৭. (অপৰ)-গোতমত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

ৱিজানেয্য সকং অত্থন্তিআদিকা আযস্মতো অপৰস্স গোতমত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযং কুসলং উপচিনিত্ৱা অম্হাকং ভগৱতো উপ্পত্তিতো পুৰেতৰমেৱ সাৱত্থিযং উদিচ্চব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৱা ৱযপ্পত্তো তিণ্ণং ৱেদানং পাৰগূ হুত্ৱা, ৱাদমগ্গং উগ্গহেত্ৱা অত্তনো ৱাদস্স উপৰি উত্তৰিং ৱদন্তং অলভন্তো তেহি তেহি ৱিগ্গাহিককথং অনুযুত্তো ৱিচৰতি. অথ অম্হাকং ভগৱা লোকে উপ্পজ্জিত্ৱা পৱত্তিতৱৰধম্মচক্কো অনুপুব্বেন যসাদিকে ৱেনেয্যে ৱিনেত্ৱা অনাথপিণ্ডিকস্স অভিযাচনায সাৱত্থিং উপগচ্ছি. তদা সত্থু জেতৱনপটিগ্গহে পটিলদ্ধসদ্ধো সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা ধম্মং সুত্ৱা পব্বজ্জং যাচি. সত্থা অঞ্ঞতৰং পিণ্ডচাৰিকং ভিক্খুং আণাপেসি – ‘‘ভিক্খু, ইমং পব্বাজেহী’’তি. সো তেন পব্বাজিযমানো খুৰগ্গেযেৱ অৰহত্তং পাপুণিত্ৱা কোসলজনপদং গন্ত্ৱা তত্থ চিৰং ৱসিত্ৱা পুন সাৱত্থিং পচ্চাগমি. তং বহূ ঞাতকা ব্ৰাহ্মণমহাসালা উপসঙ্কমিত্ৱা পযিৰুপাসিত্ৱা নিসিন্না ‘‘ইমস্মিং লোকে বহূ সমণব্ৰাহ্মণা সংসাৰে সুদ্ধিৱাদা, তেসু কতমেসং নু খো ৱাদো নিয্যানিকো, কথং পটিপজ্জন্তো সংসাৰতো সুজ্ঝতী’’তি পুচ্ছিংসু. থেৰো তেসং তমত্থং পকাসেন্তো –

৫৮৭. ‘‘ৱিজানেয্য সকং অত্থং, অৱলোকেয্যাথ পাৱচনং;

যঞ্চেত্থ অস্স পতিৰূপং, সামঞ্ঞং অজ্ঝূপগতস্স.

৫৮৮. ‘‘মিত্তং ইধ চ কল্যাণং, সিক্খা ৱিপুলং সমাদানং;

সুস্সূসা চ গৰূনং, এতং সমণস্স পতিৰূপং.

৫৮৯. ‘‘বুদ্ধেসু সগাৰৱতা, ধম্মে অপচিতি যথাভূতং;

সঙ্ঘে চ চিত্তীকাৰো, এতং সমণস্স পতিৰূপং.

৫৯০. ‘‘আচাৰগোচৰে যুত্তো, আজীৱো সোধিতো অগাৰয্হো;

চিত্তস্স চ সণ্ঠপনং, এতং সমণস্স পতিৰূপং.

৫৯১. ‘‘চাৰিত্তং অথ ৱাৰিত্তং, ইৰিযাপথিযং পসাদনিযং;

অধিচিত্তে চ আযোগো, এতং সমণস্স পতিৰূপং.

৫৯২. ‘‘আৰঞ্ঞকানি সেনাসনানি, পন্তানি অপ্পসদ্দানি;

ভজিতব্বানি মুনিনা, এতং সমণস্স পতিৰূপং.

৫৯৩. ‘‘সীলঞ্চ বাহুসচ্চঞ্চ, ধম্মানং পৱিচযো যথাভূতং;

সচ্চানং অভিসমযো, এতং সমণস্স পতিৰূপং.

৫৯৪. ‘‘ভাৱেয্য চ অনিচ্চন্তি, অনত্তসঞ্ঞং অসুভসঞ্ঞঞ্চ;

লোকম্হি চ অনভিৰতিং, এতং সমণস্স পতিৰূপং.

