৮. ৰাহুলত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

উভযেনাতিআদিকা আযস্মতো ৰাহুলত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো সত্থাৰং একং ভিক্খুং সিক্খাকামানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৱা সযম্পি তং ঠানন্তৰং পত্থেত্ৱা সেনাসনৱিসোধনৱিজ্জোতনাদিকং উড়াৰং পুঞ্ঞং কত্ৱা পণিধানমকাসি. সো ততো চৱিত্ৱা দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে অম্হাকং বোধিসত্তং পটিচ্চ যসোধৰায দেৱিযা কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তিত্ৱা ৰাহুলোতি লদ্ধনামো মহতা খত্তিযপৰিৱাৰেন ৱড্ঢি, তস্স পব্বজ্জাৱিধানং খন্ধকে (মহাৱ. ১০৫) আগতমেৱ. সো পব্বজিত্ৱা সত্থু সন্তিকে অনেকেহি সুত্তপদেহি সুলদ্ধোৱাদো পৰিপক্কঞাণো ৱিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ১.২.৬৮-৮৫) –

‘‘পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো, লোকজেট্ঠস্স তাদিনো;

সত্তভূমম্হি পাসাদে, আদাসং সন্থৰিং অহং.

‘‘খীণাসৱসহস্সেহি, পৰিকিণ্ণো মহামুনি;

উপাগমি গন্ধকুটিং, দ্ৱিপদিন্দো নৰাসভো.

‘‘ৱিৰোচেন্তো গন্ধকুটিং, দেৱদেৱো নৰাসভো;

ভিক্খুসঙ্ঘে ঠিতো সত্থা, ইমা গাথা অভাসথ.

‘‘যেনাযং জোতিতা সেয্যা, আদাসোৱ সুসন্থতো;

তমহং কিত্তযিস্সামি, সুণাথ মম ভাসতো.

‘‘সোণ্ণমযা ৰূপিমযা, অথো ৱেড়ুৰিযামযা;

নিব্বত্তিস্সন্তি পাসাদা, যে কেচি মনসো পিযা.

‘‘চতুসট্ঠিক্খত্তুং দেৱিন্দো, দেৱৰজ্জং কৰিস্সতি;

সহস্সক্খত্তুং চক্কৱত্তী, ভৱিস্সতি অনন্তৰা.

‘‘একৱীসতিকপ্পম্হি, ৱিমলো নাম খত্তিযো;

চাতুৰন্তো ৱিজিতাৱী, চক্কৱত্তী ভৱিস্সতি.

‘‘নগৰং ৰেণুৱতী নাম, ইট্ঠকাহি সুমাপিতং;

আযামতো তীণি সতং, চতুৰস্সসমাযুতং.

‘‘সুদস্সনো নাম পাসাদো, ৱিস্সকম্মেন মাপিতো;

কূটাগাৰৱৰূপেতো, সত্তৰতনভূসিতো.

‘‘দসসদ্দাৱিৱিত্তং তং, ৱিজ্জাধৰসমাকুলং;

সুদস্সনংৱ নগৰং, দেৱতানং ভৱিস্সতি.

‘‘পভা নিগ্গচ্ছতে তস্স, উগ্গচ্ছন্তেৱ সূৰিযে;

ৱিৰোচেস্সতি তং নিচ্চং, সমন্তা অট্ঠযোজনং.

‘‘কপ্পসতসহস্সম্হি, ওক্কাককুলসম্ভৱো;

গোতমো নাম গোত্তেন, সত্থা লোকে ভৱিস্সতি.

‘‘তুসিতা সো চৱিত্ৱান, সুক্কমূলেন চোদিতো;

গোতমস্স ভগৱতো, অত্ৰজো সো ভৱিস্সতি.

‘‘সচেৱসেয্য অগাৰং, চক্কৱত্তী ভৱেয্য সো;

অট্ঠানমেতং যং তাদী, অগাৰে ৰতিমজ্ঝগা.

‘‘নিক্খমিত্ৱা অগাৰম্হা, পব্বজিস্সতি সুব্বতো;

ৰাহুলো নাম নামেন, অৰহা সো ভৱিস্সতি.

‘‘কিকীৱ অণ্ডং ৰক্খেয্য, চামৰী ৱিয ৱালধিং;

নিপকো সীলসম্পন্নো, মমং ৰক্খি মহামুনি.

‘‘তস্সাহং ধম্মমঞ্ঞায, ৱিহাসিং সাসনে ৰতো;

সব্বাসৱে পৰিঞ্ঞায, ৱিহৰামি অনাসৱো.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অৰহত্তং পন পত্ৱা অত্তনো পটিপত্তিং পচ্চৱেক্খিত্ৱা অঞ্ঞং ব্যাকৰোন্তো –

২৯৫. ‘‘উভযেনেৱ সম্পন্নো, ৰাহুলভদ্দোতি মং ৱিদূ;

যঞ্চম্হি পুত্তো বুদ্ধস্স, যঞ্চ ধম্মেসু চক্খুমা.

২৯৬. ‘‘যঞ্চ মে আসৱা খীণা, যঞ্চ নত্থি পুনব্ভৱো;

অৰহা দক্খিণেয্যোম্হি, তেৱিজ্জো অমতদ্দসো.

