৪. চূড়পন্থকত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
দন্ধা ময্হং গতীতিআদিকা আযস্মতো চূড়পন্থকত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? যদেত্থ অট্ঠুপ্পত্তিৱসেন ৱত্তব্বং, তং অট্ঠকনিপাতে মহাপন্থকৱত্থুস্মিং (থেৰগা. অট্ঠ. ২.মহাপন্থকত্থেৰগাথাৱণ্ণনা) ৱুত্তমেৱ. অযং পন ৱিসেসো – মহাপন্থকত্থেৰো অৰহত্তং পত্ৱা অগ্গফলসুখেন ৱীতিনামেন্তো চিন্তেসি – ‘‘কথং নু খো সক্কা চূড়পন্থকম্পি ইমস্মিং সুখে পতিট্ঠপেতু’’ন্তি? সো অত্তনো অয্যকং ধনসেট্ঠিং উপসঙ্কমিত্ৱা আহ – ‘‘সচে, মহাসেট্ঠি, অনুজানাথ, অহং চূড়পন্থকং পব্বাজেয্য’’ন্তি. ‘‘পব্বাজেথ, ভন্তে’’তি. থেৰো তং পব্বাজেসি. সো দসসু সীলেসু পতিট্ঠিতো ভাতু সন্তিকে –
‘‘পদুমং যথা কোকনদং সুগন্ধং, পাতো সিযা ফুল্লমৱীতগন্ধং;
অঙ্গীৰসং পস্স ৱিৰোচমানং, তপন্তমাদিচ্চমিৱন্তলিক্খে’’তি. (সং. নি. ১.১২৩; অ. নি. ৫.১৯৫) –
গাথং উগ্গণ্হন্তো চতূহি মাসেহি গহেতুং নাসক্খি, গহিতগহিতং পদং হদযে ন তিট্ঠতি. অথ নং মহাপন্থকো আহ – ‘‘পন্থক, ত্ৱং ইমস্মিং সাসনে অভব্বো, চতূহি মাসেহি একগাথম্পি গহেতুং ন সক্কোসি. পব্বজিতকিচ্চং পন ত্ৱং কথং মত্থকং পাপেস্সসি? নিক্খম ইতো’’তি. সো থেৰেন পণামিতো দ্ৱাৰকোট্ঠকসমীপে ৰোদমানো অট্ঠাসি.
তেন চ সমযেন সত্থা জীৱকম্বৱনে ৱিহৰতি. অথ জীৱকো পুৰিসং পেসেসি, ‘‘পঞ্চহি ভিক্খুসতেহি সদ্ধিং সত্থাৰং নিমন্তেহী’’তি. তেন চ সমযেন আযস্মা মহাপন্থকো ভত্তুদ্দেসকো হোতি. সো ‘‘পঞ্চন্নং ভিক্খুসতানং ভিক্খং পটিচ্ছথ, ভন্তে’’তি ৱুত্তো ‘‘চূড়পন্থকং ঠপেত্ৱা সেসানং পটিচ্ছামী’’তি আহ. তং সুত্ৱা চূড়পন্থকো ভিয্যোসোমত্তায দোমনস্সপ্পত্তো অহোসি. সত্থা তস্স চিত্তক্খেদং ঞত্ৱা, ‘‘চূড়পন্থকো মযা কতেন উপাযেন বুজ্ঝিস্সতী’’তি তস্স অৱিদূৰে ঠানে অত্তানং দস্সেত্ৱা ‘‘কিং, পন্থক, ৰোদসী’’তি পুচ্ছি. ‘‘ভাতা মং, ভন্তে, পণামেতী’’তি আহ. ‘‘পন্থক, মা চিন্তযি, মম সাসনে তুয্হং পব্বজ্জা, এহি, ইমং গহেত্ৱা ‘ৰজোহৰণং, ৰজোহৰণ’ন্তি মনসি কৰোহী’’তি ইদ্ধিযা সুদ্ধং চোড়ক্খণ্ডং অভিসঙ্খৰিত্ৱা অদাসি. সো সত্থাৰা দিন্নং চোড়ক্খণ্ডং ‘‘ৰজোহৰণং, ৰজোহৰণ’’ন্তি হত্থেন পৰিমজ্জন্তো নিসীদি. তস্স তং পৰিমজ্জন্তস্স কিলিট্ঠধাতুকং জাতং, পুন পৰিমজ্জন্তস্স উক্খলিপৰিপুঞ্ছনসদিসং জাতং. সো ঞাণস্স পৰিপক্কত্তা এৱং চিন্তেসি – ‘‘ইদং চোড়ক্খণ্ডং পকতিযা পৰিসুদ্ধং, ইমং উপাদিণ্ণকসৰীৰং নিস্সায কিলিট্ঠং অঞ্ঞথা জাতং, তস্মা অনিচ্চং যথাপেতং, এৱং চিত্তম্পী’’তি খযৱযং পট্ঠপেত্ৱা তস্মিংযেৱ নিমিত্তে ঝানানি নিব্বত্তেত্ৱা ঝানপাদকং ৱিপস্সনং পট্ঠপেত্ৱা সহ পটিসম্ভিদাহি অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ১.২.৩৫-৫৪) –
‘‘পদুমুত্তৰো নাম জিনো, আহুতীনং পটিগ্গহো;
গণম্হা ৱূপকট্ঠো সো, হিমৱন্তে ৱসী তদা.
