৪. সুগন্ধত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
অনুৱস্সিকো পব্বজিতোতি আযস্মতো সুগন্ধত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? সো কিৰ ইতো দ্ৱানৱুতে কপ্পে তিস্সস্স নাম সম্মাসম্বুদ্ধস্স কালে মনুস্সযোনিযং নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো মিগব্যধনেন অৰঞ্ঞে ৱিচৰতি. সত্থা তস্স অনুকম্পায পদৱড়ঞ্জং দস্সেত্ৱা গতো. সো সত্থু পদচেতিযানি দিস্ৱা পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰতায ‘‘সদেৱকে লোকে অগ্গপুগ্গলস্স ইমানি পদানী’’তি পীতিসোমনস্সজাতো কোৰণ্ডকপুপ্ফানি গহেত্ৱা পূজং কত্ৱা চিত্তং পসাদেসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱলোকে নিব্বত্তিত্ৱা ততো চুতো অপৰাপৰং পুঞ্ঞানি কত্ৱা দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো কস্সপস্স ভগৱতো কালে কুটুম্বিকো হুত্ৱা সত্থু ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ মহাদানং পৱত্তেত্ৱা গন্ধকুটিং মহগ্ঘগোসিতচন্দনং পিসিত্ৱা তেন পৰিভণ্ডং কত্ৱা পত্থনং পট্ঠপেসি – ‘‘নিব্বত্তনিব্বত্তট্ঠানে ময্হং সৰীৰং এৱংসুগন্ধং হোতূ’’তি. এৱং অঞ্ঞানিপি তত্থ তত্থ ভৱে বহূনি পুঞ্ঞকম্মানি কত্ৱা সুগতীসু এৱ পৰিৱত্তমানো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে সাৱত্থিযং ৱিভৱসম্পন্নস্স ব্ৰাহ্মণস্স গেহে নিব্বত্তি. নিব্বত্তস্স চ তস্স মাতুকুচ্ছিগতকালতো পট্ঠায মাতু সৰীৰং সকলম্পি গেহং সুৰভিগন্ধং ৱাযতি. জাতদিৱসে পন ৱিসেসতো পৰমসুগন্ধং সামন্তগেহেসুপি ৱাযতেৱ. তস্স মাতাপিতৰো ‘‘অম্হাকং পুত্তো অত্তনাৱ অত্তনো নামং গহেত্ৱা আগতো’’তি সুগন্ধোত্ৱেৱ নামং অকংসু. সো অনুপুব্বেন ৱযপ্পত্তো মহাসেলত্থেৰং দিস্ৱা তস্স সন্তিকে ধম্মং সুত্ৱা পব্বজিত্ৱা ৱিপস্সনায কম্মং কৰোন্তো সত্তাহব্ভন্তৰে এৱ অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ২.৫০.১৫-২৪) –
‘‘ৱনকম্মিকো পুৰে আসিং, পিতুমাতুমতেনহং;
পসুমাৰেন জীৱামি, কুসলং মে ন ৱিজ্জতি.
‘‘মম আসযসামন্তা, তিস্সো লোকগ্গনাযকো;
পদানি তীণি দস্সেসি, অনুকম্পায চক্খুমা.
‘‘অক্কন্তে চ পদে দিস্ৱা, তিস্সনামস্স সত্থুনো;
হট্ঠো হট্ঠেন চিত্তেন, পদে চিত্তং পসাদযিং.
‘‘কোৰণ্ডং পুপ্ফিতং দিস্ৱা, পাদপং ধৰণীৰুহং;
সকোসকং গহেত্ৱান, পদসেট্ঠং অপূজযিং.
‘‘তেন কম্মেন সুকতেন, চেতনাপণিধীহি চ;
জহিত্ৱা মানুসং দেহং, তাৱতিংসমগচ্ছহং.
‘‘যং যং যোনুপপজ্জামি, দেৱত্তং অথ মানুসং;
কোৰণ্ডকছৱী হোমি, সুপ্পভাসো ভৱামহং.
‘‘দ্ৱেনৱুতে ইতো কপ্পে, যং কম্মমকৰিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, পদপূজাযিদং ফলং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অৰহত্তং পন পত্ৱা অঞ্ঞং ব্যাকৰোন্তো ‘‘অনুৱস্সিকো পব্বজিতো’’তি ইমং গাথং অভাসি.
২৪. তত্থ অনুৱস্সিকোতি অনুগতো উপগতো ৱস্সং অনুৱস্সো, অনুৱস্সোৱ অনুৱস্সিকো. পব্বজিতোতি পব্বজ্জং উপগতো, পব্বজিতো হুত্ৱা উপগতৱস্সমত্তো একৱস্সিকোতি অত্থো. অথ ৱা অনুগতং পচ্ছাগতং অপগতং ৱস্সং অনুৱস্সং, তং অস্স অত্থীতি অনুৱস্সিকো. যস্স পব্বজিতস্স ৱস্সং অপৰিপুণ্ণতায ন গণনূপগতং, সো এৱং ৱুত্তো, তস্মা অৱস্সিকোতি ৱুত্তং হোতি. পস্স ধম্মসুধম্মতন্তি তৱ সত্থু ধম্মস্স সুধম্মভাৱং স্ৱাক্খাততং একন্তনিয্যানিকতং পস্স, যত্থ অনুৱস্সিকো তুৱং পব্বজিতো. পুব্বেনিৱাসঞাণং দিব্বচক্খুঞাণং আসৱক্খযঞাণন্তি তিস্সো ৱিজ্জা তযা অনুপ্পত্তা সচ্ছিকতা, ততো এৱ কতং বুদ্ধস্স সাসনং সম্মাসম্বুদ্ধস্স সাসনং অনুসিট্ঠি ওৱাদো অনুসিক্খিতোতি কতকিচ্চতং নিস্সায পীতিসোমনস্সজাতো থেৰো অত্তানং পৰং ৱিয কত্ৱা ৱদতীতি.
সুগন্ধত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.