৬. খুজ্জসোভিতত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
যে চিত্তকথী বহুস্সুতাতি আযস্মতো খুজ্জসোভিতত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযং কিৰ পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো একদিৱসং ভগৱন্তং মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং গচ্ছন্তং দিস্ৱা পসন্নমানসো দসহি গাথাহি অভিত্থৱি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে পাটলিপুত্তনগৰে ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তি, ‘‘সোভিতো’’তিস্স নামং অহোসি. থোকং খুজ্জধাতুকতায পন খুজ্জসোভিতোত্ৱেৱ পঞ্ঞাযিত্থ. সো ৱযপ্পত্তো সত্থৰি পৰিনিব্বুতে আনন্দত্থেৰস্স সন্তিকে পব্বজিত্ৱা ছড়ভিঞ্ঞো অহোসি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ২.৪৭.৪৯-৫৮) –
‘‘ককুধং ৱিলসন্তংৱ, দেৱদেৱং নৰাসভং;
ৰথিযং পটিপজ্জন্তং, কো দিস্ৱা ন পসীদতি.
‘‘তমন্ধকাৰং নাসেত্ৱা, সন্তাৰেত্ৱা বহুং জনং;
ঞাণালোকেন জোতন্তং, কো দিস্ৱা ন পসীদতি.
‘‘ৱসীসতসহস্সেহি, নীযন্তং লোকনাযকং;
উদ্ধৰন্তং বহূ সত্তে, কো দিস্ৱা ন পসীদতি.
‘‘আহনন্তং ধম্মভেৰিং, মদ্দন্তং তিত্থিযে গণে;
সীহনাদং ৱিনদন্তং, কো দিস্ৱা ন পসীদতি.
‘‘যাৱতা ব্ৰহ্মলোকতো, আগন্ত্ৱান সব্ৰহ্মকা;
পুচ্ছন্তি নিপুণে পঞ্হে, কো দিস্ৱা ন পসীদতি.
‘‘যস্সঞ্জলিং কৰিত্ৱান, আযাচন্তি সদেৱকা;
তেন পুঞ্ঞং অনুভোন্তি, কো দিস্ৱা ন পসীদতি.
‘‘সব্বে জনা সমাগন্ত্ৱা, সম্পৱাৰেন্তি চক্খুমং;
ন ৱিকম্পতি অজ্ঝিট্ঠো, কো দিস্ৱা ন পসীদতি.
‘‘নগৰং পৱিসতো যস্স, ৰৱন্তি ভেৰিযো বহূ;
ৱিনদন্তি গজা মত্তা, কো দিস্ৱা ন পসীদতি.
‘‘ৱীথিযা গচ্ছতো যস্স, সব্বাভা জোততে সদা;
অব্ভুন্নতা সমা হোন্তি, কো দিস্ৱা ন পসীদতি.
‘‘ব্যাহৰন্তস্স বুদ্ধস্স, চক্কৱাড়ম্পি সুয্যতি;
সব্বে সত্তে ৱিঞ্ঞাপেতি, কো দিস্ৱা ন পসীদতি.