২৯৭. ‘‘কামন্ধা জালপচ্ছন্না, তণ্হাছদনছাদিতা;

পমত্তবন্ধুনা বদ্ধা, মচ্ছাৱ কুমিনামুখে.

২৯৮. ‘‘তং কামং অহমুজ্ঝিত্ৱা, ছেত্ৱা মাৰস্স বন্ধনং;

সমূলং তণ্হমব্বুয্হ, সীতিভূতোস্মি নিব্বুতো’’তি. –

চতস্সো গাথা অভাসি.

তত্থ উভযেনেৱ সম্পন্নোতি জাতিসম্পদা, পটিপত্তিসম্পদাতি উভযসম্পত্তিযাপি সম্পন্নো সমন্নাগতো. ৰাহুলভদ্দোতি মং ৱিদূতি ‘‘ৰাহুলভদ্দো’’তি মং সব্ৰহ্মচাৰিনো সঞ্জানন্তি. তস্স হি জাতসাসনং সুত্ৱা বোধিসত্তেন ‘‘ৰাহু জাতো, বন্ধনং জাত’’ন্তি ৱুত্তৱচনং উপাদায সুদ্ধোদনমহাৰাজা ‘‘ৰাহুলো’’তি নামং গণ্হি. তত্থ আদিতো পিতৰা ৱুত্তপৰিযাযমেৱ গহেত্ৱা আহ – ‘‘ৰাহুলভদ্দোতি মং ৱিদূ’’তি. ভদ্দোতি চ পসংসাৱচনমেতং.

ইদানি তং উভযসম্পত্তিং দস্সেতুং ‘‘যঞ্চম্হী’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ যন্তি যস্মা. চ-সদ্দো সমুচ্চযত্থো. অম্হি পুত্তো বুদ্ধস্সাতি সম্মাসম্বুদ্ধস্স ওৰসপুত্তো অম্হি. ধম্মেসূতি লোকিযেসু লোকুত্তৰেসু চ ধম্মেসু, চতুসচ্চধম্মেসূতি অত্থো. চক্খুমাতি মগ্গপঞ্ঞাচক্খুনা চক্খুমা চ অম্হীতি যোজেতব্বং.

পুন অপৰাপৰেহিপি পৰিযাযেহি অত্তনি উভযসম্পত্তিং দস্সেতুং – ‘‘যঞ্চ মে আসৱা খীণা’’তি গাথমাহ. তত্থ দক্খিণেয্যোতি দক্খিণাৰহো. অমতদ্দসোতি নিব্বানস্স দস্সাৱী. সেসং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.

ইদানি যায ৱিজ্জাসম্পত্তিযা চ ৱিমুত্তিসম্পত্তিযা চ অভাৱেন সত্তকাযো কুমিনে বন্ধমচ্ছা ৱিয সংসাৰে পৰিৱত্ততি, তং উভযসম্পত্তিং অত্তনি দস্সেতুং ‘‘কামন্ধা’’তি গাথাদ্ৱযমাহ. তত্থ কামেহি কামেসু ৱা অন্ধাতি কামন্ধা. ‘‘ছন্দো ৰাগো’’তিআদিৱিভাগেহি (চূড়নি. অজিতমাণৱপুচ্ছানিদ্দেস ৮) কিলেসকামেহি ৰূপাদীসু ৱত্থুকামেসু অনাদীনৱদস্সিতায অন্ধীকতা. জালপচ্ছন্নাতি সকলং ভৱত্তযং অজ্ঝোত্থৰিত্ৱা ঠিতেন ৱিসত্তিকাজালেন পকাৰতো ছন্না পলিগুণ্ঠিতা. তণ্হাছদনছাদিতাতি ততো এৱ তণ্হাসঙ্খাতেন ছদনেন ছাদিতা নিৱুতা সব্বসো পটিকুজ্জিতা. পমত্তবন্ধুনা বদ্ধা, মচ্ছাৱ কুমিনামুখেতি কুমিনামুখে মচ্ছবন্ধানং মচ্ছপসিব্বকমুখে বদ্ধা মচ্ছা ৱিয পমত্তবন্ধুনা মাৰেন যেন কামবন্ধনেন বদ্ধা ইমে সত্তা ততো ন নিগচ্ছন্তি অন্তোবন্ধনগতাৱ হোন্তি.

তং তথাৰূপং কামং বন্ধনভূতং উজ্ঝিত্ৱা পুব্বভাগপটিপত্তিযা পহায কিলেসমাৰস্স বন্ধনং ছেত্ৱা, পুন অৰিযমগ্গসত্থেন অনৱসেসতো সমুচ্ছিন্দিত্ৱা ততো এৱ অৱিজ্জাসঙ্খাতেন মূলেন সমূলং, কামতণ্হাদিকং তণ্হং অব্বুয্হ উদ্ধৰিত্ৱা সব্বকিলেসদৰথপৰিড়াহাভাৱতো, সীতিভূতো সউপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা নিব্বুতো, অহং অস্মি হোমীতি অত্থো.

ৰাহুলত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.