‘‘অহম্পি হিমৱন্তম্হি, ৱসামি অস্সমে তদা;
অচিৰাগতং মহাৱীৰং, উপেসিং লোকনাযকং.
‘‘পুপ্ফচ্ছত্তং গহেত্ৱান, উপগচ্ছিং নৰাসভং;
সমাধিং সমাপজ্জন্তং, অন্তৰাযমকাসহং.
‘‘উভো হত্থেহি পগ্গয্হ, পুপ্ফচ্ছত্তং অদাসহং;
পটিগ্গহেসি ভগৱা, পদুমুত্তৰো মহামুনি.
‘‘সব্বে দেৱা অত্তমনা, হিমৱন্তং উপেন্তি তে;
সাধুকাৰং পৱত্তেসুং, অনুমোদিস্সতি চক্খুমা.
‘‘ইদং ৱত্ৱান তে দেৱা, উপগচ্ছুং নৰুত্তমং;
আকাসে ধাৰযন্তস্স, পদুমচ্ছত্তমুত্তমং.
‘‘সতপত্তছত্তং পগ্গয্হ, অদাসি তাপসো মম;
তমহং কিত্তযিস্সামি, সুণাথ মম ভাসতো.
‘‘পঞ্চৱীসতিকপ্পানি, দেৱৰজ্জং কৰিস্সতি;
চতুত্তিংসতিক্খত্তুঞ্চ, চক্কৱত্তী ভৱিস্সতি.
‘‘যং যং যোনিং সংসৰতি, দেৱত্তং অথ মানুসং;
অব্ভোকাসে পতিট্ঠন্তং, পদুমং ধাৰযিস্সতি.
‘‘কপ্পসতসহস্সম্হি, ওক্কাককুলসম্ভৱো;
গোতমো নাম গোত্তেন, সত্থা লোকে ভৱিস্সতি.
‘‘পকাসিতে পাৱচনে, মনুস্সত্তং লভিস্সতি;
মনোমযম্হি কাযম্হি, উত্তমো সো ভৱিস্সতি.
‘‘দ্ৱে ভাতৰো ভৱিস্সন্তি, উভোপি পন্থকৱ্হযা;
অনুভোত্ৱা উত্তমত্থং, জোতযিস্সন্তি সাসনং.
‘‘সোহং অট্ঠাৰসৱস্সো, পব্বজিং অনগাৰিযং;
ৱিসেসাহং ন ৱিন্দামি, সক্যপুত্তস্স সাসনে.
‘‘দন্ধা ময্হং গতী আসি, পৰিভূতো পুৰে অহুং;
ভাতা চ মং পণামেসি, গচ্ছ দানি সকং ঘৰং.
‘‘সোহং পণামিতো সন্তো, সঙ্ঘাৰামস্স কোট্ঠকে;
দুম্মনো তত্থ অট্ঠাসিং, সামঞ্ঞস্মিং অপেক্খৱা.
