৬. নিতকত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
কস্স সেলূপমং চিত্তন্তি আযস্মতো নিতকত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে পুঞ্ঞানি কৰোন্তো ৱিপস্সিস্স ভগৱতো কালে বন্ধুমতীনগৰে আৰামগোপকো হুত্ৱা জীৱন্তো একদিৱসং ভগৱন্তং আকাসেন গচ্ছন্তং দিস্ৱা পসন্নমানসো নাড়িকেৰফলং দাতুকামো অহোসি. সত্থা তং অনুগ্গণ্হন্তো আকাসেযেৱ ঠত্ৱা পটিগ্গণ্হি. সো তং দত্ৱা উড়াৰং পীতিসোমনস্সং পটিসংৱেদি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কোসলৰট্ঠে ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৱা নিতকোতি লদ্ধনামো ৱিঞ্ঞুতং পত্তো সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুত্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৱা কম্মট্ঠানং গহেত্ৱা অৰঞ্ঞে ৱিহৰন্তো ঘটেন্তো অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ২.৫১.৯১-৯৯) –
‘‘নগৰে বন্ধুমতিযা, আৰামিকো অহং তদা;
অদ্দসং ৱিৰজং বুদ্ধং, গচ্ছন্তং অনিলঞ্জসে.
‘‘নাড়িকেৰফলং গয্হ, বুদ্ধসেট্ঠস্সদাসহং;
আকাসে ঠিতকো সন্তো, পটিগ্গণ্হি মহাযসো.
‘‘ৱিত্তিসঞ্জননো ময্হং, দিট্ঠধম্মসুখাৱহো;
ফলং বুদ্ধস্স দত্ৱান, ৱিপ্পসন্নেন চেতসা.
‘‘অধিগচ্ছিং তদা পীতিং, ৱিপুলঞ্চ সুখুত্তমং;
উপ্পজ্জতেৱ ৰতনং, নিব্বত্তস্স তহিং তহিং.
‘‘একনৱুতিতো কপ্পে, যং ফলং অদদিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, ফলদানস্সিদং ফলং.
‘‘দিব্বচক্খু ৱিসুদ্ধং মে, সমাধিকুসলো অহং;
অভিঞ্ঞাপাৰমিপ্পত্তো, ফলদানস্সিদং ফলং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অৰহত্তং পন পত্ৱা থেৰে ফলসুখেন নিব্বানসুখেন ৱিহৰন্তে পধানপৰিগ্গাহকো থেৰো তং আৰঞ্ঞাযতনং গন্ত্ৱা তত্থ ৱসন্তানং ভিক্খূনং পৰিগ্গণ্হনত্থং ‘‘কস্স সেলূপম’’ন্তিআদিনা পঠমং গাথমাহ.
১৯১. তত্থ কস্স সেলূপমং চিত্তং, ঠিতং নানুপকম্পতীতি ইমস্মিং অৰঞ্ঞাযতনে ৱসন্তেসু কস্স ভিক্খুনো চিত্তং অগ্গফলাধিগমেন একঘনসিলামযপব্বতূপমং সব্বেসং ইঞ্জনানং অভাৱতো ৱসীভাৱপ্পত্তিযা চ ঠিতং সব্বেহিপি লোকধম্মেহি নানুকম্পতি ন ৱেধতি. ইদানিস্স অকম্পনাকাৰং সদ্ধিং কাৰণেন দস্সেতুং ‘‘ৱিৰত্ত’’ন্তিআদি ৱুত্তং. তত্থ ৱিৰত্তং ৰজনীযেসূতি ৱিৰাগসঙ্খাতেন অৰিযমগ্গেন ৰজনীযেসু ৰাগুপ্পত্তিহেতুভূতেসু তেভূমকধম্মেসু ৱিৰত্তং, তত্থ সব্বসো সমুচ্ছিন্নৰাগন্তি অত্থো. কুপ্পনীযেতি পটিঘট্ঠানীযে, সব্বস্মিম্পি আঘাতৱত্থুস্মিং. ন কুপ্পতীতি ন দুস্সতি ন ৱিকাৰং আপজ্জতি. যস্সেৱং ভাৱিতং চিত্তন্তি যস্স অৰিযপুগ্গলস্স চিত্তং মনো এৱং ৱুত্তনযেন তাদিভাৱেন ভাৱিতং, কুতো তং দুক্খমেস্সতীতি তং পুগ্গলং কুতো সত্ততো সঙ্খাৰতো ৱা দুক্খং উপগমিস্সতি, ন তাদিসস্স দুক্খং অত্থীতি অত্থো.
১৯২. এৱং অনিযমৱসেন পুচ্ছিতমত্থং নিতকত্থেৰো অত্তূপনাযিকং কত্ৱা ৱিস্সজ্জেন্তো ‘‘মম সেলূপমং চিত্ত’’ন্তিআদিনা দুতিযগাথায অঞ্ঞং ব্যাকাসি. তং ৱুত্তত্থমেৱ.
নিতকত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.