১০. যসদত্তত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
উপাৰম্ভচিত্তোতিআদিকা আযস্মতো যসদত্তত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযং কুসলং উপচিনি. তথা হেস পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৱা ব্ৰাহ্মণানং ৱিজ্জাসিপ্পেসু নিপ্ফত্তিং গতো কামে পহায ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা অৰঞ্ঞে ৱিহৰন্তো একদিৱসং সত্থাৰং দিস্ৱা পসন্নমানসো অঞ্জলিং পগ্গয্হ অভিত্থৱি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে মল্লৰট্ঠে মল্লৰাজকুলে নিব্বত্তিত্ৱা যসদত্তোতি লদ্ধনামো, ৱযপ্পত্তো তক্কসিলং গন্ত্ৱা সব্বসিপ্পানি সিক্খিত্ৱা সভিযেন পৰিব্বাজকেন সদ্ধিংযেৱ চাৰিকং চৰমানো, অনুপুব্বেন সাৱত্থিযং ভগৱন্তং উপসঙ্কমিত্ৱা সভিযেন পুট্ঠপঞ্হেসু ৱিস্সজ্জিযমানেসু সযং ওতাৰাপেক্খো সুণন্তো নিসীদি ‘‘সমণস্স গোতমস্স ৱাদে দোসং দস্সামী’’তি. অথস্স ভগৱা চিত্তাচাৰং ঞত্ৱা সভিযসুত্তদেসনাৱসানে (সু. নি. সভিযসুত্ত) ওৱাদং দেন্তো –
৩৬০. ‘‘উপাৰম্ভচিত্তো দুম্মেধো, সুণাতি জিনসাসনং;
আৰকা হোতি সদ্ধম্মা, নভসো পথৱী যথা.
৩৬১. ‘‘উপাৰম্ভচিত্তো দুম্মেধো, সুণাতি জিনসাসনং;
পৰিহাযতি সদ্ধম্মা, কাড়পক্খেৱ চন্দিমা.
৩৬২. ‘‘উপাৰম্ভচিত্তো দুম্মেধো, সুণাতি জিনসাসনং;
পৰিসুস্সতি সদ্ধম্মে, মচ্ছো অপ্পোদকে যথা.
৩৬৩. ‘‘উপাৰম্ভচিত্তো দুম্মেধো, সুণাতি জিনসাসনং;
ন ৱিৰূহতি সদ্ধম্মে, খেত্তে বীজংৱ পূতিকং.
৩৬৪. ‘‘যো চ তুট্ঠেন চিত্তেন, সুণাতি জিনসাসনং;
খেপেত্ৱা আসৱে সব্বে, সচ্ছিকত্ৱা অকুপ্পতং;
পপ্পুয্য পৰমং সন্তিং, পৰিনিব্বাতিনাসৱো’’তি. –
ইমা পঞ্চ গাথা অভাসি.
তত্থ উপাৰম্ভচিত্তোতি সাৰম্ভচিত্তো, দোসাৰোপনাধিপ্পাযোতি অত্থো. দুম্মেধোতি নিপ্পঞ্ঞো. আৰকা হোতি সদ্ধম্মাতি সো তাদিসো পুগ্গলো নভসো ৱিয পথৱী পটিপত্তিসদ্ধম্মতোপি দূৰে হোতি, পগেৱ পটিৱেধসদ্ধম্মতো. ‘‘ন ত্ৱং ইমং ধম্মৱিনযং আজানাসী’’তিআদিনা (দী. নি. ১.১৮) ৱিগ্গাহিককথং অনুযুত্তস্স কুতো সন্তনিপুণো পটিপত্তিসদ্ধম্মো.
পৰিহাযতি সদ্ধম্মাতি নৱৱিধলোকুত্তৰধম্মতো পুব্বভাগিযসদ্ধাদিসদ্ধম্মতোপি নিহীযতি. পৰিসুস্সতীতি ৱিসুস্সতি কাযচিত্তানং পীণনৰসস্স পীতিপামোজ্জাদিকুসলধম্মস্সাভাৱতো. ন ৱিৰূহতীতি ৱিৰূড়্হিং ৱুদ্ধিং ন পাপুণাতি. পূতিকন্তি গোমযলেপদানাদিঅভাৱেন পূতিভাৱং পত্তং.
তুট্ঠেন চিত্তেনাতি ইত্থম্ভূতলক্খণে কৰণৱচনং, অত্তমনো পমুদিতো হুত্ৱাতি অত্থো. খেপেত্ৱাতি সমুচ্ছিন্দিত্ৱা. অকুপ্পতন্তি অৰহত্তং. পপ্পুয্যাতি পাপুণিত্ৱা. পৰমং সন্তিন্তি অনুপাদিসেসং নিব্বানং. তদধিগমো চস্স কেৱলং কালাগমনমেৱ, ন কোচিৱিধোতি তং দস্সেতুং ৱুত্তং ‘‘পৰিনিব্বাতিনাসৱো’’তি.
এৱং সত্থাৰা ওৱদিতো সংৱেগজাতো পব্বজিত্ৱা ৱিপস্সনং পট্ঠপেত্ৱা নচিৰস্সেৱ অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ২.৪৪.৩৫-৪৩) –
‘‘কণিকাৰংৱ জলিতং, দীপৰুক্খংৱ জোতিতং;
কঞ্চনংৱ ৱিৰোচন্তং, অদ্দসং দ্ৱিপদুত্তমং.
‘‘কমণ্ডলুং ঠপেত্ৱান, ৱাকচীৰঞ্চ কুণ্ডিকং;
একংসং অজিনং কত্ৱা, বুদ্ধসেট্ঠং থৱিং অহং.
‘‘তমন্ধকাৰং ৱিধমং, মোহজালসমাকুলং;
ঞাণালোকং দস্সেত্ৱান, নিত্তিণ্ণোসি মহামুনি.
‘‘সমুদ্ধৰসিমং লোকং, সব্বাৱন্তমনুত্তৰং;
ঞাণে তে উপমা নত্থি, যাৱতা জগতো গতি.
‘‘তেন ঞাণেন সব্বঞ্ঞূ, ইতি বুদ্ধো পৱুচ্চতি;
ৱন্দামি তং মহাৱীৰং, সব্বঞ্ঞুতমনাৱৰং.
‘‘সতসহস্সিতো কপ্পে, বুদ্ধসেট্ঠং থৱিং অহং;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, ঞাণত্থৱাযিদং ফলং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অৰহত্তং পন পত্ৱা অঞ্ঞং ব্যাকৰোন্তোপি থেৰো ইমা এৱ গাথা অভাসি.
যসদত্তত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.