১৬. পিঙ্গিযসুত্তৱণ্ণনা
১১২৭. জিণ্ণোহমস্মীতি পিঙ্গিযসুত্তং. তত্থ জিণ্ণোহমস্মি অবলো ৱীতৱণ্ণোতি সো কিৰ ব্ৰাহ্মণো জৰাভিভূতো ৱীসৱস্সসতিকো জাতিযা, দুব্বলো চ ‘‘ইধ পদং কৰিস্সামী’’তি অঞ্ঞত্থেৱ কৰোতি, ৱিনট্ঠপুৰিমচ্ছৱিৱণ্ণো চ. তেনাহ – ‘‘জিণ্ণোহমস্মি অবলো ৱীতৱণ্ণো’’তি. মাহং নস্সং মোমুহো অন্তৰাৱাতি মাহং তুয্হং ধম্মং অসচ্ছিকত্ৱা অন্তৰাযেৱ অৱিদ্ৱা হুত্ৱা অনস্সিং. জাতিজৰায ইধ ৱিপ্পহানন্তি ইধেৱ তৱ পাদমূলে পাসাণকে ৱা চেতিয জাতিজৰায ৱিপ্পহানং নিব্বানধম্মং যমহং ৱিজঞ্ঞং, তং মে আচিক্খ.
১১২৮. ইদানি যস্মা পিঙ্গিযো কাযে সাপেক্খতায ‘‘জিণ্ণোহমস্মী’’তি গাথমাহ তেনস্স ভগৱা কাযে সিনেহপ্পহানত্থং ‘‘দিস্ৱান ৰূপেসু ৱিহঞ্ঞমানে’’তি গাথমাহ. তত্থ ৰূপেসূতি ৰূপহেতু ৰূপপচ্চযা. ৱিহঞ্ঞমানেতি কম্মকাৰণাদীহি উপহঞ্ঞমানে. ৰুপ্পন্তি ৰূপেসূতি চক্খুৰোগাদীহি চ ৰূপহেতুযেৱ জনা ৰুপ্পন্তি বাধীযন্তি.
১১২৯-৩০. এৱং ভগৱতা যাৱ অৰহত্তং তাৱ কথিতং পটিপত্তিং সুত্ৱাপি পিঙ্গিযো জৰাদুব্বলতায ৱিসেসং অনধিগন্ত্ৱাৱ পুন ‘‘দিসা চতস্সো’’তি ইমায গাথায ভগৱন্তং থোমেন্তো দেসনং যাচতি. অথস্স ভগৱা পুনপি যাৱ অৰহত্তং, তাৱ পটিপদং দস্সেন্তো ‘‘তণ্হাধিপন্নে’’তি গাথমাহ. সেসং সব্বত্থ পাকটমেৱ.
ইমম্পি সুত্তং ভগৱা অৰহত্তনিকূটেনেৱ দেসেসি. দেসনাপৰিযোসানে চ পিঙ্গিযো অনাগামিফলে পতিট্ঠাসি. সো কিৰ অন্তৰন্তৰা চিন্তেসি – ‘‘এৱং ৱিচিত্ৰপটিভানং নাম দেসনং ন লভি ময্হং মাতুলো বাৱৰী সৱনাযা’’তি. তেন সিনেহৱিক্খেপেন অৰহত্তং পাপুণিতুং নাসক্খি. অন্তেৱাসিনো পনস্স সহস্সজটিলা অৰহত্তং পাপুণিংসু. সব্বেৱ ইদ্ধিমযপত্তচীৱৰধৰা এহিভিক্খৱো অহেসুন্তি.
