচুম্বটকেন মজ্জিত্ৱা অঞ্ঞঞ্চ বহুং গন্ধমালাদিং গহেত্ৱা ভগৱতো সৰীৰং পূজেসি. অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৱিত্থাৰতো পন মল্লিকাৱত্থু ধম্মপদৱণ্ণনাযং আগতমেৱ.

সা অপৰভাগে কালং কত্ৱা তাৱতিংসেসু নিব্বত্তি, তেন পূজানুভাৱেন অস্সা অঞ্ঞেহি অসাধাৰণা উড়াৰা দিব্বসম্পত্তি অহোসি. ৱত্থালঙ্কাৰৱিমানানি সত্তৰতনসমুজ্জলানি ৱিসেসতো সিঙ্গীসুৱণ্ণোভাসানি অতিৱিয পভস্সৰানি সব্বা দিসা আসিঞ্চমানাৱ সুৱণ্ণৰসধাৰাপিঞ্জৰা কৰোন্তি. অথাযস্মা নাৰদো দেৱচাৰিকং চৰন্তো তং দিস্ৱা উপগঞ্ছি. সা তং দিস্ৱা ৱন্দিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গয্হ অট্ঠাসি. সো তং –

৬৫৮. ‘‘পীতৱত্থে পীতধজে, পীতালঙ্কাৰভূসিতে;

পীতন্তৰাহি ৱগ্গূহি, অপিড়ন্ধাৱ সোভসি.

৬৫৯. ‘‘কা কম্বুকাযূৰধৰে, কঞ্চনাৱেড়ভূসিতে;

হেমজালকসঞ্ছন্নে, নানাৰতনমালিনী.

৬৬০. ‘‘সোৱণ্ণমযা লোহিতঙ্গমযা চ, মুত্তামযা ৱেড়ুৰিযমযা চ;

মসাৰগল্লা সহলোহিতঙ্গা, পাৰেৱতক্খীহি মণীহি চিত্ততা.

৬৬১. ‘‘কোচি কোচি এত্থ মযূৰসুস্সৰো, হংসস্সৰঞ্ঞো কৰৱীকসুস্সৰো;

তেসং সৰো সুয্যতি ৱগ্গুৰূপো, পঞ্চঙ্গিকং তূৰিযমিৱপ্পৱাদিতং.

৬৬২. ‘‘ৰথো চ তে সুভো ৱগ্গু, নানাৰতনচিত্তিতো;

নানাৱণ্ণাহি ধাতূহি, সুৱিভত্তোৱ সোভতি.

৬৬৩. ‘‘তস্মিং ৰথে কঞ্চনবিম্বৱণ্ণে, যা ত্ৱং ঠিতা ভাসসিমং পদেসং;

দেৱতে পুচ্ছিতাচিক্খ, কিস্স কম্মস্সিদং ফল’’ন্তি. – পুচ্ছি;

৬৫৮. তত্থ পীতৱত্থেতি পৰিসুদ্ধচামীকৰপভস্সৰতায পীতোভাসনিৱাসনে. পীতধজেতি ৱিমানদ্ৱাৰে ৰথে চ সমুস্সিতহেমমযৱিপুলকেতুভাৱতো পীতোভাসধজে. পীতালঙ্কাৰভূসিতেতি পীতোভাসেহি আভৰণেহি অলঙ্কতে. সতিপি অলঙ্কাৰানং নানাৱিধৰংসিজালসমুজ্জলৱিৱিধৰতনৱিচিত্তভাৱে তাদিসসুচৰিতৱিসেসনিব্বত্ততায পন সুপৰিসুদ্ধচামীকৰমৰীচিজালৱিজ্জোতিতত্তা ৱিসেসতো পীতনিভাসানি তস্সা আভৰণানি অহেসুং. পীতন্তৰাহীতি পীতৱণ্ণেহি উত্তৰিযেহি. ‘‘সন্তৰুত্তৰপৰমং তেন ভিক্খুনা ততো চীৱৰং সাদিতব্ব’’ন্তিআদীসু (পাৰা. ৫২৩-৫২৪) নিৱাসনে অন্তৰসদ্দো আগতো, ইধ পন ‘‘অন্তৰসাটকা’’তিআদীসু ৱিয উত্তৰিযে দট্ঠব্বো. অন্তৰা উত্তৰিযং উত্তৰাসঙ্গো উপসংব্যানন্তি পৰিযাযসদ্দা এতে. ৱগ্গূহীতি সোভনেহি সণ্হমট্ঠেহি. অপিড়ন্ধাৱ সোভসীতি ত্ৱং ইমেহি অলঙ্কাৰেহি অনলঙ্কতাপি অত্তনো ৰূপসম্পত্তিযাৱ সোভসি. তে পন অলঙ্কাৰা তৱ সৰীৰং পত্ৱা সোভন্তি, তস্মা অনলঙ্কতাপি ত্ৱং অলঙ্কতসদিসীতি অধিপ্পাযো.

