১. কাড়ুদাযিত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

দসকনিপাতে অঙ্গাৰিনোতিআদিকা আযস্মতো কাড়ুদাযিত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পদুমুত্তৰবুদ্ধস্স কালে হংসৱতীনগৰে কুলগেহে নিব্বত্তো সত্থু ধম্মদেসনং সুণন্তো সত্থাৰং একং ভিক্খুং কুলপ্পসাদকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেন্তং দিস্ৱা তজ্জং অভিনীহাৰকম্মং কত্ৱা তং ঠানন্তৰং পত্থেসি.

সো যাৱজীৱং কুসলং কত্ৱা দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো অম্হাকং বোধিসত্তস্স মাতুকুচ্ছিযং পটিসন্ধিগ্গহণদিৱসে কপিলৱত্থুস্মিংযেৱ অমচ্চগেহে পটিসন্ধিং গণ্হি. বোধিসত্তেন সদ্ধিং একদিৱসংযেৱ জাতোতি তংদিৱসংযেৱ নং দুকূলচুম্বটে নিপজ্জাপেত্ৱা বোধিসত্তস্স উপট্ঠানং নযিংসু. বোধিসত্তেন হি সদ্ধিং বোধিৰুক্খো, ৰাহুলমাতা, চত্তাৰো নিধী, আৰোহনিযহত্থী, অস্সকণ্ডকো, ছন্নো কাড়ুদাযীতি ইমে সত্ত একদিৱসংযেৱ জাতত্তা সহজাতা নাম অহেসুং. অথস্স নামগ্গহণদিৱসে সকলনগৰস্স উদগ্গচিত্তদিৱসে জাতত্তা উদাযীত্ৱেৱ নামং অকংসু, থোকং কাড়ধাতুকত্তা পন কাড়ুদাযীতি পঞ্ঞাযিত্থ. সো বোধিসত্তেন সদ্ধিং কুমাৰকীড়ং কীড়ন্তো ৱুদ্ধিং অগমাসি.

অপৰভাগে লোকনাথে মহাভিনিক্খমনং নিক্খমিত্ৱা অনুক্কমেন সব্বঞ্ঞুতং পত্ৱা পৱত্তিতৱৰধম্মচক্কে ৰাজগহং উপনিস্সায ৱেড়ুৱনে ৱিহৰন্তে সুদ্ধোদনমহাৰাজা তং পৱত্তিং সুত্ৱা পুৰিসসহস্সপৰিৱাৰং একং অমচ্চং ‘‘পুত্তং মে ইধানেহী’’তি পেসেসি. সো ধম্মদেসনাৱেলায সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা পৰিসপৰিযন্তে ঠিতো ধম্মং সুত্ৱা সপৰিসো অৰহত্তং পাপুণি. অথ নে সত্থা ‘‘এথ, ভিক্খৱো’’তি হত্থং পসাৰেতি. সব্বে তঙ্খণংযেৱ ইদ্ধিমযপত্তচীৱৰধৰা ৱস্সসট্ঠিকত্থেৰা ৱিয অহেসুং. অৰহত্তং পত্ততো পট্ঠায পন অৰিযা মজ্ঝত্তাৱ হোন্তি, তস্মা ৰঞ্ঞা পহিতসাসনং দসবলস্স ন কথেসি. ৰাজা ‘‘নেৱ গতবলকোট্ঠকো আগচ্ছতি, ন সাসনং সুয্যতী’’তি অপৰম্পি অমচ্চং পুৰিসসহস্সেন পেসেসি. তস্মিম্পি তথা পটিপন্নে অপৰন্তি এৱং নৱহি অমচ্চেহি সদ্ধিং নৱ পুৰিসসহস্সানি পেসেসি সব্বে অৰহত্তং পত্ৱা তুণ্হী অহেসুং.