৫৯৫. ‘‘ভাৱেয্য চ বোজ্ঝঙ্গে, ইদ্ধিপাদানি ইন্দ্ৰিযানি বলানি;

অট্ঠঙ্গমগ্গমৰিযং, এতং সমণস্স পতিৰূপং.

৫৯৬. ‘‘তণ্হং পজহেয্য মুনি, সমূলকে আসৱে পদালেয্য;

ৱিহৰেয্য ৱিপ্পমুত্তো, এতং সমণস্স পতিৰূপ’’ন্তি. –

ইমা গাথা অভাসি.

তত্থ ৱিজানেয্য সকং অত্থন্তি, ৱিঞ্ঞূজাতিকো পুৰিসো অত্তনো অত্থং যাথাৱতো ৱিচাৰেত্ৱা জানেয্য. ৱিচাৰেন্তো চ অৱলোকেয্যাথ পাৱচনং ইধ লোকে পুথুসমণব্ৰাহ্মণেহি সম্মাসম্বুদ্ধেন চ পৱুত্তং পাৱচনং, সমযো. তত্থ যং নিয্যানিকং, তং ওলোকেয্য পঞ্ঞাচক্খুনা পস্সেয্য. ইমে হি নানাতিত্থিযা সমণব্ৰাহ্মণা অনিচ্চে ‘‘নিচ্চ’’ন্তি, অনত্তনি ‘‘অত্তা’’তি, অসুদ্ধিমগ্গঞ্চ ‘‘সুদ্ধিমগ্গো’’তি মিচ্ছাভিনিৱেসিনো অঞ্ঞমঞ্ঞঞ্চ ৱিৰুদ্ধৱাদা, তস্মা নেসং ৱাদো অনিয্যানিকো. সম্মাসম্বুদ্ধো পন ‘‘সব্বে সঙ্খাৰা অনিচ্চা, সব্বে ধম্মা অনত্তা, সন্তং নিব্বান’’ন্তি সযম্ভূঞাণেন যথাভূতং অব্ভঞ্ঞায পৱেদেতি, তস্মা ‘‘তস্স ৱাদো নিয্যানিকো’’তি সত্থু সাসনমহন্ততং ওলোকেয্যাতি অত্থো. যঞ্চেত্থ অস্স পতিৰূপং, সামঞ্ঞং অজ্ঝূপগতস্সাতি, সামঞ্ঞং সমণভাৱং পব্বজ্জং উপগতস্স কুলপুত্তস্স যং এত্থ সাসনে পব্বজিতভাৱে ৱা পতিৰূপং যুত্তৰূপং সাৰুপ্পং অস্স সিযা, তম্পি অপলোকেয্য.

কিং পন তন্তি আহ ‘‘মিত্তং ইধ চ কল্যাণ’’ন্তিআদি. ইমস্মিং সাসনে কল্যাণমিত্তং সেৱিযমানং সমণস্স পতিৰূপন্তি যোজনা. এস নযো ইতৰেসুপি. কল্যাণমিত্তঞ্হি নিস্সায অকুসলং পজহতি, কুসলং ভাৱেতি, সুদ্ধমত্তানং পৰিহৰতি. সিক্খা ৱিপুলং সমাদানন্তি ৱিপুলং সিক্খাসমাদানং, মহতিযা নিব্বানাৱহায অধিসীলাদিসিক্খায অনুট্ঠানন্তি অত্থো. সুস্সূসা চ গৰূনন্তি গৰূনং আচৰিযুপজ্ঝাযাদীনং কল্যাণমিত্তানং ওৱাদস্স সোতুকম্যতা পাৰিচৰিযা চ. এতন্তি কল্যাণমিত্তসেৱনাদি.

বুদ্ধেসু সগাৰৱতাতি সব্বঞ্ঞুবুদ্ধেসু ‘‘সম্মাসম্বুদ্ধো ভগৱা’’তি গাৰৱযোগো গৰুচিত্তীকাৰো. ধম্মে অপচিতি যথাভূতন্তি অৰিযধম্মে যাথাৱতো অপচাযনং আদৰেন অভিপূজনং. সঙ্ঘেতি অৰিযসঙ্ঘে. চিত্তীকাৰোতি সক্কাৰো সম্মাননং. এতন্তি ৰতনত্তযগৰুকৰণং.

