২. পচ্চযত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
পঞ্চাহাহং পব্বজিতোতি আযস্মতো পচ্চযত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো ইতো একনৱুতে কপ্পে ৱিপস্সিস্স ভগৱতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো একদিৱসং সত্থাৰং ৱিনতায নাম নদিযা তীৰে গচ্ছন্তং দিস্ৱা পসন্নমানসো মনুঞ্ঞদস্সনানি মহন্তানি উদুম্বৰফলানি ওচিনিত্ৱা উপনামেসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন সুগতীসুযেৱ সংসৰন্তো ইমস্মিং ভদ্দকপ্পে কস্সপে ভগৱতি লোকে উপ্পজ্জিত্ৱা পৱত্তৱৰধম্মচক্কে ৱেনেয্যজনানুগ্গহং কৰোন্তে তস্স সাসনে পব্বজিত্ৱা ৱিপস্সনং পট্ঠপেত্ৱা ভাৱনমনুযুঞ্জন্তো একদিৱসং সংসাৰদুক্খং চিন্তেত্ৱা
অতিৱিয সঞ্জাতসংৱেগো ৱিহাৰে নিসিন্নো ‘‘অৰহত্তং অপ্পত্ৱা ইতো ন নিক্খমিস্সামী’’তি চিত্তং অধিট্ঠায ৱাযমন্তো ঞাণস্স অপৰিপক্কত্তা ৱিপস্সনং উস্সুক্কাপেতুং নাসক্খি. সো কালঙ্কত্ৱা দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ৰোহিতনগৰে খত্তিযকুলে নিব্বত্তিত্ৱা পচ্চযোতি লদ্ধনামো ৱযপ্পত্তো পিতু অচ্চযেন ৰজ্জে পতিট্ঠিতো একদিৱসং মহাৰাজবলিং কাতুং আৰভি. তত্থ মহাজনো সন্নিপতি. তস্মিং সমাগমে তস্স পসাদঞ্জননত্থং সত্থা মহাজনস্স পেক্খন্তস্সেৱ আকাসে ৱেস্সৱণেন নিম্মিতে ৰতনমযকূটাগাৰে ৰতনমযসীহাসনে নিসীদিত্ৱা ধম্মং দেসেসি. মহতো জনকাযস্স ধম্মাভিসমযো অহোসি. তং ধম্মং সুত্ৱা পচ্চযৰাজাপি ৰজ্জং পহায পুৰিমহেতুসঞ্চোদিতো পব্বজি. সো যথা কস্সপস্স ভগৱতো কালে পটিঞ্ঞং অকাসি, এৱং পটিঞ্ঞং কত্ৱা ৱিহাৰং পৱিসিত্ৱা ৱিপস্সনং ৱড্ঢেন্তো ঞাণস্স পৰিপাকং গতত্তা তাৱদেৱ অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ১.৩৯.১৫-২০) –
‘‘ৱিনতানদিযা তীৰে, ৱিহাসি পুৰিসুত্তমো;
অদ্দসং ৱিৰজং বুদ্ধং, একগ্গং সুসমাহিতং.
‘‘তস্মিং পসন্নমানসো, কিলেসমলধোৱনে;
উদুম্বৰফলং গয্হ, বুদ্ধসেট্ঠস্সদাসহং.
‘‘একনৱুতিতো কপ্পে, যং ফলমদদিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, ফলদানস্সিদং ফলং.
‘‘ইমম্হি ভদ্দকে কপ্পে, সংৱিগ্গমানমানসো;
কস্সপস্স ভগৱতো, সাসনে পব্বজিং অহং.
‘‘তথা পব্বজিতো সন্তো, ভাৱনং অনুযুঞ্জিসং;
ন ৱিহাৰা নিক্খমিস্সং, ইতি কত্ৱান মানসং.