পৰমত্থজোতিকায খুদ্দক-অট্ঠকথায
সুত্তনিপাত-অট্ঠকথায পিঙ্গিযসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
পাৰাযনত্থুতিগাথাৱণ্ণনা
ইতো পৰং সঙ্গীতিকাৰা দেসনং থোমেন্তা ‘‘ইদমৱোচ ভগৱা’’তিআদিমাহংসু. তত্থ ইদমৱোচাতি ইদং পৰাযনং অৱোচ. পৰিচাৰকসোড়সানন্তি বাৱৰিস্স পৰিচাৰকেন পিঙ্গিযেন সহ সোড়সন্নং বুদ্ধস্স ৱা ভগৱতো পৰিচাৰকানং সোড়সন্নন্তি পৰিচাৰকসোড়সন্নং. তে এৱ চ ব্ৰাহ্মণা. তত্থ সোড়সপৰিসা পন পুৰতো চ পচ্ছতো চ ৱামপস্সতো চ দক্খিণপস্সতো চ ছ ছ যোজনানি নিসিন্না উজুকেন দ্ৱাদসযোজনিকা অহোসি. অজ্ঝিট্ঠোতি যাচিতো অত্থমঞ্ঞাযাতি পাড়িঅত্থমঞ্ঞায. ধম্মমঞ্ঞাযাতি পাড়িমঞ্ঞায. পাৰাযনন্তি এৱং ইমস্স ধম্মপৰিযাযস্স অধিৱচনং আৰোপেত্ৱা তেসং ব্ৰাহ্মণানং নামানি কিত্তযন্তা ‘‘অজিতো তিস্সমেত্তেয্যো…পে… বুদ্ধসেট্ঠং উপাগমু’’ন্তি আহংসু.
১১৩১-৭. তত্থ সম্পন্নচৰণন্তি নিব্বানপদট্ঠানভূতেন পাতিমোক্খসীলাদিনা সম্পন্নং. ইসিন্তি মহেসিং. সেসং পাকটমেৱ. ততো পৰং ব্ৰহ্মচৰিযমচৰিংসূতি মগ্গব্ৰহ্মচৰিযং অচৰিংসু. তস্মা পাৰাযনন্তি তস্স পাৰভূতস্স নিব্বানস্স অযনন্তি ৱুত্তং হোতি.
পাৰাযনানুগীতিগাথাৱণ্ণনা
১১৩৮. পাৰাযনমনুগাযিস্সন্তি অস্স অযং সম্বন্ধো – ভগৱতা হি পাৰাযনে দেসিতে সোড়সসহস্সা জটিলা অৰহত্তং পাপুণিংসু, অৱসেসানঞ্চ চুদ্দসকোটিসঙ্খানং দেৱমনুস্সানং ধম্মাভিসমযো অহোসি. ৱুত্তঞ্হেতং পোৰাণেহি –
‘‘ততো পাসাণকে ৰম্মে, পাৰাযনসমাগমে;
অমতং পাপযী বুদ্ধো, চুদ্দস পাণকোটিযো’’তি.
নিট্ঠিতায পন ধম্মদেসনায ততো ততো আগতা মনুস্সা ভগৱতো আনুভাৱেন অত্তনো অত্তনো গামনিগমাদীস্ৱেৱ পাতুৰহেসুং. ভগৱাপি সাৱত্থিমেৱ অগমাসি পৰিচাৰকসোড়সাদীহি অনেকেহি ভিক্খুসহস্সেহি পৰিৱুতো. তত্থ পিঙ্গিযো ভগৱন্তং ৱন্দিত্ৱা আহ – ‘‘গচ্ছামহং, ভন্তে, বাৱৰিস্স বুদ্ধুপ্পাদং আৰোচেতুং, পটিস্সুতঞ্হি তস্স মযা’’তি. অথ ভগৱতা অনুঞ্ঞাতো ঞাণগমনেনেৱ গোধাৱৰীতীৰং গন্ত্ৱা পাদগমনেন অস্সমাভিমুখো অগমাসি. তমেনং বাৱৰী ব্ৰাহ্মণো মগ্গং ওলোকেন্তো নিসিন্নো দূৰতোৱ খাৰিজটাদিৱিৰহিতং ভিক্খুৱেসেন আগচ্ছন্তং দিস্ৱা ‘‘বুদ্ধো লোকে উপ্পন্নো’’তি নিট্ঠং অগমাসি. সম্পত্তঞ্চাপি নং পুচ্ছি – ‘‘কিং, পিঙ্গিয, বুদ্ধো লোকে উপ্পন্নো’’তি. ‘‘আম, ব্ৰাহ্মণ, উপ্পন্নো, পাসাণকে চেতিযে নিসিন্নো অম্হাকং ধম্মং দেসেসি, তমহং তুয্হং দেসেস্সামী’’তি. ততো বাৱৰী মহতা সক্কাৰেন সপৰিসো তং পূজেত্ৱা আসনং পঞ্ঞাপেসি. তত্থ নিসীদিত্ৱা পিঙ্গিযো ‘‘পাৰাযনমনুগাযিস্স’’ন্তিআদিমাহ.
