৯. ৱিজিতসেনত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
ওলগ্গেস্সামীতিআদিকা আযস্মতো ৱিজিতসেনত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযং কুসলং উপচিনন্তো অত্থদস্সিস্স ভগৱতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো ঘৰাৱাসং পহায ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা অৰঞ্ঞে ৱিহৰন্তো আকাসেন গচ্ছন্তং ভগৱন্তং দিস্ৱা পসন্নমানসো পসন্নাকাৰং দস্সেন্তো অঞ্জলিং পগ্গয্হ অট্ঠাসি. সত্থা তস্স অজ্ঝাসযং ঞত্ৱা আকাসতো ওতৰি. সো ভগৱতো মনোহৰানি মধুৰানি ফলানি উপনেসি, পটিগ্গহেসি ভগৱা অনুকম্পং উপাদায. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কোসলৰট্ঠে হত্থাচৰিযকুলে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিজিতসেনোতি লদ্ধনামো ৱিঞ্ঞুতং পাপুণি. তস্স মাতুলা সেনো চ উপসেনো চাতি দ্ৱে হত্থাচৰিযা সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুত্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধা পব্বজিত্ৱা ৱাসধুৰং পূৰেন্তা অৰহত্তং পাপুণিংসু. ৱিজিতসেনোপি হত্থিসিপ্পে নিপ্ফত্তিং গতো নিস্সৰণজ্ঝাসযতায ঘৰাৱাসে অলগ্গমানসো সত্থু যমকপাটিহাৰিযং দিস্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো মাতুলত্থেৰানং সন্তিকে পব্বজিত্ৱা তেসং ওৱাদানুসাসনিযা ৱিপস্সনায কম্মং কৰোন্তো ৱিপস্সনাৱীথিং লঙ্ঘিত্ৱা বহিদ্ধা নানাৰম্মণে ৱিধাৱন্তং অত্তনো চিত্তং ওৱদন্তো –
৩৫৫. ‘‘ওলগ্গেস্সামি তে চিত্ত, আণিদ্ৱাৰেৱ হত্থিনং;
ন তং পাপে নিযোজেস্সং, কামজালং সৰীৰজং.
৩৫৬. ‘‘ত্ৱং ওলগ্গো ন গচ্ছসি, দ্ৱাৰৱিৱৰং গজোৱ অলভন্তো;
ন চ চিত্তকলি পুনপ্পুনং, পসক্ক পাপৰতো চৰিস্সসি.
৩৫৭. ‘‘যথা কুঞ্জৰং অদন্তং, নৱগ্গহমঙ্কুসগ্গহো;
বলৱা আৱত্তেতি অকামং, এৱং আৱত্তযিস্সং তং.
৩৫৮. ‘‘যথা ৱৰহযদমকুসলো, সাৰথিপৱৰো দমেতি আজঞ্ঞং;
এৱং দমযিস্সং তং, পতিট্ঠিতো পঞ্চসু বলেসু.
৩৫৯. ‘‘সতিযা তং নিবন্ধিস্সং, পযুত্তো তে দমেস্সামি;
ৱীৰিযধুৰনিগ্গহিতো, ন যিতো দূৰং গমিস্সসে চিত্তা’’তি. –
গাথা অভাসি.
তত্থ ওলগ্গেস্সামীতি সংৱৰিস্সামি নিৱাৰেস্সামি. তেতি তং. উপযোগত্থে হি ইদং সামিৱচনং. তে গমনন্তি ৱা ৱচনসেসো. হত্থিনন্তি চ হত্থিন্তি অত্থো. চিত্তাতি অত্তনো চিত্তং আলপতি. যথা তং ৱাৰেতুকামো, তং দস্সেন্তো ‘‘আণিদ্ৱাৰেৱ হত্থিন’’ন্তি আহ. আণিদ্ৱাৰং নাম পাকাৰবদ্ধস্স নগৰস্স খুদ্দকদ্ৱাৰং, যং ঘটিকাছিদ্দে আণিম্হি পক্খিত্তে যন্তেন ৱিনা অব্ভন্তৰে ঠিতেহিপি ৱিৱৰিতুং ন সক্কা. যেন মনুস্সগৱস্সমহিংসাদযো ন নিগ্গন্তুং সক্কা. নগৰতো বহি নিগ্গন্তুকামম্পি হত্থিং যতো পলোভেত্ৱা হত্থাচৰিযো গমনং নিৱাৰেসি. অথ ৱা আণিদ্ৱাৰং নাম পলিঘদ্ৱাৰং. তত্থ হি তিৰিযং পলিঘং ঠপেত্ৱা ৰুক্খসূচিসঙ্খাতং আণিং পলিঘসীসে আৱুণন্তি. পাপেতি ৰূপাদীসু উপ্পজ্জনকঅভিজ্ঝাদিপাপধম্মে তং ন নিযোজেস্সং ন নিযোজিস্সামি. কামজালাতি কামস্স জালভূতং. যথা হি মচ্ছবন্ধমিগলুদ্দানং জালং নাম মচ্ছাদীনং তেসং যথাকামকাৰসাধনং, এৱং অযোনিসোমনসিকাৰানুপাতিতং চিত্তং মাৰস্স কামকাৰসাধনং. তেন হি সো সত্তে অনত্থেসু পাতেতি. সৰীৰজাতি সৰীৰেসু উপ্পজ্জনক. পঞ্চৱোকাৰভৱে হি চিত্তং ৰূপপটিবদ্ধৱুত্তিতায ‘‘সৰীৰজ’’ন্তি ৱুচ্চতি.