আচাৰগোচৰে যুত্তোতি কাযিকৱাচসিকৱীতিক্কমনসঙ্খাতং অনাচাৰং, পিণ্ডপাতাদীনং অত্থায উপসঙ্কমিতুং অযুত্তট্ঠানভূতং ৱেসিযাদিঅগোচৰঞ্চ পহায কাযিকৱাচসিকঅৱীতিক্কমনসঙ্খাতেন আচাৰেন পিণ্ডপাতাদীনং অত্থায উপসঙ্কমিতুং যুত্তট্ঠানভূতেন গোচৰেন চ যুত্তো সম্পন্নো, সম্পন্নআচাৰগোচৰোতি অত্থো. আজীৱো সোধিতোতি ৱেড়ুদানাদিং বুদ্ধপটিকুট্ঠং অনেসনং পহায অনৱজ্জুপ্পাদে পচ্চযে সেৱন্তস্স আজীৱো সোধিতো হোতি সুৱিসুদ্ধো, সোধিতত্তা এৱ অগাৰয্হো ৱিঞ্ঞূহি. চিত্তস্স চ সণ্ঠপনন্তি যথা চক্খাদিদ্ৱাৰেহি ৰূপাদিআৰম্মণেসু অভিজ্ঝাদযো নপ্পৱত্তন্তি, এৱং দিট্ঠে দিট্ঠমত্তাদিৱসেন চিত্তস্স সম্মা ঠপনং. এতন্তি আচাৰগোচৰসম্পত্তি আজীৱপাৰিসুদ্ধি ইন্দ্ৰিযেসু গুত্তদ্ৱাৰতাতি এতং তযং.

চাৰিত্তন্তি চৰিত্ৱা পৰিপূৰেতব্বসীলং. ৱাৰিত্তন্তি ৱিৰতিযা অকৰণেন পৰিপূৰেতব্বসীলং. ইৰিযাপথিযং পসাদনিযন্তি পৰেসং পসাদাৱহং আকপ্পসম্পত্তিনিমিত্তং ইৰিযাপথনিস্সিতং সম্পজঞ্ঞং. অধিচিত্তে চ আযোগোতি সমথৱিপস্সনাসু অনুযোগো ভাৱনা.

আৰঞ্ঞকানীতি অৰঞ্ঞে পৰিযাপন্নানি. পন্তানীতি ৱিৱিত্তানি.

সীলন্তি চতুপাৰিসুদ্ধিসীলং. হেট্ঠা হি ভিন্দিত্ৱা ৱুত্তং, ইধ অভিন্দিত্ৱা ৱদতি. বাহুসচ্চন্তি বহুস্সুতভাৱো. সো হি ভাৱনানুযোগস্স বহুকাৰো, বোজ্ঝঙ্গকোসল্লঅনুত্তৰসীতিভাৱঅধিচিত্তযুত্ততাদীসু সম্মা পৱিচযবহুলস্স সমথৱিপস্সনানুযোগো সম্পজ্জতি. ধম্মানং পৱিচযো যথাভূতন্তি ৰূপাৰূপধম্মানং অৱিপৰীতসলক্খণতো সামঞ্ঞলক্খণতো চ পৰিৱীমংসা. ইমিনা অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনমাহ. সচ্চানং অভিসমযোতি দুক্খাদীনং অৰিযসচ্চানং পৰিঞ্ঞাভিসমযাদিৱসেন পটিৱেধো.

স্ৱাযং সচ্চাভিসমযো যথা হোতি, তং দস্সেতুং ‘‘ভাৱেয্যা’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ ভাৱেয্য চ অনিচ্চন্তি ‘‘সব্বে সঙ্খাৰা অনিচ্চা’’তিআদিনা (ধ. প. ২৭৭) অৱিভাগতো ‘‘যং কিঞ্চি ৰূপং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্ন’’ন্তিআদিনা (ৱিভ. ২; সং. নি. ৩.৪৯) ৱিভাগতো ৱা সব্বসঙ্খাৰেসু অনিচ্চসঞ্ঞং ভাৱেয্য উপ্পাদেয্য চেৱ ৱড্ঢেয্য চাতি অত্থো. অনত্তসঞ্ঞন্তি, ‘‘সব্বে ধম্মা অনত্তা’’তি পৱত্তং অনত্তসঞ্ঞঞ্চ ভাৱেয্যাতি যোজনা. এৱং সেসেসুপি. অসুভসঞ্ঞন্তি, কৰজকাযে সব্বস্মিম্পি ৱা তেভূমকসঙ্খাৰে কিলেসাসুচিপগ্ঘৰণতো ‘‘অসুভা’’তি পৱত্তসঞ্ঞং. দুক্খসঞ্ঞাপৰিৱাৰা হি অযং, এতেনেৱ চেত্থ দুক্খসঞ্ঞাপি গহিতাতি ৱেদিতব্বং. লোকম্হি চ অনভিৰতিন্তি সব্বলোকে তেভূমকেসু সঙ্খাৰেসু অনাভিৰতিসঞ্ঞং. এতেন আদীনৱানুপস্সনং নিব্বিদানুপস্সনঞ্চ ৱদতি.