তত্থ অনুগাযিস্সন্তি ভগৱতা গীতং অনুগাযিস্সং. যথাদ্দক্খীতি যথা সামং সচ্চাভিসম্বোধেন অসাধাৰণঞাণেন চ অদ্দক্খি. নিক্কামোতি পহীনকামো. ‘‘নিক্কমো’’তিপি পাঠো, ৱীৰিযৱাতি অত্থো নিক্খন্তো ৱা অকুসলপক্খা. নিব্বনোতি কিলেসৱনৱিৰহিতো, তণ্হাৱিৰহিতো এৱ ৱা. কিস্স হেতু মুসা ভণেতি যেহি কিলেসেহি মুসা ভণেয্য, এতে তস্স পহীনাতি দস্সেতি. এতেন ব্ৰাহ্মণস্স সৱনে উস্সাহং জনেতি.
১১৩৯-৪১. ৱণ্ণূপসঞ্হিতন্তি গুণূপসঞ্হিতং. সচ্চৱ্হযোতি ‘‘বুদ্ধো’’তি সচ্চেনেৱ অৱ্হানেন নামেন যুত্তো. ব্ৰহ্মেতি তং ব্ৰাহ্মণং আলপতি. কুব্বনকন্তি পৰিত্তৱনং. বহুপ্ফলং কাননমাৱসেয্যাতি অনেকফলাদিৱিকতিভৰিতং কাননং আগম্ম ৱসেয্য. অপ্পদস্সেতি বাৱৰিপভুতিকে পৰিত্তপঞ্ঞে. মহোদধিন্তি অনোতত্তাদিং মহন্তং উদকৰাসিং.
১১৪২-৪. যেমে পুব্বেতি যে ইমে পুব্বে. তমনুদাসিনোতি তমোনুদো আসিনো. ভূৰিপঞ্ঞাণোতি ঞাণধজো. ভূৰিমেধসোতি ৱিপুলপঞ্ঞো. সন্দিট্ঠিকমকালিকন্তি সামং পস্সিতব্বফলং, ন চ কালন্তৰে পত্তব্বফলং. অনীতিকন্তি কিলেসঈতিৱিৰহিতং.
১১৪৫-৫০. অথ নং বাৱৰী আহ ‘‘কিং নু তম্হা’’তি দ্ৱে গাথা. ততো পিঙ্গিযো ভগৱতো সন্তিকা অৱিপ্পৱাসমেৱ দীপেন্তো ‘‘নাহং তম্হা’’তিআদিমাহ. পস্সামি নং মনসা চক্খুনাৱাতি তং বুদ্ধং অহং চক্খুনা ৱিয মনসা পস্সামি. নমস্সমানো ৱিৱসেমি ৰত্তিন্তি নমস্সমানোৱ ৰত্তিং অতিনামেমি. তেন তেনেৱ নতোতি যেন দিসাভাগেন বুদ্ধো, তেন তেনেৱাহম্পি নতো তন্নিন্নো তপ্পোণোতি দস্সেতি.
১১৫১. দুব্বলথামকস্সাতি অপ্পথামকস্স, অথ ৱা দুব্বলস্স দুত্থামকস্স চ বলৱীৰিযহীনস্সাতি ৱুত্তং হোতি. তেনেৱ কাযো ন পলেতীতি তেনেৱ দুব্বলথামকত্তেন কাযো ন গচ্ছতি, যেন ৱা বুদ্ধো, তেন ন গচ্ছতি. ‘‘ন পৰেতী’’তিপি পাঠো, সো এৱত্থো. তত্থাতি বুদ্ধস্স সন্তিকে. সঙ্কপ্পযন্তাযাতি সঙ্কপ্পগমনেন. তেন যুত্তোতি যেন বুদ্ধো, তেন যুত্তো পযুত্তো অনুযুত্তোতি দস্সেতি.
