৬. সেনকত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
স্ৱাগতং ৱতাতিআদিকা আযস্মতো সেনকত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো সিখিস্স ভগৱতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো একদিৱসং সত্থাৰং দিস্ৱা পসন্নমানসো মোৰহত্থেন ভগৱন্তং পূজেসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৱা উৰুৱেলকস্সপত্থেৰস্স ভগিনিযা কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তি, সেনকোতিস্স নামং অহোসি. সো ৱযপ্পত্তো ব্ৰাহ্মণানং ৱিজ্জাসিপ্পেসু নিপ্ফত্তিং গতো ঘৰাৱাসং ৱসতি. তেন চ সমযেন মহাজনো সংৱচ্ছৰে সংৱচ্ছৰে ফগ্গুনমাসে উত্তৰফগ্গুননক্খত্তে উস্সৱং অনুভৱন্তো গযাযং তিত্থাভিসেকং কৰোতি. তেন তং উস্সৱং ‘‘গযাফগ্গূ’’তি ৱদন্তি. অথ ভগৱা তাদিসে উস্সৱদিৱসে ৱেনেয্যানুকম্পায গযাতিত্থসমীপে ৱিহৰতি, মহাজনোপি তিত্থাভিসেকাধিপ্পাযেন ততো ততো তং ঠানং উপগচ্ছতি. তস্মিং খণে সেনকোপি তিত্থাভিসেকত্থং তং ঠানং উপগতো সত্থাৰং ধম্মং দেসেন্তং দিস্ৱা উপসঙ্কমিত্ৱা ধম্মং সুত্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৱা ৱিপস্সনায কম্মং কৰোন্তো নচিৰস্সেৱ অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ২.৪৬.৯-১৬) –
‘‘মোৰহত্থং গহেত্ৱান, উপেসিং লোকনাযকং;
পসন্নচিত্তো সুমনো, মোৰহত্থমদাসহং.
‘‘ইমিনা মোৰহত্থেন, চেতনাপণিধীহি চ;
নিব্বাযিংসু তযো অগ্গী, লভামি ৱিপুলং সুখং.
‘‘অহো বুদ্ধো অহো ধম্মো, অহো নো সত্থুসম্পদা;
দত্ৱানহং মোৰহত্থং, লভামি ৱিপুলং সুখং.
‘‘তিযগ্গী নিব্বুতা ময্হং, ভৱা সব্বে সমূহতা;
সব্বাসৱা পৰিক্খীণা, নত্থি দানি পুনব্ভৱো.
‘‘একতিংসে ইতো কপ্পে, যং দানমদদিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, মোৰহত্থস্সিদং ফলং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অৰহত্তং পন পত্ৱা অত্তনো পটিপত্তিং পচ্চৱেক্খিত্ৱা সঞ্জাতসোমনস্সো উদানৱসেন –
২৮৭. ‘‘স্ৱাগতং ৱত মে আসি, গযাযং গযফগ্গুযা;
যং অদ্দসাসিং সম্বুদ্ধং, দেসেন্তং ধম্মমুত্তমং.
২৮৮. ‘‘মহপ্পভং গণাচৰিযং, অগ্গপত্তং ৱিনাযকং;
সদেৱকস্স লোকস্স, জিনং অতুলদস্সনং.
২৮৯. ‘‘মহানাগং মহাৱীৰং, মহাজুতিমনাসৱং;
সব্বাসৱপৰিক্খীণং, সত্থাৰমকুতোভযং.
২৯০. ‘‘চিৰসঙ্কিলিট্ঠং ৱত মং, দিট্ঠিসন্দানবন্ধিতং;
ৱিমোচযি সো ভগৱা, সব্বগন্থেহি সেনক’’ন্তি. –
চতস্সো গাথা অভাসি.
তত্থ স্ৱাগতং ৱত মে আসীতি মযা সুট্ঠু আগতং ৱত আসি. মম ৱা সুন্দৰং ৱত আগমনং আসি. গযাযন্তি গযাতিত্থসমীপে. গযফগ্গুযাতি ‘‘গযাফগ্গূ’’তি লদ্ধৱোহাৰে ফগ্গুনমাসস্স উত্তৰফগ্গুনীনক্খত্তে. ‘‘য’’ন্তিআদি স্ৱাগতভাৱস্স কাৰণদস্সনং. তত্থ যন্তি যস্মা. অদ্দসাসিন্তি অদ্দক্খিং. সম্বুদ্ধন্তি সম্মা সামং সব্বধম্মানং বুদ্ধত্তা সম্বুদ্ধং. দেসেন্তং ধম্মমুত্তমন্তি উত্তমং অগ্গং সব্বসেট্ঠং একন্তনিয্যানিকং ধম্মং ৱেনেয্যজ্ঝাসযানুৰূপং ভাসন্তং.
