৭. সম্ভূতত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

যো দন্ধকালেতিআদিকা আযস্মতো সম্ভূতত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে পুঞ্ঞানি কৰোন্তো বুদ্ধসুঞ্ঞে লোকে চন্দভাগায নদিযা তীৰে কিন্নৰযোনিযং নিব্বত্তো. একদিৱসং অঞ্ঞতৰং পচ্চেকবুদ্ধং দিস্ৱা পসন্নমানসো ৱন্দিত্ৱা কতঞ্জলী অজ্জুনপুপ্ফেহি পূজং অকাসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা সম্ভূতোতি লদ্ধনামো ৱযপ্পত্তো ভগৱতো পৰিনিব্বানস্স পচ্ছা ধম্মভণ্ডাগাৰিকস্স সন্তিকে ধম্মং সুত্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৱা সমণধম্মং কৰোন্তো ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ২.৫২.২৮-৩৬) –

‘‘চন্দভাগানদীতীৰে, অহোসিং কিন্নৰো তদা;

অদ্দসং ৱিৰজং বুদ্ধং, সযম্ভুং অপৰাজিতং.

‘‘পসন্নচিত্তো সুমনো, ৱেদজাতো কতঞ্জলী;

গহেত্ৱা অজ্জুনং পুপ্ফং, সযম্ভুং অভিপূজযিং.

‘‘তেন কম্মেন সুকতেন, চেতনাপণিধীহি চ;

জহিত্ৱা কিন্নৰং দেহং, তাৱতিংসমগচ্ছহং.

‘‘ছত্তিসক্খত্তুং দেৱিন্দো, দেৱৰজ্জমকাৰযিং;

দসক্খত্তুং চক্কৱত্তী, মহাৰজ্জমকাৰযিং.

‘‘পদেসৰজ্জং ৱিপুলং, গণনাতো অসঙ্খিযং;

সুখেত্তে ৱপ্পিতং বীজং, সযম্ভুম্হি অহো মম.

‘‘কুসলং ৱিজ্জতে ময্হং, পব্বজিং অনগাৰিযং;

পূজাৰহো অহং অজ্জ, সক্যপুত্তস্স সাসনে.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অৰহত্তং পন পত্ৱা ৱিমুত্তিসুখেন ৱিহৰন্তো ৱস্সসতপৰিনিব্বুতে ভগৱতি ৱেসালিকেসু ৱজ্জিপুত্তকেসু দস ৱত্থূনি পগ্গয্হ ঠিতেসু কাকণ্ডকপুত্তেন যসত্থেৰেন উস্সাহিতেহি সত্তসতেহি খীণাসৱেহি তং দিট্ঠিং ভিন্দিত্ৱা সদ্ধম্মং পগ্গণ্হন্তেহি ধম্মৱিনযসঙ্গহে কতে তেসং ৱজ্জিপুত্তকানং উদ্ধম্মউব্বিনযদীপনে ধম্মসংৱেগেন থেৰো –

২৯১. ‘‘যো দন্ধকালে তৰতি, তৰণীযে চ দন্ধযে;

অযোনিসংৱিধানেন, বালো দুক্খং নিগচ্ছতি.

২৯২. ‘‘তস্সত্থা পৰিহাযন্তি, কাড়পক্খেৱ চন্দিমা;

আযসক্যঞ্চ পপ্পোতি, মিত্তেহি চ ৱিৰুজ্ঝতি.

২৯৩. ‘‘যো দন্ধকালে দন্ধেতি, তৰণীযে চ তাৰযে;

যোনিসো সংৱিধানেন, সুখং পপ্পোতি পণ্ডিতো.

২৯৪. ‘‘তস্সত্থা পৰিপূৰেন্তি, সুক্কপক্খেৱ চন্দিমা;

যসো কিত্তিঞ্চ পপ্পোতি, মিত্তেহি ন ৱিৰুজ্ঝতী’’তি. –

ইমা গাথা ভণন্তো অঞ্ঞং ব্যাকাসি.

তত্থ যো দন্ধকালে তৰতীতি কিস্মিঞ্চি কত্তব্বৱত্থুস্মিং – ‘‘কপ্পতি নু খো, ন নু খো কপ্পতী’’তি ৱিনযকুক্কুচ্চে উপ্পন্নে যাৱ ৱিযত্তং ৱিনযধৰং পুচ্ছিত্ৱা তং কুক্কুচ্চং ন ৱিনোদেতি, তাৱ দন্ধকালে তস্স কিচ্চস্স দন্ধাযিতব্বসমযে তৰতি মদ্দিত্ৱা ৱীতিক্কমং কৰোতি. তৰণীযে চ দন্ধযেতি গহট্ঠস্স তাৱ সৰণগমনসীলসমাদানাদিকে, পব্বজিতস্স ৱত্তপটিৱত্তকৰণাদিকে সমথৱিপস্সনানুযোগে চ তৰিতব্বে সম্পত্তে সীঘং তং কিচ্চং অননুযুঞ্জিত্ৱা – ‘‘আগমনমাসে পক্খে ৱা কৰিস্সামী’’তি দন্ধাযেয্য, তং কিচ্চং অকৰোন্তোৱ কালং ৱীতিনামেয্য. অযোনিসংৱিধানেনাতি এৱং দন্ধাযিতব্বে তৰন্তো তৰিতব্বে চ দন্ধাযন্তো অনুপাযসংৱিধানেন উপাযসংৱিধানাভাৱেন বালো, মন্দবুদ্ধিকো পুগ্গলো, সম্পতি আযতিঞ্চ দুক্খং অনত্থং পাপুণাতি.

তস্সত্থা পৰিহাযন্তীতি তস্স তথাৰূপস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠধম্মিকাদিভেদা অত্থা কাড়পক্খে চন্দিমা ৱিয, পৰিহাযন্তি দিৱসে দিৱসে পৰিক্খযং পৰিযাদানং গচ্ছন্তি. ‘‘অসুকো পুগ্গলো অস্সদ্ধো অপ্পসন্নো কুসীতো হীনৱীৰিযো’’তিআদিনা. আযসক্যং ৱিঞ্ঞূহি গৰহিতব্বতং পপ্পোতি পাপুণাতি. মিত্তেহি চ ৱিৰুজ্ঝতীতি ‘‘এৱং পটিপজ্জ, মা এৱং পটিপজ্জা’’তি ওৱাদদাযকেহি কল্যাণমিত্তেহি ‘‘অৱচনীযা ময’’ন্তি ওৱাদস্স অনাদানেনেৱ ৱিৰুদ্ধো নাম হোতি.

সেসগাথাদ্ৱযস্স ৱুত্তৱিপৰিযাযেন অত্থো ৱেদিতব্বো. কেচি পনেত্থ – ‘‘তৰতি দন্ধযে’’তিপদানং অত্থভাৱেন ভাৱনাচিত্তস্স পগ্গহনিগ্গহে উদ্ধৰন্তি. তং পচ্ছিমগাথাসু যুজ্জতি. পুৰিমা হি দ্ৱে গাথা পব্বজিতকালতো পট্ঠায চৰিতব্বং সমণধম্মং অকত্ৱা কুক্কুচ্চপকততায দস ৱত্থূনি দীপেত্ৱা সঙ্ঘেন নিক্কড্ঢিতে ৱজ্জিপুত্তকে সন্ধায থেৰেন ৱুত্তা. পচ্ছিমা পন অত্তসদিসে সম্মা পটিপন্নে সকত্থং নিপ্ফাদেত্ৱা ঠিতেতি.

সম্ভূতত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.