‘‘ভগৱা তত্থ আগচ্ছি, সীসং ময্হং পৰামসি;
বাহায মং গহেত্ৱান, সঙ্ঘাৰামং পৱেসযি.
‘‘অনুকম্পায মে সত্থা, অদাসি পাদপুঞ্ছনিং;
এৱং সুদ্ধং অধিট্ঠেহি, একমন্তমধিট্ঠহং.
‘‘হত্থেহি তমহং গয্হ, সৰিং কোকনদং অহং;
তত্থ চিত্তং ৱিমুচ্চি মে, অৰহত্তং অপাপুণিং.
‘‘মনোমযেসু কাযেসু, সব্বত্থ পাৰমিং গতো;
সব্বাসৱে পৰিঞ্ঞায, ৱিহৰামি অনাসৱো.
‘‘পটিসম্ভিদা চতস্সো…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অৰহত্তমগ্গেনেৱস্স তেপিটকং পঞ্চাভিঞ্ঞা চ আগমিংসু. সত্থা একেন ঊনেহি পঞ্চহি ভিক্খুসতেহি সদ্ধিং গন্ত্ৱা জীৱকস্স নিৱেসনে পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. চূড়পন্থকো পন অত্তনো ভিক্খায অপ্পটিচ্ছিতত্তা এৱ ন গতো. জীৱকো যাগুং দাতুং আৰভি, সত্থা পত্তং হত্থেন পিদহি. ‘‘কস্মা, ভন্তে, ন গণ্হথা’’তি ৱুত্তে – ‘‘ৱিহাৰে একো ভিক্খু অত্থি, জীৱকা’’তি. সো পুৰিসং পহিণি, ‘‘গচ্ছ, ভণে, ৱিহাৰে নিসিন্নং অয্যং গহেত্ৱা এহী’’তি. চূড়পন্থকত্থেৰোপি ৰূপেন কিৰিযায চ একম্পি একেন অসদিসং ভিক্খুসহস্সং নিম্মিনিত্ৱা নিসীদি. সো পুৰিসো ৱিহাৰে ভিক্খূনং বহুভাৱং দিস্ৱা গন্ত্ৱা জীৱকস্স কথেসি – ‘‘ইমস্মা ভিক্খুসঙ্ঘা ৱিহাৰে ভিক্খুসঙ্ঘো বহুতৰো, পক্কোসিতব্বং অয্যং ন জানামী’’তি. জীৱকো সত্থাৰং পটিপুচ্ছি – ‘‘কোনামো, ভন্তে, ৱিহাৰে নিসিন্নো ভিক্খূ’’তি? ‘‘চূড়পন্থকো নাম, জীৱকা’’তি. ‘‘গচ্ছ, ভণে, ‘চূড়পন্থকো নাম কতৰো’তি পুচ্ছিত্ৱা তং আনেহী’’তি. সো ৱিহাৰং গন্ত্ৱা ‘‘চূড়পন্থকো নাম কতৰো, ভন্তে’’তি পুচ্ছি. ‘‘অহং চূড়পন্থকো’’,‘‘অহং চূড়পন্থকো’’তি একপহাৰেনেৱ ভিক্খুসহস্সম্পি কথেসি. সো পুনাগন্ত্ৱা তং পৱত্তিং জীৱকস্স আৰোচেসি. জীৱকো পটিৱিদ্ধসচ্চত্তা ‘‘ইদ্ধিমা মঞ্ঞে, অয্যো’’তি নযতো ঞত্ৱা ‘‘গচ্ছ, ভণে, পঠমং কথনকময্যমেৱ ‘তুম্হে সত্থা পক্কোসতী’তি ৱত্ৱা চীৱৰকণ্ণে গণ্হা’’তি আহ. সো ৱিহাৰং গন্ত্ৱা তথা অকাসি, তাৱদেৱ নিম্মিতভিক্খূ অন্তৰধাযিংসু. সো থেৰং গহেত্ৱা অগমাসি.
