৬. সমিদ্ধিত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
সদ্ধাযাহং পব্বজিতোতি আযস্মতো সমিদ্ধিত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কত্তাধিকাৰো তত্থ তত্থ পুঞ্ঞানি উপচিনন্তো ইতো চতুনৱুতে কপ্পে সিদ্ধত্থং ভগৱন্তং পস্সিত্ৱা পসন্নমানসো সৱণ্টানি পুপ্ফানি কণ্ণিকবদ্ধানি গহেত্ৱা পূজেসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱলোকে নিব্বত্তিত্ৱা অপৰাপৰং পুঞ্ঞানি কত্ৱা সুগতীসুযেৱ পৰিৱত্তেন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ৰাজগহে কুলগেহে নিব্বত্তি. তস্স জাতকালতো পট্ঠায তং কুলং ধনধঞ্ঞাদীহি ৱড্ঢি, অত্তভাৱো চস্স অভিৰূপো দস্সনীযো গুণৱা ইতি ৱিভৱসমিদ্ধিযা চ গুণসমিদ্ধিযা চ সমিদ্ধীত্ৱেৱ পঞ্ঞাযিত্থ. সো বিম্বিসাৰসমাগমে বুদ্ধানুভাৱং দিস্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৱা ভাৱনায যুত্তপ্পযুত্তো ৱিহৰন্তো ভগৱতি তপোদাৰামে ৱিহৰন্তে একদিৱসং এৱং চিন্তেসি – ‘‘লাভা ৱত মে সত্থা অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো, স্ৱাক্খাতে চাহং ধম্মৱিনযে পব্বজিতো, সব্ৰহ্মচাৰী চ মে সীলৱন্তো কল্যাণধম্মা’’তি. তস্সেৱং চিন্তেন্তস্স উড়াৰং পীতিসোমনস্সং উদপাদি. তং অসহন্তো মাৰো পাপিমা থেৰস্স অৱিদূৰে মহন্তং ভেৰৱসদ্দমকাসি, পথৱিযা উন্দ্ৰিযনকালো ৱিয অহোসি. থেৰো ভগৱতো তমত্থং আৰোচেসি. ভগৱা ‘‘মাৰো তুয্হং ৱিচক্খুকম্মায চেতেতি, গচ্ছ, ভিক্খু তত্থ অচিন্তেত্ৱা ৱিহৰাহী’’তি আহ. থেৰো তত্থ গন্ত্ৱা ৱিহৰন্তো নচিৰস্সেৱ ৱিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ১.২১.৩০-৩৪) –
‘‘কণিকাৰংৱ জোতন্তং, নিসিন্নং পব্বতন্তৰে;
ওভাসেন্তং দিসা সব্বা, সিদ্ধত্থং নৰসাৰথিং.
‘‘ধনুং অদ্ৱেজ্ঝং কত্ৱান, উসুং সন্নয্হহং তদা;
পুপ্ফং সৱণ্টং ছেত্ৱান, বুদ্ধস্স অভিৰোপযিং.
‘‘চতুন্নৱুতিতো কপ্পে, যং পুপ্ফমভিৰোপযিং;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, বুদ্ধপূজাযিদং ফলং.
‘‘একপঞ্ঞাসিতো কপ্পে, একো আসিং জুতিন্ধৰো;
সত্তৰতনসম্পন্নো, চক্কৱত্তী মহব্বলো.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অৰহত্তং পন পত্ৱা তত্থেৱ ৱিহৰন্তস্স থেৰস্স খীণাসৱভাৱং অজানন্তো পুৰিমনযেনেৱ মাৰো মহন্তং ভেৰৱসদ্দং অকাসি. তং সুত্ৱা থেৰো অভীতো অচ্ছম্ভী ‘‘তাদিসানং মাৰানং সতম্পি সহস্সম্পি ময্হং লোমম্পি ন কম্পেতী’’তি অঞ্ঞং ব্যাকৰোন্তো ‘‘সদ্ধাযাহং পব্বজিতো’’তি গাথং অভাসি.
৪৬. তত্থ সদ্ধাযাতি ধম্মচ্ছন্দসমুট্ঠানায কম্মফলসদ্ধায চেৱ ৰতনত্তযসদ্ধায চ. অহন্তি অত্তানং নিদ্দিসতি. পব্বজিতোতি উপগতো. অগাৰস্মাতি গেহতো ঘৰাৱাসতো ৱা. অনগাৰিযন্তি পব্বজ্জং, সা হি যংকিঞ্চি কসিৱাণিজ্জাদিকম্মং ‘অগাৰস্স হিত’ন্তি অগাৰিযং নাম, তদভাৱতো ‘‘অনগাৰিযা’’তি ৱুচ্চতি. সতি পঞ্ঞা চ মে ৱুড্ঢাতি সৰণলক্খণা সতি, পজাননলক্খণা পঞ্ঞাতি ইমে ধম্মা ৱিপস্সনাক্খণতো পট্ঠায মগ্গপটিপাটিযা যাৱ অৰহত্তা মে ৱুড্ঢা ৱড্ঢিতা, ন দানি ৱড্ঢেতব্বা অত্থি সতিপঞ্ঞা ৱেপুল্লপ্পত্তাতি দস্সেতি. চিত্তঞ্চ সুসমাহিতন্তি অট্ঠসমাপত্তিৱসেন চেৱ লোকুত্তৰসমাধিৱসেন চ চিত্তং মে সুট্ঠু সমাহিতং, ন দানি তস্স সমাধাতব্বং অত্থি, সমাধি ৱেপুল্লপ্পত্তোতি দস্সেতি. তস্মা কামং কৰস্সু ৰূপানীতি পাপিম মং উদ্দিস্স যানি কানিচি ৱিপ্পকাৰানি যথাৰুচিং কৰোহি, তেহি পন নেৱ মং ব্যাধযিস্সসি মম সৰীৰকম্পনমত্তম্পি কাতুং ন সক্খিস্সসি, কুতো চিত্তঞ্ঞথত্তং? তস্মা তৱ কিৰিযা অপ্পটিচ্ছিতপহেনকং ৱিয ন কিঞ্চি অত্থং সোধেতি, কেৱলং তৱ চিত্তৱিঘাতমত্তফলাতি থেৰো মাৰং তজ্জেসি. তং সুত্ৱা মাৰো ‘‘জানাতি মং সমণো’’তি তত্থেৱন্তৰধাযি.
সমিদ্ধিত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.