৫. মালুক্যপুত্তত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

ৰূপং দিস্ৱা সতি মুট্ঠাতিআদিকা আযস্মতো মালুক্যপুত্তস্স গাথা. ইমস্স আযস্মতো ৱত্থু হেট্ঠা ছক্কনিপাতে (থেৰগা. ৩৯৯ আদযো) ৱুত্তমেৱ. তা পন গাথা থেৰেন অৰহত্তে পতিট্ঠিতেন ঞাতীনং ধম্মদেসনাৱসেন ভাসিতা. ইধ পন পুথুজ্জনকালে ‘‘সাধু মে, ভন্তে, ভগৱা সংখিত্তেন ধম্মং দেসেতূ’’তি যাচিতেন সত্থাৰা ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, মালুক্যপুত্ত, যে তে চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা ৰূপা অদিট্ঠা অদিট্ঠপুব্বা, ন চ পস্সসি, ন চ তে হোতি পস্সেয্যন্তি, অত্থি তে তত্থ ছন্দো ৱা ৰাগো ৱা পেমং ৱা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘যে তে সোতৱিঞ্ঞেয্যা সদ্দা…পে… ঘান…জিৱ্হা…কায…মনোৱিঞ্ঞেয্যা ধম্মা অৱিঞ্ঞাতা অৱিঞ্ঞাতপুব্বা, ন চ ৱিজানাসি, ন চ তে হোতি ৱিজানেয্যন্তি, অত্থি তে তত্থ ছন্দো ৱা ৰাগো ৱা পেমং ৱা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘এত্থ চ তে, মালুক্যপুত্ত, দিট্ঠসুতমুতৱিঞ্ঞাতব্বেসু ধম্মেসু দিট্ঠে দিট্ঠমত্তং ভৱিস্সতি, সুতে সুতমত্তং, মুতে মুতমত্তং, ৱিঞ্ঞাতে ৱিঞ্ঞাতমত্তং ভৱিস্সতি. যতো খো তে, মালুক্যপুত্ত, দিট্ঠসুতমুতৱিঞ্ঞাতব্বেসু ধম্মেসু দিট্ঠে দিট্ঠমত্তং, সুতে সুতমত্তং, মুতে মুতমত্তং, ৱিঞ্ঞাতে ৱিঞ্ঞাতমত্তং ভৱিস্সতি, ততো ত্ৱং, মালুক্যপুত্ত, ন তেন. যতো ত্ৱং, মালুক্যপুত্ত, ন তেন, ততো ত্ৱং, মালুক্যপুত্ত, ন তত্থ. যতো ত্ৱং, মালুক্যপুত্ত, ন তত্থ, ততো ত্ৱং, মালুক্যপুত্ত, নেৱিধ ন হুৰং ন উভযমন্তৰেন, এসেৱন্তো দুক্খস্সা’’তি (সং. নি. ৪.৯৫). সংখিত্তেন ধম্মে দেসিতে তস্স ধম্মস্স সাধুকং উগ্গহিতভাৱং পকাসেন্তেন –

৭৯৪. ‘‘ৰূপং দিস্ৱা সতি মুট্ঠা, পিযং নিমিত্তং মনসি কৰোতো;

সাৰত্তচিত্তো ৱেদেতি, তঞ্চ অজ্ঝোস তিট্ঠতি.

৭৯৫. ‘‘তস্স ৱড্ঢন্তি ৱেদনা, অনেকা ৰূপসম্ভৱা;

অভিজ্ঝা চ ৱিহেসা চ, চিত্তমস্সূপহঞ্ঞতি;

এৱমাচিনতো দুক্খং, আৰা নিব্বান ৱুচ্চতি.

৭৯৬. ‘‘সদ্দং সুত্ৱা সতি মুট্ঠা, পিযং নিমিত্তং মনসি কৰোতো;

সাৰত্তচিত্তো ৱেদেতি, তঞ্চ অজ্ঝোস তিট্ঠতি.

৭৯৭. ‘‘তস্স ৱড্ঢন্তি ৱেদনা, অনেকা সদ্দসম্ভৱা;

অভিজ্ঝা চ ৱিহেসা চ, চিত্তমস্সূপহঞ্ঞতি;

এৱমাচিনতো দুক্খং, আৰা নিব্বান ৱুচ্চতি.

