৪. গঙ্গাতীৰিযত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
তিণ্ণং মে তালপত্তানন্তিআদিকা আযস্মতো গঙ্গাতীৰিযত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযং কিৰ পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে কুলগেহে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো সাসনে অভিপ্পসন্নো হুত্ৱা ভিক্খুসঙ্ঘস্স পানীযমদাসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱলোকে নিব্বত্তিত্ৱা অপৰাপৰং পুঞ্ঞানি কত্ৱা দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৱত্থিযং অঞ্ঞতৰস্স গহপতিস্স পুত্তো হুত্ৱা নিব্বত্তি, ‘‘দত্তো’’তিস্স নামং অহোসি. সো ৱযপ্পত্তো ঘৰাৱাসং ৱসন্তো অগমনীযট্ঠানভাৱং অজানিত্ৱা ৱীতিক্কমং কত্ৱা পুন অগমনীযট্ঠানভাৱং ঞত্ৱা সংৱেগজাতো পব্বজিত্ৱা তং কম্মং জিগুচ্ছিত্ৱা লূখপটিপত্তিং অনুতিট্ঠন্তো পংসুকূলচীৱৰং ছৱসিত্তসদিসং মত্তিকাপত্তঞ্চ গহেত্ৱা গঙ্গাতীৰে তীহি তালপত্তেহি কুটিকং কত্ৱা ৱিহাসি, তেনেৱস্স গঙ্গাতীৰিযোতি সমঞ্ঞা অহোসি. সো ‘‘অৰহত্তং অপ্পত্ৱা ন কেনচি সল্লপিস্সামী’’তি চিত্তং অধিট্ঠায পঠমং সংৱচ্ছৰং তুণ্হীভূতো ৱচীভেদং অকৰোন্তোৱ ৱিহাসি. দুতিযে সংৱচ্ছৰে গোচৰগামে অঞ্ঞতৰায ইত্থিযা ‘‘মূগো নু খো নো’’তি ৱীমংসিতুকামায পত্তে খীৰং আসিঞ্চন্তিযা হত্থৱিহাৰে কতেপি ওকিৰিতে, ‘‘অলং, ভগিনী’’তি ৱাচং নিচ্ছৰি. ততিযে পন সংৱচ্ছৰে অন্তৰৱস্সেৱ ঘটযন্তো ৱাযমন্তো অৰহত্তং পাপুণি, তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ২.৫০.৫১-৫৬) –
‘‘পদুমুত্তৰবুদ্ধস্স, ভিক্খুসঙ্ঘে অনুত্তৰে;
পসন্নচিত্তো সুমনো, পানীঘটমপূৰযিং.
‘‘পব্বতগ্গে দুমগ্গে ৱা, আকাসে ৱাথ ভূমিযং;
যদা পানীযমিচ্ছামি, খিপ্পং নিব্বত্ততে মম.
‘‘সতসহস্সিতো কপ্পে, যং দানমদদিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, দকদানস্সিদং ফলং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অৰহা পন হুত্ৱা অত্তনো পুব্বভাগপটিপত্তিযা ৱিভাৱনমুখেন অঞ্ঞং ব্যাকৰোন্তো –
১২৭. ‘‘তিণ্ণং মে তালপত্তানং, গঙ্গাতীৰে কুটী কতা;
ছৱসিত্তোৱ মে পত্তো, পংসুকূলঞ্চ চীৱৰং.
১২৮. ‘‘দ্ৱিন্নং অন্তৰৱস্সানং, একা ৱাচা মে ভাসিতা;
ততিযে অন্তৰৱস্সম্হি, তমোখন্ধো পদালিতো’’তি. – গাথাদ্ৱযং অভাসি;
তত্থ তিণ্ণং মে তালপত্তানং, গঙ্গাতীৰে কুটী কতাতি তালৰুক্খতো পহিতেহি তীহি তালপণ্ণেহি ময্হং ৱস্সনপৰিহৰণত্থং গঙ্গায নদিযা তীৰে কুটিকা কতা. তেন অত্তনো সেনাসনসন্তোসং দস্সেতি. ৱুত্তঞ্হি ধম্মসেনাপতিনা –
‘‘পল্লঙ্কেন নিসিন্নস্স, জণ্ণুকে নাভিৱস্সতি;
অলং ফাসুৱিহাৰায, পহিতত্তস্স ভিক্খুনো’’তি. (থেৰগা. ৯৮৫; মি. প. ৬.১.১);
‘‘তালপত্তীন’’ন্তিপি পাঠো, সো এৱত্থো. ছৱসিত্তোৱ মে পত্তোতি ময্হং পত্তো ছৱসিত্তসদিসো, মতানং খীৰসেচনকুণ্ডসদিসোতি অত্থো. পংসুকূলঞ্চ চীৱৰন্তি চীৱৰঞ্চ মে অন্তৰমগ্গসুসানাদীসু ছড্ডিতনন্তকেহি কতং পংসুকূলং. পদদ্ৱযেন পৰিক্খাৰসন্তোসং দস্সেতি.
দ্ৱিন্নং অন্তৰৱস্সানন্তি দ্ৱীসু অন্তৰৱস্সেসু পব্বজিততো অৰহত্তমপ্পত্তসংৱচ্ছৰেসু. একা ৱাচা মে ভাসিতাতি একা, ‘‘অলং, ভগিনী’’তি খীৰপটিক্খেপৱাচা এৱ মযা ৱুত্তা, অঞ্ঞো তত্থ ৱচীভেদো নাহোসি. তেন উক্কংসগতং কাযৱচীসংযমং দস্সেতি. ততিযে অন্তৰৱস্সম্হীতি ততিযস্স সংৱচ্ছৰস্স অব্ভন্তৰে, তস্মিং অপৰিপুণ্ণেযেৱ. তমোখন্ধো পদালিতোতি অগ্গমগ্গেন তমোখন্ধো ভিন্নো, অৱিজ্জানুসযো সমুচ্ছিন্নোতি অত্থো. তেন তদেকট্ঠতায সব্বকিলেসানং অনৱসেসপ্পহানং ৱদতি.
গঙ্গাতীৰিযত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.