অথ ৰাজা চিন্তেসি – ‘‘এত্তকা জনা মযি সিনেহাভাৱেন দসবলস্স ইধাগমনত্থায ন কিঞ্চি কথযিংসু, অযং খো পন উদাযী দসবলেন সমৱযো সহপংসুকীড়িকো, মযি চ সিনেহৱা, ইমং পেসেস্সামী’’তি তং পক্কোসাপেত্ৱা, ‘‘তাত, ত্ৱং পুৰিসসহস্সপৰিৱাৰো ৰাজগহং গন্ত্ৱা দসবলং আনেহী’’তি ৱত্ৱা পেসেসি. সো পন গচ্ছন্তো ‘‘সচাহং, দেৱ, পব্বজিতুং লভিস্সামি, এৱাহং ভগৱন্তং ইধানেস্সামী’’তি ৱত্ৱা ‘‘যং কিঞ্চি কত্ৱা মম পুত্তং দস্সেহী’’তি ৱুত্তো ৰাজগহং গন্ত্ৱা সত্থু ধম্মদেসনাৱেলায পৰিসপৰিযন্তে ঠিতো ধম্মং সুত্ৱা সপৰিৱাৰো অৰহত্তং পত্ৱা এহিভিক্খুভাৱে পতিট্ঠাসি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ১.৪.৪৮-৬৩) –

‘‘পদুমুত্তৰবুদ্ধস্স, লোকজেট্ঠস্স তাদিনো;

অদ্ধানং পটিপন্নস্স, চৰতো চাৰিকং তদা.

‘‘সুফুল্লং পদুমং গয্হ, উপ্পলং মল্লিকঞ্চহং;

পৰমন্নং গহেত্ৱান, অদাসিং সত্থুনো অহং.

‘‘পৰিভুঞ্জি মহাৱীৰো, পৰমন্নং সুভোজনং;

তঞ্চ পুপ্ফং গহেত্ৱান, জনস্স সম্পদস্সযি.

‘‘ইট্ঠং কন্তং পিযং লোকে, জলজং পুপ্ফমুত্তমং;

সুদুক্কৰং কতং তেন, যো মে পুপ্ফং অদাসিদং.

‘‘যো পুপ্ফমভিৰোপেসি, পৰমন্নঞ্চদাসি মে;

তমহং কিত্তযিস্সামি, সুণাথ মম ভাসতো.

‘‘দস অট্ঠ চক্খত্তুং সো, দেৱৰজ্জং কৰিস্সতি;

উপ্পলং পদুমঞ্চাপি, মল্লিকঞ্চ তদুত্তৰি.

‘‘অস্স পুঞ্ঞৱিপাকেন, দিব্বগন্ধসমাযুতং;

আকাসে ছদনং কত্ৱা, ধাৰযিস্সতি তাৱদে.

‘‘পঞ্চৱীসতিক্খত্তুঞ্চ, চক্কৱত্তী ভৱিস্সতি;

পথব্যা ৰজ্জং পঞ্চসতং, ৱসুধং আৱসিস্সতি.

‘‘কপ্পসতসহস্সম্হি, ওক্কাককুলসম্ভৱো;

গোতমো নাম গোত্তেন, সত্থা লোকে ভৱিস্সতি.

‘‘সককম্মাভিৰদ্ধো সো, সুক্কমূলেন চোদিতো;

সক্যানং নন্দিজননো, ঞাতিবন্ধু ভৱিস্সতি.

‘‘সো পচ্ছা পব্বজিত্ৱান, সুক্কমূলেন চোদিতো;

সব্বাসৱে পৰিঞ্ঞায, নিব্বাযিস্সতিনাসৱো.

‘‘পটিসম্ভিদমনুপ্পত্তং, কতকিচ্চমনাসৱং;

গোতমো লোকবন্ধু তং, এতদগ্গে ঠপেস্সতি.

‘‘পধানপহিতত্তো সো, উপসন্তো নিৰূপধি;

উদাযী নাম নামেন, হেস্সতি সত্থু সাৱকো.

‘‘ৰাগো দোসো চ মোহো চ, মানো মক্খো চ ধংসিতো;

সব্বাসৱে পৰিঞ্ঞায, ৱিহৰামি অনাসৱো.

‘‘তোসযিঞ্চাপি সম্বুদ্ধং, আতাপী নিপকো অহং;

পসাদিতো চ সম্বুদ্ধো, এতদগ্গে ঠপেসি মং.