ত্ৱং ওলগ্গো ন গচ্ছসীতি ত্ৱং, চিত্তকলি, মযা সতিপঞ্ঞাপতোদঅঙ্কুসেহি ৱাৰিতো ন দানি যথাৰুচিং গমিস্সসি, অযোনিসোমনসিকাৰৱসেন যথাকামং ৱত্তিতুং ন লভিস্সসি. যথা কিং? দ্ৱাৰৱিৱৰং গজোৱ অলভন্তো নগৰতো গজনিৰোধতো ৱা নিগ্গমনায দ্ৱাৰৱিৱৰকং অলভমানো হত্থী ৱিয. চিত্তকলীতি চিত্তকাড়কণ্ণি. পুনপ্পুনন্তি অপৰাপৰং. পসক্কাতি সৰণসম্পস্সাসৱসেন. পাপৰতোতি পাপকম্মনিৰতো পুব্বে ৱিয ইদানি ন চৰিস্সসি তথা চৰিতুং ন দস্সামীতি অত্থো.
অদন্তন্তি অদমিতং হত্থিসিক্খং অসিক্খিতং. নৱগ্গহন্তি অচিৰগহিতং. অঙ্কুসগ্গহোতি হত্থাচৰিযো. বলৱাতি কাযবলেন ঞাণবলেন চ বলৱা. আৱত্তেতি অকামন্তি অনিচ্ছন্তমেৱ নিসেধনতো নিৱত্তেতি. এৱং আৱত্তযিস্সন্তি যথা যথাৱুত্তং হত্থিং হত্থাচৰিযো, এৱং তং চিত্তং চিত্তকলিং দুচ্চৰিতনিসেধনতো নিৱত্তযিস্সামি.
ৱৰহযদমকুসলোতি উত্তমানং অস্সদম্মানং দমনে কুসলো. ততো এৱ সাৰথিপৱৰো অস্সদম্মসাৰথীসু ৱিসিট্ঠো দমেতি আজঞ্ঞং আজানীযং অস্সদম্মং দেসকালানুৰূপং সণ্হফৰুসেহি দমেতি ৱিনেতি নিব্বিসেৱনং কৰোতি. পতিট্ঠিতো পঞ্চসু বলেসূতি সদ্ধাদীসু পঞ্চসু বলেসু পতিট্ঠিতো হুত্ৱা অস্সদ্ধিযাদিনিসেধনতো তং দমযিস্সং দমেস্সামীতি অত্থো.
সতিযা তং নিবন্ধিস্সন্তি গোচৰজ্ঝত্ততো বহি গন্তুং অদেন্তো সতিযোত্তেন কম্মট্ঠানথম্ভে, চিত্তকলি, তং নিবন্ধিস্সামি নিযমেস্সামি. পযুত্তো তে দমেস্সামীতি তত্থ নিবন্ধন্তো এৱ যুত্তপ্পযুত্তো হুত্ৱা তে দমেস্সামি, সংকিলেসমলতো তং ৱিসোধেস্সামি. ৱীৰিযধুৰনিগ্গহিতোতি যথাৱুত্তো ছেকেন সুসাৰথিনা যুগে যোজিতো যুগনিগ্গহিতো যুগন্তৰগতো তং নাতিক্কমতি, এৱং ত্ৱম্পি চিত্ত, মম ৱীৰিযধুৰে নিগ্গহিতো সক্কচ্চকাৰিতায সাতচ্চকাৰিতায অঞ্ঞথা ৱত্তিতুং অলভন্তো ইতো গোচৰজ্ঝত্ততো দূৰং বহি ন গমিস্সসি. ভাৱনানুযুত্তস্স হি কম্মট্ঠানতো অঞ্ঞং আসন্নম্পি লক্খণতো দূৰমেৱাতি এৱং থেৰো ইমাহি গাথাহি অত্তনো চিত্তং নিগ্গণ্হন্তোৱ ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ২.৪৫.২২-৩০) –
‘‘সুৱণ্ণৱণ্ণং সম্বুদ্ধং, দ্ৱত্তিংসৱৰলক্খণং;
ৱিপিনগ্গেন গচ্ছন্তং, সালৰাজংৱ ফুল্লিতং.
‘‘তিণত্থৰং পঞ্ঞাপেত্ৱা, বুদ্ধসেট্ঠং অযাচহং;
অনুকম্পতু মং বুদ্ধো, ভিক্খং ইচ্ছামি দাতৱে.
‘‘অনুকম্পকো কাৰুণিকো, অত্থদস্সী মহাযসো;
মম সঙ্কপ্পমঞ্ঞায, ওৰূহি মম অস্সমে.
‘‘ওৰোহিত্ৱান সম্বুদ্ধো, নিসীদি পণ্ণসন্থৰে;
ভল্লাতকং গহেত্ৱান, বুদ্ধসেট্ঠস্সদাসহং.
‘‘মম নিজ্ঝাযমানস্স, পৰিভুঞ্জি তদা জিনো;
তত্থ চিত্তং পসাদেত্ৱা, অভিৱন্দিং তদা জিনং.
‘‘অট্ঠাৰসে কপ্পসতে, যং ফলমদদিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, ফলদানস্সিদং ফলং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অৰহত্তং পন পত্ৱা অঞ্ঞং ব্যাকৰোন্তোপি ইমা গাথা অভাসি.
ৱিজিতসেনত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.