সত্থা তস্মিং খণে যাগুঞ্চ খজ্জকাদিভেদঞ্চ পটিগ্গণ্হি. দসবলে ভত্তকিচ্চং কত্ৱা ৱিহাৰং গতে ধম্মসভাযং কথা উদপাদি – ‘‘অহো বুদ্ধানং আনুভাৱো, যত্ৰ হি নাম চত্তাৰো মাসে একগাথং গহেতুং অসক্কোন্তম্পি লহুকেন খণেনেৱ এৱং মহিদ্ধিকং অকংসূ’’তি. সত্থা তেসং ভিক্খূনং কথাসল্লাপং সুত্ৱা আগন্ত্ৱা বুদ্ধাসনে নিসজ্জ, ‘‘কিং ৱদেথ, ভিক্খৱে’’তি পুচ্ছিত্ৱা, ‘‘ইমং নাম, ভন্তে’’তি ৱুত্তে, ‘‘ভিক্খৱে, চূড়পন্থকেন ইদানি ময্হং ওৱাদে ঠত্ৱা লোকুত্তৰদাযজ্জং লদ্ধং, পুব্বে পন লোকিযদাযজ্জ’’ন্তি ৱত্ৱা তেহি যাচিতো চূড়সেট্ঠিজাতকং (জা. ১.১.৪) কথেসি. অপৰভাগে তং সত্থা অৰিযগণপৰিৱুতো ধম্মাসনে নিসিন্নো মনোমযং কাযং অভিনিম্মিনন্তানং ভিক্খূনং চেতোৱিৱট্টকুসলানঞ্চ অগ্গট্ঠানে ঠপেসি. সো অপৰেন সমযেন ভিক্খূহি ‘‘তথা দন্ধধাতুকেন কথং তযা সচ্চানি পটিৱিদ্ধানী’’তি পুট্ঠো ভাতু পণামনতো পট্ঠায অত্তনো পটিপত্তিং পকাসেন্তো –
৫৫৭. ‘‘দন্ধা ময্হং গতী আসি, পৰিভূতো পুৰে অহং;
ভাতা চ মং পণামেসি, গচ্ছ দানি তুৱং ঘৰং.
৫৫৮. ‘‘সোহং পণামিতো সন্তো, সঙ্ঘাৰামস্স কোট্ঠকে;
দুম্মনো তত্থ অট্ঠাসিং, সাসনস্মিং অপেক্খৱা.
৫৫৯. ‘‘ভগৱা তত্থ আগচ্ছি, সীসং ময্হং পৰামসি;
বাহায মং গহেত্ৱান, সঙ্ঘাৰামং পৱেসযি.
৫৬০. ‘‘অনুকম্পায মে সত্থা, পাদাসি পাদপুঞ্ছনিং;
এতং সুদ্ধং অধিট্ঠেহি, একমন্তং স্ৱধিট্ঠিতং.
৫৬১. ‘‘তস্সাহং ৱচনং সুত্ৱা, ৱিহাসিং সাসনে ৰতো;
সমাধিং পটিপাদেসিং, উত্তমত্থস্স পত্তিযা.
৫৬২. ‘‘পুব্বেনিৱাসং জানামি, দিব্বচক্খু ৱিসোধিতং;
তিস্সো ৱিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং.
৫৬৩. ‘‘সহস্সক্খত্তুমত্তানং, নিম্মিনিত্ৱান পন্থকো;
নিসীদম্বৱনে ৰম্মে, যাৱ কালপ্পৱেদনা.
৫৬৪. ‘‘ততো মে সত্থা পাহেসি, দূতং কালপ্পৱেদকং;
পৱেদিতম্হি কালম্হি, ৱেহাসাদুপসঙ্কমিং.
৫৬৫. ‘‘ৱন্দিত্ৱা সত্থুনো পাদে, একমন্তং নিসীদহং;
নিসিন্নং মং ৱিদিত্ৱান, অত্থ সত্থা পটিগ্গহি.
৫৬৬. ‘‘আযাগো সব্বলোকস্স, আহুতীনং পটিগ্গহো;
পুঞ্ঞক্খেত্তং মনুস্সানং, পটিগ্গণ্হিত্থ দক্খিণ’’ন্তি. –
ইমা গাথা অভাসি.
