৭. কাড়িগোধাপুত্তভদ্দিযত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
যাতং মে হত্থিগীৱাযাতিআদিকা আযস্মতো ভদ্দিযত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো কালে মহাভোগকুলে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো একদিৱসং সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুণন্তো সত্থাৰা একং ভিক্খুং উচ্চাকুলিকানং অগ্গট্ঠানে ঠপিযমানং দিস্ৱা সযম্পি তং ঠানন্তৰং পত্থেত্ৱা সত্তাহং বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স মহাদানং দত্ৱা পণিধানং অকাসি. সত্থাপিস্স অনন্তৰাযেন সমিজ্ঝনভাৱং দিস্ৱা ব্যাকাসি. সোপি তং ব্যাকৰণং সুত্ৱা উচ্চাকুলিকসংৱত্তনিকং কম্মং পুচ্ছিত্ৱা ধম্মস্সৱনস্স কাৰাপনং, ধম্মমণ্ডপে আসনদানং, বীজনীদানং, ধম্মকথিকানং পূজাসক্কাৰকৰণং, উপোসথাগাৰে পটিস্সযদানন্তি এৱমাদিং যাৱজীৱং বহুপুঞ্ঞং কত্ৱা ততো চুতো দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো কস্সপস্স ভগৱতো অপৰভাগে অম্হাকং ভগৱতো উপ্পত্তিযা পুৰেতৰং বাৰাণসিযং কুটুম্বিযঘৰে নিব্বত্তো সম্বহুলে পচ্চেকবুদ্ধে পিণ্ডায চৰিত্ৱা একস্মিংযেৱ ঠানে সমাগন্ত্ৱা ভত্তৱিস্সগ্গং কৰোন্তে দিস্ৱা তত্থ পাসাণফলকানি অত্থৰিত্ৱা পাদোদকাদিং উপট্ঠপেন্তো যাৱজীৱং উপট্ঠহি.
সো একং বুদ্ধন্তৰং দেৱমনুস্সেসু সংসৰিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কপিলৱত্থুনগৰে সাকিযৰাজকুলে নিব্বত্তি, ভদ্দিযোতিস্স নামং অহোসি. সো ৱযপ্পত্তো অনুৰুদ্ধাদীহি পঞ্চহি খত্তিযেহি সদ্ধিং সত্থৰি অনুপিযম্বৱনে ৱিহৰন্তে সত্থু সন্তিকে পব্বজিত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. তং সত্থা অপৰভাগে জেতৱনে অৰিযগণমজ্ঝে নিসিন্নো উচ্চাকুলিকানং ভিক্খূনং অগ্গট্ঠানে ঠপেসি. সো ফলসুখেন নিব্বানসুখেন চ ৱীতিনামেন্তো অৰঞ্ঞগতোপি ৰুক্খমূলগতোপি সুঞ্ঞাগাৰগতোপি ‘‘অহো সুখং, অহো সুখ’’ন্তি অভিক্খণং উদানং উদানেসি. তং সুত্ৱা ভিক্খূ সত্থু আৰোচেসুং – ‘‘আযস্মা ভদ্দিযো কাড়িগোধায পুত্তো অভিক্খণং ‘অহো সুখং, অহো সুখ’ন্তি ৱদতি, অনভিৰতো মঞ্ঞে ব্ৰহ্মচৰিযং চৰতী’’তি. সত্থা তং পক্কোসাপেত্ৱা ‘‘সচ্চং কিৰ ত্ৱং, ভদ্দিয, অভিক্খণং ‘অহো সুখং, অহো সুখ’ন্তি ৱদসী’’তি পুচ্ছি. সো ‘‘সচ্চং ভগৱা’’তি পটিজানিত্ৱা ‘‘পুব্বে মে, ভন্তে, ৰজ্জং কাৰেন্তস্স সুসংৱিহিতাৰক্খো অহোসিং, তথাপি ভীতো উব্বিগ্গো উস্সঙ্কিতো ৱিহাসিং. ইদানি পন পব্বজিতো অভীতো অনুব্বিগ্গো অনুস্সঙ্কিতো ৱিহৰামী’’তি ৱত্ৱা –
৮৪২. ‘‘যাতং মে হত্থিগীৱায, সুখুমা ৱত্থা পধাৰিতা;
সালীনং ওদনো ভুত্তো, সুচিমংসূপসেচনো.