৭৯৮. ‘‘গন্ধং ঘত্ৱা সতি মুট্ঠা, পিযং নিমিত্তং মনসি কৰোতো;

সাৰত্তচিত্তো ৱেদেতি, তঞ্চ অজ্ঝোস তিট্ঠতি.

৭৯৯. ‘‘তস্স ৱড্ঢন্তি ৱেদনা, অনেকা গন্ধসম্ভৱা;

অভিজ্ঝা চ ৱিহেসা চ, চিত্তমস্সূপহঞ্ঞতি;

এৱমাচিনতো দুক্খং, আৰা নিব্বান ৱুচ্চতি.

৮০০. ‘‘ৰসং ভোত্ৱা সতি মুট্ঠা, পিযং নিমিত্তং মনসি কৰোতো;

সাৰত্তচিত্তো ৱেদেতি, তঞ্চ অজ্ঝোস তিট্ঠতি.

৮০১. ‘‘তস্স ৱড্ঢন্তি ৱেদনা, অনেকা ৰসসম্ভৱা;

অভিজ্ঝা চ ৱিহেসা চ, চিত্তমস্সূপহঞ্ঞতি;

এৱমাচিনতো দুক্খং, আৰা নিব্বান ৱুচ্চতি.

৮০২. ‘‘ফস্সং ফুস্স সতি মুট্ঠা, পিযং নিমিত্তং মনসি কৰোতো;

সাৰত্তচিত্তো ৱেদেতি, তঞ্চ অজ্ঝোস তিট্ঠতি.

৮০৩. ‘‘তস্স ৱড্ঢন্তি ৱেদনা, অনেকা ফস্সসম্ভৱা;

অভিজ্ঝা চ ৱিহেসা চ, চিত্তমস্সূপহঞ্ঞতি;

এৱমাচিনতো দুক্খং, আৰা নিব্বান ৱুচ্চতি.

৮০৪. ‘‘ধম্মং ঞত্ৱা সতি মুট্ঠা, পিযং নিমিত্তং মনসি কৰোতো;

সাৰত্তচিত্তো ৱেদেতি, তঞ্চ অজ্ঝোস তিট্ঠতি.

৮০৫. ‘‘তস্স ৱড্ঢন্তি ৱেদনা, অনেকা ধম্মসম্ভৱা;

অভিজ্ঝা চ ৱিহেসা চ, চিত্তমস্সূপহঞ্ঞতি;

এৱমাচিনতো দুক্খং, আৰা নিব্বান ৱুচ্চতি.

৮০৬. ‘‘ন সো ৰজ্জতি ৰূপেসু, ৰূপং দিস্ৱা পটিস্সতো;

ৱিৰত্তচিত্তো ৱেদেতি, তঞ্চ নাজ্ঝোস তিট্ঠতি.

৮০৭. ‘‘যথাস্স পস্সতো ৰূপং, সেৱতো চাপি ৱেদনং;

খীযতি নোপচীযতি, এৱং সো চৰতী সতো;

এৱং অপচিনতো দুক্খং, সন্তিকে নিব্বান ৱুচ্চতি.

৮০৮. ‘‘ন সো ৰজ্জতি সদ্দেসু, সদ্দং সুত্ৱা পটিস্সতো;

ৱিৰত্তচিত্তো ৱেদেতি, তঞ্চ নাজ্ঝোস তিট্ঠতি.

৮০৯. ‘‘যথাস্স সুণতো সদ্দং, সেৱতো চাপি ৱেদনং;

খীযতি নোপচীযতি, এৱং সো চৰতী সতো;

এৱং অপচিনতো দুক্খং, সন্তিকে নিব্বান ৱুচ্চতি.

৮১০. ‘‘ন সো ৰজ্জতি গন্ধেসু, গন্ধং ঘত্ৱা পটিস্সতো;

ৱিৰত্তচিত্তো ৱেদেতি, তঞ্চ নাজ্ঝোস তিট্ঠতি.

৮১১. ‘‘যথাস্স ঘাযতো গন্ধং, সেৱতো চাপি ৱেদনং;

খীযতি নোপচীযতি, এৱং সো চৰতী সতো;

এৱং অপচিনতো দুক্খং, সন্তিকে নিব্বান ৱুচ্চতি.

