১০. ধম্মিকত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

ধম্মো হৱেতিআদিকা আযস্মতো ধম্মিকত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো সিখিস্স ভগৱতো কালে মিগলুদ্দকো হুত্ৱা একদিৱসং অৰঞ্ঞাযতনে দেৱপৰিসায সত্থু ধম্মং দেসেন্তস্স ‘‘ধম্মো এসো ৱুচ্চতী’’তি দেসনায নিমিত্তং গণ্হি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কোসলৰট্ঠে ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৱা ধম্মিকোতি লদ্ধনামো ৱযপ্পত্তো জেতৱনপটিগ্গহণে লদ্ধপ্পসাদো পব্বজিত্ৱা অঞ্ঞতৰস্মিং গামকাৱাসে আৱাসিকো হুত্ৱা ৱিহৰন্তো আগন্তুকানং ভিক্খূনং ৱত্তাৱত্তেসু উজ্ঝানবহুলো অক্খমো অহোসি. তেন ভিক্খূ তং ৱিহাৰং ছড্ডেত্ৱা পক্কমিংসু. সো এককোৱ অহোসি. ৱিহাৰসামিকো উপাসকো তং কাৰণং সুত্ৱা ভগৱতো তং পৱত্তিং আৰোচেসি. সত্থা তং ভিক্খুং পক্কোসেত্ৱা তমত্থং পুচ্ছিত্ৱা তেন ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি ৱুত্তে – ‘‘নাযং ইদানেৱ অক্খমো, পুব্বেপি অক্খমো অহোসী’’তি ৱত্ৱা ভিক্খূহি যাচিতো ৰুক্খধম্মং (জা. ১.১.৭৪) কথেত্ৱা উপৰি তস্স ওৱাদং দেন্তো –

৩০৩. ‘‘ধম্মো হৱে ৰক্খতি ধম্মচাৰিং, ধম্মো সুচিণ্ণো সুখমাৱহাতি;

এসানিসংসো ধম্মে সুচিণ্ণে, ন দুগ্গতিং গচ্ছতি ধম্মচাৰী.

৩০৪. ‘‘ন হি ধম্মো অধম্মো চ, উভো সমৱিপাকিনো;

অধম্মো নিৰযং নেতি, ধম্মো পাপেতি সুগ্গতিং.

৩০৫. ‘‘তস্মা হি ধম্মেসু কৰেয্য ছন্দং, ইতি মোদমানো সুগতেন তাদিনা;

ধম্মে ঠিতা সুগতৱৰস্স সাৱকা, নীযন্তি ধীৰা সৰণৱৰগ্গগামিনো.

৩০৬. ‘‘ৱিপ্ফোটিতো গণ্ডমূলো, তণ্হাজালো সমূহতো;

সো খীণসংসাৰো ন চত্থি কিঞ্চনং,

চন্দো যথা দোসিনা পুণ্ণমাসিয’’ন্তি. – চতস্সো গাথা অভাসি;

তত্থ ধম্মোতি লোকিযলোকুত্তৰো সুচৰিতধম্মো. ৰক্খতীতি অপাযদুক্খতো ৰক্খতি, সংসাৰদুক্খতো চ ৱিৱট্টূপনিস্সযভূতো ৰক্খতিযেৱ. ধম্মচাৰিন্তি তং ধম্মং চৰন্তং পটিপজ্জন্তং. সুচিণ্ণোতি সুট্ঠু চিণ্ণো কম্মফলানি সদ্দহিত্ৱা সক্কচ্চং চিত্তীকত্ৱা উপচিতো. সুখন্তি লোকিযলোকুত্তৰসুখং. তত্থ লোকিযং তাৱ কামাৱচৰাদিভেদো ধম্মো যথাসকং সুখং দিট্ঠে ৱা ধম্মে উপপজ্জে ৱা অপৰে ৱা পৰিযাযে আৱহতি নিপ্ফাদেতি, ইতৰং পন ৱিৱট্টূপনিস্সযে ঠত্ৱা চিণ্ণো পৰম্পৰায আৱহতীতি ৱত্তুং ৱট্টতি অনুপনিস্সযস্স তদভাৱতো. এসানিসংসো ধম্মে সুচিণ্ণে, ন দুগ্গতিং গচ্ছতি ধম্মচাৰীতি ধম্মচাৰী পুগ্গলো ধম্মে সুচিণ্ণে তংনিমিত্তং দুগ্গতিং ন গচ্ছতীতি এসো ধম্মে সুচিণ্ণে আনিসংসো উদ্ৰযোতি অত্থো.

যস্মা ধম্মেনেৱ সুগতিগমনং, অধম্মেনেৱ চ দুগ্গতিগমনং, তস্মা ‘‘ধম্মো অধম্মো’’তি ইমে অঞ্ঞমঞ্ঞং অসংকিণ্ণফলাতি দস্সেতুং ‘‘ন হি ধম্মো’’তিআদিনা দুতিযং গাথমাহ. তত্থ অধম্মোতি ধম্মপটিপক্খো দুচ্চৰিতং. সমৱিপাকিনোতি সদিসৱিপাকা সমানফলা.