তত্থ দন্ধাতি, মন্দা, চতুপ্পদিকং গাথং চতূহি মাসেহি গহেতুং অসমত্থভাৱেন দুব্বলা. গতীতি ঞাণগতি. আসীতি, অহোসি. পৰিভূতোতি, ততো এৱ ‘‘মুট্ঠস্সতি অসম্পজানো’’তি হীড়িতো. পুৰেতি, পুব্বে পুথুজ্জনকালে. ভাতা চাতি সমুচ্চযত্থো চ-সদ্দো, ন কেৱলং পৰিভূতোৱ, অথ খো ভাতাপি মং পণামেসি, ‘‘পন্থক, ত্ৱং দুপ্পঞ্ঞো অহেতুকো মঞ্ঞে, তস্মা পব্বজিতকিচ্চং মত্থকং পাপেতুং অসমত্থো, ন ইমস্স সাসনস্স অনুচ্ছৱিকো, গচ্ছ দানি তুয্হং অয্যকঘৰ’’ন্তি নিক্কড্ঢেসি. ভাতাতি, ভাতৰা.
কোট্ঠকেতি, দ্ৱাৰকোট্ঠকসমীপে. দুম্মনোতি, দোমনস্সিতো. সাসনস্মিং অপেক্খৱাতি, সম্মাসম্বুদ্ধস্স সাসনে সাপেক্খো অৱিব্ভমিতুকামো.
ভগৱা তত্থ আগচ্ছীতি, মহাকৰুণাসঞ্চোদিতমানসো মং অনুগ্গণ্হন্তো ভগৱা যত্থাহং ঠিতো, তত্থ আগচ্ছি. আগন্ত্ৱা চ, ‘‘পন্থক, অহং তে সত্থা, ন মহাপন্থকো, মং উদ্দিস্স তৱ পব্বজ্জা’’তি সমস্সাসেন্তো সীসং ময্হং পৰামসি জালাবন্ধনমুদুতলুনপীণৱৰাযতঙ্গুলিসমুপসোভিতেন ৱিকসিতপদুমসস্সিৰীকেন চক্কঙ্কিতেন হত্থতলেন ‘‘ইদানিযেৱ মম পুত্তো ভৱিস্সতী’’তি দীপেন্তো ময্হং সীসং পৰামসি. বাহায মং গহেত্ৱানাতি, ‘‘কস্মা ত্ৱং, ইধ তিট্ঠসী’’তি চন্দনগন্ধগন্ধিনা অত্তনো হত্থেন মং ভুজে গহেত্ৱা অন্তোসঙ্ঘাৰামং পৱেসেসি. পাদাসি পাদপুঞ্ছনিন্তি পাদপুঞ্ছনিং কত্ৱা পাদাসি ‘‘ৰজোহৰণন্তি মনসি কৰোহী’’তি অদাসীতি অত্থো. ‘‘অদাসী’’তি ‘‘পাদপুঞ্ছনি’’ন্তি চ পঠন্তি. কেচি পন ‘‘পাদপুঞ্ছনি’’ন্তি পাদপুঞ্ছনচোড়ক্খণ্ডং পাদাসী’’তি ৱদন্তি. তদযুত্তং ইদ্ধিযা অভিসঙ্খৰিত্ৱা চোড়ক্খণ্ডস্স দিন্নত্তা. এতং সুদ্ধং অধিট্ঠেহি, একমন্তং স্ৱধিট্ঠিতন্তি, এতং সুদ্ধং চোড়ক্খণ্ডং ‘‘ৰজোহৰণং, ৰজোহৰণ’’ন্তি মনসিকাৰেন স্ৱধিট্ঠিতং কত্ৱা একমন্তং একমন্তে ৱিৱিত্তে গন্ধকুটিপমুখে নিসিন্নো অধিট্ঠেহি তথা চিত্তং সমাহিতং কত্ৱা পৱত্তেহি.