‘‘পটিসম্ভিদা চতস্সো…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

অৰহত্তং পন পত্ৱা ‘‘ন তাৱাযং দসবলস্স কুলনগৰং গন্তুং কালো, ৱসন্তে পন উপগতে পুপ্ফিতেসু ৱনসণ্ডেসু হৰিততিণসঞ্ছন্নায ভূমিযা গমনকালো ভৱিস্সতী’’তি কালং পটিমানেন্তো ৱসন্তে সম্পত্তে সত্থু কুলনগৰং গন্তুং গমনমগ্গৱণ্ণং সংৱণ্ণেন্তো –

৫২৭. ‘‘অঙ্গাৰিনো দানি দুমা ভদন্তে, ফলেসিনো ছদনং ৱিপ্পহায;

তে অচ্চিমন্তোৱ পভাসযন্তি, সমযো মহাৱীৰ ভাগীৰসানং.

৫২৮. ‘‘দুমানি ফুল্লানি মনোৰমানি, সমন্ততো সব্বদিসা পৱন্তি;

পত্তং পহায ফলমাসসানা, কালো ইতো পক্কমনায ৱীৰ.

৫২৯. ‘‘নেৱাতিসীতং ন পনাতিউণ্হং, সুখা উতু অদ্ধনিযা ভদন্তে;

পস্সন্তু তং সাকিযা কোড়িযা চ, পচ্ছামুখং ৰোহিনিযং তৰন্তং.

৫৩০. ‘‘আসায কসতে খেত্তং, বীজং আসায ৱপ্পতি;

আসায ৱাণিজা যন্তি, সমুদ্দং ধনহাৰকা;

যায আসায তিট্ঠামি, সা মে আসা সমিজ্ঝতু.

৫৩১. ‘‘পুনপ্পুনঞ্চেৱ ৱপন্তি বীজং, পুনপ্পুনং ৱস্সতি দেৱৰাজা;

পুনপ্পুনং খেত্তং কসন্তি কস্সকা, পুনপ্পুনং ধঞ্ঞমুপেতি ৰট্ঠং.

৫৩২. ‘‘পুনপ্পুনং যাচনকা চৰন্তি, পুনপ্পুনং দানপতী দদন্তি;

পুনপ্পুনং দানপতী দদিত্ৱা, পুনপ্পুনং সগ্গমুপেন্তি ঠানং.

৫৩৩. ‘‘ৱীৰো হৱে সত্তযুগং পুনেতি, যস্মিং কুলে জাযতি ভূৰিপঞ্ঞো;

মঞ্ঞামহং সক্কতি দেৱদেৱো, তযা হি জাতো মুনি সচ্চনামো.

৫৩৪. ‘‘সুদ্ধোদনো নাম পিতা মহেসিনো, বুদ্ধস্স মাতা পন মাযনামা;

যা বোধিসত্তং পৰিহৰিয কুচ্ছিনা, কাযস্স ভেদা তিদিৱম্হি মোদতি.

৫৩৫. ‘‘সা গোতমী কালকতা ইতো চুতা, দিব্বেহি কামেহি সমঙ্গিভূতা;

সা মোদতি কামগুণেহি পঞ্চহি, পৰিৱাৰিতা দেৱগণেহি তেহি.

৫৩৬. ‘‘বুদ্ধস্স পুত্তোম্হি অসয্হসাহিনো, অঙ্গীৰসস্সপ্পটিমস্স তাদিনো;

পিতুপিতা ময্হং তুৱংসি সক্ক, ধম্মেন মে গোতম অয্যকোসী’’তি. –

ইমা গাথা অভাসি.