১১৫২. পঙ্কে সযানোতি কামকদ্দমে সযমানো. দীপা দীপং উপপ্লৱিন্তি সত্থাৰাদিতো সত্থাৰাদিং অভিগচ্ছিং. অথদ্দসাসিং সম্বুদ্ধন্তি সোহং এৱং দুদ্দিট্ঠিং গহেত্ৱা অন্ৱাহিণ্ডন্তো অথ পাসাণকে চেতিযে বুদ্ধমদ্দক্খিং.
১১৫৩. ইমিস্সা গাথায অৱসানে পিঙ্গিযস্স চ বাৱৰিস্স চ ইন্দ্ৰিযপৰিপাকং ৱিদিত্ৱা ভগৱা সাৱত্থিযং ঠিতোযেৱ সুৱণ্ণোভাসং মুঞ্চি. পিঙ্গিযো বাৱৰিস্স বুদ্ধগুণে ৱণ্ণযন্তো নিসিন্নো এৱ তং ওভাসং দিস্ৱা ‘‘কিং ইদ’’ন্তি ৱিলোকেন্তো ভগৱন্তং অত্তনো পুৰতো ঠিতং ৱিয দিস্ৱা বাৱৰিব্ৰাহ্মণস্স ‘‘বুদ্ধো আগতো’’তি আৰোচেসি, ব্ৰাহ্মণো উট্ঠাযাসনা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা অট্ঠাসি. ভগৱাপি ওভাসং ফৰিত্ৱা ব্ৰাহ্মণস্স অত্তানং দস্সেন্তো উভিন্নম্পি সপ্পাযং ৱিদিত্ৱা পিঙ্গিযমেৱ আলপমানো ‘‘যথা অহূ ৱক্কলী’’তি ইমং গাথমভাসি.
তস্সত্থো – যথা ৱক্কলিত্থেৰো সদ্ধাধিমুত্তো অহোসি, সদ্ধাধুৰেন চ অৰহত্তং পাপুণি. যথা চ সোড়সন্নং একো ভদ্ৰাৱুধো নাম যথা চ আড়ৱি গোতমো, এৱমেৱ ত্ৱম্পি পমুঞ্চস্সু সদ্ধং. ততো সদ্ধায অধিমুচ্চন্তো ‘‘সব্বে সঙ্খাৰা অনিচ্চা’’তিআদিনা নযেন ৱিপস্সনং আৰভিত্ৱা মচ্চুধেয্যস্স পাৰং নিব্বানং গমিস্সসীতি অৰহত্তনিকূটেনেৱ দেসনং নিট্ঠাপেসি. দেসনাপৰিযোসানে পিঙ্গিযো অৰহত্তে বাৱৰী অনাগামিফলে পতিট্ঠহি. বাৱৰিব্ৰাহ্মণস্স সিস্সা পন পঞ্চসতা সোতাপন্না অহেসুং.
১১৫৪-৫. ইদানি পিঙ্গিযো অত্তনো পসাদং পৱেদেন্তো ‘‘এস ভিয্যো’’তিআদিমাহ. তত্থ পটিভানৱাতি পটিভানপটিসম্ভিদায উপেতো. অধিদেৱে অভিঞ্ঞাযাতি অধিদেৱকৰে ধম্মে ঞত্ৱা. পৰোৱৰন্তি হীনপণীতং, অত্তনো চ পৰস্স চ অধিদেৱত্তকৰং সব্বং ধম্মজাতং ৱেদীতি ৱুত্তং হোতি. কঙ্খীনং পটিজানতন্তি কঙ্খীনংযেৱ সতং ‘‘নিক্কঙ্খম্হা’’তি পটিজানন্তানং.
১১৫৬. অসংহীৰন্তি ৰাগাদীহি অসংহাৰিযং. অসংকুপ্পন্তি অকুপ্পং অৱিপৰিণামধম্মং. দ্ৱীহিপি পদেহি নিব্বানং ভণতি. অদ্ধা গমিস্সামীতি একংসেনেৱ তং অনুপাদিসেসং নিব্বানধাতুং গমিস্সামি. ন মেত্থ কঙ্খাতি নত্থি মে এত্থ নিব্বানে কঙ্খা. এৱং মং ধাৰেহি অধিমুত্তচিত্তন্তি পিঙ্গিযো ‘‘এৱমেৱ ত্ৱম্পি পমুঞ্চস্সু সদ্ধ’’ন্তি. ইমিনা ভগৱতো ওৱাদেন অত্তনি সদ্ধং উপ্পাদেত্ৱা সদ্ধাধুৰেনেৱ চ ৱিমুঞ্চিত্ৱা তং সদ্ধাধিমুত্ততং পকাসেন্তো ভগৱন্তং আহ – ‘‘এৱং মং ধাৰেহি অধিমুত্তচিত্ত’’ন্তি. অযমেত্থ অধিপ্পাযো ‘‘যথা মং ত্ৱং অৱচ, এৱমেৱ অধিমুত্তং ধাৰেহী’’তি.
