৩. গিৰিমানন্দত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

ৱস্সতি দেৱোতিআদিকা আযস্মতো গিৰিমানন্দত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো সুমেধস্স ভগৱতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱযপ্পত্তো ঘৰাৱাসং ৱসন্তো অত্তনো ভৰিযায পুত্তে চ কালঙ্কতে সোকসল্লসমপ্পিতো অৰঞ্ঞং পৱিট্ঠো সত্থাৰা তত্থ গন্ত্ৱা ধম্মং কথেত্ৱা সোকসল্লে অব্বূড়্হে পসন্নমানসো সুগন্ধপুপ্ফেহি পূজেত্ৱা পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৱন্দিত্ৱা সিৰসি অঞ্জলিং কত্ৱা অভিত্থৱি.

সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ৰাজগহে বিম্বিসাৰৰঞ্ঞো পুৰোহিতস্স পুত্তো হুত্ৱা নিব্বত্তি, গিৰিমানন্দোতিস্স নামং অহোসি. সো ৱিঞ্ঞুতং পত্তো সত্থু ৰাজগহগমনে বুদ্ধানুভাৱং দিস্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৱা সমণধম্মং কৰোন্তো কতিপযং দিৱসং গামকাৱাসে ৱসিত্ৱা সত্থাৰং ৱন্দিতুং ৰাজগহং অগমাসি. বিম্বিসাৰমহাৰাজা তস্স আগমনং সুত্ৱা উপসঙ্কমিত্ৱা ‘‘ইধেৱ, ভন্তে, ৱসথ, অহং চতূহি পচ্চযেহি উপট্ঠহামী’’তি সম্পৱাৰেত্ৱা গতো বহুকিচ্চতায ন সৰি. ‘‘থেৰো অব্ভোকাসে ৱসতী’’তি দেৱতা থেৰস্স তেমনভযেন ৱস্সং ৱাৰেসুং. ৰাজা অৱস্সনকাৰণং সল্লক্খেত্ৱা থেৰস্স কুটিকং কাৰাপেসি. থেৰো কুটিকাযং ৱসন্তো সেনাসনসপ্পাযলাভেন সমাধানং লভিত্ৱা ৱীৰিযসমতং যোজেত্ৱা ৱিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ১.৪০.৪১৯-৪৪৮) –

‘‘ভৰিযা মে কালঙ্কতা, পুত্তো সিৱথিকং গতো;

মাতা পিতা মতা ভাতা, একচিতম্হি ডয্হৰে.

‘‘তেন সোকেন সন্তত্তো, কিসো পণ্ডু অহোসহং;

চিত্তক্খেপো চ মে আসি, তেন সোকেন অট্টিতো.

‘‘সোকসল্লপৰেতোহং, ৱনন্তমুপসঙ্কমিং;

পৱত্তফলং ভুঞ্জিত্ৱা, ৰুক্খমূলে ৱসামহং.

‘‘সুমেধো নাম সম্বুদ্ধো, দুক্খস্সন্তকৰো জিনো;

মমুদ্ধৰিতুকামো সো, আগঞ্ছি মম সন্তিকং.

‘‘পদসদ্দং সুণিত্ৱান, সুমেধস্স মহেসিনো;

পগ্গহেত্ৱানহং সীসং, উল্লোকেসিং মহামুনিং.

‘‘উপাগতে মহাৱীৰে, পীতি মে উদপজ্জথ;

তদাসিমেকগ্গমনো, দিস্ৱা তং লোকনাযকং.

‘‘সতিং পটিলভিত্ৱান, পণ্ণমুট্ঠিমদাসহং;

নিসীদি ভগৱা তত্থ, অনুকম্পায চক্খুমা.

‘‘নিসজ্জ তত্থ ভগৱা, সুমেধো লোকনাযকো;

ধম্মং মে কথযী বুদ্ধো, সোকসল্লৱিনোদনং.

‘‘অনৱ্হিতা ততো আগুং, অননুঞ্ঞাতা ইতো গতা;

যথাগতা তথা গতা, তত্থ কা পৰিদেৱনা.

‘‘যথাপি পথিকা সত্তা, ৱস্সমানায ৱুট্ঠিযা;

সভণ্ডা উপগচ্ছন্তি, ৱস্সস্সাপতনায তে.

‘‘ৱস্সে চ তে ওৰমিতে, সম্পযন্তি যদিচ্ছকং;

এৱং মাতা পিতা তুয্হং, তত্থ কা পৰিদেৱনা.

‘‘আগন্তুকা পাহুনকা, চলিতেৰিতকম্পিতা;

এৱং মাতা পিতা তুয্হং, তত্থ কা পৰিদেৱনা.

‘‘যথাপি উৰগো জিণ্ণং, হিত্ৱা গচ্ছতি সং তচং;

এৱং মাতা পিতা তুয্হং, সং তনুং ইধ হীযৰে.

‘‘বুদ্ধস্স গিৰমঞ্ঞায, সোকসল্লং ৱিৱজ্জযিং;

পামোজ্জং জনযিত্ৱান, বুদ্ধসেট্ঠং অৱন্দহং.

‘‘ৱন্দিত্ৱান মহানাগং, পূজযিং গিৰিমঞ্জৰিং;

দিব্বগন্ধং সম্পৱন্তং, সুমেধং লোকনাযকং.

‘‘পূজযিত্ৱান সম্বুদ্ধং, সিৰে কত্ৱান অঞ্জলিং;

অনুস্সৰং গুণগ্গানি, সন্থৱিং লোকনাযকং.