তস্মাতি যস্মা ধম্মাধম্মানং অযং যথাৱুত্তো ৱিপাকভেদো, তস্মা. ছন্দন্তি কত্তুকম্যতাছন্দং. ইতি মোদমানো সুগতেন তাদিনাতি ইতি এৱং ৱুত্তপ্পকাৰেন ওৱাদদানেন সুগতেন সম্মগ্গতেন সম্মাপটিপন্নেন ইট্ঠাদীসু তাদিভাৱপ্পত্তিযা তাদিনামৱতা হেতুভূতেন মোদমানো তুট্ঠিং আপজ্জমানো ধম্মেসু ছন্দং কৰেয্যাতি যোজনা. এত্তাৱতা ৱট্টং দস্সেত্ৱা ইদানি ৱিৱট্টং দস্সেন্তো ‘‘ধম্মে ঠিতা’’তিআদিমাহ. তস্সত্থো – যস্মা সুগতস্স ৱৰস্স সুগতেসু চ ৱৰস্স সম্মাসম্বুদ্ধস্স সাৱকা তস্স ধম্মে ঠিতা ধীৰা অতিৱিয অগ্গভূতসৰণগামিনো তেনেৱ সৰণগমনসঙ্খাতে ধম্মে ঠিতভাৱেন সকলৱট্টদুক্খতোপি নীযন্তি নিস্সৰন্তি, তস্মা হি ধম্মেসু কৰেয্য ছন্দন্তি.

এৱং সত্থাৰা তীহি গাথাহি ধম্মে দেসিতে দেসনানুসাৰেন যথানিসিন্নোৱ ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ২.৫২.৪৪-৫০) –

‘‘মিগলুদ্দো পুৰে আসিং, অৰঞ্ঞে ৱিপিনে অহং;

অদ্দসং ৱিৰজং বুদ্ধং, দেৱসঙ্ঘপুৰক্খতং.

‘‘চতুসচ্চং পকাসেন্তং, দেসেন্তং অমতং পদং;

অস্সোসিং মধুৰং ধম্মং, সিখিনো লোকবন্ধুনো.

‘‘ঘোসে চিত্তং পসাদেসিং, অসমপ্পটিপুগ্গলে;

তত্থ চিত্তং পসাদেত্ৱা, উত্তৰিং দুত্তৰং ভৱং.

‘‘একতিংসে ইতো কপ্পে, যং সঞ্ঞমলভিং তদা;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, ঘোসসঞ্ঞাযিদং ফলং.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

তথা অৰহত্তে পতিট্ঠিতো. অৰহত্তং পন পত্ৱা অত্তনা অধিগতং ৱিসেসং সত্থু নিৱেদেন্তো চৰিমগাথায অঞ্ঞং ব্যাকাসি.

তত্থ ৱিপ্ফোটিতোতি ৱিধুতো, মগ্গঞাণেন পটিনিস্সট্ঠোতি অত্থো. গণ্ডমূলোতি অৱিজ্জা. সা হি গণ্ডতি সৱতি. ‘‘গণ্ডোতি খো, ভিক্খু, পঞ্চন্নেতং উপাদানক্খন্ধানং অধিৱচন’’ন্তি (সং. নি. ৪.১০৩; অ. নি. ৬.২৩; ৮.৫৬; ৯.১৫; চূড়নি. খগ্গৱিসাণসুত্তনিদ্দেস ১৩৭) এৱং সত্থাৰা ৱুত্তস্স দুক্খমূলযোগতো, কিলেসাসুচিপগ্ঘৰণতো, উপ্পাদজৰাভঙ্গেহি উদ্ধুমাতপক্কপভিজ্জনতো চ, গণ্ডাভিধানস্স উপাদানক্খন্ধপঞ্চকস্স মূলং কাৰণং তণ্হাজালো সমূহতোতি তণ্হাসঙ্খাতো জালো মগ্গেন সমুগ্ঘাটিতো. সো খীণসংসাৰো ন চত্থি কিঞ্চনন্তি সো অহং এৱং পহীনতণ্হাৱিজ্জতায পৰিক্খীণসংসাৰো পহীনভৱমূলত্তা এৱ ন চত্থি, ন চ উপলব্ভতি ৰাগাদিকিঞ্চনং. চন্দো যথা দোসিনা পুণ্ণমাসিযন্তি যথা নাম চন্দো অব্ভমহিকাদিদোসৰহিতো পুণ্ণমাসিযং পৰিপুণ্ণকালে এৱং অহম্পি অৰহত্তাধিগমেন অপেতৰাগাদিকিঞ্চনো পৰিপুণ্ণধম্মকোট্ঠাসো অহোসিন্তি.

ধম্মিকত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.