‘‘উত্তমত্থং অসম্পত্তো, ন চ পত্তোম্হি তাৱদে;
ইদানি পন ঞাণস্স, পৰিপাকেন নিব্বুতো;
পত্তোম্হি অচলং ঠানং, ফুসিত্ৱা অচ্চুতং পদং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অৰহত্তং পন পত্ৱা অত্তনো পটিপত্তিকিত্তনমুখেন অঞ্ঞং ব্যাকৰোন্তো –
২২২. ‘‘পঞ্চাহাহং পব্বজিতো, সেখো অপ্পত্তমানসো;
ৱিহাৰং মে পৱিট্ঠস্স, চেতসো পণিধী অহু.
২২৩. ‘‘নাসিস্সং ন পিৱিস্সামি, ৱিহাৰতো ন নিক্খমে;
নপি পস্সং নিপাতেস্সং, তণ্হাসল্লে অনূহতে.
২২৪. ‘‘তস্স মেৱং ৱিহৰতো, পস্স ৱীৰিযপৰক্কমং;
তিস্সো ৱিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি. –
ইমা তিস্সো গাথা অভাসি.
তত্থ পঞ্চাহাহং পব্বজিতোতি পঞ্চাহো অহং, পব্বজিতো হুত্ৱা পঞ্চাহো, পব্বজিতদিৱসতো পঞ্চমো অহো নিট্ঠিতোতি অত্থো. সেখো অপ্পত্তমানসোতি অধিসীলসিক্খাদীনং সিক্খনতো সেখো. অনৱসেসতো মানং সিযতি সমুচ্ছিন্দতীতি মানসো, অগ্গমগ্গো, তংনিব্বত্তিতো মানসতো আগতং মানসং, অৰহত্তং, তং, সো ৱা অপ্পত্তো এতেনাতি অপ্পত্তমানসো. ৱিহাৰং মে পৱিট্ঠস্স, চেতসো পণিধী অহূতি এৱং সেখস্স মে ৱসনকৱিহাৰং ওৱৰকং পৱিট্ঠস্স সতো এৱৰূপো ইদানি ৱুচ্চমানাকাৰো চেতোপণিধি অহোসি, এৱং মযা চিত্তং পণিহিতন্তি অত্থো.
নাসিস্সন্তিআদিনা চিত্তপণিধিং দস্সেতি. তত্থ নাসিস্সন্তি যংকিঞ্চি ভোজনং ন ভুঞ্জিস্সং ন ভুঞ্জিস্সামি তণ্হাসল্লে মম হদযগতে অনূহতে অনুদ্ধতেতি এৱং সব্বপদেসু যোজেতব্বং. ন পিৱিস্সামীতি যংকিঞ্চি পাতব্বং ন পিৱিস্সামি. ৱিহাৰতো ন নিক্খমেতি ইমস্মা ইদানি মযা নিসিন্নগব্ভতো ন নিক্খমেয্যং. নপি পস্সং নিপাতেস্সন্তি মম সৰীৰস্স দ্ৱীসু পস্সেসু একম্পি পস্সং কাযকিলমথৱিনোদনত্থং ন নিপাতেস্সং, একপস্সেনপি ন নিপজ্জিস্সামীতি অত্থো.
তস্স মেৱং ৱিহৰতোতি তস্স মে এৱং চিত্তং পণিধায দড়্হৱীৰিযাধিট্ঠানং কত্ৱা ৱিপস্সনানুযোগৱসেন ৱিহৰতো. পস্স ৱীৰিযপৰক্কমন্তি ৱিধিনা ঈৰযিতব্বতো ‘‘ৱীৰিযং’’ পৰং ঠানং অক্কমনতো ‘‘পৰক্কমো’’তি চ লদ্ধনামং উস্সোড়্হীভূতং ৱাযামং পস্স জানাহি. যস্স পনানুভাৱেন মযা তিস্সো ৱিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসনন্তি ৱুত্তত্থমেৱ.
পচ্চযত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.