এৱং পন ৱিপস্সনাভাৱনং অনুযুত্তো তং উস্সুক্কাপেন্তো ইমে ধম্মে ৱড্ঢেয্যাতি দস্সেন্তো ‘‘ভাৱেয্য চ বোজ্ঝঙ্গে’’তি গাথমাহ. তস্সত্থো – বোধিযা সতিআদিসত্তৱিধধম্মসামগ্গিযা, বোধিস্স ৱা তংসমঙ্গিনো পুগ্গলস্স অঙ্গাতি বোজ্ঝঙ্গা, সতিআদযো ধম্মা. তে সতিআদিকে সত্তবোজ্ঝঙ্গে, ছন্দআদীনি চত্তাৰি ইদ্ধিপাদানি, সদ্ধাদীনি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি, সদ্ধাদীনিযেৱ পঞ্চ বলানি, সম্মাদিট্ঠিআদীনং ৱসেন অট্ঠঙ্গঅৰিযমগ্গঞ্চ. চ-সদ্দেন সতিপট্ঠানানি সম্মপ্পধানানি চ গহিতানীতি সব্বেপি সত্ততিংসপ্পভেদে বোধিপক্খিযধম্মে ভাৱেয্য উপ্পাদেয্য চেৱ ৱড্ঢেয্য চ. তত্থ যদেতেসং পঠমমগ্গক্খণে উপ্পাদনং, উপৰিমগ্গক্খণে চ ৱড্ঢনং, এতং সমণস্স ভিক্খুনো সাৰুপ্পন্তি.

এৱং বোধিপক্খিযসত্ততিংসধম্মে ভাৱেন্তো যথা মগ্গসচ্চং ভাৱনাভিসমযৱসেন অভিসমেতি, এৱং সমুদযসচ্চং পহানাভিসমযৱসেন, নিৰোধসচ্চং সচ্ছিকিৰিযাভিসমযৱসেন অভিসমেতীতি দস্সেন্তো ‘‘তণ্হং পজহেয্যা’’তি ওসানগাথমাহ. তত্থ তণ্হং পজহেয্যাতি, কামতণ্হাদিপভেদং সব্বং তণ্হং অৰিযমগ্গেন অনৱসেসতো সমুচ্ছিন্দেয্য, মোনং ৱুচ্চতি ঞাণং, তেন সমন্নাগতত্তা মুনি. সমূলকে আসৱে পদালেয্যাতি কামৰাগানুসযাদিসমূলকে কামাসৱাদিকে সব্বেপি আসৱে ভিন্দেয্য সমুচ্ছিন্দেয্য. ৱিহৰেয্য ৱিপ্পমুত্তোতি এৱং সব্বসো কিলেসানং পহীনত্তা সব্বধি ৱিমুত্তো সব্বূপধিপটিনিস্সগ্গং নিৰোধং নিব্বানং সচ্ছিকত্ৱা ৱিহৰেয্য. এতন্তি যদেতং ৱিহৰণং, এতং সমণস্স সমিতপাপস্স ভিক্খুনো পতিৰূপং সাৰুপ্পন্তি অত্থো.

এৱং থেৰো সমণসাৰুপ্পপটিপত্তিকিত্তনমুখেন সাসনস্স নিয্যানিকভাৱং তব্বিলোমতো বাহিৰকসমযস্স অনিয্যানিকতঞ্চ ৱিভাৱেসি. তং সুত্ৱা তে ব্ৰাহ্মণমহাসালা সাসনে অভিপ্পসন্না সৰণাদীসু পতিট্ঠহিংসু.

(অপৰ)-গোতমত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

দসকনিপাতৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.