‘‘নিত্তিণ্ণোসি মহাৱীৰ, সব্বঞ্ঞু লোকনাযক;

সব্বে সত্তে উদ্ধৰসি, ঞাণেন ত্ৱং মহামুনে.

‘‘ৱিমতিং দ্ৱেড়্হকং ৱাপি, সঞ্ছিন্দসি মহামুনে;

পটিপাদেসি মে মগ্গং, তৱ ঞাণেন চক্খুম.

‘‘অৰহা ৱসিপত্তা চ, ছড়ভিঞ্ঞা মহিদ্ধিকা;

অন্তলিক্খচৰা ধীৰা, পৰিৱাৰেন্তি তাৱদে.

‘‘পটিপন্না চ সেখা চ, ফলট্ঠা সন্তি সাৱকা;

সুৰোদযেৱ পদুমা, পুপ্ফন্তি তৱ সাৱকা.

‘‘মহাসমুদ্দোৱক্খোভো, অতুলোপি দুৰুত্তৰো;

এৱং ঞাণেন সম্পন্নো, অপ্পমেয্যোসি চক্খুম.

‘‘ৱন্দিত্ৱাহং লোকজিনং, চক্খুমন্তং মহাযসং;

পুথুদিসা নমস্সন্তো, পটিকুটিকো আগঞ্ছহং.

‘‘দেৱলোকা চৱিত্ৱান, সম্পজানো পতিস্সতো;

ওক্কমিং মাতুযা কুচ্ছিং, সন্ধাৱন্তো ভৱাভৱে.

‘‘অগাৰা অভিনিক্খম্ম, পব্বজিং অনগাৰিযং;

আতাপী নিপকো ঝাযী, পটিসল্লানগোচৰো.

‘‘পধানং পদহিত্ৱান, তোসযিত্ৱা মহামুনিং;

চন্দোৱব্ভঘনা মুত্তো, ৱিচৰামি অহং সদা.

‘‘ৱিৱেকমনুযুত্তোম্হি, উপসন্তো নিৰূপধি;

সব্বাসৱে পৰিঞ্ঞায, ৱিহৰামি অনাসৱো.

‘‘তিংসকপ্পসহস্সম্হি, যং বুদ্ধমভিপূজযিং;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, বুদ্ধপূজাযিদং ফলং.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অথ থেৰস্স অৰহত্তপ্পত্তিযা হট্ঠতুট্ঠে ৱিয দেৱে ৱস্সন্তে উপৰি তং ৱস্সনে নিযোজনমুখেন অঞ্ঞং ব্যাকৰোন্তো –

৩২৫. ‘‘ৱস্সতি দেৱো যথাসুগীতং, ছন্না মে কুটিকা সুখা নিৱাতা;

তস্সং ৱিহৰামি ৱূপসন্তো, অথ চে পত্থযসী পৱস্স দেৱ.

৩২৬. ‘‘ৱস্সতি দেৱো যথাসুগীতং, ছন্না মে কুটিকা সুখা নিৱাতা;

তস্সং ৱিহৰামি সন্তচিত্তো, অথ চে পত্থযসী পৱস্স দেৱ.

৩২৭. ‘‘ৱস্সতি দেৱো…পে… তস্সং ৱিহৰামি ৱীতৰাগো…পে….

৩২৮. ‘‘ৱস্সতি দেৱো…পে… তস্সং ৱিহৰামি ৱীতদোসো…পে….

৩২৯. ‘‘ৱস্সতি দেৱো…পে… তস্সং ৱিহৰামি ৱীতমোহো;

অথ চে পত্থযসী পৱস্স দেৱা’’তি. – ইমা পঞ্চ গাথা অভাসি;

তত্থ যথাসুগীতন্তি সুগীতানুৰূপং, সুন্দৰস্স অত্তনো মেঘগীতস্স অনুৰূপমেৱাতি অত্থো. ৱলাহকো হি যথা অগজ্জন্তো কেৱলং ৱস্সন্তো ন সোভতি, এৱং সতপটলসহস্সপটলেন উট্ঠহিত্ৱা থনযন্তো গজ্জন্তো ৱিজ্জুল্লতা নিচ্ছাৰেন্তোপি অৱস্সন্তো ন সোভতি, তথাভূতো পন হুত্ৱা ৱস্সন্তো সোভতীতি ৱুত্তং ‘‘ৱস্সতি দেৱো যথাসুগীত’’ন্তি. তেনাহ – ‘‘অভিত্থনয, পজ্জুন্ন’’, (চৰিযা. ৩.৮৯; জা. ১.১.৭৫) ‘‘গজ্জিতা চেৱ ৱস্সিতা চা’’তি (অ. নি. ৪.১০১; পু. প. ১৫৭) চ. তস্সং ৱিহৰামীতি তস্সং কুটিকাযং অৰিযৱিহাৰগব্ভেন ইৰিযাপথৱিহাৰেন ৱিহৰামি. ৱূপসন্তচিত্তোতি অগ্গফলসমাধিনা সম্মদেৱ উপসন্তমানসো.

এৱং থেৰস্স অনেকৱাৰং কতং উয্যোজনং সিৰসা সম্পটিচ্ছন্তো ৱলাহকদেৱপুত্তো নিন্নঞ্চ থলঞ্চ পূৰেন্তো মহাৱস্সং ৱস্সাপেসি.

গিৰিমানন্দত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.