৮১২. ‘‘ন সো ৰজ্জতি ৰসেসু, ৰসং ভোত্ৱা পটিস্সতো;

ৱিৰত্তচিত্তো ৱেদেতি, তঞ্চ নাজ্ঝোস তিট্ঠতি.

৮১৩. ‘‘যথাস্স সাযতো ৰসং, সেৱতো চাপি ৱেদনং;

খীযতি নোপচীযতি, এৱং সো চৰতী সতো;

এৱং অপচিনতো দুক্খং, সন্তিকে নিব্বান ৱুচ্চতি.

৮১৪. ‘‘ন সো ৰজ্জতি ফস্সেসু, ফস্সং ফুস্স পটিস্সতো;

ৱিৰত্তচিত্তো ৱেদেতি, তঞ্চ নাজ্ঝোস তিট্ঠতি.

৮১৫. ‘‘যথাস্স ফুসতো ফস্সং, সেৱতো চাপি ৱেদনং;

খীযতি নোপচীযতি, এৱং সো চৰতী সতো;

এৱং অপচিনতো দুক্খং, সন্তিকে নিব্বান ৱুচ্চতি.

৮১৬. ‘‘ন সো ৰজ্জতি ধম্মেসু, ধম্মং ঞত্ৱা পটিস্সতো;

ৱিৰত্তচিত্তো ৱেদেতি, তঞ্চ নাজ্ঝোস তিট্ঠতি.

৮১৭. ‘‘যথাস্স ৱিজানতো ধম্মং, সেৱতো চাপি ৱেদনং;

খীযতি নোপচীযতি, এৱং সো চৰতী সতো;

এৱং অপচিনতো দুক্খং, সন্তিকে নিব্বান ৱুচ্চতী’’তি. –

ইমা গাথা অভাসি.

তত্থ ৰূপং দিস্ৱাতি চক্খুৱিঞ্ঞেয্যং ৰূপং চক্খুদ্ৱাৰেন উপলভিত্ৱা. সতি মুট্ঠা, পিযং নিমিত্তং মনসি কৰোতোতি তস্মিং ৰূপে দিট্ঠমত্তে এৱ অট্ঠত্ৱা সুভনিমিত্তং মনসি কৰোতো সুভাকাৰগ্গহণৱসেন অযোনিসো মনসি কৰোতো সতি মুট্ঠা হোতি. তথা চ সতি সাৰত্তচিত্তো ৱেদেতি তং ৰূপাৰম্মণং ৰত্তো, গিদ্ধো, গধিতো হুত্ৱা অনুভৱতি, অস্সাদেতি, অভিনন্দতি. তথাভূতো চ তঞ্চ অজ্ঝোস তিট্ঠতীতি তঞ্চ ৰূপাৰম্মণং অজ্ঝোসায ‘‘সুখং সুখ’’ন্তি অভিনিৱিস্স গিলিত্ৱা পৰিনিট্ঠাপেত্ৱা তিট্ঠতি.

তস্স ৱড্ঢন্তি ৱেদনা, অনেকা ৰূপসম্ভৱাতি তস্স এৱৰূপস্স পুগ্গলস্স ৰূপসম্ভৱা ৰূপাৰম্মণা সুখাদিভেদেন অনেকা ৱেদনা কিলেসুপ্পত্তিহেতুভূতা ৱড্ঢন্তি. অভিজ্ঝা চ ৱিহেসা চ, চিত্তমস্সূপহঞ্ঞতীতি পিযৰূপে সাৰজ্জনৱসেন উপ্পজ্জমানায অভিজ্ঝায, অপিযৰূপে ব্যাপজ্জনৱসেন পিযৰূপস্সেৱ ৱিপৰিণামঞ্ঞথাভাৱায উপ্পজ্জমানায সোকাদিলক্খণায ৱিহেসায চ অস্স পুগ্গলস্স চিত্তং উপহঞ্ঞতি বাধীযতি. এৱমাচিনতো দুক্খন্তি ৱুত্তাকাৰেন তং তং ৱেদনস্সাদৱসেন ভৱাভিসঙ্খাৰং আচিনতো ৱট্টদুক্খং পৱত্ততি. তেনাহ ভগৱা – ‘‘ৱেদনাপচ্চযা তণ্হা…পে… দুক্খক্খন্ধস্স সমুদযো হোতী’’তি (ৱিভ. ২২৫; সং. নি. ২.১). তথাভূতস্স আৰা আৰকা দূৰে নিব্বানং ৱুচ্চতি, তস্স তং দুল্লভন্তি অত্থো. সদ্দং সুত্ৱাতিআদিগাথাসুপি ৱুত্তনযেনেৱ অত্থো ৱেদিতব্বো. তত্থ ঘত্ৱাতি ঘাযিত্ৱা. ভোত্ৱাতি সাযিত্ৱা. ফুস্সাতি ফুসিত্ৱা. ধম্মং ঞত্ৱাতি ধম্মাৰম্মণং ৱিজানিত্ৱা.