তত্থ অঙ্গাৰিনোতি অঙ্গাৰানি ৱিযাতি অঙ্গাৰানি, ৰত্তপৱাড়ৱণ্ণানি ৰুক্খানং পুপ্ফপল্লৱানি, তানি এতেসং সন্তীতি অঙ্গাৰিনো, অতিলোহিতকুসুমকিসলযেহি অঙ্গাৰৱুট্ঠিসংপৰিকিণ্ণা ৱিযাতি অত্থো. ইদানীতি ইমস্মিং কালে. দুমাতি ৰুক্খা. ভদন্তেতি, ভদ্দং অন্তে এতস্সাতি ভদন্তেতি একস্স দকাৰস্স লোপং কত্ৱা ৱুচ্চতি, গুণৱিসেসযুত্তো, গুণৱিসেসযুত্তানঞ্চ অগ্গভূতো সত্থা. তস্মা ভদন্তেতি সত্থু আলপনং. পচ্চত্তৱচনঞ্চেতং একাৰন্তং ‘‘সুকটে পটিকম্মে সুখে দুক্খেপি চে’’তিআদীসু ৱিয. ইধ পন সম্বোধনত্থে দট্ঠব্বং. তেন ৱুত্তং ‘‘ভদন্তেতি আলপন’’ন্তি. ‘‘ভদ্দসদ্দসমানত্থং পদন্তৰমেক’’ন্তি কেচি. ফলানি এসন্তীতি ফলেসিনো. অচেতনেপি হি সচেতনকিৰিযমাৰোপেত্ৱা ৱোহৰন্তি, যথা কুলং পতিতুকামন্তি, ফলানি গহেতুমাৰদ্ধা সম্পত্তিফলগহণকালাতি অত্থো. ছদনং ৱিপ্পহাযাতি পুৰাণপণ্ণানি পজহিত্ৱা সম্পন্নপণ্ডুপলাসাতি অত্থো. তেতি দুমা. অচ্চিমন্তোৱ পভাসযন্তীতি দীপসিখাৱন্তো ৱিয জলিতঅগ্গী ৱিয ৱা ওভাসযন্তি সব্বা দিসাতি অধিপ্পাযো. সমযোতি কালো, ‘‘অনুগ্গহাযা’’তি ৱচনসেসো. মহাৱীৰাতি মহাৱিক্কন্ত. ভাগী ৰসানন্তি অত্থৰসাদীনং ভাগী. ৱুত্তঞ্হেতং ধম্মসেনাপতিনা – ‘‘ভাগী ৱা ভগৱা অত্থৰসস্স ধম্মৰসস্সা’’তিআদি (চূড়নি. অজিতমাণৱপুচ্ছানিদ্দেস ২). মহাৱীৰ, ভাগীতি চ ইদম্পি দ্ৱযং সম্বোধনৱচনং দট্ঠব্বং. ভাগীৰথানন্তি পন পাঠে ভগীৰথো নাম আদিৰাজা. তব্বংসজাততায সাকিযা ভাগীৰথা, তেসং ভাগীৰথানং উপকাৰত্থন্তি অধিপ্পাযো.

দুমানীতি লিঙ্গৱিপল্লাসেন ৱুত্তং, দুমা ৰুক্খাতি অত্থো. সমন্ততো সব্বদিসা পৱন্তীতি, সমন্ততো সব্বভাগতো সব্বদিসাসু চ ফুল্লানি, তথা ফুল্লত্তা এৱ সব্বদিসা পৱন্তি গন্ধং ৱিস্সজ্জেন্তি. আসমানাতি আসীসন্তা গহিতুকামা. এৱং ৰুক্খসোভায গমনমগ্গস্স ৰামণেয্যতং দস্সেত্ৱা ইদানি ‘‘নেৱাতিসীত’’ন্তিআদিনা উতুসম্পত্তিং দস্সেতি. সুখাতি নাতিসীতনাতিউণ্হভাৱেনেৱ সুখা ইট্ঠা. উতু অদ্ধনিযাতি অদ্ধানগমনযোগ্গা উতু. পস্সন্তু তং সাকিযা কোড়িযা চ, পচ্ছামুখং ৰোহিনিযং তৰন্তন্তি ৰোহিনী নাম নদী সাকিযকোড়িযজনপদানং অন্তৰে উত্তৰদিসতো দক্খিণমুখা সন্দতি, ৰাজগহং চস্সা পুৰত্থিমদক্খিণায দিসায, তস্মা ৰাজগহতো কপিলৱত্থুং গন্তুং তং নদিং তৰন্তা পচ্ছামুখা হুত্ৱা তৰন্তি. তেনাহ ‘‘পস্সন্তু তং…পে… তৰন্ত’’ন্তি. ‘‘ভগৱন্তং পচ্ছামুখং ৰোহিনিং নাম নদিং অতিক্কমন্তং সাকিযকোড়িযজনপদৱাসিনো পস্সন্তূ’’তি কপিলৱত্থুগমনায ভগৱন্তং আযাচন্তো উস্সাহেতি.