তস্সাহং ৱচনং সুত্ৱাতি, তস্স ভগৱতো ৱচনং ওৱাদং অহং সুত্ৱা তস্মিং সাসনে ওৱাদে ৰতো অভিৰতো হুত্ৱা ৱিহাসিং যথানুসিট্ঠং পটিপজ্জিং. পটিপজ্জন্তো চ সমাধিং পটিপাদেসিং, উত্তমত্থস্স পত্তিযাতি, উত্তমত্থো নাম অৰহত্তং, তস্স অধিগমায কসিণপৰিকম্মৱসেন ৰূপজ্ঝানানি নিব্বত্তেত্ৱা ঝানপাদকং ৱিপস্সনং পট্ঠপেত্ৱা মগ্গপটিপাটিযা অগ্গমগ্গসমাধিং সম্পাদেসিন্তি অত্থো. এত্থ হি সমাধীতি উপচাৰসমাধিতো পট্ঠায যাৱ চতুত্থমগ্গসমাধি, তাৱ সমাধিসামঞ্ঞেন গহিতো, অগ্গফলসমাধি পন উত্তমত্থগ্গহণেন, সাতিসযং চেৱাযং সমাধিকুসলো, তস্মা ‘‘সমাধিং পটিপাদেসি’’ন্তি আহ. সমাধিকুসলতায হি অযমাযস্মা চেতোৱিৱট্টকুসলো নাম জাতো, মহাপন্থকত্থেৰো পন ৱিপস্সনাকুসলতায সঞ্ঞাৱিৱট্টকুসলো নাম. একো চেত্থ সমাধিলক্খণে ছেকো, একো ৱিপস্সনালক্খণে, একো সমাধিগাড়্হো, একো ৱিপস্সনাগাড়্হো একো অঙ্গসংখিত্তে ছেকো, একো আৰম্মণসংখিত্তে, একো অঙ্গৱৱত্থানে, একো আৰম্মণৱৱত্থানেতি ৱণ্ণেন্তি. অপিচ চূড়পন্থকত্থেৰো সাতিসযং চতুন্নং ৰূপাৱচৰজ্ঝানানং লাভিতায চেতোৱিৱট্টকুসলো ৱুত্তো, মহাপন্থকত্থেৰো সাতিসযং চতুন্নং অৰূপাৱচৰজ্ঝানানং লাভিতায সঞ্ঞাৱিৱট্টকুসলো. পঠমো ৱা ৰূপাৱচৰজ্ঝানলাভী হুত্ৱা ঝানঙ্গেহি ৱুট্ঠায অৰহত্তং পত্তোতি চেতোৱিৱট্টকুসলো, ইতৰো অৰূপাৱচৰজ্ঝানলাভী হুত্ৱা ঝানঙ্গেহি ৱুট্ঠায অৰহত্তং পত্তোতি সঞ্ঞাৱিৱট্টকুসলো. মনোমযং পন কাযং নিব্বত্তেন্তো অঞ্ঞে তযো ৱা চত্তাৰো ৱা নিব্বত্তন্তি, ন বহুকে, একসদিসেযেৱ চ কত্ৱা নিব্বত্তেন্তি, একৱিধমেৱ কম্মং কুৰুমানে. অযং পন থেৰো একাৱজ্জনেন সমণসহস্সং মাপেসি, দ্ৱেপি ন কাযেন একসদিসে অকাসি, ন একৱিধং কম্মং কুৰুমানে. তস্মা মনোমযং কাযং অভিনিম্মিনন্তানং অগ্গো নাম জাতো.
ইদানি অত্তনো অধিগতৱিসেসং দস্সেতুং ‘‘পুব্বেনিৱাসং জানামী’’তিআদিমাহ. কামঞ্চাযং থেৰো ছড়ভিঞ্ঞো, যা পন অভিঞ্ঞা আসৱক্খযঞাণাধিগমস্স বহূপকাৰা, তং দস্সনত্থং ‘‘পুব্বেনিৱাসং জানামি, দিব্বচক্খু ৱিসোধিত’’ন্তি ৱত্ৱা ‘‘তিস্সো ৱিজ্জা অনুপ্পত্তা’’তি ৱুত্তং. পুব্বেনিৱাসযথাকম্মুপগঅনাগতংসঞাণানি হি ৱিপস্সনাচাৰস্স বহূপকাৰানি, ন তথা ইতৰঞাণানি.