মহপ্পভন্তি মহতিযা সৰীৰপ্পভায ঞাণপ্পভায চ সমন্নাগতং. গণাচৰিযন্তি ভিক্খুপৰিসাদীনং গণানং উত্তমেন দমথেন আচাৰসিক্খাপনেন গণাচৰিযং. অগ্গভূতানং সীলাদীনং গুণানং অধিগমেন অগ্গপ্পত্তং. দেৱমনুস্সাদীনং পৰমেন ৱিনযেন ৱিনযনতো, সযং নাযকৰহিতত্তা চ ৱিনাযকং. কেনচি অনভিভূতো হুত্ৱা সকলং লোকং অভিভৱিত্ৱা ঠিতত্তা, পঞ্চন্নম্পি মাৰানং জিতত্তা চ সদেৱকস্স লোকস্স জিনং সদেৱকে লোকে অগ্গজিনং, বাত্তিংসৱৰমহাপুৰিসলক্খণঅসীতিঅনুব্যঞ্জনাদিপটিমণ্ডিতৰূপকাযতায দসবলচতুৱেসাৰজ্জাদিগুণপটিমণ্ডিতধম্মকাযতায চ সদেৱকেন লোকেন অপৰিমেয্যদস্সনতায অসদিসদস্সনতায চ অতুলদস্সনং.
গতিবলপৰক্কমাদিসম্পত্তিযা মহানাগসদিসত্তা, নাগেসুপি খীণাসৱেসু মহানুভাৱতায চ মহানাগং. মাৰসেনাৱিমথনতো মহাৱিক্কন্ততায চ মহাৱীৰং. মহাজুতিন্তি মহাপতাপং মহাতেজন্তি অত্থো. নত্থি এতস্স চত্তাৰোপি আসৱাতি অনাসৱং. সব্বে আসৱা সৱাসনা পৰিক্খীণা এতস্সাতি সব্বাসৱপৰিক্খীণং. কামং সাৱকবুদ্ধা পচ্চেকবুদ্ধা চ খীণাসৱাৱ, সব্বঞ্ঞুবুদ্ধা এৱ পন সৱাসনে আসৱে খেপেন্তীতি দস্সনত্থং ‘‘অনাসৱ’’ন্তি ৱত্ৱা পুন ‘‘সব্বাসৱপৰিক্খীণ’’ন্তি ৱুত্তং. তেন ৱুত্তং – ‘‘সব্বে আসৱা সৱাসনা পৰিক্খীণা এতস্সাতি সব্বাসৱপৰিক্খীণ’’ন্তি. দিট্ঠধম্মিকসম্পৰাযিকপৰমত্থেহি যথাৰহং ৱেনেয্যানং অনুসাসনতো সত্থাৰং, চতুৱেসাৰজ্জৱিসাৰদতায কুতোচিপি ভযাভাৱতো অকুতোভযং, এৱৰূপং সম্মাসম্বুদ্ধং যং যস্মা অদ্দসাসিং, তস্মা স্ৱাগতং ৱত মে আসীতি যোজনা.
ইদানি সত্থু দস্সনেন অত্তনা লদ্ধগুণং দস্সেন্তো চতুত্থং গাথমাহ. তস্সত্থো – কঞ্জিযপুণ্ণলাবু ৱিয তক্কভৰিতচাটি ৱিয ৱসাপীতপিলোতিকা ৱিয চ সংকিলেসৱত্থূহি অনমতগ্গে সংসাৰে চিৰকালং সংকিলিট্ঠং. গদ্দুলবন্ধিতং ৱিয থম্ভে সাৰমেযং সক্কাযথম্ভে দিট্ঠিসন্দানেন, দিট্ঠিবন্ধনেন বন্ধিতং বদ্ধং, ততো ৱিমোচেন্তো চ অভিজ্ঝাদীহি সব্বগন্থে হি মং সেনকং অৰিযমগ্গহত্থেন, ৱিমোচযি ৱত সো ভগৱা ময্হং সত্থাতি ভগৱতি অভিপ্পসাদং পৱেদেতি.
সেনকত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.