১৩. অভিভূতত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
সুণাথ ঞাতযো সব্বেতি আযস্মতো অভিভূতত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো ৱেস্সভুস্স ভগৱতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো তাদিসেন কল্যাণমিত্তসন্নিস্সযেন সাসনে অভিপ্পসন্নো অহোসি. সো সত্থৰি পৰিনিব্বুতে তস্স ধাতুং গহেতুং মহাজনে উস্সাহং কৰোন্তে সযং সব্বপঠমং গন্ধোদকেন চিতকং নিব্বাপেসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ৱেঠপুৰনগৰে ৰাজকুলে নিব্বত্তিত্ৱা অভিভূতোতি লদ্ধনামো পিতু অচ্চযেন ৰজ্জং কাৰেতি. তস্মিঞ্চ সমযে ভগৱা জনপদচাৰিকং চৰন্তো অনুপুব্বেন তং নগৰং পাপুণি. ততো সো ৰাজা ‘‘ভগৱা কিৰ মম নগৰং অনুপ্পত্তো’’তি সুত্ৱা সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা ধম্মং সুত্ৱা দুতিযদিৱসে মহাদানং পৱত্তেসি. ভগৱা ভুত্তাৱী তস্স ৰঞ্ঞো অজ্ঝাসযানুৰূপং অনুমোদনং কৰোন্তোযেৱ ৱিত্থাৰতো ধম্মং দেসেসি. সো ধম্মং সুত্ৱা লদ্ধপ্পসাদো ৰজ্জং পহায পব্বজিত্ৱা অৰহত্তং সচ্ছাকাসি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ২.৪৭.১১-১৫) –
‘‘দয্হমানে সৰীৰম্হি, ৱেস্সভুস্স মহেসিনো;
গন্ধোদকং গহেত্ৱান, চিতং নিব্বাপযিং অহং.
‘‘একতিংসে ইতো কপ্পে, চিতং নিব্বাপযিং অহং;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, গন্ধোদকস্সিদং ফলং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অৰহত্তং পন পত্ৱা ৱিমুত্তিসুখেন ৱিহৰন্তে তস্মিং তস্স ঞাতকা অমচ্চা পাৰিসজ্জা নাগৰা জানপদাতি সব্বে সমাগন্ত্ৱা, ‘‘ভন্তে, কস্মা ত্ৱং অম্হে অনাথে কত্ৱা পব্বজিতো’’তি পৰিদেৱিংসু. থেৰো তে ঞাতিপমুখে মনুস্সে পৰিদেৱন্তে দিস্ৱা তেসং অত্তনো পব্বজ্জকাৰণৱিভাৱনমুখেন ধম্মং কথেন্তো –
২৫৫. ‘‘সুণাথ ঞাতযো সব্বে, যাৱন্তেত্থ সমাগতা;
ধম্মং ৱো দেসযিস্সামি, দুক্খা জাতি পুনপ্পুনং.
২৫৬. ‘‘আৰম্ভথ নিক্কমথ, যুঞ্জথ বুদ্ধসাসনে;
ধুনাথ মচ্চুনো সেনং, নড়াগাৰংৱ কুঞ্জৰো.
২৫৭. ‘‘যো ইমস্মিং ধম্মৱিনযে, অপ্পমত্তো ৱিহস্সতি;
পহায জাতিসংসাৰং, দুক্খস্সন্তং কৰিস্সতী’’তি. – তিস্সো গাথা অভাসি;
তত্থ সুণাথাতি নিসামেথ, ইদানি মযা ৱুচ্চমানং ওহিতসোতা সোতদ্ৱাৰানুসাৰেন উপধাৰেথাতি অত্থো. ঞাতযোতি ঞাতী পমুখে কত্ৱা তেসং সব্বেসং আলপনং, তেনাহ ‘‘সব্বে যাৱন্তেত্থ সমাগতা’’তি, যাৱন্তো যত্তকা এত্থ সমাগমে, এতিস্সং ৱা মম পব্বজ্জায সমাগতাতি অত্থো.
ইদানি যং সন্ধায ‘‘সুণাথা’’তি সৱনাণত্তিকৱচনং কতং, তং ‘‘ধম্মং ৱো দেসযিস্সামী’’তি পটিজানিত্ৱা ‘‘দুক্খা জাতি পুনপ্পুন’’ন্তিআদিনা দেসেতুং আৰভি. তত্থ দুক্খা জাতি পুনপ্পুনন্তি জাতি নামেসা গব্ভোক্কন্তিমূলকাদিভেদস্স জৰাদিভেদস্স চ অনেকৱিহিতস্স দুক্খস্স অধিট্ঠানভাৱতো দুক্খা. সা পুনপ্পুনং পৱত্তমানা অতিৱিয দুক্খা.
তস্সা পন জাতিযা সমতিক্কমনত্থং উস্সাহো কৰণীযোতি দস্সেন্তো আহ ‘‘আৰম্ভথা’’তিআদি. তত্থ আৰম্ভথাতি আৰম্ভধাতুসঙ্খাতং ৱীৰিযং কৰোথ. নিক্কমথাতি কোসজ্জপক্খতো নিক্খন্তত্তা নিক্কমধাতুসঙ্খাতং তদুত্তৰিং ৱীৰিযং কৰোথ. যুঞ্জথ বুদ্ধসাসনেতি যস্মা সীলসংৱৰো ইন্দ্ৰিযেসু গুত্তদ্ৱাৰতা ভোজনে মত্তঞ্ঞুতা সতিসম্পজঞ্ঞন্তি ইমেসু ধম্মেসু পতিট্ঠিতানং জাগৰিযানুযোগৱসেন আৰম্ভনিক্কমধাতুযো সম্পজ্জন্তি, তস্মা তথাভূতা সমথৱিপস্সনাসঙ্খাতে অধিসীলসিক্খাদিসঙ্খাতে ৱা ভগৱতো সাসনে যুত্তপ্পযুত্তা হোথ. ধুনাথ মচ্চুনো সেনং, নড়াগাৰংৱ কুঞ্জৰোতি এৱং পটিপজ্জন্তা চ তেধাতুইস্সৰস্স মচ্চুৰাজস্স ৱসং সত্তে নেতীতি তস্স সেনাসঙ্খাতং অবলং দুব্বলং যথা নাম থামবলূপপন্নো কুঞ্জৰো নড়েহি কতং অগাৰং খণেনেৱ ৱিদ্ধংসেতি, এৱমেৱ কিলেসগণং ধুনাথ ৱিধমথ ৱিদ্ধংসেথাতি অত্থো.
এৱং পন বুদ্ধসাসনে উস্সাহং কৰোন্তস্স একংসিকো জাতিদুক্খস্স সমতিক্কমোতি দস্সেন্তো ‘‘যো ইমস্মি’’ন্তিআদিনা ততিযং গাথমাহ. তং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.
অভিভূতত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.