৮৪৩. ‘‘সোজ্জ ভদ্দো সাততিকো, উঞ্ছাপত্তাগতে ৰতো;
ঝাযতি অনুপাদানো, পুত্তো গোধায ভদ্দিযো.
৮৪৪. ‘‘পংসুকূলী সাততিকো, উঞ্ছাপত্তাগতে ৰতো;
ঝাযতি অনুপাদানো, পুত্তো গোধায ভদ্দিযো.
৮৪৫.
‘‘পিণ্ডপাতী সাততিকো…পে….
৮৪৬. ‘‘তেচীৱৰী সাততিকো…পে….
৮৪৭. ‘‘সপদানচাৰী সাততিকো…পে….
৮৪৮. ‘‘একাসনী সাততিকো…পে….
৮৪৯. ‘‘পত্তপিণ্ডী সাততিকো…পে….
৮৫০. ‘‘খলুপচ্ছাভত্তী সাততিকো…পে….
৮৫১. ‘‘আৰঞ্ঞিকো সাততিকো…পে….
৮৫২. ‘‘ৰুক্খমূলিকো সাততিকো…পে….
৮৫৩. ‘‘অব্ভোকাসী সাততিকো…পে….
৮৫৪. ‘‘সোসানিকো সাততিকো…পে….
৮৫৫. ‘‘যথাসন্থতিকো সাততিকো…পে….
৮৫৬. ‘‘নেসজ্জিকো সাততিকো…পে….
৮৫৭. ‘‘অপ্পিচ্ছো সাততিকো…পে….
৮৫৮. ‘‘সন্তুট্ঠো সাততিকো…পে….
৮৫৯. ‘‘পৱিৱিত্তো সাততিকো…পে….
৮৬০. ‘‘অসংসট্ঠো সাততিকো…পে….
৮৬১. ‘‘আৰদ্ধৱীৰিযো সাততিকো…পে….
৮৬২. ‘‘হিত্ৱা সতপলং কংসং, সোৱণ্ণং সতৰাজিকং;
অগ্গহিং মত্তিকাপত্তং, ইদং দুতিযাভিসেচনং.
৮৬৩. ‘‘উচ্চে মণ্ডলিপাকাৰে, দড়্হমট্টালকোট্ঠকে;
ৰক্খিতো খগ্গহত্থেহি, উত্তমং ৱিহৰিং পুৰে.
৮৬৪. ‘‘সোজ্জ ভদ্দো অনুত্ৰাসী, পহীনভযভেৰৱো;
ঝাযতি ৱনমোগয্হ, পুত্তো গোধায ভদ্দিযো.
৮৬৫. ‘‘সীলক্খন্ধে পতিট্ঠায, সতিং পঞ্ঞঞ্চ ভাৱযং;
পাপুণিং অনুপুব্বেন, সব্বসংযোজনক্খয’’ন্তি. –
ইমাহি গাথাহি সত্থু পুৰতো সীহনাদং নদি.
তত্থ যাতং মে হত্থিগীৱাযাতি, ভন্তে, পুব্বে মযা গচ্ছন্তেনাপি হত্থিগীৱায হত্থিক্খন্ধে নিসীদিত্ৱা যাতং চৰিতং. ৱত্থানি পৰিহৰন্তেনাপি সুখুমা সুখসম্ফস্সা কাসিকৱত্থৱিসেসা ধাৰিতা. ওদনং ভুঞ্জন্তেনাপি তিৱস্সিকানং পুৰাণগন্ধসালীনং ওদনো তিত্তিৰকপিঞ্জৰাদিনা সুচিনা মংসেন উপসিত্ততায সুচিমংসূপসেচনো ভুত্তো, তথাপি তং সুখং ন ময্হং চিত্তপৰিতোসকৰং অহোসি, যথা এতৰহি ৱিৱেকসুখন্তি দস্সেন্তো আহ ‘‘সোজ্জ ভদ্দো’’তিআদি. এত্থ চ হত্থিগ্গহণেনেৱ অস্সৰথযানানি, ৱত্থগ্গহণেন সব্বৰাজালঙ্কাৰা, ওদনগ্গহণেন সব্বভোজনৱিকতি গহিতাতি ৱেদিতব্বং. সোজ্জাতি সো অজ্জ এতৰহি পব্বজ্জাযং ঠিতো. ভদ্দোতি সীলাদিগুণেহি সমন্নাগতত্তা ভদ্দো. সাততিকোতি সমণধম্মে দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰে সাতচ্চযুত্তো. উঞ্ছাপত্তাগতে ৰতোতি উঞ্ছাচৰিযায পত্তে আগতে পত্তপৰিযাপন্নে অভিৰতো, তেনেৱ সন্তুট্ঠোতি অধিপ্পাযো. ঝাযতীতি ফলসমাপত্তিঝানেন ঝাযতি. পুত্তো গোধাযাতি কাড়িগোধায নাম খত্তিযায পুত্তো. ভদ্দিযোতি এৱংনামো অত্তানমেৱ থেৰো অঞ্ঞং ৱিয কত্ৱা ৱদতি.