৬৫৯. কা কম্বুকাযূৰধৰেতি কা ত্ৱং কতৰদেৱনিকাযপৰিযাপন্না সুৱণ্ণমযপৰিহাৰকধৰে, সুৱণ্ণমযকেযূৰধৰে ৱা. কম্বুপৰিহাৰকন্তি চ হত্থালঙ্কাৰৱিসেসো ৱুচ্চতি, কাযূৰন্তি ভুজালঙ্কাৰৱিসেসো. অথ ৱা কম্বূতি সুৱণ্ণং, তস্মা কম্বুকাযূৰধৰে সুৱণ্ণমযবাহাভৰণধৰেতি অত্থো. কঞ্চনাৱেড়ভূসিতেতি কঞ্চনমযাৱেড়পিড়ন্ধনভূসিতে. হেমজালকসঞ্ছন্নেতি ৰতনপৰিসিব্বিতেন হেমমযেন জালকেন ছাদিতসৰীৰে. নানাৰতনমালিনীতি নক্খত্তমালায ৱিয কাড়পক্খৰত্তিযং সীসে পটিমুক্কাহি ৱিৱিধাহি ৰতনাৱলীহি নানাৰতনমালিনী কা ত্ৱন্তি পুচ্ছতি.

৬৬০. সোৱণ্ণমযাতিআদি যাহি ৰতনমালাহি সা দেৱতা নানাৰতনমালিনীতি ৱুত্তা, তাসং দস্সনং. তত্থ সোৱণ্ণমযাতি সিঙ্গীসুৱণ্ণমযা মালা. লোহিতঙ্গমযাতি পদুমৰাগাদিৰত্তমণিমযা. মসাৰগল্লাতি মসাৰগল্লমণিমযা. সহলোহিতঙ্গাতি লোহিতঙ্গমণিমযাহি সদ্ধিং কবৰমণিমযা চেৱ লোহিতঙ্গসঙ্খাতৰত্তমণিমযা চাতি অত্থো. পাৰেৱতক্খীহি মণীহি চিত্ততাতি পাৰেৱতক্খিসদিসেহি মণীহি যথাৱুত্তমণীহি চ সঙ্খতচিত্তভাৱা ইমা তৱ কেসহত্থে ৰতনমালাতি অধিপ্পাযো.

৬৬১. কোচি কোচীতি একচ্চো একচ্চো. এত্থাতি এতেসু মালাদামেসু. মযূৰসুস্সৰোতি মযূৰো ৱিয সুন্দৰনাদো. হংসস্সৰঞ্ঞোতি হংসস্সৰো অঞ্ঞো, হংসসদিসস্সৰো অপৰো. কৰৱীকসুস্সৰোতি কৰৱীকো ৱিয সোভনস্সৰো. তেসং মালাদামানং যথা মযূৰস্সৰো, হংসস্সৰো, কৰৱীকস্সৰো, এৱং ৱগ্গুৰূপো মধুৰাকাৰো সৰো সুয্যতি. কিমিৱ? পঞ্চঙ্গিকং তূৰিযমিৱপ্পৱাদিতং. যথা কুসলেন ৱাদিতে পঞ্চঙ্গিকে তূৰিযে, এৱং তেসং সৰো সুয্যতি, ৱগ্গুৰূপোতি অত্থো. ভুম্মত্থে হি ইদং উপযোগৱচনং.

৬৬২. নানাৱণ্ণাহি ধাতূহীতি অনেকৰূপাহি অক্খচক্কঈসাদিঅৱযৱধাতূহি. সুৱিভত্তোৱ সোভতীতি অৱযৱানং অঞ্ঞমঞ্ঞং যুত্তপ্পমাণতায ৱিভত্তিৱিভাগসম্পত্তিযা চ সুৱিভত্তোৱ হুত্ৱা ৱিৰাজতি. অথ ৱা সুৱিভত্তোৱাতি কেৱলং কম্মনিব্বত্তোপি সুসিক্খিতেন সিপ্পাচৰিযেন ৱিভত্তোৱ ৱিৰচিতো ৱিয সোভতীতি অত্থো.