সহস্সক্খত্তুন্তি সহস্সং. ‘‘সহস্সৱাৰ’’ন্তি কেচি ৱদন্তি. একাৱজ্জনেন পন থেৰো সহস্সে মনোমযে কাযে নিম্মিনি, ন ৱাৰেন. তে চ খো অঞ্ঞমঞ্ঞমসদিসে ৱিৱিধঞ্চ কম্মং কৰোন্তে. ‘‘কিং পন সাৱকানম্পি এৱৰূপং ইদ্ধিনিম্মানং সম্ভৱতী’’তি? ন সম্ভৱতি সব্বেসং, অভিনীহাৰসম্পত্তিযা পন অযমেৱ থেৰো এৱমকাসি, তথা হেস ইমিনা অঙ্গেন এতদগ্গে ঠপিতো. পন্থকো নিসীদীতি অত্তানমেৱ পৰং ৱিয ৱদতি. অম্বৱনেতি, অম্বৱনে জীৱকেন কতৱিহাৰে. ৱেহাসাদুপসঙ্কমিন্তি ৱেহাসাতি কৰণে নিস্সক্কৱচনং, ৱেহাসেনাতি অত্থো, দ-কাৰো পদসন্ধিকৰো. অথাতি, মম নিসজ্জায পচ্ছা. পটিগ্গহীতি দক্খিণোদকং পটিগ্গণ্হি. আযাগো সব্বলোকস্সাতি, সব্বস্স সদেৱকস্স লোকস্স অগ্গদক্খিণেয্যতায দেয্যধম্মং আনেত্ৱা যজিতব্বট্ঠানভূতো. আহুতীনং পটিগ্গহোতি, মহাফলভাৱকৰণেন দক্খিণাহুতীনং পটিগ্গণ্হকো. পটিগ্গণ্হিত্থ দক্খিণন্তি জীৱকেন উপনীতং যাগুখজ্জাদিভেদং দক্খিণং পটিগ্গহেসি.
অথ খো ভগৱা কতভত্তকিচ্চো আযস্মন্তং চূড়পন্থকং আণাপেসি – ‘‘অনুমোদনং কৰোহী’’তি. সো সিনেৰুং গহেত্ৱা মহাসমুদ্দং মন্থেন্তো ৱিয পভিন্নপটিসম্ভিদাপ্পত্ততায তেপিটকং বুদ্ধৱচনং সঙ্খোভেন্তো সত্থু অজ্ঝাসযং গণ্হন্তো অনুমোদনং অকাসি. তথা উপনিস্সযসম্পন্নোপি চাযমাযস্মা তথাৰূপায কম্মপিলোতিকায পৰিবাধিতো চতুপ্পদিকং গাথং চতূহিপি মাসেহি গহেতুং নাসক্খি. তং পনস্স উপনিস্সযসম্পত্তিং ওলোকেত্ৱা সত্থা পুব্বচৰিযানুৰূপং যোনিসোমনসিকাৰে নিযোজেসি. তথা হি ভগৱা তদা জীৱকস্স নিৱেসনে নিসিন্নো এৱ ‘‘চূড়পন্থকস্স চিত্তং সমাহিতং, ৱীথিপটিপন্না ৱিপস্সনা’’তি ঞত্ৱা যথানিসিন্নোৱ অত্তানং দস্সেত্ৱা, ‘‘পন্থক, যদিপাযং পিলোতিকা সংকিলিট্ঠা ৰজানুকিণ্ণা, ইতো পন অঞ্ঞো এৱ অৰিযস্স ৱিনযে সংকিলেসো ৰজো চাতি দস্সেন্তো –
‘‘ৰাগো ৰজো ন চ পন ৰেণু ৱুচ্চতি, ৰাগস্সেতং অধিৱচনং ৰজোতি;
এতং ৰজং ৱিপ্পজহিত্ৱা ভিক্খৱো, ৱিহৰন্তি তে ৱীতৰজস্স সাসনে.
‘‘দোসো ৰজো…পে… সাসনে.
‘‘মোহো ৰজো…পে… ৱীতৰজস্স সাসনে’’তি. –
ইমা তিস্সো ওভাসগাথা অভাসি. গাথাপৰিযোসানে চূড়পন্থকো অভিঞ্ঞাপটিসম্ভিদাপৰিৱাৰং অৰহত্তং পাপুণীতি.
চূড়পন্থকত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.