‘‘সতসহস্সিতো কপ্পে, যং বুদ্ধমভিকিত্তযিং;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, কিত্তনায ইদং ফলং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
ছড়ভিঞ্ঞো পন হুত্ৱা পঠমমহাসঙ্গীতিকালে ৰাজগহে সত্তপণ্ণিগুহাযং সন্নিপতিতেন সঙ্ঘেন ‘‘আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেহী’’তি আণত্তো পথৱিযং নিমুজ্জিত্ৱা থেৰস্স পুৰতো উট্ঠহিত্ৱা সঙ্ঘস্স সাসনং আৰোচেত্ৱা সযং পুৰেতৰং আকাসেন গন্ত্ৱা সত্তপণ্ণিগুহাদ্ৱাৰং সম্পাপুণি. তেন চ সমযেন মাৰস্স মাৰকাযিকানঞ্চ পটিসেধনত্থং দেৱসঙ্ঘেন পেসিতা অঞ্ঞতৰা দেৱতা সত্তপণ্ণিগুহাদ্ৱাৰে ঠিতা হোতি, তস্সা খুজ্জসোভিতো থেৰো অত্তনো আগমনং কথেন্তো –
২৩৪. ‘‘যে চিত্তকথী বহুস্সুতা, সমণা পাটলিপুত্তৱাসিনো;
তেসঞ্ঞতৰোযমাযুৱা, দ্ৱাৰে তিট্ঠতি খুজ্জসোভিতো’’তি. – পঠমং গাথমাহ;
তত্থ চিত্তকথীতি ৱিচিত্তধম্মকথিকা, সঙ্খিপনং, ৱিত্থাৰণং গম্ভীৰকৰণং উত্তানীকৰণং কঙ্খাৱিনোদনং ধম্মপতিট্ঠাপনন্তি এৱমাদীহি নানানযেহি পৰেসং অজ্ঝাসযানুৰূপং ধম্মস্স কথনসীলাতি অত্থো. বহুস্সুতাতি পৰিযত্তিপটিৱেধবাহুসচ্চপাৰিপূৰিযা বহুস্সুতা. সব্বসো সমিতপাপতায সমণা. পাটলিপুত্তৱাসিনো, তেসঞ্ঞতৰোতি পাটলিপুত্তনগৰৱাসিতায পাটলিপুত্তৱাসিনো, তেসং অঞ্ঞতৰো, অযং আযুৱা দীঘাযু আযস্মা. দ্ৱাৰে তিট্ঠতীতি সত্তপণ্ণিগুহায দ্ৱাৰে তিট্ঠতি, সঙ্ঘস্স অনুমতিযা পৱিসিতুন্তি অত্থো. তং সুত্ৱা সা দেৱতা থেৰস্স আগমনং সঙ্ঘস্স নিৱেদেন্তী –
২৩৫. ‘‘যে চিত্তকথী…পে… দ্ৱাৰে তিট্ঠতি মালুতেৰিতো’’তি. – দুতিযং গাথমাহ;
তত্থ মালুতেৰিতোতি ইদ্ধিচিত্তজনিতেন ৱাযুনা এৰিতো, ইদ্ধিবলেন আগতোতি অত্থো.
এৱং তায দেৱতায নিৱেদিতেন সঙ্ঘেন কতোকাসো থেৰো সঙ্ঘস্স সন্তিকং গচ্ছন্তো –
২৩৬. ‘‘সুযুদ্ধেন সুযিট্ঠেন, সঙ্গামৱিজযেন চ;
ব্ৰহ্মচৰিযানুচিণ্ণেন, এৱাযং সুখমেধতী’’তি. –
ইমায ততিযগাথায অঞ্ঞং ব্যাকাসি.
তত্থ সুযুদ্ধেনাতি পুব্বভাগে তদঙ্গৱিক্খম্ভনপ্পহানৱসেন কিলেসেহি সুট্ঠু যুজ্ঝনেন. সুযিট্ঠেনাতি অন্তৰন্তৰা কল্যাণমিত্তেহি দিন্নসপ্পাযধম্মদানেন. সঙ্গামৱিজযেন চাতি সমুচ্ছেদপ্পহানৱসেন সব্বসো কিলেসাভিসঙ্খাৰনিম্মথনেন লদ্ধসঙ্গামৱিজযেন চ. ব্ৰহ্মচৰিযানুচিণ্ণেনাতি অনুচিণ্ণেন অগ্গমগ্গব্ৰহ্মচৰিযেন. এৱাযং সুখমেধতীতি এৱং ৱুত্তপ্পকাৰেন অযং খুজ্জসোভিতো নিব্বানসুখং ফলসমাপত্তিসুখঞ্চ এধতি, অনুভৱতীতি অত্থো.
খুজ্জসোভিতত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.