৭. গযাকস্সপত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

পাতো মজ্ঝন্হিকন্তিআদিকা আযস্মতো গযাকস্সপত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযং কুসলং উপচিনন্তো ইতো একতিংসে কপ্পে সিখিস্স ভগৱতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো নিস্সৰণজ্ঝাসযতায ঘৰাৱাসং পহায তাপসপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা অৰঞ্ঞাযতনে অস্সমং কাৰেত্ৱা ৱনমূলফলাহাৰো ৱসতি. তেন চ সমযেন ভগৱা একো অদুতিযো তস্স অস্সমসমীপেন গচ্ছতি. সো ভগৱন্তং দিস্ৱা পসন্নমানসো উপসঙ্কমিত্ৱা ৱন্দিত্ৱা একমন্তং ঠিতো ৱেলং ওলোকেত্ৱা মনোহৰানি কোলফলানি সত্থু উপনেসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৱা ৱযপ্পত্তো নিস্সৰণজ্ঝাসযতায ঘৰাৱাসং পহায তাপসপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা দ্ৱীহি তাপসসতেহি সদ্ধিং গযাযং ৱিহৰতি. গযাযং ৱসনতো হিস্স কস্সপগোত্ততায চ গযাকস্সপোতি সমঞ্ঞা অহোসি. সো ভগৱতা সদ্ধিং পৰিসায এহিভিক্খূপসম্পদং দত্ৱা আদিত্তপৰিযাযদেসনায (মহাৱ. ৫৪) ওৱদিযমানো অৰহত্তে পতিট্ঠাসি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ২.৪৫.৮-১৪) –

‘‘অজিনেন নিৱত্থোহং, ৱাকচীৰধৰো তদা;

খাৰিযা পূৰযিত্ৱানং, কোলংহাসিং মমস্সমং.

‘‘তম্হি কালে সিখী বুদ্ধো, একো অদুতিযো অহু;

মমস্সমং উপগচ্ছি, জানন্তো সব্বকালিকং.

‘‘সকং চিত্তং পসাদেত্ৱা, ৱন্দিত্ৱান চ সুব্বতং;

উভো হত্থেহি পগ্গয্হ, কোলং বুদ্ধস্সদাসহং.

‘‘একতিংসে ইতো কপ্পে, যং ফলমদদিং তদা;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, কোলদানস্সিদং ফলং.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অৰহত্তে পন পতিট্ঠিতো অত্তনো পটিপত্তিং পচ্চৱেক্খিত্ৱা পাপপৱাহনকিত্তনমুখেন অঞ্ঞং ব্যাকৰোন্তো –

৩৪৫. ‘‘পাতো মজ্ঝন্হিকং সাযং, তিক্খত্তুং দিৱসস্সহং;

ওতৰিং উদকং সোহং, গযায গযফগ্গুযা.

৩৪৬. ‘‘যং মযা পকতং পাপং, পুব্বে অঞ্ঞাসু জাতিসু;

তং দানীধ পৱাহেমি, এৱংদিট্ঠি পুৰে অহুং.

৩৪৭. ‘‘সুত্ৱা সুভাসিতং ৱাচং, ধম্মত্থসহিতং পদং;

তথং যাথাৱকং অত্থং, যোনিসো পচ্চৱেক্খিসং.

৩৪৮. ‘‘নিন্হাতসব্বপাপোম্হি, নিম্মলো পযতো সুচি;

সুদ্ধো সুদ্ধস্স দাযাদো, পুত্তো বুদ্ধস্স ওৰসো.

৩৪৯. ‘‘ওগয্হট্ঠঙ্গিকং সোতং, সব্বপাপং পৱাহযিং;

তিস্সো ৱিজ্জা অজ্ঝগমিং, কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি. –

ইমা পঞ্চ গাথা অভাসি.

তত্থ পঠমগাথায তাৱ অযং সঙ্খেপত্থো – পাতো সূৰিযুগ্গমনৱেলাযং, মজ্ঝন্হিকং মজ্ঝন্হৱেলাযং, সাযং সাযন্হৱেলাযন্তি দিৱসস্স তিক্খত্তুং তযো ৱাৰে অহং উদকং ওতৰিং ওগাহিং. ওতৰন্তো চ সোহং ন যত্থ কত্থচি যদা ৱা তদা ৱা ওতৰিং, অথ খো গযায মহাজনস্স ‘‘পাপপৱাহন’’ন্তি অভিসম্মতে গযাতিত্থে, গযফগ্গুযা গযাফগ্গুনামকে ফগ্গুনীমাসস্স উত্তৰফগ্গুনীনক্খত্তে অনুসংৱচ্ছৰং উদকোৰোহনমনুযুত্তো অহোসিন্তি.

