২. ভগুত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

অহং মিদ্ধেনাতিআদিকা আযস্মতো ভগুত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযং কিৰ পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো সত্থৰি পৰিনিব্বুতে তস্স ধাতুযো পুপ্ফেহি পূজেসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন নিম্মানৰতীসু নিব্বত্তিত্ৱা অপৰাপৰং দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সক্যৰাজকুলে নিব্বত্তিত্ৱা ভগূতি লদ্ধনামো ৱযপ্পত্তো অনুৰুদ্ধকিমিলেহি সদ্ধিং নিক্খমিত্ৱা পব্বজিত্ৱা বালকলোণকগামে ৱসন্তো একদিৱসং থিনমিদ্ধাভিভৱং ৱিনোদেতুং ৱিহাৰতো নিক্খম্ম চঙ্কমং অভিৰুহন্তো পপতিত্ৱা তদেৱ অঙ্কুসং কত্ৱা থিনমিদ্ধং ৱিনোদেত্ৱা ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ২.৪৬.৪৯-৫৭) –

‘‘পৰিনিব্বুতে ভগৱতি, পদুমুত্তৰে মহাযসে;

পুপ্ফৱটংসকে কত্ৱা, সৰীৰমভিৰোপযিং.

‘‘তত্থ চিত্তং পসাদেত্ৱা, নিম্মানং অগমাসহং;

দেৱলোকগতো সন্তো, পুঞ্ঞকম্মং সৰামহং.

‘‘অম্বৰা পুপ্ফৱস্সো মে, সব্বকালং পৱস্সতি;

সংসৰামি মনুস্সে চে, ৰাজা হোমি মহাযসো.

‘‘তহিং কুসুমৱস্সো মে, অভিৱস্সতি সব্বদা;

তস্সেৱ পুপ্ফপূজায, ৱাহসা সব্বদস্সিনো.

‘‘অযং পচ্ছিমকো ময্হং, চৰিমো ৱত্ততে ভৱো;

অজ্জাপি পুপ্ফৱস্সো মে, অভিৱস্সতি সব্বদা.

‘‘সতসহস্সিতো কপ্পে, যং পুপ্ফমভিৰোপযিং;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, দেহপূজাযিদং ফলং.

‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অৰহত্তং পন পত্ৱা ফলসুখেন নিব্বানসুখেন চ ৱীতিনামেন্তো সত্থাৰা একৱিহাৰং অনুমোদিতুং উপগতেন – ‘‘কচ্চি ত্ৱং, ভিক্খু, অপ্পমত্তো ৱিহৰসী’’তি পুট্ঠো অত্তনো অপ্পমাদৱিহাৰং নিৱেদেন্তো –

২৭১. ‘‘অহং মিদ্ধেন পকতো, ৱিহাৰা উপনিক্খমিং;

চঙ্কমং অভিৰুহন্তো, তত্থেৱ পপতিং ছমা.

২৭২. ‘‘গত্তানি পৰিমজ্জিত্ৱা, পুনপাৰুয্হ চঙ্কমং;

চঙ্কমে চঙ্কমিং সোহং, অজ্ঝত্তং সুসমাহিতো.

২৭৩. ‘‘ততো মে মনসীকাৰো, যোনিসো উদপজ্জথ;

আদীনৱো পাতুৰহু, নিব্বিদা সমতিট্ঠথ.

২৭৪. ‘‘ততো চিত্তং ৱিমুচ্চি মে, পস্স ধম্মসুধম্মতং;

তিস্সো ৱিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি. –

ইমা চতস্সো গাথা অভাসি.

তত্থ মিদ্ধেন পকতোতি কাযালসিযসঙ্খাতেন অসত্তিৱিঘাতসভাৱেন মিদ্ধেন অভিভূতো. ৱিহাৰাতি সেনাসনতো. উপনিক্খমিন্তি চঙ্কমিতুং নিক্খমিং. তত্থেৱ পপতিং ছমাতি তত্থেৱ চঙ্কমসোপানে নিদ্দাভিভূততায ভূমিযং নিপতিং. গত্তানি পৰিমজ্জিত্ৱাতি ভূমিযং পতনেন পংসুকিতানি অত্তনো সৰীৰাৱযৱানি অনুমজ্জিত্ৱা. পুনপাৰুয্হ চঙ্কমন্তি ‘‘পতিতো দানাহ’’ন্তি সঙ্কোচং অনাপজ্জিত্ৱা পুনপি চঙ্কমট্ঠানং আৰুহিত্ৱা. অজ্ঝত্তং সুসমাহিতোতি গোচৰজ্ঝত্তে কম্মট্ঠানে নীৱৰণৱিক্খম্ভনেন সুট্ঠু সমাহিতো একগ্গচিত্তো হুত্ৱা চঙ্কমিন্তি যোজনা. সেসং ৱুত্তনযমেৱ. ইদমেৱ চ থেৰস্স অঞ্ঞাব্যাকৰণং অহোসি.

ভগুত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.