৯. চন্দনত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

জাতৰূপেনাতিআদিকা আযস্মতো চন্দনত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো ইতো একতিংসে কপ্পে বুদ্ধসুঞ্ঞে লোকে ৰুক্খদেৱতা হুত্ৱা নিব্বত্তো সুদস্সনং নাম পচ্চেকবুদ্ধং পব্বতন্তৰে ৱসন্তং দিস্ৱা পসন্নমানসো কুটজপুপ্ফেহি পূজং অকাসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৱত্থিযং ৱিভৱসম্পন্নে কুলে নিব্বত্তিত্ৱা চন্দনোতি লদ্ধনামো ৱযপ্পত্তো ঘৰাৱাসং ৱসন্তো সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুত্ৱা সোতাপন্নো অহোসি. সো একং পুত্তং লভিত্ৱা ঘৰাৱাসং পহায পব্বজিত্ৱা ৱিপস্সনায কম্মট্ঠানং গহেত্ৱা অৰঞ্ঞে ৱিহৰন্তো সত্থাৰং ৱন্দিতুং সাৱত্থিং আগতো সুসানে ৱসতি. তস্স আগতভাৱং সুত্ৱা পুৰাণদুতিযিকা অলঙ্কতপটিযত্তা দাৰকং আদায মহতা পৰিৱাৰেন থেৰস্স সন্তিকং গচ্ছতি – ‘‘ইত্থিকুত্তাদীহি নং পলোভেত্ৱা উপ্পব্বাজেস্সামী’’তি. থেৰো তং আগচ্ছন্তিং দূৰতোৱ দিস্ৱা ‘‘ইদানিস্সা অৱিসযো ভৱিস্সামী’’তি যথাৰদ্ধং ৱিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৱা ছড়ভিঞ্ঞো অহোসি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ২.৫২.৩৭-৪৩) –

‘‘হিমৱন্তস্সাৱিদূৰে, ৱসলো নাম পব্বতো;

বুদ্ধো সুদস্সনো নাম, ৱসতে পব্বতন্তৰে.

‘‘পুপ্ফং হেমৱন্তং ময্হ, ৱেহাসং অগমাসহং;

তত্থদ্দসাসিং সম্বুদ্ধং, ওঘতিণ্ণমনাসৱং.

‘‘পুপ্ফং কুটজমাদায, সিৰে কত্ৱান অঞ্জলিং;

বুদ্ধস্স অভিৰোপেসিং, সযম্ভুস্স মহেসিনো.

‘‘একতিংসে ইতো কপ্পে, যং পুপ্ফমভিপূজযিং;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, বুদ্ধপূজাযিদং ফলং.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

ছড়ভিঞ্ঞো পন হুত্ৱা আকাসে ঠত্ৱা তস্সা ধম্মং দেসেত্ৱা সৰণেসু চ সীলেসু চ পতিট্ঠাপেত্ৱা সযং অত্তনা পুব্বে ৱসিতট্ঠানমেৱ গতো. সহাযভিক্খূহি – ‘‘ৱিপ্পসন্নানি খো তে, আৱুসো, ইন্দ্ৰিযানি, কচ্চি তযা সচ্চানি পটিৱিদ্ধানী’’তি পুট্ঠো –

২৯৯. ‘‘জাতৰূপেন সঞ্ছন্না, দাসীগণপুৰক্খতা;

অঙ্কেন পুত্তমাদায, ভৰিযা মং উপাগমি.

৩০০. ‘‘তঞ্চ দিস্ৱান আযন্তিং, সকপুত্তস্স মাতৰং;

অলঙ্কতং সুৱসনং, মচ্চুপাসংৱ ওড্ডিতং.

৩০১. ‘‘ততো মে মনসীকাৰো, যোনিসো উদপজ্জথ;

আদীনৱো পাতুৰহু, নিব্বিদা সমতিট্ঠথ.

৩০২. ‘‘ততো চিত্তং ৱিমুচ্চি মে, পস্স ধম্মসুধম্মতং;

তিস্সো ৱিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি. –

ইমাহি গাথাহি অত্তনো পটিপত্তিং কথেন্তো অঞ্ঞং ব্যাকাসি.

তত্থ জাতৰূপেন সঞ্ছন্নাতি জাতৰূপমযেন সীসূপগাদিঅলঙ্কাৰেন অলঙ্কৰণৱসেন পটিচ্ছাদিতসৰীৰা, সব্বাভৰণভূসিতাতি অত্থো. দাসীগণপুৰক্খতাতি যথাৰহং অলঙ্কতপটিযত্তেন অত্তনো দাসিগণেন পুৰতো কতা পৰিৱাৰিতাতি অত্থো. অঙ্কেন পুত্তমাদাযাতি ‘‘অপি নাম পুত্তম্পি দিস্ৱা গেহস্সিতসাতো ভৱেয্যা’’তি পুত্তং অত্তনো অঙ্কেন গহেত্ৱা.

আযন্তিন্তি আগচ্ছন্তিং. সকপুত্তস্স মাতৰন্তি মম ওৰসপুত্তস্স জননিং, ময্হং পুৰাণদুতিযিকন্তি অত্থো. সব্বমিদং থেৰো অত্তনো কামৰাগসমুচ্ছেদং বহুমঞ্ঞন্তো ৱদতি. যোনিসো উদপজ্জথাতি ‘‘এৱৰূপাপি নাম সম্পত্তি জৰাব্যাধিমৰণেহি অভিভুয্যতি, অহো সঙ্খাৰা অনিচ্চা অধুৱা অনস্সাসিকা’’তি এৱং যোনিসোমনসিকাৰো উপ্পজ্জি. সেসং হেট্ঠা ৱুত্তনযমেৱ.

চন্দনত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.