৯. গোতমত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
সুখং সুপন্তীতি আযস্মতো গোতমত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযং পুঞ্ঞং উপচিনন্তো ৱিপস্সিস্স ভগৱতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো একদিৱসং ভগৱন্তং দিস্ৱা পসন্নমানসো আমোদফলমদাসি. তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱলোকে নিব্বত্তিত্ৱা অপৰাপৰং পুঞ্ঞানি কত্ৱা সুগতীসুযেৱ সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ৰাজগহে ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৱা গোতমোতি লদ্ধনামো সত্তৱস্সিককালে উপনযনং কত্ৱা ৰতনভিক্খং চৰিত্ৱা সহস্সং লভিত্ৱা তং তাদিসে ঠানে ঠপেত্ৱা ৱতং চৰন্তো সোড়সসত্তৰসৱস্সুদ্দেসিককালে অকল্যাণমিত্তেহি কামেসু পৰিনীযমানো একিস্সা ৰূপূপজীৱিনিযা তং সহস্সভণ্ডিকং দত্ৱা ব্ৰহ্মচৰিযৱিনাসং পত্ৱা তায চস্স ব্ৰহ্মচাৰিৰূপং দিস্ৱা ৱিৰত্তাকাৰে দস্সিতে একৰত্তিৱাসেনেৱ নিব্বিন্নৰূপো অত্তনো ব্ৰহ্মচৰিযনিৱাসং ধনজানিঞ্চ সৰিত্ৱা ‘‘অযুত্তং মযা কত’’ন্তি ৱিপ্পটিসাৰী অহোসি. সত্থা তস্স হেতুসম্পত্তিং চিত্তাচাৰঞ্চ ঞত্ৱা তস্স আসন্নট্ঠানে অত্তানং দস্সেসি. সো সত্থাৰং দিস্ৱা পসন্নমানসো উপসঙ্কমি, তস্স ভগৱা ধম্মং দেসেসি. সো ধম্মং সুত্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজন্তো খুৰগ্গেযেৱ অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ২.৫১.৮০-৮৪) –
‘‘সুৱণ্ণৱণ্ণং সম্বুদ্ধং, আহুতীনং পটিগ্গহং;
ৰথিযং পটিপজ্জন্তং, আমোদমদদিং ফলং.
‘‘একনৱুতিতো কপ্পে, যং ফলং অদদিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, ফলদানস্সিদং ফলং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অৰহত্তং পন পত্ৱা ঝানসুখেন ফলসুখেন ৱীতিনামেন্তং একো গিহিসহাযো উপগন্ত্ৱা, ‘‘আৱুসো, তযা ৰতনভিক্খায লদ্ধং পব্বজন্তো কিং অকাসী’’তি পুচ্ছি. তং সুত্ৱা থেৰো ‘‘ইদং নাম কত’’ন্তি অনাচিক্খিত্ৱা মাতুগামে দোসং পকাসেত্ৱা অত্তনো ৱীতৰাগভাৱেন অঞ্ঞং ব্যাকৰোন্তো ‘‘সুখং সুপন্তী’’তিআদিনা গাথাদ্ৱযমাহ.
১৩৭. তত্থ সুখং সুপন্তি মুনযো, যে ইত্থীসু ন বজ্ঝৰেতি যে ইত্থীসু ৱিসযভূতাসু নিমিত্তভূতাসু ৱা ৰাগবন্ধনেন ন বজ্ঝন্তি, তে মুনযো তপস্সিনো সংযতিন্দ্ৰিযা সুখং সুপন্তি সুখং ৱিহৰন্তি, নত্থি তেসং দুক্খন্তি অধিপ্পাযো. ‘‘সুপন্তী’’তি হি নিদস্সনমত্তমেতং. সদা ৱে ৰক্খিতব্বাসূতি একংসেন সব্বকালং ৰক্খিতব্বাসু. ইত্থিযো হি সত্তভূমিকে নিপ্পুৰিসে পাসাদে উপৰিভূমিযং ৱসাপেত্ৱাপি, কুচ্ছিযং পক্খিপিত্ৱাপি ন সক্কা ৰক্খিতুং, তস্মা তা কিট্ঠাদিগাৱিযো ৱিয সব্বকালং ৰক্খণীযা হোন্তি. বহুচিত্ততায ৱা সামিকেন ৱত্থালঙ্কাৰানুপ্পদানাদিনা চিত্তঞ্ঞথত্ততো সব্বকালং ৰক্খিতব্বা. সৰীৰসভাৱং ৱা মালাগন্ধাদীহি পটিচ্ছাদনৱসেন ৰক্খিতব্বচিত্ততায ৰক্খিতব্বাতি. যাসু সচ্চং সুদুল্লভন্তি যাসু সচ্চৱচনং লদ্ধুং ন সক্কা, ইত্থিযো হি অগ্গিম্পি পৱিসন্তি, ৱিসম্পি খাদন্তি, সত্থম্পি আহৰন্তি, উব্বন্ধিত্ৱাপি কালং কৰোন্তি, ন পন সচ্চে ঠাতুং সক্কোন্তি. তস্মা এৱৰূপা ইত্থিযো ৱজ্জেত্ৱা ঠিতা মুনযো সুখিতা ৱতাতি দস্সেতি.
১৩৮. ইদানি যস্স অপ্পহীনত্তা এৱৰূপাসু ইত্থীসুপি বজ্ঝন্তি, তস্স কামস্স অত্তনো সুপ্পহীনতং অচ্চন্তনিট্ঠিততঞ্চ দস্সেন্তো দুতিযং গাথমাহ. ৱধং চৰিম্হ তে কামাতি অম্ভো কাম, তৱ ৱধং অচ্চন্তসমুচ্ছেদং অৰিযমগ্গেন চৰিম্হ, ‘‘ৱধং চৰিম্হসে’’তিপি পাঠো, ৱধায পহানায মগ্গব্ৰহ্মচৰিযং অচৰিম্হাতি অত্থো. অনণা দানি তে মযন্তি ইদানি অগ্গমগ্গপত্তিতো পট্ঠায ইণভাৱকৰায পহীনত্তা কাম তে অনণা মযং, ন তুয্হং ইণং ধাৰেম. অৱীতৰাগো হি ৰাগস্স ৱসে ৱত্তনতো তস্স ইণং ধাৰেন্তো ৱিয হোতি, ৱীতৰাগো পন তং অতিক্কমিত্ৱা পৰমেন চিত্তিস্সৰিযেন সমন্নাগতো. অনণত্তা এৱ গচ্ছাম দানি নিব্বানং, যত্থ গন্ত্ৱা ন সোচতি যস্মিং নিব্বানে গমনহেতু সব্বসো সোকহেতূনং অভাৱতো ন সোচতি, তং অনুপাদিসেসনিব্বানমেৱ ইদানি গচ্ছাম অনুপাপুণামাতি অত্থো.
গোতমত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.