ইদানি অত্তনো পত্থনং উপমাহি পকাসেন্তো ‘‘আসায কসতে’’তি গাথমাহ. আসায কসতে খেত্তন্তি কস্সকো কসন্তো খেত্তং ফলাসায কসতি. বীজং আসায ৱপ্পতীতি কসিত্ৱা চ ৱপন্তেন ফলাসায এৱ বীজং ৱপ্পতি নিক্খিপীযতি. আসায ৱাণিজা যন্তীতি ধনহাৰকা ৱাণিজা ধনাসায সমুদ্দং তৰিতুং দেসং উপগন্তুং সমুদ্দং নাৱায যন্তি গচ্ছন্তি. যায আসায তিট্ঠামীতি এৱং অহম্পি যায আসায পত্থনায ভগৱা তুম্হাকং কপিলপুৰগমনপত্থনায ইধ তিট্ঠামি. সা মে আসা সমিজ্ঝতু, তুম্হেহি ‘‘কপিলৱত্থু গন্তব্ব’’ন্তি ৱদতি, আসায সদিসতায চেত্থ কত্তুকম্যতাছন্দং আসাতি আহ.

গমনমগ্গসংৱণ্ণনাদিনা অনেকৱাৰং যাচনায কাৰণং দস্সেতুং ‘‘পুনপ্পুন’’ন্তিআদি ৱুত্তং. তস্সত্থো – সকিং ৱুত্তমত্তেন ৱপ্পে অসম্পজ্জমানে কস্সকা পুনপ্পুনং দুতিযম্পি ততিযম্পি বীজং ৱপন্তি. পজ্জুন্নো দেৱৰাজাপি একৱাৰমেৱ অৱস্সিত্ৱা পুনপ্পুনং কালেন কালং ৱস্সতি. কস্সকাপি একৱাৰমেৱ অকসিত্ৱা সস্সসম্পত্তিঅত্থং পংসুং কদ্দমং ৱা মুদুং কাতুং খেত্তং পুনপ্পুনং কসন্তি. একৱাৰমেৱ ধঞ্ঞং সঙ্গহং কত্ৱা ‘‘অলমেত্তাৱতা’’তি অপৰিতুস্সনতো কোট্ঠাগাৰাদীসু পটিসামনৱসেন মনুস্সেহি উপনীযমানং পুনপ্পুনং সালিআদিধঞ্ঞং ৰট্ঠং উপেতি উপগচ্ছতি.

যাচনকাপি যাচন্তা পুনপ্পুনং কুলানি চৰন্তি উপগচ্ছন্তি, ন একৱাৰমেৱ, যাচিতা পন তেসং পুনপ্পুনং দানপতী দদন্তি, ন সকিংযেৱ. তথা পন দেয্যধম্মং পুনপ্পুনং দানপতী দদিত্ৱা দানমযং পুঞ্ঞং উপচিনিত্ৱা পুনপ্পুনং অপৰাপৰং সগ্গমুপেন্তি ঠানং পটিসন্ধিৱসেন দেৱলোকং উপগচ্ছন্তি. তস্মা অহম্পি পুনপ্পুনং যাচামি ভগৱা ময্হং মনোৰথং মত্থকং পাপেহীতি অধিপ্পাযো.

ইদানি যদত্থং সত্থাৰং কপিলৱত্থুগমনং যাচতি, তং দস্সেতুং ‘‘ৱীৰো হৱে’’তিগাথমাহ. তস্সত্থো – ৱীৰো ৱীৰিযৱা মহাৱিক্কন্তো ভূৰিপঞ্ঞো মহাপঞ্ঞো পুৰিসো যস্মিং কুলে জাযতি নিব্বত্ততি, তত্থ হৱে একংসেন সত্তযুগং সত্তপুৰিসযুগং যাৱসত্তমং পিতামহযুগং সম্মাপটিপত্তিযা পুনেতি সোধেতীতি লোকৱাদো অতিৱাদো অঞ্ঞেসু. ভগৱা পন সব্বেসং দেৱানং উত্তমদেৱতায দেৱদেৱো পাপনিৱাৰণেন কল্যাণপতিট্ঠাপনেন ততো পৰম্পি সোধেতুং সক্কতি সক্কোতীতি মঞ্ঞামি অহং. কস্মা? তযা হি জাতো মুনি সচ্চনামো যস্মা তযা সত্থাৰা অৰিযায জাতিযা জাতো মুনিভাৱো, মুনি ৱা সমানো অত্তহিতপৰহিতানং ইধলোকপৰলোকানঞ্চ মুননট্ঠেন ‘‘মুনী’’তি অৱিতথনামো, মোনৱা ৱা মুনি, ‘‘সমণো পব্বজিতো ইসী’’তি অৱিতথনামো তযা জাতো. তস্মা সত্তানং একন্তহিতপটিলাভহেতুভাৱতো ভগৱা তৱ তত্থ গমনং যাচামাতি অত্থো.

