৯. ৱজ্জিপুত্তত্থেৰগাথাৱণ্ণনা
ৰুক্খমূলগহনং পসক্কিযাতি আযস্মতো ৱজ্জিপুত্তত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযং পুঞ্ঞং উপচিনন্তো ইতো চতুনৱুতে কপ্পে একং পচ্চেকসম্বুদ্ধং ভিক্খায গচ্ছন্তং দিস্ৱা পসন্নমানসো কদলিফলানি অদাসি. সো তেন পুঞ্ঞকম্মেন দেৱলোকে নিব্বত্তিত্ৱা অপৰাপৰং পুঞ্ঞানি কত্ৱা দেৱমনুস্সেসু সংসৰন্তো ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ৱেসালিযং লিচ্ছৱিৰাজপুত্তো হুত্ৱা নিব্বত্তি, ৱজ্জিৰাজপুত্তত্তা ৱজ্জিপুত্তোত্ৱেৱ চস্স সমঞ্ঞা অহোসি. সো দহৰো হুত্ৱা হত্থিসিক্খাদিসিক্খনকালেপি হেতুসম্পন্নতায নিস্সৰণজ্ঝাসযোৱ হুত্ৱা ৱিচৰন্তো সত্থু ধম্মদেসনাকালে ৱিহাৰং গন্ত্ৱা পৰিসপৰিযন্তে নিসিন্নো ধম্মং সুত্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো সত্থু সন্তিকে পব্বজিত্ৱা ৱিপস্সনায কম্মং কৰোন্তো নচিৰস্সেৱ ছড়ভিঞ্ঞো অহোসি. তেন ৱুত্তং অপদানে (অপ. থেৰ ২.৫১.৫৭-৬২) –
‘‘সহস্সৰংসী ভগৱা, সযম্ভূ অপৰাজিতো;
ৱিৱেকা ৱুট্ঠহিত্ৱান, গোচৰাযাভিনিক্খমি.
‘‘ফলহত্থো অহং দিস্ৱা, উপগচ্ছিং নৰাসভং;
পসন্নচিত্তো সুমনো, অৱটং অদদিং ফলং.
‘‘চতুন্নৱুতিতো কপ্পে, যং ফলং অদদিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, ফলদানস্সিদং ফলং.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
ছড়ভিঞ্ঞো পন হুত্ৱা অপৰভাগে অচিৰপৰিনিব্বুতে সত্থৰি ধম্মং সঙ্গাযিতুং সঙ্কেতং কত্ৱা মহাথেৰেসু তত্থ তত্থ ৱিহৰন্তেসু একদিৱসং আযস্মন্তং আনন্দং সেখংযেৱ সমানং মহতিযা পৰিসায পৰিৱুতং ধম্মং দেসেন্তং দিস্ৱা তস্স উপৰিমগ্গাধিগমায উস্সাহং জনেন্তো –
১১৯. ‘‘ৰুক্খমূলগহনং পসক্কিয, নিব্বানং হদযস্মিং ওপিয;
ঝায গোতম মা চ পমাদো, কিং তে বিড়িবিড়িকা কৰিস্সতী’’তি. –
গাথং অভাসি.
তত্থ ৰুক্খমূলগহনন্তি ৰুক্খমূলভূতং গহনং, গহনঞ্হি অত্থি, ন ৰুক্খমূলং, ৰুক্খমূলঞ্চ অত্থি, ন গহনং, তেসু ৰুক্খমূলগ্গহণেন ঠানস্স ছাযাসম্পন্নতায ৱাতাতপপৰিস্সযাভাৱং দস্সেতি. গহনগ্গহণেন নিৱাতভাৱেন ৱাতপৰিস্সযাভাৱং জনসম্বাধাভাৱঞ্চ দস্সেতি, তদুভযেন চ ভাৱনাযোগ্যতং. পসক্কিযাতি উপগন্ত্ৱা. নিব্বানং হদযস্মিং ওপিযাতি ‘‘এৱং মযা পটিপজ্জিত্ৱা নিব্বানং অধিগন্তব্ব’’ন্তি নিব্বুতিং হদযে ঠপেত্ৱা চিত্তে কৰিত্ৱা. ঝাযাতি লক্খণূপনিজ্ঝানেন ঝায, ৱিপস্সনাভাৱনাসহিতং মগ্গভাৱনং ভাৱেহি. গোতমাতি ধম্মভণ্ডাগাৰিকং গোত্তেন আলপতি. মা চ পমাদোতি অধিকুসলেসু ধম্মেসু মা পমাদং আপজ্জি. ইদানি যাদিসো থেৰস্স পমাদো, তং পটিক্খেপৱসেন দস্সেন্তো ‘‘কিং তে বিড়িবিড়িকা কৰিস্সতী’’তি আহ. তত্থ বিড়িবিড়িকাতি ৱিড়িৱিড়িকিৰিযা, বিড়িবিড়ীতি সদ্দপৱত্তি যথা নিৰত্থকা, এৱং বিড়িবিড়িকাসদিসা জনপঞ্ঞত্তি কিং তে কৰিস্সতি কীদিসং অত্থং তুয্হং সাধেতি, তস্মা জনপঞ্ঞত্তিং পহায সদত্থপসুতো হোহীতি ওৱাদং অদাসি.
তং সুত্ৱা অঞ্ঞেহি ৱুত্তৱিসগন্ধৱাযনৱচনেন সংৱেগজাতো বহুদেৱ ৰত্তিং চঙ্কমেন ৱীতিনামেন্তো ৱিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৱা সেনাসনং পৱিসিত্ৱা মঞ্চকে নিপন্নমত্তোৱ অৰহত্তং পাপুণি.
ৱজ্জিপুত্তত্থেৰগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.