৪. সুমনত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

যং পত্থযানোতিআদিকা আযস্মতো সুমনত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো ইতো পঞ্চনৱুতে কপ্পে বুদ্ধসুঞ্ঞে লোকে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো একং পচ্চেকবুদ্ধং ব্যাধিতং দিস্ৱা হৰীতকং অদাসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কোসলৰট্ঠে গহপতিকুলে নিব্বত্তিত্ৱা সুমনোতি লদ্ধনামো সুখেন ৱড্ঢি. তস্স পন মাতুলো পব্বজিত্ৱা অৰহা হুত্ৱা অৰঞ্ঞে ৱিহৰন্তো সুমনে ৱযপ্পত্তে তং পব্বাজেত্ৱা চৰিতানুকূলং কম্মট্ঠানং অদাসি. সো তত্থ যোগকম্মং কৰোন্তো চত্তাৰি ঝানানি পঞ্চ চ অভিঞ্ঞাযো নিব্বত্তেসি. অথস্স থেৰো ৱিপস্সনাৱিধিং আচিক্খি. সো চ নচিৰেনেৱ ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা অৰহত্তে পতিট্ঠাসি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ২.৪৪.৬০-৭১) –

‘‘হৰীতকং আমলকং, অম্বজম্বুৱিভীতকং;

কোলং ভল্লাতকং বিল্লং, সযমেৱ হৰামহং.

‘‘দিস্ৱান পব্ভাৰগতং, ঝাযিং ঝানৰতং মুনিং;

আবাধেন আপীড়েন্তং, অদুতীযং মহামুনিং.

‘‘হৰীতকং গহেত্ৱান, সযম্ভুস্স অদাসহং;

খাদমত্তম্হি ভেসজ্জে, ব্যাধি পস্সম্ভি তাৱদে.

‘‘পহীনদৰথো বুদ্ধো, অনুমোদমকাসি মে;

ভেসজ্জদানেনিমিনা, ব্যাধিৱূপসমেন চ.

‘‘দেৱভূতো মনুস্সো ৱা, জাতো ৱা অঞ্ঞজাতিযা;

সব্বত্থ সুখিতো হোতু, মা চ তে ব্যাধিমাগমা.

‘‘ইদং ৱত্ৱান সম্বুদ্ধো, সযম্ভূ অপৰাজিতো;

নভং অব্ভুগ্গমী ধীৰো, হংসৰাজাৱ অম্বৰে.

‘‘যতো হৰীতকং দিন্নং, সযম্ভুস্স মহেসিনো;

ইমং জাতিং উপাদায, ব্যাধি মে নুপপজ্জথ.

‘‘অযং পচ্ছিমকো ময্হং, চৰিমো ৱত্ততে ভৱো;

তিস্সো ৱিজ্জা সচ্ছিকতা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং.

‘‘চতুন্নৱুতিতো কপ্পে, ভেসজ্জমদদিং তদা;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, ভেসজ্জস্স ইদং ফলং.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অৰহত্তে পন পতিট্ঠিতো একদিৱসং মাতুলত্থেৰস্স উপট্ঠানং অগমাসি. তং থেৰো অধিগমং পুচ্ছি, তং ব্যাকৰোন্তো –

৩৩০. ‘‘যং পত্থযানো ধম্মেসু, উপজ্ঝাযো অনুগ্গহি;

অমতং অভিকঙ্খন্তং, কতং কত্তব্বকং মযা.

৩৩১. ‘‘অনুপ্পত্তো সচ্ছিকতো, সযং ধম্মো অনীতিহো;

ৱিসুদ্ধঞাণো নিক্কঙ্খো, ব্যাকৰোমি তৱন্তিকে.

৩৩২. ‘‘পুব্বেনিৱাসং জানামি, দিব্বচক্খু ৱিসোধিতং;

সদত্থো মে অনুপ্পত্তো, কতং বুদ্ধস্স সাসনং.

৩৩৩. ‘‘অপ্পমত্তস্স মে সিক্খা, সুস্সুতা তৱ সাসনে;

সব্বে মে আসৱা খীণা, নত্থি দানি পুনব্ভৱো.

৩৩৪. ‘‘অনুসাসি মং অৰিযৱতা, অনুকম্পি অনুগ্গহি;

অমোঘো তুয্হমোৱাদো, অন্তেৱাসিম্হি সিক্খিতো’’তি. –

ইমাহি পঞ্চহি গাথাহি সীহনাদং নদন্তো অঞ্ঞং ব্যাকাসি.

তত্থ যং পত্থযানো ধম্মেসু, উপজ্ঝাযো অনুগ্গহি. অমতং অভিকঙ্খন্তন্তি সমথৱিপস্সনাদীসু অনৱজ্জধম্মেসু যং ধম্মং ময্হং পত্থযন্তো আকঙ্খন্তো উপজ্ঝাযো অমতং নিব্বানং অভিকঙ্খন্তং মং ওৱাদদানৱসেন অনুগ্গণ্হি. কতং কত্তব্বকং মযাতি তস্স অধিগমত্থং কত্তব্বং পৰিঞ্ঞাদিসোড়সৱিধং কিচ্চং কতং নিট্ঠাপিতং মযা.

ততো এৱ অনুপ্পত্তো অধিগতো চতুব্বিধোপি মগ্গধম্মো সচ্ছিকতো. সযং ধম্মো অনীতিহোতি সযং অত্তনাযেৱ নিব্বানধম্মো ফলধম্মো চ অনীতিহো অসন্দিদ্ধো অত্তপচ্চক্খো কতো, ‘‘ইতিহ, ইতি কিৰা’’তি পৱত্তিযা ইতিহসঙ্খাতং সংসযং সমুচ্ছিন্দন্তোযেৱ অৰিযমগ্গো পৱত্ততি. তেনাহ ‘‘ৱিসুদ্ধঞাণো নিক্কঙ্খো’’তিআদি. তত্থ ৱিসুদ্ধঞাণোতি সব্বসংকিলেসৱিসুদ্ধিযা ৱিসুদ্ধঞাণো. তৱন্তিকেতি তৱ সমীপে.

সদত্থোতি অৰহত্তং. সিক্খাতি অধিসীলসিক্খাদযো. সুস্সুতাতি পৰিযত্তিবাহুসচ্চস্স পটিৱেধবাহুসচ্চস্স চ পাৰিপূৰিৱসেন সুট্ঠু সুতা. তৱ সাসনেতি তৱ ওৱাদে অনুসিট্ঠিযং ঠিতস্স.

অৰিযৱতাতি সুৱিসুদ্ধসীলাদিৱতসমাদানেন. অন্তেৱাসিম্হি সিক্খিতোতি তুয্হং সমীপে চিণ্ণব্ৰহ্মচৰিযৱাসতায অন্তেৱাসী সিক্খিতৱা সিক্খিতঅধিসীলাদিসিক্খো অম্হীতি.

সুমনত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.