ইদানি তদা যেনাধিপ্পাযেন উদকোৰোহনমনুযুত্তং, তং দস্সেতুং ‘‘যং মযা’’তি গাথমাহ. তস্সত্থো – ‘‘যং মযা পুব্বে ইতো অঞ্ঞাসু জাতীসু পাপকম্মং উপচিতং. তং ইদানি ইধ গযাতিত্থে ইমিস্সা চ গযাফগ্গুযা ইমিনা উদকোৰোহনেন পৱাহেমি অপনেমি ৱিক্খালেমী’’তি. পুৰে সত্থু সাসনুপগমনতো পুব্বে এৱংদিট্ঠি এৱৰূপৱিপৰীতদস্সনো অহুং অহোসিং.

ধম্মত্থসহিতং পদন্তি ৱিভত্তিঅলোপেন নিদ্দেসো. ধম্মেন চ অত্থেন চ সহিতকোট্ঠাসং, আদিতো মজ্ঝতো পৰিযোসানতো চ ধম্মূপসংহিতং অত্থূপসংহিতং সুট্ঠু একন্তেন নিয্যানিকং কত্ৱা ভাসিতং ৱাচং সম্মাসম্বুদ্ধৱচনং সুত্ৱা তেন পকাসিতং পৰমত্থভাৱেন তচ্ছভাৱতো তথং যথাৰহং পৱত্তিনিৱত্তিউপাযভাৱে ব্যভিচাৰাভাৱতো যাথাৱকং দুক্খাদিঅত্থং যোনিসো উপাযেন পৰিঞ্ঞেয্যাদিভাৱেন পচ্চৱেক্খিসং ‘‘দুক্খং পৰিঞ্ঞেয্যং, সমুদযো পহাতব্বো, নিৰোধো সচ্ছিকাতব্বো, মগ্গো ভাৱেতব্বো’’তি পতিঅৱেক্খিং, ঞাণচক্খুনা পস্সিং পটিৱিজ্ঝিন্তি অত্থো.

নিন্হাতসব্বপাপোম্হীতি এৱং পটিৱিদ্ধসচ্চত্তা এৱ অৰিযমগ্গজলেন ৱিক্খালিতসব্বপাপো অম্হি. ততো এৱ ৰাগমলাদীনং অভাৱেন নিম্মলত্তা নিম্মলো. ততো এৱ পৰিসুদ্ধকাযসমাচাৰতায পৰিসুদ্ধৱচীসমাচাৰতায পৰিসুদ্ধমনোসমাচাৰতায পযতো সুচিসুদ্ধো. সৱাসনসব্বকিলেসমলৱিসুদ্ধিযা সুদ্ধস্স বুদ্ধস্স ভগৱতো লোকুত্তৰধম্মদাযস্স আদিযনতো দাযাদো. তস্সেৱ দেসনাঞাণসমুট্ঠানউৰোৱাযামজনিতাভিজাতিতায ওৰসো পুত্তো অম্হীতি যোজনা.

পুনপি অত্তনো পৰমত্থতো ন্হাতকভাৱমেৱ ৱিভাৱেতুং ‘‘ওগয্হা’’তি ওসানগাথমাহ. তত্থ ওগয্হাতি ওগাহেত্ৱা অনুপৱিসিত্ৱা. অট্ঠঙ্গিকং সোতন্তি সম্মাদিট্ঠিআদীহি অট্ঠঙ্গসমোধানভূতং মগ্গসোতং. সব্বপাপং পৱাহযিন্তি অনৱসেসং পাপমলং পক্খালেসিং, অৰিযমগ্গজলপৱাহনেন পৰমত্থন্হাতকো অহোসিং. ততো এৱ তিস্সো ৱিজ্জা অজ্ঝগমিং, কতং বুদ্ধস্স সাসনন্তি ৱুত্তত্থমেৱ.

গযাকস্সপত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.