ইদানি ‘‘সত্তযুগ’’ন্তি ৱুত্তে পিতুযুগং দস্সেতুং ‘‘সুদ্ধোদনো নামা’’তিআদি ৱুত্তং. সুদ্ধং ওদনং জীৱনং এতস্সাতি সুদ্ধোদনো. বুদ্ধপিতা হি একংসতো সুৱিসুদ্ধকাযৱচীমনোসমাচাৰো সুৱিসুদ্ধাজীৱো হোতি তথা অভিনীহাৰসম্পন্নত্তা. মাযনামাতি কুলৰূপসীলাচাৰাদিসম্পত্তিযা ঞাতিমিত্তাদীহি ‘‘মা যাহী’’তি ৱত্তব্বগুণতায ‘‘মাযা’’তি লদ্ধনামা. পৰিহৰিযাতি ধাৰেত্ৱা. কাযস্স ভেদাতি সদেৱকস্স লোকস্স চেতিযসদিসস্স অত্তনো কাযস্স ৱিনাসতো উদ্ধং. তিদিৱম্হীতি তুসিতদেৱলোকে.

সাতি মাযাদেৱী. গোতমীতি গোত্তেন তং কিত্তেতি. দিব্বেহি কামেহীতি, তুসিতভৱনপৰিযাপন্নেহি দিব্বেহি ৱত্থুকামেহি. সমঙ্গিভূতাতি সমন্নাগতা. কামগুণেহীতি কামকোট্ঠাসেহি, ‘‘কামেহী’’তি ৱত্ৱা পুন ‘‘কামগুণেহী’’তি ৱচনেন অনেকভাগেহি ৱত্থুকামেহি পৰিচাৰিযতীতি দীপেতি. তেহীতি যস্মিং দেৱনিকাযে নিব্বত্তি, তেহি তুসিতদেৱগণেহি, তেহি ৱা কামগুণেহি. ‘‘সমঙ্গিভূতা পৰিৱাৰিতা’’তি চ ইত্থিলিঙ্গনিদ্দেসো পুৰিমত্তভাৱসিদ্ধং ইত্থিভাৱং, দেৱতাভাৱং ৱা সন্ধায কতো, দেৱূপপত্তি পন পুৰিসভাৱেনেৱ জাতা.

এৱং থেৰেন যাচিতো ভগৱা তত্থ গমনে বহূনং ৱিসেসাধিগমং দিস্ৱা ৱীসতিসহস্স খীণাসৱপৰিৱুতো ৰাজগহতো অতুৰিতচাৰিকাৱসেন কপিলৱত্থুগামিমগ্গং পটিপজ্জি. থেৰো ইদ্ধিযা কপিলৱত্থুং গন্ত্ৱা ৰঞ্ঞো পুৰতো আকাসে ঠিতো অদিট্ঠপুব্বং ৱেসং দিস্ৱা ৰঞ্ঞা ‘‘কোসি ত্ৱ’’ন্তি পুচ্ছিতো, ‘‘সচে অমচ্চপুত্তং তযা ভগৱতো সন্তিকং পেসিতং মং ন জানাসি, এৱং পন জানাহী’’তি দস্সেন্তো –

‘‘বুদ্ধস্স পুত্তোম্হি অসয্হসাহিনো, অঙ্গীৰসস্সপ্পটিমস্স তাদিনো;

পিতুপিতা ময্হং তুৱংসি সক্ক, ধম্মেন মে গোতম অয্যকোসী’’তি. –

ওসানগাথমাহ.