৬৬৩. কঞ্চনবিম্বৱণ্ণেতি সাতিসযং পীতোভাসতায কঞ্চনবিম্বকসদিসে তস্মিং ৰথে. কঞ্চনবিম্বৱণ্ণেতি ৱা তস্সা দেৱতায আলপনং, গন্ধোদকেন ধোৱিত্ৱা জাতিহিঙ্গুলকৰসেন মজ্জিত্ৱা দুকূলচুম্বটকেন মজ্জিতকঞ্চনপটিমাসদিসেতি অত্থো. ভাসসিমং পদেসন্তি ইমং সকলম্পি ভূমিপদেসং ভাসযসি ৱিজ্জোতযসি.

এৱং থেৰেন পুচ্ছিতা সাপি দেৱতা ইমাহি গাথাহি ব্যাকাসি –

৬৬৪. ‘‘সোৱণ্ণজালং মণিসোণ্ণচিত্তিতং, মুত্তাচিতং হেমজালেন ছন্নং;

পৰিনিব্বুতে গোতমে অপ্পমেয্যে, পসন্নচিত্তা অহমাভিৰোপযিং.

৬৬৫. ‘‘তাহং কম্মং কৰিত্ৱান, কুসলং বুদ্ধৱণ্ণিতং;

অপেতসোকা সুখিতা, সম্পমোদামনামযা’’তি.

৬৬৪. তত্থ সোৱণ্ণজালন্তি সৰীৰপ্পমাণেন কতং সুৱণ্ণমযং জালং. মণিসোণ্ণচিত্তিতন্তি সীসাদিট্ঠানেসু সীসূপগগীৱূপগাদিআভৰণৱসেন নানাৱিধেহি মণীহি চ সুৱণ্ণেন চ চিত্তিতং. মুত্তাচিতন্তি অন্তৰন্তৰা আবদ্ধাহি মুত্তাৱলীহি আচিতং. হেমজালেন ছন্নন্তি হেমমযেন পভাজালেন ছন্নং. তঞ্হি নানাৱিধেহি মণীহি চেৱ সুৱণ্ণেন চ চিত্তিতং মুত্তাৱলীহি আচিতম্পি সুপৰিসুদ্ধস্স ৰত্তসুৱণ্ণস্সেৱ যেভুয্যতায দিৱাকৰকিৰণসম্ফস্সতো অতিৱিয পভস্সৰেন হেমমযেন পভাজালেন সঞ্ছাদিতং একোভাসং হুত্ৱা কঞ্চনাদাসং ৱিয তিট্ঠতি. পৰিনিব্বুতেতি অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা পৰিনিব্বুতে. গোতমেতি ভগৱন্তং গোত্তেন নিদ্দিসতি. অপ্পমেয্যেতি গুণানুভাৱতো পমিনিতুং অসক্কুণেয্যে. পসন্নচিত্তাতি কম্মফলৱিসযায বুদ্ধাৰম্মণায চ সদ্ধায পসন্নমানসা. অভিৰোপযিন্তি পূজাৱসেন সৰীৰে ৰোপেসিং পটিমুঞ্চিং.

৬৬৫. তাহন্তি তং অহং. কুসলন্তি কুচ্ছিতসলনাদিঅত্থেন কুসলং. বুদ্ধৱণ্ণিতন্তি ‘‘যাৱতা, ভিক্খৱে, সত্তা অপদা ৱা দ্ৱিপদা ৱা’’তিআদিনা (সং. নি. ৫.১৩৯; অ. নি. ৪.৩৪) সম্মাসম্বুদ্ধেন পসত্থং. অপেতসোকাতি সোকহেতূনং ভোগব্যসনাদীনং অভাৱেন অপগতসোকা. তেন চিত্তদুক্খাভাৱমাহ. সুখিতাতি সঞ্জাতসুখা সুখপ্পত্তা. এতেন সৰীৰদুক্খাভাৱং ৱদতি. চিত্তদুক্খাভাৱেন চস্সা পমোদাপত্তি, সৰীৰদুক্খাভাৱেন অৰোগতা. তেনাহ ‘‘সম্পমোদামনামযা’’তি. সেসং ৱুত্তনযমেৱ. অযঞ্চ অত্থো তদা অত্তনা দেৱতায চ কথিতনিযামেনেৱ সঙ্গীতিকালে আযস্মতা নাৰদেন ধম্মসঙ্গাহকানং আৰোচিতো, তে চ তং তথেৱ সঙ্গহং আৰোপযিংসূতি.

মল্লিকাৱিমানৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.