৫. জম্বুকত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

পঞ্চপঞ্ঞাসাতিআদিকা আযস্মতো জম্বুকত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো তিস্সস্স ভগৱতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো সত্থু সম্মাসম্বোধিং সদ্দহন্তো বোধিৰুক্খং ৱন্দিত্ৱা বীজনেন পূজেসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো কস্সপস্স ভগৱতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো সাসনে পব্বজিত্ৱা অঞ্ঞতৰেন উপাসকেন কাৰিতে আৰামে আৱাসিকো হুত্ৱা ৱিহৰতি তেন উপট্ঠীযমানো. অথেকদিৱসং একো খীণাসৱত্থেৰো লূখচীৱৰধৰো কেসোহৰণত্থং অৰঞ্ঞতো গামাভিমুখো আগচ্ছতি, তং দিস্ৱা সো উপাসকো ইৰিযাপথে পসীদিত্ৱা কপ্পকেন কেসমস্সূনি ওহাৰাপেত্ৱা পণীতভোজনং ভোজেত্ৱা সুন্দৰানি চীৱৰানি দত্ৱা ‘‘ইধেৱ, ভন্তে, ৱসথা’’তি ৱসাপেতি. তং দিস্ৱা আৱাসিকো ইস্সামচ্ছেৰপকতো খীণাসৱত্থেৰং আহ – ‘‘ৱৰং তে, ভিক্খু, ইমিনা পাপুপাসকেন উপট্ঠীযমানস্স এৱং ইধ ৱসনতো অঙ্গুলীহি কেসে লুঞ্চিত্ৱা অচেলস্স সতো গূথমুত্তাহাৰজীৱন’’ন্তি. এৱঞ্চ পন ৱত্ৱা তাৱদেৱ ৱচ্চকুটিং পৱিসিত্ৱা পাযাসং ৱড্ঢেন্তো ৱিয হত্থেন গূথং ৱড্ঢেত্ৱা ৱড্ঢেত্ৱা যাৱদত্থং খাদি, মুত্তঞ্চ পিৱি. ইমিনা নিযামেন যাৱতাযুকং ঠত্ৱা কালঙ্কত্ৱা নিৰযে পচ্চিত্ৱা পুন গূথমুত্তাহাৰো ৱসিত্ৱা তস্সেৱ কম্মস্স ৱিপাকাৱসেসেন মনুস্সেসু উপ্পন্নোপি পঞ্চ জাতিসতানি নিগণ্ঠো হুত্ৱা গূথভক্খো অহোসি.

পুন ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে মনুস্সযোনিযং নিব্বত্তমানোপি অৰিযূপৱাদবলেন দুগ্গতকূলে নিব্বত্তিত্ৱা থঞ্ঞং ৱা খীৰং ৱা সপ্পিং ৱা পাযমানো, তং ছড্ডেত্ৱা মুত্তমেৱ পিৱতি, ওদনং ভোজিযমানো, তং ছড্ডেত্ৱা গূথমেৱ খাদতি, এৱং গূথমুত্তপৰিভোগেন ৱড্ঢন্তো ৱযপ্পত্তোপি তদেৱ পৰিভুঞ্জতি. মনুস্সা ততো ৱাৰেতুং অসক্কোন্তা পৰিচ্চজিংসু. সো ঞাতকেহি পৰিচ্চত্তো নগ্গপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা ন ন্হাযতি, ৰজোজল্লধৰো কেসমস্সূনি লুঞ্চিত্ৱা অঞ্ঞে ইৰিযাপথে পটিক্খিপিত্ৱা একপাদেন তিট্ঠতি, নিমন্তনং ন সাদিযতি, মাসোপৱাসং অধিট্ঠায পুঞ্ঞত্থিকেহি দিন্নং ভোজনং মাসে মাসে একৱাৰং কুসগ্গেন গহেত্ৱা দিৱা জিৱ্হগ্গেন লেহতি, ৰত্তিযং পন ‘‘অল্লগূথং সপ্পাণক’’ন্তি অখাদিত্ৱা সুক্খগূথমেৱ খাদতি, এৱং কৰোন্তস্স পঞ্চপঞ্ঞাসৱস্সানি ৱীতিৱত্তানি মহাজনো ‘‘মহাতপো পৰমপ্পিচ্ছো’’তি মঞ্ঞমানো তন্নিন্নো তপ্পোণো অহোসি.