ইতি পৰমত্থজোতিকায খুদ্দক-অট্ঠকথায
সুত্তনিপাত-অট্ঠকথায সোড়সব্ৰাহ্মণসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
নিট্ঠিতো চ পঞ্চমো ৱগ্গো অত্থৱণ্ণনানযতো, নামেন
পাৰাযনৱগ্গোতি.
নিগমনকথা
এত্তাৱতা চ যং ৱুত্তং –
‘‘উত্তমং ৱন্দনেয্যানং, ৱন্দিত্ৱা ৰতনত্তযং;
যো খুদ্দকনিকাযম্হি, খুদ্দাচাৰপ্পহাযিনা.
‘‘দেসিতো লোকনাথেন, লোকনিত্থৰণেসিনা;
তস্স সুত্তনিপাতস্স, কৰিস্সামত্থৱণ্ণন’’ন্তি.
এত্থ উৰগৱগ্গাদিপঞ্চৱগ্গসঙ্গহিতস্স উৰগসুত্তাদিসত্ততিসুত্তপ্পভেদস্স সুত্তনিপাতস্স অত্থৱণ্ণনা কতা হোতি. তেনেতং ৱুচ্চতি –
‘‘ইমং সুত্তনিপাতস্স, কৰোন্তেনত্থৱণ্ণনং;
সদ্ধম্মট্ঠিতিকামেন, যং পত্তং কুসলং মযা.
‘‘তস্সানুভাৱতো খিপ্পং, ধম্মে অৰিযপ্পৱেদিতে;
ৱুড্ঢিং ৱিৰূড়্হিং ৱেপুল্লং, পাপুণাতু অযং জনো’’তি.
(পৰিযত্তিপ্পমাণতো চতুচত্তালীসমত্তা ভাণৱাৰা.)
পৰমৱিসুদ্ধসদ্ধাবুদ্ধিৱীৰিযপ্পটিমণ্ডিতেন সীলাচাৰজ্জৱমদ্দৱাদিগুণসমুদযসমুদিতেন সকসমযসমযন্তৰগহনজ্ঝোগাহণসমত্থেন পঞ্ঞাৱেয্যত্তিযসমন্নাগতেন তিপিটকপৰিযত্তিপ্পভেদে সাট্ঠকথে সত্থুসাসনে অপ্পটিহতঞাণপ্পভাৱেন মহাৱেয্যাকৰণেন কৰণসম্পত্তিজনিতসুখৱিনিগ্গতমধুৰোদাৰৱচনলাৱণ্ণযুত্তেন যুত্তমুত্তৱাদিনা ৱাদীৱৰেন মহাকৱিনা ছড়ভিঞ্ঞাপটিসম্ভিদাদিপ্পভেদগুণপটিমণ্ডিতে উত্তৰিমনুস্সধম্মে সুপ্পতিট্ঠিতবুদ্ধীনং থেৰৱংসপ্পদীপানং থেৰানং মহাৱিহাৰৱাসীনং ৱংসালঙ্কাৰভূতেন ৱিপুলৱিসুদ্ধবুদ্ধিনা বুদ্ধঘোসোতি গৰূহি গহিতনামধেয্যেন থেৰেন কতা অযং পৰমত্থজোতিকা নাম সুত্তনিপাত-অট্ঠকথা –
তাৱ তিট্ঠতু লোকস্মিং, লোকনিত্থৰণেসিনং;
দস্সেন্তী কুলপুত্তানং, নযং পঞ্ঞাৱিসুদ্ধিযা.
যাৱ বুদ্ধোতি নামম্পি, সুদ্ধচিত্তস্স তাদিনো;
লোকম্হি লোকজেট্ঠস্স, পৱত্ততি মহেসিনোতি.
সুত্তনিপাত-অত্থৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.