গহপতিচীৱৰং পটিক্খিপিত্ৱা পংসুকূলিকঙ্গসমাদানেন পংসুকূলিকো. সঙ্ঘভত্তং পটিক্খিপিত্ৱা পিণ্ডপাতিকঙ্গসমাদানেন পিণ্ডপাতিকো. অতিৰেকচীৱৰং পটিক্খিপিত্ৱা তেচীৱৰিকঙ্গসমাদানেন তেচীৱৰিকো. লোলুপ্পচাৰং পটিক্খিপিত্ৱা সপদানচাৰিকঙ্গসমাদানেন সপদানচাৰী. নানাসনভোজনং পটিক্খিপিত্ৱা একাসনিকঙ্গসমাদানেন একাসনিকো. দুতিযকভাজনং পটিক্খিপিত্ৱা পত্তপিণ্ডিকঙ্গসমাদানেন পত্তপিণ্ডিকো. অতিৰিত্তভোজনং পটিক্খিপিত্ৱা খলুপচ্ছাভত্তিকঙ্গসমাদানেন খলুপচ্ছাভত্তিকো. গামন্তসেনাসনং পটিক্খিপিত্ৱা আৰঞ্ঞিকঙ্গসমাদানেন আৰঞ্ঞিকো. ছন্নৱাসং পটিক্খিপিত্ৱা ৰুক্খমূলিকঙ্গসমাদানেন ৰুক্খমূলিকো. ছন্নৰুক্খমূলানি পটিক্খিপিত্ৱা অব্ভোকাসিকঙ্গসমাদানেন অব্ভোকাসিকো. নসুসানং পটিক্খিপিত্ৱা সোসানিকঙ্গসমাদানেন সোসানিকো. সেনাসনলোলুপ্পং পটিক্খিপিত্ৱা যথাসন্থতিকঙ্গসমাদানেন যথাসন্থতিকো. সযনং পটিক্খিপিত্ৱা নেসজ্জিকঙ্গসমাদানেন নেসজ্জিকো. অযমেত্থ সঙ্খেপো. ৱিত্থাৰতো পন ধুতঙ্গকথা ৱিসুদ্ধিমগ্গে (ৱিসুদ্ধি. ১.২২ আদযো) ৱুত্তনযেনেৱ গহেতব্বা.
উচ্চেতি উচ্চাদিট্ঠানে, উপৰিপাসাদতায ৱা উচ্চে. মণ্ডলিপাকাৰেতি মণ্ডলাকাৰেন পাকাৰপৰিক্খিত্তে. দড়্হমট্টালকোট্ঠকেতি থিৰেহি অট্টালেহি দ্ৱাৰকোট্ঠকেহি চ সমন্নাগতে, নগৰেতি অত্থো.
সতিং পঞ্ঞঞ্চাতি এত্থ সতিসীসেন সমাধিং ৱদতি. ফলসমাপত্তিনিৰোধসমাপত্তিযো সন্ধায ‘‘সতিং পঞ্ঞঞ্চ ভাৱয’’ন্তি ৱুত্তো. সেসং তত্থ তত্থ ৱুত্তনযত্তা উত্তানমেৱ.
এৱং থেৰো সত্থু সম্মুখা সীহনাদং নদি. তং সুত্ৱা ভিক্খূ অভিপ্পসন্না অহেসুং.
কাড়িগোধাপুত্তভদ্দিযত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.