এৱং ছদ্ৱাৰগোচৰে সাৰজ্জন্তস্স ৱট্টং দস্সেত্ৱা ইদানি তত্থ ৱিৰজ্জন্তস্স ৱিৱট্টং দস্সেন্তো ‘‘ন সো ৰজ্জতি ৰূপেসূ’’তিআদিমাহ. তত্থ ন সো ৰজ্জতি ৰূপেসু, ৰূপং দিস্ৱা পটিস্সতোতি যো পুগ্গলো ৰূপং দিস্ৱা আপাথগতং ৰূপাৰম্মণং চক্খুদ্ৱাৰিকেন ৱিঞ্ঞাণসন্তানেন গহেত্ৱা চতুসম্পজঞ্ঞৱসেন সম্পজানকাৰিতায পটিস্সতো হোতি, সো ৰূপাৰম্মণেসু ন ৰজ্জতি ৰাগং ন জনেতি, অঞ্ঞদত্থু ৱিৰত্তচিত্তো ৱেদেতি, ৰূপাৰম্মণম্হি সমুদযাদিতো যথাভূতং পজানন্তো নিব্বিন্দতি, নিব্বিন্দন্তো তং তত্থুপ্পন্নৱেদনঞ্চ ৱিৰত্তচিত্তো ৱেদেতি, তথাভূতো চ তঞ্চ নজ্ঝোস তিট্ঠতীতি তং ৰূপাৰম্মণং সম্মদেৱ ৱিৰত্তচিত্ততায অজ্ঝোসায ন তিট্ঠতি ‘‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’’তি তণ্হামানদিট্ঠিৱসেন নাভিনিৱিসতি.

যথাস্স পস্সতো ৰূপন্তি অস্স যোগিনো যথা তত্থ অভিজ্ঝাদযো নপ্পৱত্তন্তি, এৱং অনিচ্চাদিতো ৰূপং পস্সন্তস্স. সেৱতো চাপি ৱেদনন্তি তং আৰব্ভ উপ্পন্নং ৱেদনং তংসম্পযুত্তধম্মে চ গোচৰসেৱনায সেৱতো চাপি. খীযতীতি সব্বং কিলেসৱট্টং পৰিক্খযং পৰিযাদানং গচ্ছতি. নোপচীযতীতি ন উপচিযতি ন আচযং গচ্ছতি. এৱং সো চৰতী সতোতি এৱং কিলেসাপনযনপটিপত্তিযা সতো সম্পজানো হুত্ৱা চৰতি, ৱিহৰতি. এৱং অপচিনতো দুক্খন্তি ৱুত্তনযেন অপচযগামিনিযা মগ্গপঞ্ঞায সকলং ৱট্টদুক্খং অপচিনন্তস্স. সন্তিকে নিব্বান ৱুচ্চতীতি সউপাদিসেসঅনুপাদিসেসনিব্বানধাতুসমীপে এৱাতি ৱুচ্চতি অসঙ্খতায ধাতুযা সচ্ছিকতত্তা. ন সো ৰজ্জতি সদ্দেসূতিআদীসুপি ইমিনাৱ নযেন অত্থো ৱেদিতব্বো.

এৱং থেৰো ইমাহি গাথাহি সত্থু ওৱাদস্স অত্তনা উপধাৰিতভাৱং পৱেদেত্ৱা উট্ঠাযাসনা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা গতো নচিৰস্সেৱ ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণীতি.

মালুক্যপুত্তত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.