তত্থ বুদ্ধস্স পুত্তোম্হীতি, সব্বঞ্ঞুবুদ্ধস্স উৰে জাততায ওৰসপুত্তো অম্হি. অসয্হসাহিনোতি, অভিসম্বোধিতো পুব্বে ঠপেত্ৱা মহাবোধিসত্তং অঞ্ঞেহি সহিতুং ৱহিতুং অসক্কুণেয্যত্তা অসয্হস্স সকলস্স বোধিসম্ভাৰস্স মহাকাৰুণিকাধিকাৰস্স চ সহনতো ৱহনতো, ততো পৰম্পি অঞ্ঞেহি সহিতুং অভিভৱিতুং অসক্কুণেয্যত্তা অসয্হানং পঞ্চন্নং মাৰানং সহনতো অভিভৱনতো, আসযানুসযচৰিতাধিমুত্তিআদিৱিভাগাৱবোধনেন যথাৰহং ৱেনেয্যানং দিট্ঠধম্মিকসম্পৰাযিকপৰমত্থেহি অনুসাসনীসঙ্খাতস্স অঞ্ঞেহি অসয্হস্স বুদ্ধকিচ্চস্স চ সহনতো, তত্থ ৱা সাধুকাৰীভাৱতো অসয্হসাহিনো. অঙ্গীৰসস্সাতি অঙ্গীকতসীলাদিসম্পত্তিকস্স. ‘‘অঙ্গমঙ্গেহি নিচ্ছৰণকওভাসস্সা’’তি অপৰে. কেচি পন ‘‘অঙ্গীৰসো, সিদ্ধত্থোতি দ্ৱে নামানি পিতৰাযেৱ গহিতানী’’তি ৱদন্তি. অপ্পটিমস্সাতি অনূপমস্স. ইট্ঠানিট্ঠেসু তাদিলক্খণপ্পত্তিযা তাদিনো. পিতুপিতা ময্হং তুৱংসীতি অৰিযজাতিৱসেন ময্হং পিতু সম্মাসম্বুদ্ধস্স লোকৱোহাৰেন ত্ৱং পিতা অসি. সক্কাতি জাতিৱসেন ৰাজানং আলপতি. ধম্মেনাতি সভাৱেন অৰিযজাতি লোকিযজাতীতি দ্ৱিন্নং জাতীনং সভাৱসমোধানেন গোতমাতি ৰাজানং গোত্তেন আলপতি. অয্যকোসীতি পিতামহো অসি. এত্থ চ ‘‘বুদ্ধস্স পুত্তোম্হী’’তিআদিং ৱদন্তো থেৰো অঞ্ঞং ব্যাকাসি.

এৱং পন অত্তানং জানাপেত্ৱা হট্ঠতুট্ঠেন ৰঞ্ঞা মহাৰহে পল্লঙ্কে নিসীদাপেত্ৱা অত্তনো পটিযাদিতস্স নানগ্গৰসস্স ভোজনস্স পত্তং পূৰেত্ৱা দিন্নে গমনাকাৰং দস্সেতি. ‘‘কস্মা গন্তুকামত্থ, ভুঞ্জথা’’তি চ ৱুত্তে, ‘‘সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা ভুঞ্জিস্সামী’’তি. ‘‘কহং পন সত্থা’’তি? ‘‘ৱীসতিসহস্সভিক্খুপৰিৱাৰো তুম্হাকং দস্সনত্থায মগ্গং পটিপন্নো’’তি. ‘‘তুম্হে ইমং পিণ্ডপাতং পৰিভুঞ্জিত্ৱা যাৱ মম পুত্তো ইমং নগৰং সম্পাপুণাতি, তাৱস্স ইতোৱ পিণ্ডপাতং হৰথা’’তি. থেৰো ভত্তকিচ্চং কত্ৱা ৰঞ্ঞো পৰিসায চ ধম্মং কথেত্ৱা সত্থু আগমনতো পুৰেতৰমেৱ সকলং ৰাজনিৱেসনং ৰতনত্তযে অভিপ্পসন্নং কৰোন্তো সব্বেসং পস্সন্তানংযেৱ সত্থু আহৰিতব্বভত্তপুণ্ণং পত্তং আকাসে ৱিস্সজ্জেত্ৱা সযম্পি ৱেহাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৱা পিণ্ডপাতং উপনেত্ৱা সত্থু হত্থে ঠপেসি. সত্থা তং পিণ্ডপাতং পৰিভুঞ্জি. এৱং সট্ঠিযোজনং মগ্গং দিৱসে দিৱসে যোজনং গচ্ছন্তস্স সত্থু ৰাজগেহতোৱ ভত্তং আহৰিত্ৱা অদাসি. অথ নং ভগৱা ‘‘ময্হং পিতু মহাৰাজস্স সকলনিৱেসনং পসাদেসী’’তি কুলপ্পসাদকানং অগ্গট্ঠানে ঠপেসীতি.

কাড়ুদাযিত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.