অথ ভগৱা তস্স হদযব্ভন্তৰে ঘটে পদীপং ৱিয অৰহত্তূপনিস্সযং পজ্জলন্তং দিস্ৱা সযমেৱ তত্থ গন্ত্ৱা ধম্মং দেসেত্ৱা সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠাপেত্ৱা, এহিভিক্খূপসম্পদায লদ্ধূপসম্পদং ৱিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৱা অৰহত্তে পতিট্ঠাপেসি. অযমেত্থ সঙ্খেপো. ৱিত্থাৰো পন ধম্মপদে ‘‘মাসে মাসে কুসগ্গেনা’’তি গাথাৱণ্ণনায (ধ. প. অট্ঠ. ১.জম্বুকত্থেৰৱত্থু) ৱুত্তনযেন ৱেদিতব্বো. অৰহত্তে পন পতিট্ঠিতো পৰিনিব্বানকালে ‘‘আদিতো মিচ্ছা পটিপজ্জিত্ৱাপি সম্মাসম্বুদ্ধং নিস্সায সাৱকেন অধিগন্তব্বং মযা অধিগত’’ন্তি দস্সেন্তো –

২৮৩. ‘‘পঞ্চপঞ্ঞাসৱস্সানি, ৰজোজল্লমধাৰযিং;

ভুঞ্জন্তো মাসিকং ভত্তং, কেসমস্সুং অলোচযিং.

২৮৪. ‘‘একপাদেন অট্ঠাসিং, আসনং পৰিৱজ্জযিং;

সুক্খগূথানি চ খাদিং, উদ্দেসঞ্চ ন সাদিযিং.

২৮৫. ‘‘এতাদিসং কৰিত্ৱান, বহুং দুগ্গতিগামিনং;

ৱুয্হমানো মহোঘেন, বুদ্ধং সৰণমাগমং.

২৮৬. ‘‘সৰণগমনং পস্স, পস্স ধম্মসুধম্মতং;

তিস্সো ৱিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি. –

ইমা চতস্সো গাথা অভাসি.

তত্থ পঞ্চপঞ্ঞাসৱস্সানি, ৰজোজল্লমধাৰযিন্তি নগ্গপব্বজ্জূপগমনেন ন্হানপটিক্খেপতো পঞ্চাধিকানি পঞ্ঞাসৱস্সানি সৰীৰে লগ্গং আগন্তুকৰেণুসঙ্খাতং ৰজো, সৰীৰমলসঙ্খাতং জল্লঞ্চ কাযেন ধাৰেসিং. ভুঞ্জন্তো মাসিকং ভত্তন্তি ৰত্তিযং গূথং খাদন্তো লোকৱঞ্চনত্থং মাসোপৱাসিকো নাম হুত্ৱা পুঞ্ঞত্থিকেহি দিন্নং ভোজনং মাসে মাসে একৱাৰং জিৱ্হগ্গে পঠনৱসেন ভুঞ্জন্তো অলোচযিন্তি তাদিসচ্ছাৰিকাপক্খেপেন সিথিলমূলং কেসমস্সুং অঙ্গুলীহি লুঞ্চাপেসিং.

একপাদেন অট্ঠাসিং, আসনং পৰিৱজ্জযিন্তি সব্বেন সব্বং আসনং নিসজ্জং পৰিৱজ্জেসিং, তিট্ঠন্তো চ উভো হত্থে উক্খিপিত্ৱা একেনেৱ পাদেন অট্ঠাসিং. উদ্দেসন্তি নিমন্তনং. উদিস্সকতন্তি কেচি. ন সাদিযিন্তি ন সম্পটিচ্ছিং পটিক্খিপিন্তি অত্থো.

এতাদিসং কৰিত্ৱান, বহুং দুগ্গতিগামিনন্তি এতাদিসং এৱৰূপং ৱিপাকনিব্বত্তনকং দুগ্গতিগামিনং বহুং পাপকম্মং পুৰিমজাতীসু ইধ চ কত্ৱা উপ্পাদেত্ৱা. ৱুয্হমানো মহোঘেনাতি কামোঘাদিনা মহতা ওঘেন ৱিসেসতো দিট্ঠোঘেন অপাযসমুদ্দং পতিআকড্ঢিযমানো, বুদ্ধং সৰণমাগমন্তি তাদিসেন পুঞ্ঞকম্মচ্ছিদ্দেন কিচ্ছেন মনুস্সত্তভাৱং লভিত্ৱা ইদানি পুঞ্ঞবলেন বুদ্ধং ‘‘সৰণ’’ন্তি আগমাসিং, ‘‘সম্মাসম্বুদ্ধো ভগৱা’’তি অৱেচ্চপসাদেন সত্থৰি পসীদিং. সৰণগমনং পস্স, পস্স ধম্মসুধম্মতন্তি আযতনগতং মম সৰণগমনং পস্স, পস্স সাসনধম্মস্স চ সুধম্মতং যোহং তথামিচ্ছাপটিপন্নোপি একোৱাদেনেৱ সত্থাৰা এদিসং সম্পত্তিং সম্পাপিতো. ‘‘তিস্সো ৱিজ্জা’’তিআদিনা তং সম্পত্তিং দস্সেতি তেনাহ (অপ. থেৰ ২.৪৬.১৭-২১) –

‘‘তিস্সস্সাহং ভগৱতো, বোধিৰুক্খমৱন্দিযং;

পগ্গয্হ বীজনিং তত্থ, সীহাসনমবীজহং.

‘‘দ্ৱেনৱুতে ইতো কপ্পে, সীহাসনমবীজহং;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, বীজনায ইদং ফলং.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

জম্বুকত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.